Өскемен

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="kk">
  <siteinfo>
    <sitename>Уикипедия</sitename>
    <dbname>kkwiki</dbname>
    <base>https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.7</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Таспа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Арнайы</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Талқылау</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Қатысушы</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Қатысушы талқылауы</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Уикипедия</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Уикипедия талқылауы</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Сурет</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Сурет талқылауы</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">МедиаУики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">МедиаУики талқылауы</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Үлгі</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Үлгі талқылауы</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Анықтама</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Анықтама талқылауы</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Санат</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Санат талқылауы</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Портал талқылауы</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Жоба</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Жоба талқылауы</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
      <namespace key="2600" case="first-letter">Topic</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Өскемен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3389</id>
    <revision>
      <id>3621382</id>
      <parentid>3586583</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T04:09:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MuratbekErkebulan</username>
        <id>162992</id>
      </contributor>
      <origin>3621382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56198" sha1="9z8h5yorxsxm9qm6fa6w10jy6vyjp9e" xml:space="preserve">{{Елді мекен-Қазақстан
 |статусы                 = Қала
 |атауы                   = Өскемен
 |сурет                   = {{Фотомонтаж
| photo1a = Панорама города Усть-Каменогорск.jpg{{!}}
| photo2a = День-города-Усть-Каменогорск.jpg{{!}}
| photo2b = Iloveoskemen.jpg{{!}}
| photo4a = Фонтан_ука1.jpg{{!}}
| photo4b = Фонтан_ука2.jpg{{!}}
| photo5a = UKam1.jpg{{!}}
| photo5b = UKam2.jpg{{!}}
| color = white
| color_border = white
| position = center
| spacing = 2
| size = 348
| foot_montage =
}}
 |әкімшілік күйі          = Облыс орталығы
 |елтаңба                 = Oskemen seal.jpg
 |ту                      = Oskemen-remade.png
 |елтаңба сипаттамасы     = Өскемен елтаңбасы
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_deg= 49|lat_min= 57|lat_sec=
  |lon_deg= 82|lon_min= 37|lon_sec=
  |CoordAddon=type:city(1226000)_region:KZ
  |CoordScale             = 
 |ел картасының өлшемi    = 300
 |облыс картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |облысы                  = Шығыс Қазақстан облысы
 |кестедегі облыс         = Шығыс Қазақстан облысы 
 |ауданы                  = Өскемен қалалық әкімдігі
 |кестедегі аудан         = Өскемен
 |мекен түрі              = 
 |мекені                  = 
 |кестедегі мекен         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |әкімі                   = [[Алмат Талғатұлы Ақышев|Алмат Ақышев]]
 |құрылған уақыты         = 1720
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 543,15
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = қатаң-континенталды
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = {{өсім}} 352 847&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT478686 Қазақстан Республикасы халқының жынысы және жергілікті жердің типіне қарай саны (2023 жылғы 1 қаңтарға)]&lt;/ref&gt;
  |санақ жылы             = 2023
  |тығыздығы              = 4139 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = [[орыстар]] 48,69 % &lt;br /&gt; [[қазақтар]] 48,13 % &lt;br /&gt; [[татарлар]] 0,72 % &lt;br /&gt; 
[[немістер]] 0,71 % &lt;br /&gt; [[украиндар]] 0,33 % &lt;br /&gt; [[әзербайжандар]] 0,26 % &lt;br /&gt; [[шешендер]] 0,18 %&lt;br /&gt;[[корейлер]] 0,17 % &lt;br /&gt; басқалары 0,81 %&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT453226 Қазақстан Республикасы халқының жекелеген этностары бойынша саны (2022 жыл басына)]&lt;/ref&gt;
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = өскемендік
 |телефон коды            = 7232
 |пошта индекстері        = F0*****
 |автомобиль коды         = F, 16
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Oskemen
 |сайты                   = https://www.gov.kz/memleket/entities/vko-oskemen?lang=kk Өскемен қаласының әкімдігі
 |сайт тілі               = kk
 |сайт тілі 2             = ru
 |сайт тілі 3             = en
}}

'''Өскемен''' — [[Шығыс Қазақстан облысы]]ндағы қала, облыстағы өнеркәсіп, мәдениет орталығы. Қаланың негізі 1720 жылы [[Ертіс]] пен [[Үлбі]] өзендерінің құйылысында қаланған.

Қазақстанның шығыс бөлігінде Ертіс пен Үлбі өзендерінің  сағасында  орналасқан, көлемі  54,4 мың га жерді алып жатыр. Табиғаты континенталды. Қала халқы - 333 112 адам (2019ж.&lt;ref name=&quot;stat.gov.kz&quot;&gt;[https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT333984 Қазақстан Республикасы халқының облыстар және астана, қалалар, аудандар, аудан орталықтары және кенттер бөлінісіндегі жынысы бойынша саны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200926171507/https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT333984 |date=2020-09-26 }}&lt;/ref&gt;). Қазіргі күні Өскеменде 76,8 мың зейнеткер (жалпы санының 23,9 %-ын құрайды), оның 2476 –сы [[Ұлы Отан соғысы]]на қатысқан адамдар.

Өскемен қаласы – Қазақстанның көрікті қалаларының  бірі. Мемлекеттік билік [[Қазақстан Республикасының Конституциясы|Қазақстан Конституциясына]] сәйкес заңдық, атқару және сот билігі принциптеріне негізделген. Қаладағы заңдық билікті  Мәслихат жүзеге асырады. Оның құрамында 25 депутат бар. Сот билігін Өскемен қалалық соты және арбитраж соты жүзеге асырады.

==Қысқаша сипаттама==
[[Сурет:ISS020-E-49611 - View of Earth.jpg|нобай|229px|Өскеменнің спутниктен қарағанда көрінісі ([[2009 жыл|2009 ж.]])]]
Өскемен  Қазақстанның шығыс бөлігінде [[Ертіс]] пен [[Үлбі]] өзендерінің  сағасында  орналасқан, көлемі  54,4мың га жерді алып жатыр. Табиғаты континенталды. [[Қала]] халқын 320,2 мың  адам  құрайды.  Қазіргі күні Өскеменде  76,8 мың  зейнеткер (жалпы санының 23,9 % құрайды), оның 2476 –ы  Ұлы  Отан  соғысына қатысқан адамдар.

Қазіргі Өскемен [[Қазақстан]]дағы  түсті металдар орталығының бірінен саналады. Аймақтың жетекші салалары – түсті металдар өндіру, машина  жасау.  Өскемен қаласы бойынша 6072 шаруашылық субьектісі, 143 акционерлік қоғам, 2335 жауапкершілігі шектеулі серіктестік, 48 шаруа қожалығы, 1333 сауда  кәсіпорны  тіркелген. Өскемен қаласының ірі  және орта кәсіпорындары мен ұйымдарына 78,7 мың адам еңбекке тартылған, оның ішінде  31,4 мың адам өндіріс сферасында, 5,8 мың адам -  құрлыста, 16,1 мың. адам – білім мен денсаулық сақтау саласында,  9,7 мың. адам саудада, 10,3 мың адам –  көлік пен байланыс саласында  т.б. еңбек етеді.

17,7 мың. адам шағын және орта бизнеске қамтылған.
[[Шығыс Қазақстан облысы]]ндағы  байланыс  автомобиль, теміржол, өзен және әуе жолдары арқылы жүзеге асырылады.
[[Көлік]]  желісі автомобиль  жолдарына негізделген.
[[Қала]] аумағында 631 орындық 10 қонақжай, 63 мектеп (52- мемлекеттік түрдегі және 11- жеке), олар 47,1 мың оқушыны қамтиды, 14 жоғары оқу  орны (17,1 мың студент), 11 орта оқу орындары (6,3 мың оқушы), 7 кәсіби-техникалық мектеп (3,4 мың оқушы), 26 мектепке дейінгі  балалар мекемелері және 29 мәдениет мекемелері бар.

Өскемен қаласы –  егемендік  алған   Қазақстанның  көрікті қалаларының  бірі. Мемлекеттік билік [[Қазақстан]] Конституциясына сәйкес заңдық, атқару және сот билігі принциптеріне негізделген. Қаладағы заңдық билікті  [[Мәслихат]] жүзеге асырады. Оның құрамында 25 депутат бар. Сот билігін Өскемен қалалық соты және арбитраж соты жүзеге асырады.

==Қаланың құрылу тарихы==

[[Сурет:Mosque oskemen.jpg|thumb|left]]

XVII ғасырда орыс үкіметі [[Ертіс]] өзенінің бойымен жоғары өрлеу үшін бірнеше қадамдар жасады. Бұл ұмтылыстың бірнеше себептері бар:
*а) Ресейдің шығыс шекараларын қамтамасыз ету;
*б) шығыс елдерімен сауда байланысын кеңейту;
*в) [[Алтай таулары|Алтайдың]] байлығына ие болу.

Бекіністі Үлбінің [[Ертіс]] өзеніне құяр жерінен салу жоспарланды. Отрядтың командирі гвардия майоры [[Иван Михайлович Лихарев]] император [[І Петр|Петр I]] «рапорт» жазды. 1720 жылғы 12-17 тамыз күндері қамалдың құрылысы басталды. [[И.М. Лихарев]] подполковник Ступиннің басқаруымен 363 адамнан тұратын гарнизон қалдырды. Құрылысқа инженер Летранже жетекшілік етті.

Уақыт өте келе бекіністің жанынан адамдар қоныс тебе бастады. [[Ауыл]] болып, одан станица атанды. Станица 1804 жылдан қалашық деп атала бастады. Ал 1868 жылы  Өскеменге   қала статусы берілді.  Қалада сауда,   ауылшаруашылығы  өнімдерін  өңдейтін өндіріс орындары  дами  бастады,  айлақ (пристань) құрылысы басталды. Кейіннен жеңіл өнеркәсіп, теміржол құрылысы салына бастады.   Ұлы  Отан соғысы жылдары ауыр өнеркәсіп дамыды.
[[Сурет:На Иртыше Усть-Каменогорск (4).jpg|thumb|right|250px|Ертіс(сол жағажай),«Стрелка» шағын ауданынан көрініс]]

===Оқиғалар жылнамасы===

Өскемен бекінісінің салынуы жөніндегі жазбаша мәліметтерді  боярин Федор Байков  қалдырған еді.

'''1714 ж'''.- І Петрге сібір губернаторы М.Гагарин  Иркеть өзенінің жағасында “алтын құмдар” бар екендігін айтады.

'''1715 ж.''' Шілде – Тобылдан шыққан  И.Бухгольц  отряды  Ертісті бойлай жүзеді. Жуық арада Ямышев  бекінісі  салынады.

'''1719 жылы''' І Петр Яркенд алтынын іздеуге  және сібір губернаторы Матвей Гагариннің озбырлық қылықтарын әшкерелеу үшін жаңа отряд жібереді.

'''1720 жылдың''' мамыр айында И.М. Лихаревтің экспедициясы Ертіс  бойымен  Зайсан көліне қарай бойлай жүзеді.  Үлбінің Ертіске құяр сағасынан  жаңа - Өскемен  бекінісінің  негізі қаланады. Ресей империясының картасынан  Өскемен  қамалы орын алады.

'''1882-1885 ж.ж.''' – Покров шіркеуі салынды.

'''1902 ж. '''Мариин әйелдер училищесі  тұрғызылды. Педагогикалық  курс  тыңдуашылары Халыққа білім беру қоғамының  қаржысына оқыды.

'''1912 ж.''' “Эхо” синематографы ашылды, ол кейіннен “Октябрь” кинотеатры аталды.

'''1917 жылдың '''қазан-қараша айларында Өскеменде большевиктік ұйымдар құрылды. Большевиктер өз совдептерін құрды. Оған жиырма төрт  жастағы майдангер   Яков Васильевич Ушанов  жетекшілік жасады.

'''1918 жылдың''' 14 наурызы күні билік  большевиктік совдеп қолына  көшті.

'''1918 ж.'''- “ Усть-Каменогорская жизнь” газеті шықты.

'''1919 жылдың'''жазында Өскемен абақтысында  колчактардың қамауындағы  қызылдардың көтерілісі болды.Н.Тимофеев пен С.Гончаренко ғана тірі қалды.

'''1919 жылдың '''күз айында жергілікті партизан отрядтары бірікті. Бірінші Алтай  Қызыл қырандарының полкы құрылды. Полк командирі болып коммунист Никита Иванович Тимофеев тағайындалды.

'''1920 жылдың''' бас кезеңінде  Кенді  Алтайда Кеңес үкіметі орнады.

'''1920 жылдың '''4 сәуір күні Халық Үйінде Өскемен қаласының жастары жиналды. Бұл Өскемендік комсомолдардың бірінші жиыны еді.

'''1924 ж.'''- Бірінші телефон желісі  Қалалық комиссариат пен қалалық Кеңес арасына тартылды.

'''1925 ж.'''- Б-4 типті  бірінші радиоқабылдағыш құрылды.

'''1930 ж., қазан''' – Семей қаласынан  әкелінген құрал-жабдықтар негізінде Қалалық телефон станциясы ұйымдастырылды. Бұл құрал-жабдықтар нөмір  қоятын  құралдан және 20 телефон аппаратынан тұрды.

'''1931 жылы''' Рубцовка-Риддер темір-жолының құрылысы басталды. 1938 жылы бұл жол  Кенді Алтайды Транссібір және  Орта Азия магистралдарымен байланыстырды.

'''1934 ж.''' – астық жинау науқанына орай республикамызға Сергей Киров келді.  Ол үш күн Шығыс Қазақстанда болды. Осыған орай Большая көшесіне  Киров есімі берілді. 1934 жылы   Киров сөз сөйлеген  көне  ғимарат  (бұрынғы облыстық Атқару комитеті) қазір тарихи ескерткіш болып саналады.

'''1935 ж.'''- облысты аудандармен байланыстрып тұрған әуе жолы ашылды.

'''1936 ж.- Атеистік  саяси көзқарастың  әсерімен Покров  храмы  құлатылды.

Пожарный деп аталатын қалтарма көшеге Максим Горький есімі берілді.

'''1939 ж.- Өскемен қаласы Шығыс Қазақстан облысының орталығы болды.

Өскемен су-электр станциясының құрылысы басталды.

'''1941 жылдың '''8 мамыры күні  жол құрлысының екінші кезеңі басталды.  Жол құрлысына соғыстың кедергісі көп болды, бірақ, құрлыс жалғаса берді және соғыстың бірінші жылы  аяқталды.

'''1942 ж.'''- Мыс  өндіретін электролит зауытының құрылысы басталды.

'''1947 ж.''', қыркүйек – Мыс зауыты алғашқы металл өнімін берді.

'''1949 ж.'''-  Қазан айында Үлбі металлургия зауыты өз өнімдерін шығара бастады.

'''1950 ж.'''- Металл кадмииін өндіру игерілді.

'''1950 жыл''' – түсті металдар ғылыми- зерттеу институтының  Алтай филиалы құрылды  - “Гинцветмет”- “ Алтайцветмет”. 1955 жылы  Түсті металдардың Бүкілодақтық  тау-кен институты деп қайта өзгертілді.( ВНИИцветмет)

'''1951 жыл'''- Өскемен  қалалық пионерлер үйі  облыстық  деп өзгертілді.

'''1951 ж.''' Өскемен мыс зауыты  қорғасын-мырыш зауыты деп қайта аталды.

'''1952 ж,''' маусым- Қорғасын зауыты алдыңғы қатарлы кәсіпорындардың қатарынан орын алды.

'''1952 ж. '''20 желтоқсан – ГЭС тұңғыш өндірістік ток қуатын берді.

'''1953 ж. '''3 маусым-  Өскемен су-электр станциясының  тұңғыш шлюзы  пайдалануға берілді.

Маусым айында  конденсатор зауытының құрлысы басталды.

'''1954 ж'''. қаңтар айында  Защита-Зырян  темір жолы пайдалануға ұсынылды.

'''1955 ж'''. маусым. Жаңа мыс зауыты іске қосылды. Өндіріске бүкіләлемдік стандартқа сәйкес метал өндіруге лайықты жаңа технология  енгізілді.

'''1956 ж.''', 19 маусым - Өскемен жиһаз фабрикасы бірінші өнімін  берді.

'''1957 ж''', 30 сәуір -   Өскеменде Металлургтердің мәдениет сарайы ашылды.

'''1958 ж.''', 15 наурыз - Өскемен телеорталығы тұңғыш теле хабар ұйымдастырды, осыдан кейін телехабарлар үздіксіз жалғасын  тапты.

'''1958 ж.''', қазан- Өскемен құрлыс- жол институты  ашылды.

'''1958 ж. '''6 қараша - алаңда В.И.Ленинге ескерткіш тұрғызылды.

'''1958 жылы'''  Шығыс машина жасау зауытында  болат қорытылды.

'''1959 ж.''', сәуір - Өскемен конденсатор зауыты алғашқы өнімін берді. ( 62 конденсатор шығарылды.)

'''1959 жылдың '''аяғында  өскемендік құрылысшылар қала халқына  Байланыс Үйін  сыйға тартты.

'''1961 ж.''', 16 қазан  Өскемен аспаптар зауыты тұңғыш өнімін шығарды.

'''1962 ж.''', 11 тамыз - Өскемен Орталық мәдениет Үйі ашылды.

'''1962 ж.''', 10 қазан- Өскемен  титан-магний комбинаты тұңғыш өнімін берді.

'''1963 ж.''', 3 наурыз -  Өскемен титан-магний комбинатының тәжірибе цехы титан губкасын өндірді.

'''1965 ж.''', 27 наурыз -  Өскемен титан –магний комбинаты толық пайдалануға ұсынылды.

'''1965 ж.''', 12 қазан - Өскемен аэропортына  Өскемен-Алматы авиарейсін орындаған   АН-24 лайнері  қондырылды.

'''1965 ж.''', 6 қараша – “Юбилейный” кинотеатры ашылды.

'''1968 ж.''', қаңтар. - Өскемен қаласында керамзит зауытының құрлысы басталды.

'''1969 ж.''', 22 наурыз- Өскеменде Спорт сарайы ашылды. (5100 орын)

'''1970 ж.''', қаңтар – Шығысқазақстандықтардың  Мәскеу, Алматы телехабарларын  көруіне арналған магистралдық байланыс желісі пайдалануға берілді.

'''1970 ж.''',  9 тамыз - Өскеменде Ертіс арқылы өтетін көпір пайдалануға берілді.

'''1970., қазан'''  - “Өскемен” қонақүйі  пайдалануға берілді.

'''1970., шілде''' - Өскемен жібек-маталар  фабрикасының негізі қаланды.

'''1973., сәуір''' - Өскеменде екі аудан құрылды: Үлбі және Октябрь  аудандары.

'''1974 ж., қараша''' – Жаңа Согра  поселкесінде бақша өнімдерін өндіретін арнаулы  КОКП ХХІІІ сьезі атындағы совхоз құрылды.

'''1975., 7 мамыр '''- Өскемен қаласының Ертіс жағалауында  Ұлы Отан соғысында қаза тапқан шығысқазақстандықтарға  ескерткіш қойылды.

'''1975., қыркүйек '''- Өскемен мәдени-ағарту училищесі ашылды.

'''1979ж., желтоқсан''' – Жібек –маталар комбинатының 500 тігін станогынан  тұратын  құрылысының үшінші кезеңі басталды.

'''1980 ж.''', мамыр – Шығыс Қазақстан аумағында қорықтар туралы шешім қабылданды:  оған Күршім, Тарбағатай, Марқакөл, “ Рахман  көлі” қорықтары енді.

'''1981., қараша''' – О.Бөкеевтің “ Ән салады шағылдар” кітабы жарыққа шықты.
[[Сурет:Восток (Стадион).jpg|thumb|280px|[[Восток (стадион)|Восток стадионы]]]]
'''1982 ж.''', тамыз - Өскемен қаласында Қазақстан композиторларының  әндеріне арналған фестиваль өтті.

'''1986 ж.''', -Малеев кені пайдалануға берілді.

'''1987 ж.''', желтоқсан – қатты аязда Үлбі көпірі  істен шықты.

'''1989 ж.''', облыстық типография құрылысы аяқталды.

'''1990 ж.''', 14 маусым.- Зайсан ауданында  9 баллдық күшті жер сілкінісі болды.

'''1990ж.''', 12 қыркүйек- Үлбі металлургия зауытының бериллий өндірісінде жарылыс болды.

'''1992.ү қаңтар''' - Қалпына келтірілген Троицк Храмына “Христос Вседержитель” иконы  қайтарылды.

'''1994 ж.,- қаңтар''' - Өскемен қаласындағы тұңғыш жекешелендірілген  жоғары оқу орны  Шығыс Гуманитарлық институтының негізі қаланды.

'''1996 ж., қаңтар''' – 70 жылдан кейін Троицк Храмы қызметін бастады.

'''1997., мамыр''' – Шығыс  Қазақстан және Семей облыстары біріктірілді. Қыркүйек айында Краснооктябрьск көшесіне  жазушы Мұхтар Әуезовтың есімі берілді. Қазір М.Әуезов даңғылы деп аталады.

'''1998 ж.''', 25 қазан – Ертіс өзені арқылы өтетін жаңа көпір пайдалануға берілді.

'''1999 ж.''', Қазақстан хоккей құрамасы қысқы Азия ойындарының чемпионы болды.&lt;ref&gt;http://www.oskemen.kz {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080730035544/http://www.oskemen.kz/ |date=2008-07-30 }}&lt;/ref&gt;

== Халық саны ==
Өскемен қаласы халқының саны&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-cities.htm|title=City &amp; town of Kazakhstan|publisher=pop-stat.mashke.org|lang=en|accessdate=2016-03-29}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! 1897	!!1959	!!1970	!!1979	!!1989	!!1991	!!1999	!!2004	!!2005!!	2006
|-
|8721	
|150 371	
|{{өсім}}230 340	
|{{өсім}}274 287	
|{{өсім}}324 478	
|{{өсім}}332 900	
|{{құлдырау}}310 950	
|{{құлдырау}}294 507	
|{{құлдырау}}291 518
|{{құлдырау}}288 509
|-
!	2007!!	2008!!	2009!!	2010!!	2011!!	2012!!2013!!	2014!!	2015!! 2016!! 2017!! 2018!! 
|-
|{{құлдырау}}287 693	
|{{өсім}}286 709	
|{{өсім}}303 720	
|{{өсім}}304 973	
|{{өсім}}307 251	
|{{өсім}}309 534	
|{{құлдырау}}309 510	
|{{өсім}}314 069
|{{өсім}}316 893	
|{{өсім}}321 202
|{{өсім}}328 294
|{{өсім}}329 090
|-
!    2019!! 2020!!2021
|-
|{{өсім}}331 614
|{{өсім}}346 127
|{{өсім}}349 463
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындысы бойынша халқының саны (2009, 2021)&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]&lt;/ref&gt;
|-
! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен
|-
||303720 ||{{өсім}}349463 ||115,1 ||137031 ||{{өсім}}162980 ||118,9 ||166689 ||{{өсім}}186483 ||111,9
|}

== Өскеменнің рәміздері ==
=== Өскемен қаласының туы: ===
[[Сурет:Oskemen-remade.png|thumb|right |200px]]

Ту Өскемен қаласының елтаңбасы бейнеленген ортасынан шетіне қарай ығысқан ағаштан тұратын тіктөртбұрышты, ақ түсті мата болып табылады.Ағаштың ұлттық оюмен өрнектелген жолағы бар. Матаның қарама-қарсы жақтарында тілше жасайтын екі диагональді жолақтар бірігеді, бұл [[Үлбі]] және [[Ертіс]] өзендерінің қосылуын көрсетеді.Мемлекеттік ту көгілдір түсті, ою және диагоналды жолақтар қаланың өлкелік тиістілігін бейнелейді.
Түстердің (ақ, көгілдір, елтаңбаның көптүрлігі) тіркесімі тазалықты, байлықты, өркендеуді білдіреді. Тудың ені мен ұзындығының қатынасы 1:2

=== Өскемен қаласының елтаңбасы: ===
{{main|Өскемен қаласының елтаңбасы}}
[[Сурет:Oskemen seal.jpg|thumb|right|90px]]

Елтаңбаның негізінде – араларында су кеңістіктері бар тау шыңдары бейнеленген классикалық түрдегі қалқан. Ол жасыл жағалаулармен жиектелген [[Үлбі]] және [[Ертіс]] өзендерін бейнелейді.

Елтаңбаның жоғарғы бөлігінде – қаланың аталуы, төменгі бөлігінде қамалдың орналақан жылы жазылған лентамен оралған күзеттік мұнара. Елтаңбаның түсі: сары – байлық пен күшті, көк – сұлулық пен ұлылықты,жасыл – табиғи байлықты білдіреді. Елтаңбаның ені мен ұзындығының қатынасы 4:3

=== Гимні ===

Жаса, Өскемен!

Сөзін жазғандар: В. Юркина, С. Апасова  
Әнін жазған: С. Апасова

1. В самом сердце Рудного Алтая

Над рекой, у каменных высот

Ты стоишь как крепость вековая

Мира и спокойствия оплот.

Подружились Левый с Правым

Две судьбы в одну объединив,

Всем народом трудовым и славным

Крепость в город-сказку превратив!

ПРИПЕВ: Славься, Усть-Каменогорск!

Встанем рядом и споем друг-другу:

&quot;Мы тобой гордимся, Усть-Каменогорск,

Город казахстанских металлургов!&quot;

2. Твой металл известен всей планете???

В Атомпроме нет тебя сильней,

Здесь в хоккей играют наши дети,

В Высшей Лиге знают твой хоккей!

Жасай бер қиындық көрместен,

Әр күнi дәулетiң өрлеткен.

Жасай бер жылдармен жасарып,

Ұл-қызың бесiктей тербет сен.

ПРИПЕВ: Жаса, Өскемен, Жаса!

Әсем әнмен, әсем жырмен өрiлiп.

Мақтанамыз өзiңмен

Сүйемiз сенi

Оттай ыстық сезiмменен.

Славься, Усть-Каменогорск

Встанем рядом и споем друг-другу:

&quot;Мы тобой гордимся, Усть-Каменогорск,

Город казахстанских металлургов!&quot;

&quot;Мы тобой гордимся, Усть-Каменогорск,

Город казахстанских металлургов!&quot;

Город казахстанских металлург

== Экология ==
Бүгінгі күні [[экология]] мәселесі Өскемен қаласы үшін ең өзектілердің бірі болып табылады, өйткені Өскемен [[қала]]сы бірегей урбанизацияланған жүйені көрсететін [[Қазақстан]]ның өте ірі өнеркәсіптік орталықтарының бірі болып табылады.

[[Қала]]да қалыптасқан [[экология]]лық ахуалды ескере отырып, жергілікті атқарушы билікпен экология мәселелеріне және қоршаған табиғат ортасын жақсарту мен тұрақтандыруға бағытталған табиғатты қорғау іс-шараларының орындалуына көп көңіл бөлінеді, олар облыстық және жергілікті бюджет есебі қаражатындағыдай, табиғат пайдаланушы кәсіпорындардың жеке қаражаты есебінен де жоспарлануда және жүзеге асырылуда.
[[Сурет:Bulvar oskemen.jpg|thumb|left |250px]]
«2008-2010 жылдарға арналған [[Шығыс Қазақстан облысы|ШҚО]] қоршаған ортаны қорғау» өңірлік бағдарламасының аясында Өскемен қаласына шарт бойынша жос-парға сәйкес 2010 жылы облыстық бюджет қаражатынан 54,6 млн теңге бөлінді, олар жыл қорытындысы бойынша 100 % мөлшерінде игерілді.

2010 жылға арналған шарт бойынша нақтыланған жоспарға сәйкес Өскемен қаласын көріктендіру бойынша табиғатты қорғау іс-шараларын жүзеге асыруға жергілікті бюджет қаражаты есебінен 12,1 млн теңге бөлінді, олар 100 % мөлшерінде игерілді.

Өскемен қаласының табиғатты пайдаланушы – ірі кәсіпорындарымен [[Қазмырыш|(«Қазмырыш» ЖШС]], [[Үлбі металлургиялық зауыты|«ҮМЗ» АҚ]], [[Өскемен титан-магний комбинаты|«ТМК» АҚ]], [[Өскемен ЖЭО|«Өскемен ЖЭО»]] және «Согралық ЖЭО» ЖШС) 2010 жылы жоспарланған табиғатты қорғау іс-шаралары жыл қорытындысы бойынша жоспарланғанның 108 % игерілді.

Өскемен қаласы [[әкім]]інің төрағалығымен экология мәселесі бойынша жұмыс тобы құрылды, оның құрамына облыс жұртшылығы Кеңесінің сараптамалық [[комиссия]] өкілдері кіреді. 2010 жылы жұмыс тобының 12 отырысы өткізіліп, оның жұмыс барысында [[қала]] үшін бірінші кезектегі келесі экологиялық мәселелер зерделеніп, қарастырылды:

1. 2005-2009 жылдар аралығындағы қала атмосферасының ластануына талдау жүргізілді;

2. Қаланың орталық бөлігінде көлік құралдарын доғаруды шектеу арқылы қаланың орталық көшелері босатылды және светофорлар жұмысының мерзімділігі реттелді;

3. Қаланың жолаушылар тасымалдаушы кәсіпорындарының жылжы-малы құрамы шығындылар нормасына сәйкес тексерілді;

4. [[Су]] деңгейінің төмендегені үшін [[Ертіс]] алабын егжей-тегжейлі зерделеу бойынша жұмыс жүргізілді, оның қорытындысында [[Ертіс]] алабы су деңгейінің төмендеуі табиғатты-климаттық өзгерістерге байланысты болатындығы анықталды;

5. [[Атмосфера]] ауасының ахуалын мониторингтеу, зиянды заттарды бейтараптау және [[су]] ағысын тазалау бойынша басқа елдердің тәжірибесі зерделенді және оларды Өскемен қаласына енгізу мүмкіндіктері қарастырылды.

Климаты шұғыл континенталдық. Қаңтардағы орташа температура -17 тен -26 градусқа, шілде айында +19,6 тен +23 градусқа дейін көтеріледі. Ауа райының абсалюттік көрсеткіші қыста -55, жазда +41 градус. Жауын шашынның түсу мөлшері әркелкі, негізінен жылына 1000мм.
2004 жылдың 1-қазанына дейінгі мәлмет бойынша қала халқының саны 302,9 мың адам, соның ішінде 292,2 мыңы қала, 10,7 мыңы ауыл тұрғындары. Қала территориясына Меновной ауылдық округына кіретін Ахмер, Жаңа Ахмер, Ново-Явленка, Самсоновка, Меновной, Ново-Троицк, Прудхоз ауылдары қосылған.
Жергілікті мемлекеттік басқару өкілеттік және атқару органдары арқылы жүргізіледі. Атқару билігін қала әкімі жүзеге асырады. Жергілікті мемлекеттік басқару қызметінің экономикалық және қаржылай негізін қалалық коммуналдық меншік құзырындағы жергілікті бюджет пен мүлік құрайды. 
Экономикалық құрылымда өнеркәсіп 57%, сауда 29%, құрлыс 10%, көлік және байланыс 2%, ауыл шаруашылығы 1% алады.

Өскемен қаласының облыстық жалпы ішкі өнімдегі үлесі өнеркәсіпте 49,7%, негізгі капиталға инвестиция салуда 46,2%, жолаушыларды тасымалдауда 50,4%, сыртқы сауда айналымында 72,1%, саудада 51,7% ауыл шаруашылығында 1,2% құрайды.

== Өскемен қаласының құрметті азаматтары ==
[[Славский Ефим Павлович]], 1898ж.т., Бірінші атты әскер армиясының комиссары болған. [[Мәскеу]] түсті металдар   институтын бітіргеннен  кейін  Орджоникидзе қаласында “ [[Электроцинк]]”  зауытының директоры қызметін  атқарған. [[Славский Е.Ф.]]  машинажасау министрі  кезінде Өскемен қаласын дамытуға еңбек сіңірді..

[[Протозанов Александр Константинович]], 1915 ж.т. 1969-1984 жылдар аралығында Шығыс –[[Қазақстан]]  обкомының  бірінші хатшысы болған. Осы жылдары Жаңа Сограда теплица, сол сияқты,  құс фабрикасы, кинотетрлар, мәдениет үйлері тұрғызылды..

[[Михаил Иванович Чистяков|Чистяков Михаил Иванович]] (1917-2006) — майдангер, ақын, [[Қазақстан]] жазушылар Одағының мүшесі.

[[Ахат Сәлемхатұлы Күленов|Күленов Ахат Сәлемхатұлы]] (1932-2007) — УК СЦК” АҚ бұрынғы президенті. Оның бастамасымен комбинатта алтын және күміс өндірілді. Ахат Сәлемхатович Ертістің сол жағалауына тұрғын –үй коттедждері құрылысын ұйымдастырды, халықтың айтуынша Куленов  немесе Металлургтер поселкасы деп аталады.

[[Иванов Анатолий Степанович]], 1928., жазушы, “[[Повитель]]”, “Тени исчезают в полдень”, “ [[Вечный зов]]” романдарының авторы.

[[Баталов Юрий Васильевич]], Д.Серікбаев атындағы Шығыс –Қазақстан техникалық университетінің ректоры. Ю. В.Баталовтың  тұсында Өскемен құрлыс-жол институты Қазақстанның ең ірі оқу орнының біріне айналды.

[[Ережеп Әлхайырұлы Мәмбетқазиев|Мәмбетқазиев Ережеп Әлхайырұлы]], (1937 ж.т.),  С. Аманжолов атындағы Қазақстан университетінің ректоры. Ережеп Әлхайырұлының  ұйымдастыруымен  бұл оқу орны Қазақстанда бірінші болып классикалық университет статусын алды.

[[Бағдат Мұхаметұлы Шаяхметов|Шаяхметов Бағдат Мұхаметұлы]] (1946-2013) — қарапайым жұмысшыдан Өскемен титан-магний комбинатының директорлығына дейінгі жолдан өтті.  Комбинатты 90-жылдардағы экономикалық қысымнан   шығарды.

[[Плахута Алексей Егорович]], 1936 ж.т., Ертіс құрлыс басқармасын  басқарған. Оның басшылығымен  Өскеменде Спорт сарайы, Орталық Мәдениет үйі, [[Ертіс]] жағалауы мен Қызыл қырандар жағалауы, алты мектеп, балалар бақшасы, училищелер, Ұлы Отан соғысында қаза тапқандарға  арналған ескерткіш  тұрғызылды.

[[Коротина Мария Ивановна]], 1927ж.т., бас хирург,  жедел   жәрдем  ауруханасы бас дәрігерінің орынбасары .  [[Мария Ивановна]] өз өмірін  денсаулық сақтау ісіне арнаған жан.

== Өнеркәсіп ==
Қаланың экономикалық ахуалы соғы жылдары тұрақты даму үстінде. Оған жылдан-жылға өсіп келе жатқан өнеркәсіп көрсеткіштері ықпал етіп отыр (2000ж – 12,2%, 2001ж - 116,3%, 2002ж - 102,3%, 2003ж - 105,8%, 2004ж – 105,9%). Экономиканың басты тұтқасы түсті металургия. Бұл сала обылыс, сол секілді қала экономиасының барометрі болып табылады. Қала өнеркәсібі жалпы республика шеңберінде танымал кәсіпорындармен атақты, олар &quot;Үлбі металургиялық зауыты&quot; АҚ, &quot;Қазмырыш&quot; ҰҚ, &quot;Өскемен титан-магний зауыты&quot; АҚ және т.б.

Машина жасау кешенінде [[Шығысмашзауыт|«Шығысмашзауыт» АҚ]], [[Азия Авто|«Азия Авто» АҚ]], &quot;Өскемен арматура заводы&quot; АҚ, &quot;Өскемен конденсатор заводы&quot; АҚ басқа да кәсіпорындаржұмыс істеп, негізінен тау кен және өңдеу жабдықтарын, мұнай-газ құбыры арматурасы, автомобиль, конденсатор жасаумен айналысады.
Қалада ірі тамақ өнеркәсіптері де орналасқан, атап айтсақ: &quot;Май&quot; ААҚ, &quot;Эмиль&quot; ЖШС, &quot;Үлбі-Комплекс&quot; ЖШС, &quot;Әділ&quot; ААҚ. Өндіріс орындары ет және сүт өңдеу, өсімдік және сары май, кондитер, ликер өнімдерін және т.б. ауыл шаруашылық өнімдерін өндіруге бағытталған.

== Мәдениет ==

=== Мұражай ===
*Облыстық жергілікті тарих мұражайы
*Шығыс – Қазақстан Облыстық сәулет-этнографиялық және табиғи-ландшафтық мұражай қорығы
*Шығыс Қазақстан өнер мұражайы
[[Сурет:Abai oskemen.jpg|thumb|right|250px|Абайдың мүсіні]]

=== Кітапханалар ===
*А.С.Пушкин атындағы облыстық кітапхана
*Өскемен қаласы әкімдігінің «Оралхан Бөкей атындағы орталықтандырылған кітапханалар жүйесі»
*Шығыс Қазақстан Облыстық балалар мен жасөспірімдер кітапханасы
*Шығыс Қазақстандағы республикалық ғылыми-техникалық кітапхана филиалы
*Шығыс Қазақстан облыстық зағиптар мен көзі нашар көретін азаматтардың арнаулы кітапханасы (ШҚО-да жалғыз)

== Театрлар мен залдар ==
*[[Шығыс Қазақстан облыстық драма театры|Жамбыл атындағы Шығыс Қазақстандық драма театры]]
*Шығыс Қазақстан облыстық филармониясы
*Облыстық халықтар достығы үйі
*Металлургтер мәдениет сарайы
*[[Борис Александров атындағы спорт сарайы]]

[[Сурет:Dramteatr-oskemen.jpg|thumb|right|250px|Жамбыл атындағы Шығыс Қазақстандық драма театры]]

=== Кинотеатрлар ===
*'''Юбилейный''' — 6 кинозал
*'''Hollywood''' — 2 кинозал
*'''ЭХО''' — 3 кинозал
*'''5D''' кинотеатры

== Діни ғимараттар ==
2017 жылға қалада 28 діни бірлестік жұмыс істейді. Оның ішінде: бес мешіт; Православие приходтары – 7; Протестанттық бірлестіктер – 13; Рим-католик шіркеуі «Қасиетті Розаридің Әулие Мария Мәриям»; Өскемендегі Кришна санасы қоғамы; ШҚО еврей қауымы.

Жоғарыда аталған діни бірлестіктерде 25 ғибадат орны бар.

== Бұқаралық ақпарат құралдары ==
=== Телеарналар ===

*'''«Алтай» телеарнасы'''
*'''«Атамекен» телеарнасы'''

=== Радиостанция ===
* «Радио NS» — 107.0 МГц
* «Русское радио» — 100.5 МГц
* «Еуропа Плюс Қазақстан» — 101.8 МГц
* «TENGRI FM» — 103.5 МГц
* «Radio MIX» — 107.9 МГц
* «Авторадио Қазақстан» — 104.7 МГц
* «Gakku FM» — 106.0 МГц
* «Радио Дача» — 102.3 МГц
* «Қазақ радиосы» — 104.0 МГц
* «Шалқар радиосы» — 105.6 МГц

=== Газеттер ===
*«Устинка плюс» апталық ақпараттық газеті
*«Менің қалам» апталық газеті
*«Рудный Алтай» әлеуметтік-саяси апталығы
*«Дидар» саяси апталығы
*«7 күн» облыстық газеті
*«Заң» заң туралы газет
*«Өскемен жылжымайтын мүлік» газеті
*«Flash» газеті
*«Стимул» газеті
*«Моя усадьба» газеті
*«Регион-Press» газеті
*«Вестник компании» газеті
*«Из рук в руки» жеке хабарландырулар газеті
*«1000 объявлений» жеке хабарландырулар газеті
*«Всё для вас» жеке хабарландырулар газеті
*«Авто Инфо» жарнамалық және ақпараттық газеті
*«Реклам» газеті

== Білім мен ғылым ==

2017 жылдың 1 шілдедегі жағдай бойынша қалада 44 мектеп жасына дейінгі балалар мекемелері және 48 мектеп жұмыс істеді (оның ішінде 2 жеке).

=== Орта кәсіптік білім беру ===
*С. Аманжолов ат. ШҚУ Жоғарғы колледжі
*Д. Серікбаев ат. ШҚТУ Жоғарғы техникалық колледжі
*Шығыс Қазақстан менеджмент пен технология колледжі
*Өскемен медициналық колледжі
*Техника-экономикалық колледжі
*Құмаш Нұрғалиев атындағы колледжі
*Шығыс Қазақстан заң колледжі
*Шығыс Қазақстан техника-экономикалық колледжі
*Шығыс техникалық гуманитарлық колледжі (ШТГК)
*Өскемен құрылыс колледжі
*Өскемен техникалық колледжі
*Өскемен қызмет көрсету саласы колледжі
*Қазақстан-Корей «Квансон» колледжі
*Көлік және өмір қауіпсіздігі колледжі
*Кәсіптік оқыту және сервис колледжі
*Стоматологиялық колледж
*Бизнес пен құқық колледжі
*Абдуллин бауырларының атындағы Шығыс Қазақстан өнер колледжі
*ҚАЕУ колледжі
*Өскемен политехникaлық колледжі

=== Жоғарғы оқу орындары ===

*[[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]
*[[Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан Университеті]]
*[[Қазақстан-Американдық еркін университеті|Қазақстан-Американдық еркін университеті (ҚАЕУ)]]
*Шығыс Қазақстан аймақтық университеті (ШҚАУ)
*Алматы Экономика және Статистика Академиясы (АЭСА)
*филиалдар:
**Өскемендегі Г.В.Плеханов атындағы Ресей экономикалық университеті филиалы
**Өскемен филиалы «Ақпараттық технологиялар» жеке мекемесі

Қалада КСРО министірлігінің Кеңесімен шешімімен Бүкілодақтық ғылыми-зерттеу және тау-кен металлургия институты ретінде құрылған [[1950 жыл]]дан бастап [[Шығыс ғылыми-зерттеу тау-кен-металлургия түсті металдар институты]] жұмыс істейді.

== Өскемен мәдениетте ==

Қала [[Николай Иванович Анов|Николай Ановтың]] «Пропавший брат» және «Огни на Иртыше» кітаптарында, [[Николай Симонович Чекменёв|Николай Чекменёвтың]] «Семиречье» романында, «[[Гауһар тас аңшылары|Охотники за бриллиантами]]» телесериалда, «[[Экипаж (фильм, 1979)|Экипаж]]» бен «[[Тағдыр тәлкегі немесе жеңіл буыңызбен!|Тағдыр тәлкегі»]] фильмінде айтылады. [[Павел Николаевич Васильев|Павел Васильевтің]] «Серафим Дагеев қаласы» және  [[Михаил Иванович Чистяков|Михаил Чистяковтың]] «Усть-Камень» өлеңдері Өскеменге арналған.  Виктор Дьяковтың «Дорога в никуда» романында, «Путешествие на Бухтарму» әңгімеде кездеседі.

== Қала басшылары ==

=== [[Қазақстан ірі қалалары әкімдерінің тізімі|Әкімдер]] ===

#[[Николай Тимофеевич Носиков]] (1992 — 1995)
#[[Юрий Анатольевич Кудинов]] (1995 — 1997)
#[[Александр Александрович Лукин (саясаткер)]] (16 мамыр 1997 — 1999)
#[[Вера Николаевна Сухорукова]] (қыркүйек 1999 — қаңтар 2003)
#[[Александр Васильевич Гречухин]] (қаңтар 2003 — қаңтар 2004)
#[[Амангелді Қажыбайұлы Қажыбаев]] (15 қаңтар 2004 — қаңтар 2005)
#[[Мағзам Тоғжанұлы Баяндаров]] (қаңтар 2005 — 30 мамыр 2005)
#[[Александр Михайлович Быстров]] (30.05.2005 — 2006)
#[[Манарбек Кадылқұмарұлы Сапарғалиев]] (14.09.2006 — 2007)
#[[Шәкәрім Сабырұлы Бұқтығұтов]] (наурыз 2007 — тамыз 2008)
#[[Темірбек Жұмақұлұлы Қасымжанов]] (тамыз 2008 — 2009)
#[[Ислам Әлмаханұлы Әбішев]] (наурыз 2009 — ақпан 2012)
#[[Серік Шәуенұлы Тәукебаев]] (3 ақпан 2012 — 25 мамыр 2013)
#[[Темірбек Жұмақұлұлы Қасымжанов]] (25 мамыр 2013 — 20 сәуір 2016)
#[[Ерлан Қапарұлы Аймұқашев]] (20 сәуір 2016 — 3 мамыр 2017)
#[[Қуат Мұхитұлы Тұмабаев]] (30 мамыр 2017 — 16 тамыз 2018)
# [[Жақсылық Мұқашұлы Омар]] (20 тамыз 2018 — бүгінгі күндері)

== Туыстас қалалар ==

*{{flagicon|South Korea}} [[Каннын]], [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]] — 2011 жылдан бастап.
*{{flagicon|Turkey}} [[Бурса]], [[Түркия]] — 2011 жылдан бастап.
*{{flagicon|Belarus}} [[Бобруйск]], [[Беларусь]].
*{{flagicon|Israel}} [[Йокнеам-Илит]], [[Израиль]] — 2012 жылдан бастап.
*{{flagicon|Russia}} [[Барнауыл]], [[Ресей]] — 2012 жылдан бастап.
*{{Ту|Моңғолия}} [[Өлке (қала)|Өлке]], [[Моңғолия]] — 2018 жыл 1 ақпаннан бастап.

== Суреттер ==

[[Сурет:DKM uka.jpg|thumb|right|200px|Металлургтер мәдениет сарайы]]
[[Сурет:Baiterek uka.jpg|thumb|left|200px|Бәйтерек]]
[[Сурет:Ust1.jpg|thumb|200px|center|Қаланың типтік шағын ауданы]]
[[Сурет:Усть-Каменогорск, река Ульба 20241002 01.jpg|thumb|200px|center|Үлбінің Өскеменнен көрінісі]]
[[Сурет:Aleksandrov Sports Arena.JPG|200px|thumb|center|Борис Александров атындағы спорт кешені]]]]
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Шығыс Қазақстан облысы}}
{{Қазақстан қалалары}}
{{Өскемен қалалық әкімдігі елді мекендері}}
{{Ертіс өзені бойындағы елді мекендер}}

[[Санат:Ертіс бойындағы қалалар]]
[[Санат:Өскемен]]</text>
      <sha1>9z8h5yorxsxm9qm6fa6w10jy6vyjp9e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Форум/Жаңалықтар</title>
    <ns>4</ns>
    <id>6718</id>
    <revision>
      <id>3621271</id>
      <parentid>3620214</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>28897</id>
      </contributor>
      <comment>/* RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons */ жаңа бөлім</comment>
      <origin>3621271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="178141" sha1="8a3tbw5ih57wubjh5mok4f67wl96voa" xml:space="preserve">{{/Header}}&lt;!-- Бұл жолды өшірмеңіз, АСТЫНА жазыңыз! және  == Тақырып аты == қосып жазғанды ұмытпаңыз --&gt;
{{Жинақталған мазмұн|30|400}}

== ''The Signpost'': 15 January 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/From the editors|Looking back, looking forward]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Traffic report|The most viewed articles of 2024]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In the media|Will you be targeted?]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Technology report|New Calculator template brings interactivity at last]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Essay|Meet the Canadian who holds the longest editing streak on Wikipedia]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Opinion|Reflections one score hence]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/News and notes|It's a new dawn, it's a new day, it's a new life for me... and I'm feeling free]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Serendipity|What we've left behind, and where we want to go next]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Op-ed|Elon Musk and the right on Wikipedia]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In focus|Twenty years of The Signpost: What did it take?]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Arbitration report|Analyzing commonalities of some contentious topics]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Humour|How to make friends on Wikipedia]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:57, 2025 ж. қаңтардың 15 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28061132 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 06:11, 2025 ж. қаңтардың 24 (+05)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27746256 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Презентация «Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии?» ==
Уважаемые участники,

CEE Hub приглашет вас принять участие в первом мероприятии из серии специально для русскоязычного сообщества Викимедиа. Эта инициатива призвана объединить участников, энтузиастов и экспертов со всего региона CEE (Центральной и Восточной Европы), а также Центральной Азии для обмена опытом и сотрудничества в продвижении проектов Викимедиа.
Эта серия открыта для всех русскоязычных участников Викимедиа, независимо от уровня опыта.

* '''Даты:''' в течение 2025 года (подробное расписание будет опубликовано в ближайшее время)
* '''Формат:''' через Zoom
* '''Язык:''' английский или украинский с последующим переводом на русский.

Участие может быть анонимным, и мы не планируем записывать вопросы.

Зарегистрироваться на первое мероприятие, «Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии?» Наталия Цвик, (до недавнего времени исполнительный директор Викимедия Польша) можно '''[[meta:Event:Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии? Наталия Цвик|здесь]]'''.

3 февраля, понедельник: 16:00 UTC / 17:00 CET / 18:00 EET / 21:00 UZT / 22:00 KGT

От себя добавлю, что видела её презентацию на Украинской викиконференции, и это было интересно и полезно.--[[Қатысушы:Victoria|Victoria]] ([[Қатысушы талқылауы:Victoria|талқылау]]) 14:46, 2025 ж. қаңтардың 28 (+05)

== Feminism and Folklore 2025 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/center&gt;

Dear Wiki Community,

You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
 
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles.
 
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a campaign on '''CampWiz''' tool.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]].

This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools''']

Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
 
We look forward to your immense coordination.
 
Thank you and Best wishes,

'''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]'''

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:35, 2025 ж. қаңтардың 29 (+05)

== Wiki Loves Folklore is back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

{{int:please-translate}}

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]

Dear Wiki Community,
You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March.

You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&amp;campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest.

You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language.

Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. 

'''Kind regards,'''

'''Wiki loves Folklore International Team'''
--[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:35, 2025 ж. қаңтардың 29 (+05)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=26503019 тізімін пайдаланып User:Tiven2240@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. 

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:48, 2025 ж. ақпанның 3 (+05)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28198931 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== ''The Signpost'': 7 February 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Recent research|GPT-4 writes better edit summaries than human Wikipedians]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/News and notes|Let's talk!]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Opinion|Fathoms Below, but over the moon]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/In the media|Wikipedia is an extension of legacy media propaganda, says Elon Musk]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Community view|24th Wikipedia Day in New York City]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Arbitration report|Palestine-Israel articles 5 has closed]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Traffic report|A wild drive]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:59, 2025 ж. ақпанның 7 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28179470 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt; Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone!
[[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]]
We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''.

This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba.

'''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''.

Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language &amp; Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]].

We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there!
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13:29, 2025 ж. ақпанның 22 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28217779 тізімін пайдаланып User:SSethi (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== ''The Signpost'': 27 February 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/News and notes|Administrator elections up for reapproval and 1bil GET snagged on Commons]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Serendipity|Guinea-Bissau Heritage from Commons to the World]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Technology report|Hear that? The wikis go silent twice a year]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/In the media|The end of the world]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Recent research|What's known about how readers navigate Wikipedia; Italian Wikipedia hardest to read]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Opinion|Sennecaster's RfA debriefing]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Tips and tricks|One year after this article is posted, will every single article on Wikipedia have a short description?]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Community view|Open letter from French Wikipedians says &quot;no&quot; to intimidation of volunteer contributors]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Traffic report|Temporary scars, February stars]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Essay|The source, the whole source, and nothing but the source]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Obituary|Ümüt Çınar (Kmoksy) and Vinícius Medina Kern (Vmkern)]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:31, 2025 ж. ақпанның 27 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28313070 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 23:51, 2025 ж. наурыздың 7 (+05)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28307738 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== An improved dashboard for the Content Translation tool ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{Int:hello}} Wikipedians,

Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}.

The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device.

With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below.
[[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the &quot;For you&quot; and &quot;...More&quot; buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups (&quot;Create new pages&quot; and &quot;Expand with new sections&quot;)-one for each activity.]]
[[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]]
We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''.
Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. 

Thank you!

On behalf of the Language and Product Localization team.
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 07:55, 2025 ж. наурыздың 13 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&amp;oldid=28382282 тізімін пайдаланып User:UOzurumba (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== ''The Signpost'': 22 March 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/From the editor|''Hanami'']]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/News and notes|Deeper look at takedowns targeting Wikipedia]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/In the media|The good, the bad, and the unusual]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Recent research|Explaining the disappointing history of Flagged Revisions; and what's the impact of ChatGPT on Wikipedia so far?]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Traffic report|All the world's a stage, we are merely players...]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Gallery|WikiPortraits rule!]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Essay|Unusual biographical images]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Obituary|Rest in peace]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:11, 2025 ж. наурыздың 22 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28391577 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon.

Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. 

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 07:04, 2025 ж. сәуірдің 4 (+05)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== ''The Signpost'': 9 April 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Special report|Wikipedian and physician Ziyad al-Sufiani reportedly released from Saudi prison]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In focus|WMF to explore &quot;common standards&quot; for NPOV policies; implications for project autonomy remain unclear]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In the media|Indian judges demand removal of content critical of Asian News International]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News and notes|35,000 user accounts compromised, locked in attempted credential-stuffing attack]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Op-ed|How crawlers impact the operations of the Wikimedia projects]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Opinion|Crawlers, hogs and gorillas]]

* Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Debriefing|Giraffer's RfA debriefing]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Obituary|RHaworth, TomCat4680 and PawełMM]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Traffic report|Heigh-Ho, Heigh-Ho, off to report we go...]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News from Diff|Strengthening Wikipedia’s neutral point of view]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Comix|Thirteen]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 23:25, 2025 ж. сәуірдің 9 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28494227 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]]
{{int:please-translate}}

Hello, dear Wikipedians!&lt;br/&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! 

The most active contesters will receive prizes.

If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.
&lt;br/&gt;

We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]])
&lt;/div&gt;

21:11, 2025 ж. сәуірдің 16 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 тізімін пайдаланып User:Hide on Rosé@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines (&quot;UCoC EG&quot;) and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:34, 2025 ж. сәуірдің 17 (+05)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Global bot approval request for KiranBOT ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{int:hello}}!

I apologise for sending the message in English. {{int:please-translate}}.

In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot.

The discussion is available at [[:m:Steward requests/Bot status#Global bot status for KiranBOT|Steward requests/Bot status#Global bot status for KiranBOT]] on Meta.&lt;br /&gt;Kindly note that the request will remain open for 14 days starting today.

Thank you for your time.

Best regards,&lt;br /&gt;[[Қатысушы:Usernamekiran|Usernamekiran]] ([[Қатысушы талқылауы:Usernamekiran|талқылау]]) 14:17, 2025 ж. сәуірдің 19 (+05)

&lt;!-- Message manually sent by User:usernamekiran@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&amp;oldid=28423712 --&gt;

== Sub-referencing: User testing ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]]
&lt;small&gt;''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''&lt;/small&gt;

Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further:

#'''Try it out and share your feedback'''
#:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. 
#'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs'''
#:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''.

We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well.

Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! &lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])&lt;/bdi&gt; 20:03, 2025 ж. сәуірдің 28 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&amp;oldid=28628657 тізімін пайдаланып User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- &lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 08:41, 2025 ж. сәуірдің 29 (+05)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== ''The Signpost'': 1 May 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view]]

* Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:20, 2025 ж. Мамырдың 2 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28562138 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== CEE Meeting 2025 ==

=== Nurtenge ===

Қайырлы таң/күн/кеш/түн, құрметті Қазақша Уикипедия қауымдастығы! Осы жылғы қыркүйек айында өтетін [[:meta:CEE Meeting 2025|CEE Meeting 2025]] конференциясына қазақ тілді делегация ретінде өзімді ұсынамын. Өткен жылы да мен өзімді [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2024|ұсынған]] болатынмын. Өкінішке қарай, жеке себептерге байланысты менің қатысудан бас тартуыма тура келді. Осы жылы олай тағы да қайталамауға уәде беремін. Осыған дейін әртүрлі халықаралық уикиконференциялар мен кездесулерге қатысып көрген соң менің әжептәуір тәжірибем бар. Және де сол тәжірибемді осы CEE Meeting-ке алғашқы рет қатысу арқылы молайтқым келеді. Халықаралық тәжірибе алу мен жаңа уикимедиашылармен танысу уики-үлесіме жақсы жағынан әсер ететініне сенімдімін. — [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 06:50, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05)
#{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Yessentaikyzy|Yessentaikyzy]] ([[Қатысушы талқылауы:Yessentaikyzy|талқылау]]) 09:12, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05)
#{{Қолдаймын}}. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:56, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05)
#{{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:50, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05)
#{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:32, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05)
#{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 21:05, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05)
#{{Қарсымын}}, жөні түзу мақаланы жоюға ұсынды. --[[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 22:35, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05)
#{{Қарсымын}}, шыныменде өте күмәнді өңдеме болды. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:06, 2025 ж. мамырдың 15 (+05)
#{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:59, 2025 ж. мамырдың 15 (+05)
#{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 06:17, 2025 ж. мамырдың 16 (+05)
#{{Қарсымын}}, былтырғы себеппен. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 09:45, 2025 ж. мамырдың 16 (+05)
# {{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:58, 2025 ж. мамырдың 17 (+05)
# {{Қолдаймын}} --&lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:24, 2025 ж. мамырдың 19 (+05)
#{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:06, 2025 ж. мамырдың 20 (+05)
#{{Қолдаймын}}, бұрынғы іс-шаралардан тәжірибесі бар қатысушы, қауымдастығымызды халықаралық деңгейде көрсете алатындай ағылшын тілін жақсы меңгерген [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:27, 2025 ж. мамырдың 22 (+05)
#{{Қолдаймын}} -- Іске сәт! [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:29, 2025 ж. мамырдың 22 (+05)
#{{Қолдаймын}} -- --[[Қатысушы:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] ([[Қатысушы талқылауы:Alphy Haydar|талқылау]]) 18:04, 2025 ж. мамырдың 25 (+05)
#{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:31, 2025 ж. мамырдың 28 (+05)
:{{@|Шешен Исмаил}} даусыңызға рақмет! Не үшін қарсы екеніңізді жазып өтсеңіз? -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 10:00, 2025 ж. мамырдың 29 (+05)
# {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05)
=== Muzaffar ===

Ассалаумағалайкум Қазақша Уикипедия қауымдастығы. Мен 2025 жыл қыркүйекте өтетін [[:meta:CEE Meeting 2025|CEE Meeting 2025]] конференциясына баруға кандидат ретінде өзімді ұсынамын. Осы кезге дейін халықаралық конференциялар мен марафондардан көп тәжірибе жинадым. Әр айда белсенді 10 қатысушылар тізіміндемін. Халықаралық конференцияда қатысу келесі уикипедиядағы белсенділігімге оң нәтиже береді деген үміттемін. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 13:00, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05)

#{{Қолдаймын}}. Менің ойымша Мұзаффар Уикипедия концепциясын жақсы түсінеді. Сонымен қатар, қазақ тіліндегі Уики қауымдастығының ішінде өзін өте белсенді көрсете білді --Алмас Мұстафа 12:40, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05)
#{{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:51, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05)
#{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Yessentaikyzy|Yessentaikyzy]] ([[Қатысушы талқылауы:Yessentaikyzy|талқылау]]) 18:27, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05)
#{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Alpasli|Alpasli]] ([[Қатысушы талқылауы:Alpasli|талқылау]]) 20:11, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05)
#{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:18, 2025 ж. мамырдың 15 (+05)
#{{Қолдаймын}} –  Мен википедияға үлес қосқандардың барлығын бағалаймын. Мұзаффар өзбекше және қазақша Уикипедияларға да үлкен үлес қосуда. — [[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 20:45, 2025 ж. мамырдың 15 (+05)
#{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:00, 2025 ж. мамырдың 16 (+05)
#{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 06:15, 2025 ж. мамырдың 16 (+05)
#{{Қарсымын}}, былтырғы себеппен. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 09:48, 2025 ж. мамырдың 16 (+05)
##[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2024|Былтырғы себепте]] мені атап өтпеген сияқты сіз? [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:07, 2025 ж. мамырдың 16 (+05)
#{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:27, 2025 ж. мамырдың 16 (+05)
#{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 11:02, 2025 ж. мамырдың 17 (+05)
#{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:11, 2025 ж. мамырдың 20 (+05)
#{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Mahmud Abduvaliyev|Mahmud Abduvaliyev]] ([[Қатысушы талқылауы:Mahmud Abduvaliyev|талқылау]]) 23:13, 2025 ж. мамырдың 20 (+05)
#{{Қолдаймын}} -- Сәттілік! [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:30, 2025 ж. мамырдың 22 (+05)
#{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:31, 2025 ж. мамырдың 28 (+05)
# {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05)
=== Batyrbek ===

Қайырлы күн, әріптестер! Биыл Грекияның Салоники қаласында болатын [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_CEE_Meeting_2025/Registration CEE Meeting 2025] конференциясына біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. Конференция тек ағылшын тілінде өтеді. Онда қатысушылар арасынан қауымдастыққа қатысты шешім шығаруға қатысатын адамдар болғаны жақсы деген ұсыныс бар. '''Соған байланысты өз үміткерлігімді ұсынамын'''. Көбіңіз білетіндей, Қазақ Уикипедиясында админ әрі бітікші қызметін атқарамын. Уикипедияға қатысты іс-шаралар ұйымдастыруда да тәжірибем бар. Жақында өткен [https://meta.wikimedia.org/wiki/Central_Asian_WikiCon_2025/Team/kk Орталық Азия WikiCon конференциясының ұйымдастырушылары қатарында болғам]. Бұған дейін 2017, 2018, 2022 жылдардағы CEE конференцияларына қатысқам. Биылғы жиында басқа уики-қауымдастықтарға өз қауымдастығымыз туралы айтып, жаңа идеялар әкелетін жоспарым бар. Қауымдастық атынан баратын болғандықтан, бастапқыда сіздердің дауысыңыз керек. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:54, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05)
#{{Қолдаймын}} – ұсынысыңыз орынды. [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:42, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05)
#{{Қолдаймын}}. [[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 19:13, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05)
#{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 21:04, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05)
#{{Қолдаймын}} Batyrbek қазақ тіліндегі Уикипедияға үлес қосып жүрген көрнекті уикипедияшы. Бұл Википедияшы соңғы жылдары Қырғызстандағы бірнеше студенттермен тәжірибесімен бөліскен кәсіби википедияшылардың бірі. — [[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 20:51, 2025 ж. мамырдың 15 (+05)
#{{Қолдаймын}} – --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 09:29, 2025 ж. мамырдың 16 (+05)
#{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Орел Карл|Орел Карл]] ([[Қатысушы талқылауы:Орел Карл|талқылау]]) 17:46, 2025 ж. мамырдың 16 (+05)
#{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 11:03, 2025 ж. мамырдың 17 (+05)
#{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 14:26, 2025 ж. мамырдың 18 (+05)
#{{Қолдаймын}}. Айтып жатқан жоспарларыңызды көрсетсеңіз --Алмас Мұстафа 13:03, 2025 ж. мамырдың 19 (+05)
#{{Қолдаймын}} --&lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:24, 2025 ж. мамырдың 19 (+05)
#{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:13, 2025 ж. мамырдың 20 (+05)
#{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:23, 2025 ж. мамырдың 20 (+05)
#{{Қолдаймын}}, жақсы өкіліміз бола алатын қатысушы, Уикипедияда да, конференцияларда да тәжірибесі бар [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:31, 2025 ж. мамырдың 22 (+05)
#{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:33, 2025 ж. мамырдың 22 (+05)
#{{Қолдаймын}} -- --[[Қатысушы:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] ([[Қатысушы талқылауы:Alphy Haydar|талқылау]]) 18:06, 2025 ж. мамырдың 25 (+05)
#{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:34, 2025 ж. мамырдың 28 (+05)

:@Mustafaalmas, шамамен [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File%3A%D0%91._%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%E2%80%93_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B осындай], бірақ әлдеқайда жаңартылған презентация жасамақпын, сондай-ақ конференция тақырыбына сай (problem solver) бейімдейтін жоспарым бар.
@Джамбульский, пікіріңізге рахмет! Не үшін қарсы екеніңізді білсем деп едім. Мүмкін жақсарту керек бір нәрсе бар шығар. Айтып жіберсеңіз. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:34, 2025 ж. мамырдың 21 (+05)
# {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05)
=== Nurken ===
Армысыңдар, әріптестерім! Жоғарыдағы үміткерлердей өзімді осы жылғы қыркүйектегі CEE Meeting 2025 конференциясына ұсынамын. Осы мамырдағы [https://meta.wikimedia.org/wiki/Youth_Conference_2025 CEE Жастар конференциясында] қазақтілді қоғамдастықтың өкілі болған да мен едім. Тәжірибесі бар, ағылшын тілін меңгерген, CEE қоғамының мүшелерін танитын қатысушы ретінде өзімді нашар емес үміткер деп көремін. Қазақша Уикипедияда администратор атағым да бар. Халықаралық әріптестікті одан әрі нығайтуға, жобамызға одан әрі үлес қосуға үнемі дайынмын. Болашақ жоспарлар қатарында Қазақша Уикипедияның әлеуметтік желілеріне назар аудару, мүмкін халықаралық edit-a-thon (өңдеу марафондарын) ұйымдастыру бар. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 05:16, 2025 ж. мамырдың 27 (+05)
# {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 20:27, 2025 ж. мамырдың 27 (+05)
# {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:58, 2025 ж. мамырдың 27 (+05)
# {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 01:32, 2025 ж. мамырдың 28 (+05)

:@[[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ұлы мәртебелім, бұл айтқандарыңыз тым қарапайым, ұлы мәртебеліңізге лайық емес. Сіз бұл мінберде өте үлкен миссия, өте үлкен мақсат туралы сыр шертуіңіз керек.
:Мәңгі лаулап жану үшін ғаламда,
:Үлкен бақыт табу үшін ғаламда,
:Үлкен болып қалу үшін ғаламда,
:Үлкен арман керек екен адамға
:[[Мұхтар Шаханов]]
:[[Қатысушы талқылауы:Arystanbek/Мұрағат/1#Үлесіңіз|Мында жазғанымды]] 4-5 жылдан кейін оқып шынымен мынаны мен жаздым ба деп ойланатын кездерім болады. Бір емес  бірнеше рет 2 жылға кетіп қайта қайта орала беруімнің мәнісі де осында шығар, білмеймін. Сондықтан әлдеқайда ұлы мақсаттарды армандап қияли болып жазсаңыз менде сізге өз дауысымды беремін. &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 06:13, 2025 ж. мамырдың 28 (+05)
#{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:34, 2025 ж. мамырдың 28 (+05)
# {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05)

===Қорытынды===
Дауыс беру нәтижесінде:
[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] және [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] көп дауыс жинап, конференцияға қатысуға лайықты деп табылды. Сәттілік тілейміз! --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 21:05, 2025 ж. маусымның 10 (+05)
: {{@|Нұрлан Рахымжанов}}, бауырым, Nurtenge деген қатысушы керекті 75%  дауыс жинай алмады ғой. 29% қарсы болды емеес пе... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 03:00, 2025 ж. маусымның 11 (+05)
::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] байқауымша бірнеше адам бірігіп ұйымдасқан түрде қарсы шығып отырған сияқтысыздар, немесе бір адам бірнеше тіркелгі жасап бір адам бірнеше рет дауыс беріп отырған сияқты. Ал мына қатысушы есіміңіз бірден бұғаттауға лайық деп санаймын. Біз мында қазақша орта қалыптастырамыз, мәңгүрттікке қарсы күресеміз, қазақ тілінің қолданыс аясын кеңейтеміз деп үлес қосып жүрміз ал сен сияқтылар кері кетіп прогеске қарсы шығып регреске кетіп барасыңдар. &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 07:07, 2025 ж. маусымның 12 (+05)
:::Ал менің байқауымша сен өте тәрбиесіз баласың! Біріншіден, жасы үлкен адамдарға ізет білдіріп жазғаның жөн. Екіншіден, менің жазғаным саған емес, басқа адамға арналған еді. Үшіншіден, менің осы сайттағы есіміме қатысты не шатағың бар? Мен сенің есімің туралы ештеңе айтып отырған жоқпын ғой. Мысалы, ол неге түрлі-түсті болып жазылған, бұл гомосексуализм бе? Неге латын әліпбиін пайдаландың, тыңшысың ба? Көрдің ба, ондай қарапайым дүниелерге қадала берме. Төртіншіден, өзің сияқты өз дауысымды еркін беріп отырмын, жоқ жерден қастандық іздей берме. Бесіншіден, менің зиянды деп санайтын өңдемелерімді атап шық, әйтпесе құр нақақа жала жапқаннан не пайда??? --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 13:52, 2025 ж. маусымның 12 (+05)
::::Несіне кектеніп, мазаң кетіп отыр? Жасың қай жерде жазылған еді? Оны қайдан білейік? Тап үлкен болсаң, жасыңа сай болсайшы! Өз қазағыңды көре алмай, әр жерде қарсылық білдіріп жүргенің аз ба? Не өзің үміткер болмайсың, не үміткерді қолдамайсың да! Уикипедияда бір де бір дұрыс белсенділігіңді көрмедім, тек талқылауға кіріп жұртқа әңгіме айтасың да жүресің. Сөзің мен ісіңді дұрыстамағанша саған ешқандай сыйластық жоқ! Ескертемін, бұлай жалғаса берсе аяусыз бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:19, 2025 ж. маусымның 12 (+05)
::::: Енді қарасаш, Nurtenge деген бала [[Эрнест Төреханов|қазақтың дана жазушысын]] көре алмай, оны ешкіммен ақылдаспай жоюға ұсынды. Бұл нақұрыстың қылығы емес пе? Оған неге ешкім ештеңе демеді? Былтыр осы сияқты тағы біреше мәселе туындап еді, бірақ ол дұрыс жауап беруден қашқақтай бастады.  Санасы аздау бір қатысушы екен. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 14:50, 2025 ж. маусымның 12 (+05)
::::::Сенің сол мақалаға қолыңның ұшы да тимеген ғой. Сақтап қалуға да тырыспағансың. Ол мақала әлі жойылмаған, тек жоюға ұсынылған. Сенің сол мақаланы реттеп, толықтырып, жаңартуға қарайтын уақытың болды ғой.
::::::Былай келісейік: мен мақаладан «жедел жойылсын» үлгісін және бұғаттауыңды алып тастаймын, бірақ сен ойыңды өзгерт — 10 күн ішінде сол мақаланы толықтыр, қосатын дерегіңді қос және қарсылық білдіруді тоқтат. Егер нәтиже болмаса, мақаланы да жоямын, сені де қайтадан бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:13, 2025 ж. маусымның 12 (+05)
::::::: Бауырым, сен өйтіп сөйлеме... Ондай талаптарыңды бас-аяғы бар мақаланы жоюға ұсынған адамға айт. Мынау кім, досың ба? Ертең ол Есенберлинді және Әуезовты жоюға ұсынса, тағы да лям-мим демей тыныш отырасың ба? --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 15:25, 2025 ж. маусымның 12 (+05)
::::::::Мен саған тиімді жағын айтамын.
::::::::Жедел жоюға ұсынылған себептері міне: Энциклопедиялық маңызы жоқ, қысқа мақала, жетім мақала, мақала сапасы төмен.
::::::::Саған жақсы мақала болып көрінгенімен, бұл уикипедияның ережелеріне қайшы. Мақалада тек Еңбек жолы мен Шығармалары бар. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:35, 2025 ж. маусымның 12 (+05)
::::::::: Уикипедия не көп, ереже көп қой. Нақты қай ережеге қайшы? Сосын энциклопедиялық маңызы жоқ дегенді қалай түсінуге болады? Мысалы мен оны көріп тұрмын. Мақала көлемі туралы айтсаң да жақсы болады. Сапа жағынан нақты қай жері ұнамай тұр? Ашып айтсаш... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 16:16, 2025 ж. маусымның 12 (+05)
::::::::::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] [[Уикипедия:Маңыздылық]] осы бетті оқып шығыңыз, сосын қатысушы есіміңізді өзгертуге сұраныс жіберіңіз, түрлі түсті тек гомосексуализмнің симболы емес әр жерде тіпті табиғаттың өзінде бар, мысалы [[кемпірқосақ]]. Ал латынға келсек әлемнің көп бөлігі латынды қолданады, көп ел бір жазу түрін қолданса олардың арасындай қарым-қатынас жеңілдеп байланыс арады, кейбір елдер қырсығып латынға көшпей жатыр, мысалы біз, мына жазу орыстың жазуы, кейбір елдер өздерінің төл жазуын мәдени байлық ретінде бағалап керісінше сол өз жазуларын сақтап қалғысы келеді. &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:23, 2025 ж. маусымның 12 (+05)
::::::::::: Ережені оқыдым делік. Бірақ мақала соның нақты қай тұсына қайшы? Және бір өтініш - кемпірқосақ туралы айта бермеш. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 20:09, 2025 ж. маусымның 12 (+05)
::::::::::::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] айта берген жоқпын, бірінші рет айтып тұрмын. Сіз айтқан мақала маңызды болмағасын жойған болуы мүмкін. &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 22:03, 2025 ж. маусымның 13 (+05)
::::::::::::: Мәңгүрт болсаң, жоя бер... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:54, 2025 ж. маусымның 13 (+05)
::::::: 1nter pares, көрдің ба, сен досыңды жақтаймын деп, өзің де өтірік сылтауларға қосылдың. Бұл мақала ешбір ережеге қайшы болып тұрған жоқ, сондықтан оны жоюға нақұрыс қана ұсынады. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:45, 2025 ж. маусымның 13 (+05)
::::::::Қатырасың... Мен саған мақаланы жоюға ұсынған кездегі себептерді жібердім, ал сен болсаң, әлі көпіріп отырсың. Басқа дұрыс мақалалармен салыстырып көр. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:51, 2025 ж. маусымның 13 (+05)

== ''The Signpost'': 14 May 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/News and notes|WMF to kick off new-CEO quest as Iskandar preps to move on — Supreme Court nixes gag of Wiki page for other India court row on ANI — code-heads give fix-up date for Charts in lieu of long-dead Graph gizmo]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In the media|Wikimedia Foundation sues over UK government decision that might require identity verification of editors worldwide]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Disinformation report|What does Jay-Z know about Wikipedia?]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In focus|On the hunt for sources: Swedish AfD discussions]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Technology report|WMF introduces unique but privacy-preserving browser cookie]]

* Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Debriefing|Goldsztajn's RfA debriefing]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Obituary|Max Lum (User:ICOHBuzz)]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 2)]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Comix|Collection]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/From the archives|Humor from the Archives]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:01, 2025 ж. Мамырдың 15 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28671646 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]].

You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC.

If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, &lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|талқылау]])&lt;/bdi&gt; 03:07, 2025 ж. мамырдың 16 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)''

Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. 

We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.

You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 20:26, 2025 ж. мамырдың 22 (+05)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28768453 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection &amp; Call for Questions&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats.

The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4].

Here are the key planned dates:

* May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6]
* June 17 – July 1, 2025: Call for candidates
* July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5]
* August 2025: Campaign period
* August – September 2025: Two-week community voting period
* October – November 2025: Background check of selected candidates
* Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated

Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]].

'''Call for Questions'''

In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]]

'''Election Volunteers'''

Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]]

Thank you!

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter

[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles

[5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ

[6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates

Best regards,

Victoria Doronina

Board Liaison to the Elections Committee

Governance Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 08:07, 2025 ж. мамырдың 28 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;  Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone,  

''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)''

The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''.

This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable.

The three main features of this extension are:

* '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki.
*  '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''.
*  '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions.

'''Note''': The extension comes with a new user right called '''&quot;Event Organizer&quot;''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment.

The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]])

If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout.

Thank you! &lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|талқылау]]) 21:47, 2025 ж. мамырдың 29 (+05)&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&amp;oldid=28803829 тізімін пайдаланып User:Udehb-WMF@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Стратегия 2030 ==

Армысыздар! Бұл тақырыпта мақала бар ма? Қайдан көруге болады? [[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 02:13, 2025 ж. маусымның 10 (+05)

:Армысыз! [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy Мына жерден] көрсеңіз болады. Қазақшасы бар сияқты еді, бірақ бұл жерде жоқ екен. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 20:54, 2025 ж. маусымның 10 (+05)

== Vote now in the 2025 U4C Election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}

Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 04:00, 2025 ж. маусымның 14 (+05) &lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28848819 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;
Hello all,

The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position.

This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3]

Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election.

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;
Chair of the Elections Committee

On behalf of the Elections Committee and Governance Committee

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term.

[3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 22:44, 2025 ж. маусымның 17 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28866958 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== ''The Signpost'': 24 June 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News and notes|Happy 7 millionth!]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/In the media|Playing professor pong with prosecutorial discretion]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Disinformation report|Pardon me, Mr. President, have you seen my socks?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Recent research|Wikipedia's political bias; &quot;Ethical&quot; LLMs accede to copyright owners' demands but ignore those of Wikipedians]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Traffic report|All Sinners, a future, all Saints, a past]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News from Diff|Call for candidates is now open: Wikimedia Foundation Board of Trustees]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Opinion|Russian Wiki-fork flails, failing readers and editors]]

* Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Debriefing|EggRoll97's RfA&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; debriefing]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 3)]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Comix|Hamburgers]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:31, 2025 ж. маусымның 24 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28849846 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Dear Wikimedia Community,

The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]]  of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]].

A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity.

Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact.

Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement.

Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate.

Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended.

=== Wikispore ===

The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects.

After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. 

We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future.

As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting.

Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed.

=== Wikinews ===

We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways.

Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf &lt;nowiki&gt;[1]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 &lt;nowiki&gt;[2]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[3]&lt;/nowiki&gt;] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years.

While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews &lt;nowiki&gt;[4]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[5]&lt;/nowiki&gt;, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? &lt;nowiki&gt;[6]&lt;/nowiki&gt;].

[[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews.

Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs.

SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives.

'''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to:
*Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects,
*Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace,
*Merge content into compatibly licensed external projects,
*Archive Wikinews projects.
Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels.

=== Feedback and next steps ===

We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language.

I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. 
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 01:56, 2025 ж. маусымның 28 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&amp;oldid=28911188 тізімін пайдаланып User:Johan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== ''The Signpost'': 18 July 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News and notes|Is no WikiNews good WikiNews? — Election season returns!]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In the media|How bad (or good) is Wikipedia?]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/WikiProject report|WikiProject Medicine reaches milestone of zero unreferenced articles]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In focus|Wikimania 2025: Connecting Wikimedians across the world for 20 years]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Recent research|Knowledge manipulation on Russia's Wikipedia fork; Marxist critique of Wikidata license; call to analyze power relations of Wikipedia]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News from the WMF|Form 990 released for the Wikimedia Foundation’s fiscal year 2023-2024]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Discussion report|Six thousand noticeboard discussions in 2025 electrically winnowed down to a hundred]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Comix|Divorce]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Opinion|Women are somewhat under-represented on the English-language Wikipedia, and other observations from analysis]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 4): The Future Of Wikimedia and Conclusion]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Obituary|Pvmoutside, Atomicjohn, Rdmoore6, Jaknouse, Morven, Martin of Sheffield, MarnetteD, Herewhy, BabelStone]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Traffic report|God only knows]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Humour|New forum created for people who don't care about Wikipedia]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:53, 2025 ж. шілденің 18 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28903822 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== ''The Signpost'': 9 August 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/News and notes|Court order snips out part of Wikipedia article, editors debate whether to frame shreds or pulp them]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Discussion report|News from ANI, AN, RSN, BLPN, ELN, FTN, and NPOVN]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Disinformation report|The article in the most languages]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Community view|News from the Villages Pump]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/In the media|Disgrace, dive bars, deceased despots, and diverse dispatches]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Crossword|Accidental typography]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Comix|best-laid schemes o' wikis an' men]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Traffic report|I'm not the antichrist or the Superman]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:27, 2025 ж. тамыздың 9 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29085669 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Temporary accounts will be rolled out soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;body&quot;/&gt;
Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''.

Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. 

'''Why we are building temporary accounts'''

Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. 

Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users.

'''How temporary accounts work'''
[[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]]
Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: &lt;code dir=ltr&gt;~2025-12345-67&lt;/code&gt; (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it.

'''What does this mean for different groups of users?'''

'''For logged-out editors'''

* This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki.
* If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice.

'''For community members interacting with logged-out editors'''

* A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address).
* Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community.

'''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki'''

* '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.)
* '''For admins blocking logged-out editors''':
** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option.
** It will still be possible to block an IP address or IP range.
* Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this.

'''Our requests for you, and next steps'''

* If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]].
* If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in.
* Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options.
* Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses.

To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!&lt;section end=&quot;body&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 02:36, 2025 ж. тамыздың 27 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&amp;oldid=29181713 тізімін пайдаланып User:Quiddity (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== ''The Signpost'': 9 September 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/News and notes|Wikimedia Foundation loses a round in court]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/In the media|Congress probes, mayor whitewashed, AI stinks]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Disinformation report|A guide for Congress]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Recent research|Minority-language Wikipedias, and Wikidata for botanists]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Technology report|A new way to read Wikisource]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Traffic report|Check out some new ''Weapons'', weapon of choice]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Essay|The one question]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:08, 2025 ж. қыркүйектің 9 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29233676 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Global discussion on Welcome messages ==

&lt;div lang{{=}}&quot;en&quot; dir{{=}}&quot;ltr&quot;&gt;Sorry that this message is in English. {{int:please-translate}}. There is a request for comment at [[:m:Special:MyLanguage/Requests for comment/Welcoming policy]] on a proposal to forbid sending [[:m:welcome messages|welcome messages]] to users who have not made an edit, which is currently in practice at your wiki. Your comment on this matter would be appreciated.&lt;/div&gt;
[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:39, 2025 ж. қыркүйектің 13 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:DreamRimmer/MMS_list&amp;oldid=29262336 тізімін пайдаланып User:DreamRimmer@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== ''The Signpost'': 2 October 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/News and notes|Larry Sanger returns with &quot;Nine Theses on Wikipedia&quot;; WMF publishes transparency report]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/In the media|Extraordinary eruption of &quot;EVIL&quot; explained]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Disinformation report|Emails from a paid editing client]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Discussion report|Sourcing, conduct, policy and LLMs: another 1,339 threads analyzed]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Community view|The pressing questions of the modern WWW, as seen from the Village Pump]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Recent research|Is Wikipedia a merchant of (non-)doubt for glyphosate?; eight projects awarded Wikimedia Research Fund grants]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Opinion|Some disputes aren't worth it]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Obituary|Michael Q. Schmidt]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Traffic report|Death, hear me call your name]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Comix|A grand spectacle]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:54, 2025 ж. қазанның 2 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29367448 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Hello all,

The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board.

To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]].

Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]].

When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]].

'''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.'''

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;Chair, Elections Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 09:48, 2025 ж. қазанның 9 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29360896 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function1&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere).

There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function1&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:43, 2025 ж. қазанның 20 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29432175 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== ''The Signpost'': 20 October 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/News and notes|Board shuffles, LLM blocks increase, IPs are going away]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Special report|The election that isn't]]

* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Interview|The BoT bump]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/In the media|An incident at WikiConference North America; WMF reports AI-related traffic drop and explains Wikipedia to US conservatives]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Traffic report|One click after another]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Humour|Wikipedia pay rates]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:45, 2025 ж. қазанның 21 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29377595 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Global bot approval request for SchlurcherBot ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{int:hello}}! {{#ifeq:{{CONTENTLANGUAGE}}|en||I apologize for sending this message in English. {{int:please-translate}}.}}

In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot.

The discussion is available at [[:m:Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot]] on Meta-Wiki. All Wikimedia community members are invited to participate.

Thank you for your time.

Best regards, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 03:10, 2025 ж. қазанның 22 (+05)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&amp;oldid=29480590 тізімін пайдаланып User:Codename Noreste@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Seeking volunteers to join several of the movement’s committees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. 

Read more about the committees on their Meta-wiki pages:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]]

Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have.

For the Committee Support team,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 19:12, 2025 ж. қазанның 30 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29517125 тізімін пайдаланып User:MKaur (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== ''The Signpost'': 10 November 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/News and notes|Temporary accounts go live and WMF board member self-suspends]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Community view|Six Wikipedians' thoughts on Grokipedia, and the humanity of it all]]

* Wikicup report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Wikicup report|BeanieFan11, WikiCup victor of 2025, covers the results]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/In the media|Jimbo's book, an argument about genocide, and a train of shame]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Recent research|Taking stock of the 2024–2025 research grants]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Opinion|With Grokipedia, top-down control of knowledge is new again]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Obituary|Struway]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Traffic report|The documentaried, the disowned, the deceased, Diwali and the Dodgers]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Comix|Head of steam]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 17:56, 2025 ж. қарашаның 10 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29568932 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 19:22, 2025 ж. қарашаның 20 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== ''The Signpost'': 1 December 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/News and notes|Election cycles come and go, and Wikimedia Foundation achieves record revenue in 2024–2025!]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/In the media|Wales walk-off, antisemitism, supernatural powers, feminism turmoil, saints, and sex]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Recent research|At least 80 million inconsistent facts on Wikipedia – can AI help find them?]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Disinformation report|Epstein email exchanges planned strategy, edits and reported progress]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Traffic report|It's a family affair]]

* Book review: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Book review|''The Seven Rules of Trust'']]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/From the archives|&quot;I have been asked by Jeffrey Epstein ...&quot;]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Humour|An interview with Wikipe-tan]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Opinion|AI finds errors in 90% of Wikipedia's best articles]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Serendipity|Highlights from the itWikiCon 2025]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Comix|Madness]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 05:16, 2025 ж. желтоқсанның 1 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29700455 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== ''The Signpost'': 17 December 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Interview|Part 1: Bernadette Meehan]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/News and notes|We're gonna have a party!]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/In the media|The &quot;bigg&quot; bosses: Robertsky and the Pope]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Traffic report|Death and stranger things]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Gallery|A feast of holidays and carols]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Obituary|Michal Lewi (Iwelam) and Alan R. King (A R King)]]

* Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Concept|List of xxtreme sports (redirected from Electrojousting)]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Comix|display: flex-inline;]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 01:05, 2025 ж. желтоқсанның 18 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29700455 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== ''The Signpost'': 15 January 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/News and notes|Wikipedia's 25th anniversary is here!]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Special report|Wikipedia at 25: A Wake-Up Call]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Serendipity|The WMF wants to buy you books!]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/WikiProject report|Time for a health check: the Vital Signs 2026 campaign]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/In the media|Fake Acting President Trump and a Wikipedia infobox]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Community view|The inbox behind Wikipedia]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Recent research|Art museums on Wikidata; comparing three comparisons of Grokipedia and Wikipedia]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Traffic report|Tonight I'm gonna rock you]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Comix|Oh come on man.]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:18, 2026 ж. қаңтардың 15 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29899914 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:21, 2026 ж. қаңтардың 18 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 тізімін пайдаланып User:Tiven2240@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

02:01, 2026 ж. қаңтардың 20 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== ''The Signpost'': 29 January 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Traffic report|The most viewed articles of 2025]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News and notes|Good news... but also bad news for the Public Domain]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News from Diff|Solving puzzles together]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/In the media|Every view on the 25th anniversary of everything]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Comix|Perspectives]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:31, 2026 ж. қаңтардың 29 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29988053 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== ''The Signpost'': 17 February 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/In the media|Global powers see Wikipedia as fundamental target for manipulation]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/News and notes|Discussions open for the next WMF Annual Plan]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Serendipity|Maintenance crews continue to slog through Wikipedia's oldest Featured Articles]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Disinformation report|Epstein's obsessions]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Technology report|Wikidata Graph Split and how we address major challenges]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Traffic report|Deaths, killings, films, and the Olympics]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Opinion|Incoming Incurables]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Crossword|Pop quiz]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Comix|herculean]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13:03, 2026 ж. ақпанның 17 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30039447 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== ''The Signpost'': 10 March 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Interview|Bernadette Meehan, new Wikimedia Foundation CEO]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/News and notes|Security testing unleashes computer worm on Meta-wiki]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Special report|What actually happened during the Wikimedia security incident?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In the media|Indonesian government blocks Wikimedia logins; archive site scoured from Wikipedia after owner runs malware]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Recent research|To wiki, perchance to groki]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Obituary|Madhav Gadgil, Fredrick Brennan, Mark Miller, Chip Berlet]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Opinion|Interface administrators and trusting trust]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|English Wikipedia deprecates archive.today after DDoS against blog, altered content]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Op-ed|Why is &quot;Trypsin-sensitive photosynthetic activities in chloroplast membranes&quot; cited in &quot;List of tallest buildings in Chicago&quot;?]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Essay|The pursuit of a button click]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In focus|Short descriptions: One year later]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/WikiProject report|Unreferenced articles backlog drive]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Community view|Speaking of planning ...]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Traffic report|Over the mountain, kissing silver inlaid clouds]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Crossword|&quot;It will never happen&quot;]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Comix|BRIEn't]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 09:14, 2026 ж. наурыздың 10 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30121359 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== ''The Signpost'': 31 March 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes|Entirety of Wikinews to be shut down]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/In the media|AI ban, newspapers disrupt archiving; and antisemitism complaints]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Community view|Videos from WikiConference North America 2025 in NYC]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Disinformation report|Cleaning up after Jeffrey Epstein, Peter Nygard, and Mohamed Al-Fayed]]

* WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/WikiConference report|WikiConference North America 2025 in NYC review]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Obituary|Dr. Subas Chandra Rout]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Traffic report|Call in the dogs of war, soldier of fortune]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Gallery|Canadian Rangers participate in Operation ''Enduring Encyclopedia'']]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Comix|n00bsitting]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:08, 2026 ж. наурыздың 31 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30329870 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 тізімін пайдаланып User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== ''The Signpost'': 21 April 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/News and notes|Six Serbian Wikipedia editors banned following controversy about political bias]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/In the media|Could Wikipedia be involved in Massachusetts' proposed social media ban for minors?]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Gallery|March equinox]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Traffic report|Time to change my galaxy in case, we outta space!]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Comix|Of skirts and articles]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:50, 2026 ж. сәуірдің 21 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30434643 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 05:57, 2026 ж. сәуірдің 26 (+05)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 тізімін пайдаланып User:Codename Noreste@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]&lt;/em&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]&lt;/bdi&gt; 04:28, 2026 ж. сәуірдің 28 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-04-30_Wikipedias&amp;oldid=30466145 тізімін пайдаланып User:ABreault (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== CEE Meeting 2026 ==
{{жабық}}
[[Клуж-Напока]]да ([[Румыния]]) өтпек [[meta:Wikimedia CEE Meeting 2026|Wikimedia CEE Meeting 2026]] (Орталық және Шығыс Еуропа Уикимедиясы) конференциясына қатысамын деген ұсыныстар:

=== Nurken 2026 ===
Кеш жарық, әріптестер! Биылғы CEE Meeting конференциясына өзімді ұсынбақпын. Уикипедиядағы «мансабым» бойы белсенділігім жалғаса берді.

Қазақша Уикипедияда соңғы 365 күнде [https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken 6 100] өңдеме жасадым. Жалпы стастикасын алсақ, күніне 10.709 өңдеме жасап жүрмін. Осы жылғы 1 қаңтардан бері 45 мақала жаздым (Қазақша Уикипедияны ғана санасақ).

Уикипедия сыртындағы да үлесімді алсақ. Жақында Қазақша Уикипедияның [https://www.instagram.com/wikimediakz/ Instagram-дағы аккаунтын] қайта бастадық, соның иллюстрацияларына, жаңғыру идеясына жауаптымын. Уикимедия Аустрия кеңсесінен камера сұрап алып, жақында ғана аяқталған Еуровидениеге қатысы бар түрлі фото жасап, оларды [[commons:Category:Images taken by Nurken/Eurovision 2026|Ортаққорға жүктедім]]. Уикидерек, басқа да жобаларға үлесімді қосып жүремін.

Еуропадағы осы ағылшынтілді конференцияға баруға қабілеттімін: ағылшын тілін жақсы меңгергенмін, Еуропада тұрамын, белсенді қатысушымын, халықаралық қоғамдастықтан таныстарым бар, коммуникациядан жаман емеспін. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 03:31, 2026 ж. мамырдың 19 (+05)

# {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 08:15, 2026 ж. мамырдың 19 (+05)
# {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:56, 2026 ж. мамырдың 19 (+05)
# {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:22, 2026 ж. мамырдың 19 (+05)
# {{Қолдаймын}} Қос қолдап дауыс беремін. Әбден лайық қатысушы.[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 12:02, 2026 ж. мамырдың 19 (+05)
# {{Қолдаймын}} --&lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:36, 2026 ж. мамырдың 20 (+05)
# {{Қолдаймын}} —-[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 18:36, 2026 ж. мамырдың 20 (+05)
# {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 19:22, 2026 ж. мамырдың 20 (+05)
# {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 20:28, 2026 ж. мамырдың 22 (+05)

=== TheNomadEditor (Muzaffar Turgunov) ===
Кеш жарық, әріптестер! Биылғы CEE Meeting конференциясына өзімді ұсынбақшымын.

Қазақша Уикипедияда 7800+ өңдеме жасадым. Жыл бойы белсенді қатысушымын. Уикипедияда [[Жоба:Уики-көктем_2026#Қатысушылар|Уики-көктем 2026]] байқауына 60+ мақала жаздым және [[meta:Wikipedia 25/Turkic Marathon/Participants|Turkic Marathon 2025]] байқауына 60 мақала жазып қатыстым. 2026 жылда Тіл комитеті ұйымдастырған 2 семинарда баяндамашы болдым. Ортаққорға суреттер жүктедім.

Осы жылғы конференцияда Қазақша Уикипедиядағы медициналық мақалалар туралы презентация оқуға өтініш тапсырдым. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 18:38, 2026 ж. мамырдың 19 (+05)

#{{Қолдаймын}} --&lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:35, 2026 ж. мамырдың 20 (+05)
# {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 22:22, 2026 ж. мамырдың 20 (+05)
# {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:04, 2026 ж. мамырдың 20 (+05)
# {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 10:10, 2026 ж. мамырдың 21 (+05)
# {{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 12:28, 2026 ж. мамырдың 21 (+05)
# {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 14:16, 2026 ж. мамырдың 21 (+05)
# {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 14:31, 2026 ж. мамырдың 22 (+05)
# {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 20:28, 2026 ж. мамырдың 22 (+05)
# {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 22:05, 2026 ж. мамырдың 22 (+05)
# {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Дауткулова Ақмарал|Дауткулова Ақмарал]] ([[Қатысушы талқылауы:Дауткулова Ақмарал|талқылау]]) 22:55, 2026 ж. мамырдың 22 (+05)
# {{Қолдаймын}} Мұзаффар жақсы дайындалып барады деп ойлаймын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 10:25, 2026 ж. мамырдың 23 (+05)
{{жабық-соңы}}

== ''The Signpost'': 22 May 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/News and notes|Offline: Osama Khalid still in prison]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In the media|Indonesian editors, you shall return!]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Disinformation report|Who is a typical paid editor? Who are their typical clients?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Recent research|WikiLambda the Ultimate]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Traffic report|This is where I'll be, so heavenly, so come and dance with me Michael!]]

* Forum: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Forum|WikiAnnotate: help us build a dataset of article quality evaluations]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In focus|Demystifying the 2026-27 Annual Plan]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Opinion|Wikipedia isn't a battleground. So why does it feel like one?]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Serendipity|Wikinews: Into the Wikiverse]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Special report|Wikimedia Foundation closes Wikinews after 21 years]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Community view|Wikipedia's traffic drop: more on languages and freshness]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Gallery|Earth Day and Mother's Day]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Comix|Brother, can you spare a page?]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:19, 2026 ж. мамырдың 22 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30513885 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 22:14, 2026 ж. мамырдың 27 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== ''The Signpost'': 21 June 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/From the editors|Ways for beginners to support ''The Signpost'' community journalism]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/News and notes|Community Tech development team disbanded]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Disinformation report|PR for the people?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Recent research|Proposed tagging system for AI involvement; successful and unsuccessful AI tools for contributors]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In the media|Who won a 14th century battle and who won the 2026 Iran war?]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Community view|Putting the Wish into the Wishlist]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In focus|A global standard for Neutral Point of View]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/On the bright side|Flowers, blue helmets, reefs, pride, and Juneteenth]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Op-ed|Breathe, Don’t Panic, there is a different story about Wikimedia + AI futures]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Opinion|Wikimedia Foundation staff develop union and Wikimedia user community reacts]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Technology report|Community Tech team is disbanded, controversy erupts]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Traffic report|'Cause this is thriller, thriller night]]

* WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/WikiConference report|Report of Volunteer Supporters Network Annual Meeting 2026]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Comix|Take your turn]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Humour|Group of banned T-shirt makers comes out of hiding to sell new Wikipedia-themed merchandise]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:21, 2026 ж. маусымның 21 (+05)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30604303 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|талқылауы]])&lt;/bdi&gt; 22:11, 2026 ж. маусымның 23 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 тізімін пайдаланып User:Codename Noreste@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;</text>
      <sha1>8a3tbw5ih57wubjh5mok4f67wl96voa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Барқан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15454</id>
    <revision>
      <id>3621219</id>
      <parentid>3516986</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:31:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4275" sha1="ivaxq3kgy7ekk2fo2v1a8scvl9dmb9l" xml:space="preserve">'''Барқан''' — шағын [[шөл]]ді аймақта желдің әсерінен пайда болатын [[құм]] төбе. Мұндай [[төбе]]лер жарты ай немесе [[орақ]] пішіндес болып келеді. Оның биіктігі бірнеше метр болады. Барханда [[өсімдік]] өспейді, сондықтан да [[жел]] әрекетіне бейім.
[[Сурет:Libya 4983 Tadrart Acacus Luca Galuzzi 2007.jpg|thumb| alt=A.| ''[[Сахарадағы шағыл]]'']]
'''Шағыл''', '''Барқан'''&lt;ref&gt;Мұнай және газ геологиясы терминдерінің, орысша-қазақша түсіндірме 
сөздігі. Жалпы редакциясын басқарған Казакстанға еңбегі сіңген мұнайшы — геологтар 
Т.Н. Жұмағалиев, Б.М. Куандықов. — А.: АРНGroup, 2000. — 328 бет.&lt;/ref&gt;
— құмды шөл және шөлейт жерлерде жел әрекетінен пайда болатын ысырынды құм төбелері, жер бедерінің пішіні. [[Құмтөбелер]] жарты ай немесе орақ пішіндес болады. Жел жақ беткейі созылыңқы әрі түйетайлы (5 — 14), ық жақ беткейі қысқа, тікше (30 — 33), келеді. Айшыққа тірелген жел оны айналып өтеді де, екі шетін мүйіз сияқтандырып ілгері созып отырады. Желдің режиміне, бағыты мен күшіне байланысты биіктігі 150 м-ге дейін [[Шағылды қырқалар]], [[Шағылды тізбектер]], [[Шағылды пирамидалар]], тағы басқа пайда болады. Шағыл жылына бірнеше метрден бірнеше жүздеген метрге жылжып отырады. Онда өсімдік өспейді. Шағыл Орталығы Азия мен Қазақстанның барлық құмды шөлдерінде( [[Қарақұм]], Қызылқұм, тағы басқа) таралған. &lt;ref&gt;[[Қазақ Энциклопедиясы ]], 9 том 18 бөлім&lt;/ref&gt;

== Әдебиет ==
* Русско-казахский толковый географический словарь. Под общей редакцией академика АН КазССР, проф. С.К. Кенесбаева и кандидата филол. наук А.А. Абдрахманова. Алма-Ата, Изд-во «Наука», 1966, стр. 204. (Академия наук Казахской ССР. Институт языкознания. Сектор физической географии). Составители: Ж. Аубакиров, С. Абдрахманов, К. Базарбаев.

== Сілтемелер ==
* [http://ru.wikipedia.org/wiki/Поющий_бархан Поющий_бархан]
* [http://altyn-emel.ort.kz/&quot;Алтын Емел&quot; мемлекеттік халықтық табиғи саяжайының ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081105111323/http://www.altyn-emel.ort.kz/ |date=2008-11-05 }}
* [http://vokrugsveta.ru/publishing/vs/archives/?item_id=2590 бархан] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071024090317/http://vokrugsveta.ru/publishing/vs/archives/?item_id=2590 |date=2007-10-24 }}
* [http://skachal.com/100-velikih-zagadok-prirody/poyucshie-barhany/ Поющие барханы&amp;nbsp;— 100&amp;nbsp;великих загадок природы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100330143025/http://skachal.com/100-velikih-zagadok-prirody/poyucshie-barhany |date=2010-03-30 }}
* [http://tengry.net/index.php?option=com_rsgallery2&amp;Itemid=31&amp;gid=8 Фотогалерея ГНПП «Алтын-Эмель»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160507110550/http://tengry.net/index.php?option=com_rsgallery2&amp;Itemid=31&amp;gid=8 |date=2016-05-07 }}
{{stub}}
{{wikify}}

== Пайдаланған Әдебиет ==
&lt;references/&gt;
[[Санат:Жер бедері]]
[[Санат:Шөлдер]]</text>
      <sha1>ivaxq3kgy7ekk2fo2v1a8scvl9dmb9l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621220</id>
      <parentid>3621219</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:31:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4218" sha1="h4uj1varkq5vzsoa4ijadvwddxntcv4" xml:space="preserve">'''Барқан''' — шағын [[шөл]]ді аймақта желдің әсерінен пайда болатын [[құм]] төбе. Мұндай [[төбе]]лер жарты ай немесе [[орақ]] пішіндес болып келеді. Оның биіктігі бірнеше метр болады. Барханда [[өсімдік]] өспейді, сондықтан да [[жел]] әрекетіне бейім.
[[Сурет:Libya 4983 Tadrart Acacus Luca Galuzzi 2007.jpg|thumb| alt=A.| ''[[Сахарадағы шағыл]]'']]
'''Шағыл''', '''Барқан'''&lt;ref&gt;Мұнай және газ геологиясы терминдерінің, орысша-қазақша түсіндірме 
сөздігі. Жалпы редакциясын басқарған Казакстанға еңбегі сіңген мұнайшы — геологтар 
Т.Н. Жұмағалиев, Б.М. Куандықов. — А.: АРНGroup, 2000. — 328 бет.&lt;/ref&gt;
— құмды шөл және шөлейт жерлерде жел әрекетінен пайда болатын ысырынды құм төбелері, жер бедерінің пішіні. [[Құмтөбелер]] жарты ай немесе орақ пішіндес болады. Жел жақ беткейі созылыңқы әрі түйетайлы (5 — 14), ық жақ беткейі қысқа, тікше (30 — 33), келеді. Айшыққа тірелген жел оны айналып өтеді де, екі шетін мүйіз сияқтандырып ілгері созып отырады. Желдің режиміне, бағыты мен күшіне байланысты биіктігі 150 м-ге дейін [[Шағылды қырқалар]], [[Шағылды тізбектер]], [[Шағылды пирамидалар]], тағы басқа пайда болады. Шағыл жылына бірнеше метрден бірнеше жүздеген метрге жылжып отырады. Онда өсімдік өспейді. Шағыл Орталығы Азия мен Қазақстанның барлық құмды шөлдерінде( [[Қарақұм]], Қызылқұм, тағы басқа) таралған. &lt;ref&gt;[[Қазақ Энциклопедиясы ]], 9 том 18 бөлім&lt;/ref&gt;

== Әдебиет ==
* Русско-казахский толковый географический словарь. Под общей редакцией академика АН КазССР, проф. С.К. Кенесбаева и кандидата филол. наук А.А. Абдрахманова. Алма-Ата, Изд-во «Наука», 1966, стр. 204. (Академия наук Казахской ССР. Институт языкознания. Сектор физической географии). Составители: Ж. Аубакиров, С. Абдрахманов, К. Базарбаев.

== Сілтемелер ==
* [http://ru.wikipedia.org/wiki/Поющий_бархан Поющий_бархан]
* [http://altyn-emel.ort.kz/&quot;Алтын Емел&quot; мемлекеттік халықтық табиғи саяжайының ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081105111323/http://www.altyn-emel.ort.kz/ |date=2008-11-05 }}
* [http://vokrugsveta.ru/publishing/vs/archives/?item_id=2590 бархан] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071024090317/http://vokrugsveta.ru/publishing/vs/archives/?item_id=2590 |date=2007-10-24 }}
* [http://skachal.com/100-velikih-zagadok-prirody/poyucshie-barhany/ Поющие барханы&amp;nbsp;— 100&amp;nbsp;великих загадок природы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100330143025/http://skachal.com/100-velikih-zagadok-prirody/poyucshie-barhany |date=2010-03-30 }}
* [http://tengry.net/index.php?option=com_rsgallery2&amp;Itemid=31&amp;gid=8 Фотогалерея ГНПП «Алтын-Эмель»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160507110550/http://tengry.net/index.php?option=com_rsgallery2&amp;Itemid=31&amp;gid=8 |date=2016-05-07 }}

{{wikify}}
{{stub}}

[[Санат:Жер бедері]]
[[Санат:Шөлдер]]</text>
      <sha1>h4uj1varkq5vzsoa4ijadvwddxntcv4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621221</id>
      <parentid>3621220</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:31:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4133" sha1="fljsusr8z8trsf9be5kun3qr9ze0wal" xml:space="preserve">'''Барқан''' — шағын [[шөл]]ді аймақта желдің әсерінен пайда болатын [[құм]] төбе. Мұндай [[төбе]]лер жарты ай немесе [[орақ]] пішіндес болып келеді. Оның биіктігі бірнеше метр болады. Барханда [[өсімдік]] өспейді, сондықтан да [[жел]] әрекетіне бейім.
[[Сурет:Libya 4983 Tadrart Acacus Luca Galuzzi 2007.jpg|thumb| alt=A.| ''[[Сахарадағы шағыл]]'']]
'''Шағыл''', '''Барқан'''&lt;ref&gt;Мұнай және газ геологиясы терминдерінің, орысша-қазақша түсіндірме 
сөздігі. Жалпы редакциясын басқарған Казакстанға еңбегі сіңген мұнайшы — геологтар 
Т.Н. Жұмағалиев, Б.М. Куандықов. — А.: АРНGroup, 2000. — 328 бет.&lt;/ref&gt;
— құмды шөл және шөлейт жерлерде жел әрекетінен пайда болатын ысырынды құм төбелері, жер бедерінің пішіні. [[Құмтөбелер]] жарты ай немесе орақ пішіндес болады. Жел жақ беткейі созылыңқы әрі түйетайлы (5 — 14), ық жақ беткейі қысқа, тікше (30 — 33), келеді. Айшыққа тірелген жел оны айналып өтеді де, екі шетін мүйіз сияқтандырып ілгері созып отырады. Желдің режиміне, бағыты мен күшіне байланысты биіктігі 150 м-ге дейін [[Шағылды қырқалар]], [[Шағылды тізбектер]], [[Шағылды пирамидалар]], тағы басқа пайда болады. Шағыл жылына бірнеше метрден бірнеше жүздеген метрге жылжып отырады. Онда өсімдік өспейді. Шағыл Орталығы Азия мен Қазақстанның барлық құмды шөлдерінде( [[Қарақұм]], Қызылқұм, тағы басқа) таралған. &lt;ref&gt;[[Қазақ Энциклопедиясы ]], 9 том 18 бөлім&lt;/ref&gt;

== Әдебиет ==
* Русско-казахский толковый географический словарь. Под общей редакцией академика АН КазССР, проф. С.К. Кенесбаева и кандидата филол. наук А.А. Абдрахманова. Алма-Ата, Изд-во «Наука», 1966, стр. 204. (Академия наук Казахской ССР. Институт языкознания. Сектор физической географии). Составители: Ж. Аубакиров, С. Абдрахманов, К. Базарбаев.

== Сілтемелер ==
* [http://altyn-emel.ort.kz/&quot;Алтын Емел&quot; мемлекеттік халықтық табиғи саяжайының ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081105111323/http://www.altyn-emel.ort.kz/ |date=2008-11-05 }}
* [http://vokrugsveta.ru/publishing/vs/archives/?item_id=2590 бархан] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071024090317/http://vokrugsveta.ru/publishing/vs/archives/?item_id=2590 |date=2007-10-24 }}
* [http://skachal.com/100-velikih-zagadok-prirody/poyucshie-barhany/ Поющие барханы&amp;nbsp;— 100&amp;nbsp;великих загадок природы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100330143025/http://skachal.com/100-velikih-zagadok-prirody/poyucshie-barhany |date=2010-03-30 }}
* [http://tengry.net/index.php?option=com_rsgallery2&amp;Itemid=31&amp;gid=8 Фотогалерея ГНПП «Алтын-Эмель»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160507110550/http://tengry.net/index.php?option=com_rsgallery2&amp;Itemid=31&amp;gid=8 |date=2016-05-07 }}

{{wikify}}
{{stub}}

[[Санат:Жер бедері]]
[[Санат:Шөлдер]]</text>
      <sha1>fljsusr8z8trsf9be5kun3qr9ze0wal</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Люнебург</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17084</id>
    <revision>
      <id>3621369</id>
      <parentid>1763170</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:28:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4294" sha1="gvepr6kyicvmbsli18c1ym4wg6spi12" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала 
 |қазақша атауы           = Люнебург 
 |шынайы атауы            = Lüneburg 
 |сурет                   = Lüneburg_(um_1895).jpg 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = Wappen_Lueneburg.png 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=53 |lat_min=15 |lat_sec=9 
  |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=24 |lon_sec=52 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Люнебург 
 |кестедегі аудан         = Люнебург (аудан){{!}}Люнебург 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 24 ішкі аудан 
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Ульрих Медге 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 70,34 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 17 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 72 492 
  |санақ жылы             = 2008 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 04131 
 |пошта индексі           = 21335-21337-21339 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = LG 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 3 55 022 
 |ортаққордағы санаты     = Lüneburg 
 |сайты                   = http://www.lueneburg.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Люнебург''' ({{lang-de|Lüneburg}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[қала]].  [[Люнебург (аудан)|Люнебург]] ауданының құрамына енеді.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 72 492 адамды құрайды (31 желтоқсан 2008 жыл). Алып жатқан жер аумағы 70,34 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 3 55 022''. Қаланың басшысы — Ульрих Медге.

Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 24 қалалық ауданға бөлінеді.

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.lueneburg.de/ Ресми сайты]

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Люнебург ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>gvepr6kyicvmbsli18c1ym4wg6spi12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Көкпар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17368</id>
    <revision>
      <id>3621251</id>
      <parentid>3397498</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:46:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28013" sha1="hqmc1go26vymzcgnr7tpxlq77nlew2o" xml:space="preserve">[[Сурет:Көкпар.jpg|300 px|thumb|Қыстыгүні ойналып жатқан көкпар]]
'''Көкпар''' (көпқар) – аттылы адамдардың сойылған ешкіні тартысып ойнайтын ойын түрі.

== Ойын атауының шығуы ==
Ойынның және оның атауының шығу төркіні туралы алуан түрлі пікірлер бар. Атаудың негізгі төркіні “көп қарбалас” тіркесінен шыққан. Көп қарбалас сөзі көпқар сөзіне қысқарып, айтылу ыңғайына қарай көкпар болып өзгеріп кеткен. Қазақ халқымен тамырлас, Алтын Орда заманынан Керей-Жәнібек заманына дейін бір ел болған өзбек халқында бұл ойын купкари деп аталады. Қазақша дыбысталуға ыңғайлағанда көпқари, яғни көпқар атауына өте жақын. Алғашқылардың қатарында пікір айтқандардың бірі Л.Н. Ермоленко ойынды қасқыр тотемімен байланыстыра келе, көкпар тартушы ойыншылардың өзін қасқыр деп қарастырады. Осы орайда, Ә. Қалиұлының төмендегідей ден қоярлық пікір айтады: «Біздегі қазіргі көкпар тарту әуелде әлеуметтік мәні бар әскери машықтың қажетінен туған. Түрік қағандығы кезіндегі «дербес бөрі жасақ» дегеніміз осындай жаттығудан өтіп сығайланған батырлар тобы еді. Әскер тәрбиелеудің осындай әдісі келе-келе көкпар тарту спортына ұласып, халықтық рең алып кеткен». Б.Х. Кармышева мен [[Сергей Павлович Толстов|С.П. Толстов]] сынды [[Орталық Азия]]ның археологиясы мен этнографиясын терең зерттеген ғалымдар болса  «басында ешкіні емес, керісінше қасқырды тартқан» деген пікір айтты. Осыған ұқсас пікірді көрнекті этнограф Г.Н. Симаков та білдірді: «Қазақтар ілкі замандарда аңшылық кезінде соғып алған қасқырды ауылға жеткенше тартып, сайысып, жеңісін әйгілеп келеді».

== Дәстүрлі көкпар - мақсаты мен өтуі  ==
[[Сурет:Көкпар. Жамбыл облысы, 2009 ж.jpg|thumb|right|250px|Көкпар. ОМЭЭ – материалдарынан. Жамбыл облысы, 2009 ж.]]
Көкпар үлкенді-кішілі той-мерекенің барлығында өткізіледі. Тек қуанышты сәттерге байланысты өткізілетін ғұрыптық ойын болғандықтан, ас беру сияқты ұлы жиын кезінде көкпар тартылмайды. Көшпелілер өмірінде көкпардың мақсаты жігіттерді шынықтыру, батылдыққа, ептілік пен қажырлылыққа, ұйымшылдыққа тәрбиелеу және осы арқылы әскери өнерге баулу болған. Мұндай ойындар қатарына сайыс ойынын жатқызуға болады. Қазақы ортада көкпар – ойынның қызығы, тойдың тұздығы, жігіттің сыны, елдің намысы болып саналған.&lt;br&gt;
Көкпар тарту үшін тек қана ешкі түлігі (серкеш, лақ) беріледі және ойынның атына сай тартылатын малдың түсі де көбінесе көктен таңдалды. Осыған байланысты кейбір өңірлерде аталмыш ойынды &quot;көклақ&quot;, &quot;көксерке&quot; деп атау кездеседі. Ысылмаған балаң жігіттер лақ тартып жаттықса, той-томалақта неғұрлым үлкен серке берілетін болған. Ал балалар көк түсті теріні тартқан. Ел арасында тартылған малға сәйкес &quot;лақ көкпар&quot;, &quot;серке көкпар&quot; деген атаулар да кездеседі.

=== Көкпар атын дайындау ===
Көкпар атына дене мығым, қозғалысы жылдам да жүйрік, қызбалығы бар елгезек, үрікпейтін, мүмкіндігінше иесінің ыңғайын білетін текті ат таңдалады. Мінезі шәлкес, үркек аттар жарамайды. Көкпар атын жарыстан бұрын арнайы жаратады. Өйткені тым семіз және тым арық аттар да көкпарға жарамайды. Ат додаға түскенде бауырына, басына, сауырына қарай ауып, көкпарды ілген кезде үрікпейтіндей етіп әбден үйретіледі. Күн райы (жердің тоңдануы, мұз қатуы, балшықтануы) мен жер жағдайына (тастақ, сазды) сәйкес көкпарға түсер алдында аттың төрт аяғын тағалайды.

=== Көкпар ойынына дайындық ===
Көкпарға арналған ешкіні негізінен тойдың иелері мен алдыңғы көкпар тасталған үйшығарады. Той-томалақта көкпар тартуға мүмкіндік болмағанда ешкіні кейінірек беруге міндеттенеді.&lt;br&gt;
Көкпар тартылатын орын ретінде ауылдан тысқары, ойлы-шұңқыры жоқ жазық алаңқай таңдалады. Аттар аяғын тығып алмау үшін індердің жоқ болуы да ескеріледі.&lt;br&gt;
Көкпарға тартылатын ешкіні бата жасап бауыздап, ішек-қарнын, бас-сирақтарын алып тастайды. Содан кейін бауыздауын және ішін тігеді. Дегенмен, ел арасында ешкінің ішіне толтыра су құйып, өңешін буыт тастайтындығы туралы да әңгімелер де кездеседі. Шамасы, бұл жігіттердің қажыр-қайратын арттыра түсі үшін жасалатын болса керек. 

=== Көкпар ойынының барысы ===
Көкпар әр аймақта түрліше кездеседі және ережелері ойын басталар алдында алдын ала келісілуі мүмкін. Ертеде көкпарға қатысты нақты ережелер болмаған. Ең басты қағида – жігіттер өзінің және атының күштілігімен, ептілігімен, қажырлылығымен, жылдамдығымен, ұйымшылдығымен серкені өзгелерден тартып әкетуі тиіс болған. Ол үшін серке ортаға тасталғаннан кейін жігіттер лап қойып, бұрын жеткені ат үстінен еңкейіп, серкені іліп алады да өңгере қашады. Ал өзгелері оған жармасып, тартып алуға бар күштерін салады. Мұндай тартыс әдетте бірнеше сағатқа созылады. Тартыс кезінде серкені алып сытылып шыққан адам басқаларға жеткізбей немесе адастырып кете алады. Мұндай тартыста адамдар топтарға бірігіп, өзара көмектесіп те отырған. Көкпарда жігіттер ауыл, ата, румен де топтасуы мүмкін. Топтасқан жігіттер бір-біріне ешкіні тартып алуға, өзгелерді ығыстырып тастауға, ешкіні тақымға басқан жақтасының атын жетектеп алып шығуға көмектескен.&lt;br&gt;
Көкпаршылардың бірі серкені топтан тартып алып шығады да, әдейі шетте тұрған жүйрік аттылы бір жақтас жігітке өңгеріп береді. Ол тың әрі жүйрік атымен өзгелерге жеткізбей серкені алып кетеді. Таулы өңірлерде биік жотаның етегіне өршіл аттылы адамды тұрғызып қойып, серкені жеткізіп беретін болған. Өршіл аттар мұндайда жотаға шауып шығып, өзгелерге жеткізбей адастырып кететін. Яғни, көкпарда жеңіске жету үшін епті, әрі қайратты жігіттер мен белді, жүйрік аттар ғана емес, асқан ұйымшылдық та қажет. Осылайша «көкпар – тартқандікі, қоян – қаққандікі» деп кімдер күшті болса солар серкені иеленіп кететін болған.

=== Көкпар тастау ғұрпы ===
Серкені иеленіп кеткен адам немесе топ жеңімпаз деп саналып, абыройлары артқан. Олар серкені өздерінің қалауымен үйлердің біріне апарып тастайды. Көкпар кез келген үйге емес, арнайы таңдалып қана тасталады. Ол ел арасында көкпар тастау деп аталады. Негізінен көкпар тастауға ауылдың жасы мен жолы үлкен ақсақалының, би, батыр, бай, сал-сері, ақын-жырау сияқты беделді адамдарының шаңырағы таңдалған.&lt;br&gt;
Қыз ұзату, келін түсіру тойларында көкпарды той өткізушілер өтінішімен құдалар жағына да әкеліп тастаған. Ол да үлкен құрмет көрсетудің белгісі. Мұнымен қатар таңдалған үй бұған дейін қандай да бір ауыртпалық немесе қиыншылық көрген отбасы болуы мүмкін. Көкпар тастау осы шаңыраққа той-мерекенің жұғысты болуын және жақсылық пен жеңіс тілеу болып саналады.&lt;br&gt;
Кейде біршама уақыт бала көтермеген шаңыраққа тастап, «көгерт, көгерт»деп айғайлайтын да болған. Көкпар тасталған, яғни, жақсылық, қуаныш тілеу ырымы жасалған үйде кешкісін думан жалғастырады. Додаға түскен мал еті ерекше қасиетке ие болады деген сенім бойынша, осы етті жақсылықтың дәмі ретінде ырымдап, онан бәрі ауыз тиюге тырысады. Көкпер тастаудың негізгі мақсаты – тойды қыздыра түсумен қатар, қызған тойдың лебін жоғалтпай кешкісін басқа шаңырақта тойды жалғастыру. Көкпар етін «көптің тақымын көрді, емдік қасиеті бар» деп көкжөтелге қарсы ем ретінде пайдаланды.&lt;br&gt;
Ал серкеден айырылып қалған өзгелер көкпар беруге міндеттенген адамнан немесе түрлі сылтаулармен өзге адамнан серке алып, көкпарды жалғастыруы да мүмкін. Егер кеш батқанша ешкім ұта алмаса ақылдасып сайысты ертесінде жалғастыру үшін серкені үйлердің біріне тастаған. Кейде тартысып жүріп, серкенің қолын, санын бәкілерімен кесіп алып кететін жайттар да ұшырасатын.&lt;br&gt;
Көкпарда адамдар жығылуы, бір-біріне қамшылары тиуі де болады. Серкені тақымға басып тартқанда қарсыластарын атпен сүйретіп кететін кездері де болады. Мұндайда ат пен адамның мертігіп қалатын жағдай ұшырасады. Бірақ, дәстүрлі түсінікте ойын үстінде жараланып қалса немесе өліп кетсе ол «таза» деп есептеліп, кек қуып, құн талап ету жөнсіз саналған.

=== Көкпар тәртібі ===
Кейіннен көкпар тартудың алуан түрлі ережелері қалыптасқан. Той жасап жатқан ауылбасы ақсақалы, той басқарушылар көкпар қазыларын сайлайды. Егер дау-жанжал, келіспеушілік бола қалса осы қазылар мен ауыл ақсақалы шешкен. Көкпаршылар ойын басталардан бұрын ойын тәртіптерін келісіп алады. Дүрбелең тартыс кезінде ойыншының құлап, аттардың аяғының астында қалмауын қатаң ескертеді. Көкпарды додадан жермен сүйретіп алып шығуға тыйым салады. Көкпарлы адамның атын жетектеп тартуға болмайды. Баскиімсіз адам көкпарға жіберілмейді. Кейде серкені тақымға басуға немесе ердің басына орау тәсілдерін қолданбауға да келісуі мүмкін. Өйткені мұндай жағдайда көкпарды тартып алу қиынға соғатыны белгілі. Осылайша көкпардың бірнеше түрлері пайда болған. Мәселен, жаппай тарту, ұтысып тарту, дода тарту, айналма көкпар, мәре көкпар, тақым тартыс деген түрлерін атап өтуге болады.&lt;br&gt;
Көкпар тартуға шыққан жігіттер кейде екі топқа бөлінеді және онда адам саны тепе-тең болу міндетті емес болған. Жігіттер өзен-судың екі жағындағылар болып немесе жайлаудың жоғарғы-төменгі жағы деп бөлініседі.&lt;br&gt;
Көкпарды тарту тәртібі: көкпаршылар алаңды айналып тұрады. Қолында көкпары бар төреші оны алаң ортасына тастап, «баста» деп әмір береді. Лап қойған жігіттер лақты бас салады. Ойын шарты бойынша көкпарды жерден іліп қашып қазанға (мәреге) апарып салуға тырысады. Көкпарды бірінші салым, екінші салым және үшінші салым (өгіз өлді) деген бөліктерге бөлген. Бірінші салымға 2-ден 10-ға дейін ұсақ мал тігілген. Екінші салымға бірнеше ұсақ малмен бірге ірі қара мал, өгіз өлдіге кілем жапқан жылқы немесе түйе тіккен. Тігілген малды той өткізушілер көтерген. Көкпаршылардың саны көп болса немесе алыс ауылдан келген жағдайда екі мәреге тастаған.&lt;br&gt;
Кейде ұтушылар қарсыластарының үлкен адамдары тұрған топ алдына әкеліп те тастайды. Сонымен қатар,көкпарды ұтқан топтың маңдай алдысы халық алдына шығып той жасап жатқан ауыл ақсақалынан кімнің үйіне көкпарды тастау керек екенін ишаралап сұраған. Одан соң қолындағы көкпарды көтере ұстап атымен көрсетілген адамның алдына көлденеңдейді.&lt;br&gt;
Көкпарды бір күннің ішінде тартып болу да шарт емес. Бір күнде тартып жеңіспесе ертеңінде қайта жалғастырған. Той жалғасатын болғанда ол күні көкпарды ұтыстырмау жағын қазы, төрешілер де ойластырады.

=== Көкпар түрлері ===
Жалпы әр жерде көкпардың түрлі ережелері шағарылып, соған сәйкес көкпар түрлері де пайда болған. Мәселе, солардың ішінде жиірек кездесетіндерін айтып өтуге болады.
* Жаппай тартуда жеке адамдардың тақымдасып, қол қайратын, тақым күшін, батылдығын, ептілігін толық көрсетуіне мүмкіндік береді. Ойынның бұл түрі кімге болсын: кәрі-жас, үлкен-кішіге шектеу болмайды, жаппай тарту деп аталуы да сондықтан. Мұнда әркім көкпарды өзі иемденуге тырысады. 
* Ұтысып тарту дегеніміз бірі ұтылса екіншісі келіп ұстап тартады. Олар одаққа (топқа) бөлініп, бір-біріне қарай лақтырысып, қарсыластарының осал тұстарын бақылайды. Көкпарды ұстата қойып қайта тартып алу арқылы осал қарсыластарын ұтып, ойыннан шығарып отырады, яғни, санын кемітеді. Осылайша көпшілікке ойын-сауық, тамаша көрсетеді.
* Айналма көкпар – серкені межелі орынға бірінші болып жеткізу. Белгіленген межеге көкпарды кім бұрын әкелсе, сол жігіт жеңімпаз атанып тиісті сыйлығын алады. 
* Мәре көкпар – екі шеттен мәреге жер белгілеп, серкені әр жақ өз мәресіне апаруға таласатын екі кісі ғана тартатын көкпар түрі.
Осылайша көкпар бүгінгі күнде түрлі ережелермен бекітілген ұлттық спорттық ойын түріне айналып отыр.&lt;ref&gt;ҚАЗАҚТЫҢ ЭТНОГРАФИЯЛЫҚ КАТЕГОРИЯЛАР, ҰҒЫМДАР МЕН АТАУЛАРЫНЫҢ ДӘСТҮРЛI ЖҮЙЕСI. Энциклопедия. – Алматы: РПК “СЛОН”, 2012. – (илл.) ISBN 978-601-7026-17-23-том: К – Қ – 736 бет.ISBN 978-601-7026-21-9&lt;/ref&gt; 

== Қазіргі заманғы көкпар - ережесі мен өтуі ==
[[File:Kokpar2.jpg|thumb|left|300px|Көкпар алаңындағы тартыс]]
[[Қазақстан]]да [[1949 жыл|1949]] жылы көкпар жарысының жаңа ережесі бекітілді. Осыған сәйкес көкпар жарысын арнаулы алаңда, командалық сипатта өткізу белгіленді. Ал [[1958 жыл|1958]] жылдан көкпар бәйге алаңдарда (ипподромдарда) өткізіліп келеді.&lt;br&gt;
Алаң көлемі қатысушылар санына байланысты. Егер әр команда 5 адамнан болса, ұзындығы 300 м, ені 100 м, 10 адам болса – 500х200 м, 15 адамнан болса – 700х300 м, 20 адамнан болса – 1000х500 м болады. Алаңның әр бұрышына қызыл жалаушалар ілініп, ал оның екі жағында диаметрі 10 м-лік шеңбер (“отау”) сызылады. Алаң ортасында диаметрі 6 м-лік шеңбердің дәл ортасына көкпар қойылады.&lt;br&gt;
Жарыс басталар сәтте командалар орталық шеңбердің сыртында тұрады. Жарыс алаңындағы төрешінің хабары бойынша басталады. Көкпар тарту қатысушылардың санына байланысты 8 – 15 мин аралығында өтеді.&lt;br&gt;
Көкпаршылардың мақсаты – орталық шеңберде жатқан  көкпарды өз командасының “отауына” жеткізу. Көкпар “отауға” жеткізілгеннен кейін, ойын алаң ортасынан қайта басталады. Белгіленген уақыт ішінде қай команда көкпарды өз “отауына” көп жеткізсе, сол жеңіске жетеді.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: &quot;Сөздік-Словарь&quot;. ISBN 9965-822-57-3&lt;/ref&gt;

=== Ойын нұсқалары ===
Ойын екі нұсқада - классикалық тәжік, кейде (көпіршіде) қазақ командасымен ойнауға болады. Ойынның классикалық нұсқасында әрбір ойыншы әр ойыншымен ойнайды. Жеңімпаз тек басты жүлдені алады.&lt;br&gt;
Командалық ойында барлық қатысушылардың рөлі қатаң бөлінді. Олардың форвардтары, қорғаушылары, командалардың капитаны бар.&lt;br&gt;
Ешкі тек ешкілерге арналған ешкінің қаңқасы пайдаланылмайды, өйткені ешкі терісі өте берік және түрлі бағыттарда ойыншылардың тартқан кезде кернеуіне төтеп береді. Қазіргі заманғы нұсқаларда моделі қолданылуы мүмкін. Шабандоздар ешкілердің қаны үшін күресіп жатыр - бұл оны иемденіп қана қоймай, оны мүмкіндігінше ұзағырақ сақтауға немесе басқа ережелер бойынша белгілі бір сайтқа қол жеткізу үшін, оның ішінде қарсыластар үшін күресуге құқығы жоқ.
Бұл күресте аттар ойнайды. Олар арнайы таңдап алынады. Жақсы жылқы қасбеттерге жақындауға кімнің жақсырақ екенін білу үшін, шабандозды алудың оңай болуы, қарсыластың иығына итеріп, бүйіріне соғып, соққыларын, қоршаған ортаны бұзып, жеңіске жеткенде, көрермен алдында әдемі шапалақтап, тіпті тағзым ете алады. Көкпар ережелеріне сәйкес ойынға тек айғырлар мен жылқылар қатысады.

Көкпар – [[Орталық Азия]] халықтары арасында кең тараған ойын түрі. Ол [[Қырғыз тілі|қырғыз]] тілінде &quot;көк бөрү&quot;, “улак тартыш (тартуу)”, [[Тәжік тілі|тәжік]] тілінде “бузкаши” деп аталады. Көкпар тарту сияқты ұлттық ат спорты ойындары басқа да Шығыс елдерінде де бар. [[Ауғанстан]]да кең тараған бузавиш ойыны көкпарға өте ұқсас. Сондай-ақ, [[Аргентина]] халқының да көкпарға ұқсас ат спорты ойыны болған.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Әдебиет ==
* Гродеков Н.И. Киргизы и каракиргизы Сыр-Дарьинской области. Т.1. Юридический быт. Ташкент: Типо-Литография С.И. Лахтина, 1889; 
* Калмаков Н. Некоторые семейные обычаи киргизов северных уездов Сыр-Дарьинской области. Кауфманский сборник, изданный в память 25-ти лет, истекших со дня смерти покорителя и устроителя Туркестанского края генерал адъютанта К.П. фон-Кауфмана 1-го. М., 1910. С.221–228; 
* Нұржекеев Б. Қазақтың кейбір ұлттық ойындары. Алматы, 1971; 
* Симаков Г.Н. Общей функций киргизских народных развлечении; 
* Мұқанов С. Халық мұрасы (тарихи-этнографиялық шолу). Алматы: Жазушы 1979; 
* Маргулан А.Х. Мир казахов. Алматы, 1997; 
* Төтенаев Б. Қазақтың ұлттық ойындары. Алматы: Қайнар, 1994; 
* Қанарбаева Б. Қазақтың наным-сенімдері. Алматы: Қағанат-ҚС, 1999; 
* Бопайұлы Б. Қазақ кәдесі. Алматы:Бастау, 2003; 
* Ошанов О. Көкпар. Қазақ халқының дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары. 1-том. Біртұтастығы және ерекшелігі. Құраст.: С.Е. Әжіғали. Алматы: Арыс, 2005. 273-291 бб.; 
* ҚР МОМ – материалдарынан; 
* ОМЭЭ – материалдарынан.

[[Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]]
[[Санат:Қазақ салт-дәстүрлері]]
[[Санат:Спорт]]</text>
      <sha1>hqmc1go26vymzcgnr7tpxlq77nlew2o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621254</id>
      <parentid>3621251</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:47:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27908" sha1="j0ho153nm55pqf91365kedob7618roh" xml:space="preserve">[[Сурет:Көкпар.jpg|300 px|thumb|Қыстыгүні ойналып жатқан көкпар]]
'''Көкпар''' (көпқар) — аттылы адамдардың сойылған ешкіні тартысып ойнайтын ойын түрі.

== Ойын атауының шығуы ==
Ойынның және оның атауының шығу төркіні туралы алуан түрлі пікірлер бар. Атаудың негізгі төркіні “көп қарбалас” тіркесінен шыққан. Көп қарбалас сөзі көпқар сөзіне қысқарып, айтылу ыңғайына қарай көкпар болып өзгеріп кеткен. Қазақ халқымен тамырлас, Алтын Орда заманынан Керей-Жәнібек заманына дейін бір ел болған өзбек халқында бұл ойын купкари деп аталады. Қазақша дыбысталуға ыңғайлағанда көпқари, яғни көпқар атауына өте жақын. Алғашқылардың қатарында пікір айтқандардың бірі Л.Н. Ермоленко ойынды қасқыр тотемімен байланыстыра келе, көкпар тартушы ойыншылардың өзін қасқыр деп қарастырады. Осы орайда, Ә. Қалиұлының төмендегідей ден қоярлық пікір айтады: «Біздегі қазіргі көкпар тарту әуелде әлеуметтік мәні бар әскери машықтың қажетінен туған. Түрік қағандығы кезіндегі «дербес бөрі жасақ» дегеніміз осындай жаттығудан өтіп сығайланған батырлар тобы еді. Әскер тәрбиелеудің осындай әдісі келе-келе көкпар тарту спортына ұласып, халықтық рең алып кеткен». Б.Х. Кармышева мен [[Сергей Павлович Толстов|С.П. Толстов]] сынды [[Орталық Азия]]ның археологиясы мен этнографиясын терең зерттеген ғалымдар болса  «басында ешкіні емес, керісінше қасқырды тартқан» деген пікір айтты. Осыған ұқсас пікірді көрнекті этнограф Г.Н. Симаков та білдірді: «Қазақтар ілкі замандарда аңшылық кезінде соғып алған қасқырды ауылға жеткенше тартып, сайысып, жеңісін әйгілеп келеді».

== Дәстүрлі көкпар - мақсаты мен өтуі  ==
[[Сурет:Көкпар. Жамбыл облысы, 2009 ж.jpg|thumb|right|250px|Көкпар. ОМЭЭ – материалдарынан. Жамбыл облысы, 2009 ж.]]
Көкпар үлкенді-кішілі той-мерекенің барлығында өткізіледі. Тек қуанышты сәттерге байланысты өткізілетін ғұрыптық ойын болғандықтан, ас беру сияқты ұлы жиын кезінде көкпар тартылмайды. Көшпелілер өмірінде көкпардың мақсаты жігіттерді шынықтыру, батылдыққа, ептілік пен қажырлылыққа, ұйымшылдыққа тәрбиелеу және осы арқылы әскери өнерге баулу болған. Мұндай ойындар қатарына сайыс ойынын жатқызуға болады. Қазақы ортада көкпар – ойынның қызығы, тойдың тұздығы, жігіттің сыны, елдің намысы болып саналған.&lt;br&gt;
Көкпар тарту үшін тек қана ешкі түлігі (серкеш, лақ) беріледі және ойынның атына сай тартылатын малдың түсі де көбінесе көктен таңдалды. Осыған байланысты кейбір өңірлерде аталмыш ойынды &quot;көклақ&quot;, &quot;көксерке&quot; деп атау кездеседі. Ысылмаған балаң жігіттер лақ тартып жаттықса, той-томалақта неғұрлым үлкен серке берілетін болған. Ал балалар көк түсті теріні тартқан. Ел арасында тартылған малға сәйкес &quot;лақ көкпар&quot;, &quot;серке көкпар&quot; деген атаулар да кездеседі.

=== Көкпар атын дайындау ===
Көкпар атына дене мығым, қозғалысы жылдам да жүйрік, қызбалығы бар елгезек, үрікпейтін, мүмкіндігінше иесінің ыңғайын білетін текті ат таңдалады. Мінезі шәлкес, үркек аттар жарамайды. Көкпар атын жарыстан бұрын арнайы жаратады. Өйткені тым семіз және тым арық аттар да көкпарға жарамайды. Ат додаға түскенде бауырына, басына, сауырына қарай ауып, көкпарды ілген кезде үрікпейтіндей етіп әбден үйретіледі. Күн райы (жердің тоңдануы, мұз қатуы, балшықтануы) мен жер жағдайына (тастақ, сазды) сәйкес көкпарға түсер алдында аттың төрт аяғын тағалайды.

=== Көкпар ойынына дайындық ===
Көкпарға арналған ешкіні негізінен тойдың иелері мен алдыңғы көкпар тасталған үйшығарады. Той-томалақта көкпар тартуға мүмкіндік болмағанда ешкіні кейінірек беруге міндеттенеді.&lt;br&gt;
Көкпар тартылатын орын ретінде ауылдан тысқары, ойлы-шұңқыры жоқ жазық алаңқай таңдалады. Аттар аяғын тығып алмау үшін індердің жоқ болуы да ескеріледі.&lt;br&gt;
Көкпарға тартылатын ешкіні бата жасап бауыздап, ішек-қарнын, бас-сирақтарын алып тастайды. Содан кейін бауыздауын және ішін тігеді. Дегенмен, ел арасында ешкінің ішіне толтыра су құйып, өңешін буыт тастайтындығы туралы да әңгімелер де кездеседі. Шамасы, бұл жігіттердің қажыр-қайратын арттыра түсі үшін жасалатын болса керек. 

=== Көкпар ойынының барысы ===
Көкпар әр аймақта түрліше кездеседі және ережелері ойын басталар алдында алдын ала келісілуі мүмкін. Ертеде көкпарға қатысты нақты ережелер болмаған. Ең басты қағида – жігіттер өзінің және атының күштілігімен, ептілігімен, қажырлылығымен, жылдамдығымен, ұйымшылдығымен серкені өзгелерден тартып әкетуі тиіс болған. Ол үшін серке ортаға тасталғаннан кейін жігіттер лап қойып, бұрын жеткені ат үстінен еңкейіп, серкені іліп алады да өңгере қашады. Ал өзгелері оған жармасып, тартып алуға бар күштерін салады. Мұндай тартыс әдетте бірнеше сағатқа созылады. Тартыс кезінде серкені алып сытылып шыққан адам басқаларға жеткізбей немесе адастырып кете алады. Мұндай тартыста адамдар топтарға бірігіп, өзара көмектесіп те отырған. Көкпарда жігіттер ауыл, ата, румен де топтасуы мүмкін. Топтасқан жігіттер бір-біріне ешкіні тартып алуға, өзгелерді ығыстырып тастауға, ешкіні тақымға басқан жақтасының атын жетектеп алып шығуға көмектескен.&lt;br&gt;
Көкпаршылардың бірі серкені топтан тартып алып шығады да, әдейі шетте тұрған жүйрік аттылы бір жақтас жігітке өңгеріп береді. Ол тың әрі жүйрік атымен өзгелерге жеткізбей серкені алып кетеді. Таулы өңірлерде биік жотаның етегіне өршіл аттылы адамды тұрғызып қойып, серкені жеткізіп беретін болған. Өршіл аттар мұндайда жотаға шауып шығып, өзгелерге жеткізбей адастырып кететін. Яғни, көкпарда жеңіске жету үшін епті, әрі қайратты жігіттер мен белді, жүйрік аттар ғана емес, асқан ұйымшылдық та қажет. Осылайша «көкпар – тартқандікі, қоян – қаққандікі» деп кімдер күшті болса солар серкені иеленіп кететін болған.

=== Көкпар тастау ғұрпы ===
Серкені иеленіп кеткен адам немесе топ жеңімпаз деп саналып, абыройлары артқан. Олар серкені өздерінің қалауымен үйлердің біріне апарып тастайды. Көкпар кез келген үйге емес, арнайы таңдалып қана тасталады. Ол ел арасында көкпар тастау деп аталады. Негізінен көкпар тастауға ауылдың жасы мен жолы үлкен ақсақалының, би, батыр, бай, сал-сері, ақын-жырау сияқты беделді адамдарының шаңырағы таңдалған.&lt;br&gt;
Қыз ұзату, келін түсіру тойларында көкпарды той өткізушілер өтінішімен құдалар жағына да әкеліп тастаған. Ол да үлкен құрмет көрсетудің белгісі. Мұнымен қатар таңдалған үй бұған дейін қандай да бір ауыртпалық немесе қиыншылық көрген отбасы болуы мүмкін. Көкпар тастау осы шаңыраққа той-мерекенің жұғысты болуын және жақсылық пен жеңіс тілеу болып саналады.&lt;br&gt;
Кейде біршама уақыт бала көтермеген шаңыраққа тастап, «көгерт, көгерт»деп айғайлайтын да болған. Көкпар тасталған, яғни, жақсылық, қуаныш тілеу ырымы жасалған үйде кешкісін думан жалғастырады. Додаға түскен мал еті ерекше қасиетке ие болады деген сенім бойынша, осы етті жақсылықтың дәмі ретінде ырымдап, онан бәрі ауыз тиюге тырысады. Көкпер тастаудың негізгі мақсаты – тойды қыздыра түсумен қатар, қызған тойдың лебін жоғалтпай кешкісін басқа шаңырақта тойды жалғастыру. Көкпар етін «көптің тақымын көрді, емдік қасиеті бар» деп көкжөтелге қарсы ем ретінде пайдаланды.&lt;br&gt;
Ал серкеден айырылып қалған өзгелер көкпар беруге міндеттенген адамнан немесе түрлі сылтаулармен өзге адамнан серке алып, көкпарды жалғастыруы да мүмкін. Егер кеш батқанша ешкім ұта алмаса ақылдасып сайысты ертесінде жалғастыру үшін серкені үйлердің біріне тастаған. Кейде тартысып жүріп, серкенің қолын, санын бәкілерімен кесіп алып кететін жайттар да ұшырасатын.&lt;br&gt;
Көкпарда адамдар жығылуы, бір-біріне қамшылары тиуі де болады. Серкені тақымға басып тартқанда қарсыластарын атпен сүйретіп кететін кездері де болады. Мұндайда ат пен адамның мертігіп қалатын жағдай ұшырасады. Бірақ, дәстүрлі түсінікте ойын үстінде жараланып қалса немесе өліп кетсе ол «таза» деп есептеліп, кек қуып, құн талап ету жөнсіз саналған.

=== Көкпар тәртібі ===
Кейіннен көкпар тартудың алуан түрлі ережелері қалыптасқан. Той жасап жатқан ауылбасы ақсақалы, той басқарушылар көкпар қазыларын сайлайды. Егер дау-жанжал, келіспеушілік бола қалса осы қазылар мен ауыл ақсақалы шешкен. Көкпаршылар ойын басталардан бұрын ойын тәртіптерін келісіп алады. Дүрбелең тартыс кезінде ойыншының құлап, аттардың аяғының астында қалмауын қатаң ескертеді. Көкпарды додадан жермен сүйретіп алып шығуға тыйым салады. Көкпарлы адамның атын жетектеп тартуға болмайды. Баскиімсіз адам көкпарға жіберілмейді. Кейде серкені тақымға басуға немесе ердің басына орау тәсілдерін қолданбауға да келісуі мүмкін. Өйткені мұндай жағдайда көкпарды тартып алу қиынға соғатыны белгілі. Осылайша көкпардың бірнеше түрлері пайда болған. Мәселен, жаппай тарту, ұтысып тарту, дода тарту, айналма көкпар, мәре көкпар, тақым тартыс деген түрлерін атап өтуге болады.&lt;br&gt;
Көкпар тартуға шыққан жігіттер кейде екі топқа бөлінеді және онда адам саны тепе-тең болу міндетті емес болған. Жігіттер өзен-судың екі жағындағылар болып немесе жайлаудың жоғарғы-төменгі жағы деп бөлініседі.&lt;br&gt;
Көкпарды тарту тәртібі: көкпаршылар алаңды айналып тұрады. Қолында көкпары бар төреші оны алаң ортасына тастап, «баста» деп әмір береді. Лап қойған жігіттер лақты бас салады. Ойын шарты бойынша көкпарды жерден іліп қашып қазанға (мәреге) апарып салуға тырысады. Көкпарды бірінші салым, екінші салым және үшінші салым (өгіз өлді) деген бөліктерге бөлген. Бірінші салымға 2-ден 10-ға дейін ұсақ мал тігілген. Екінші салымға бірнеше ұсақ малмен бірге ірі қара мал, өгіз өлдіге кілем жапқан жылқы немесе түйе тіккен. Тігілген малды той өткізушілер көтерген. Көкпаршылардың саны көп болса немесе алыс ауылдан келген жағдайда екі мәреге тастаған.&lt;br&gt;
Кейде ұтушылар қарсыластарының үлкен адамдары тұрған топ алдына әкеліп те тастайды. Сонымен қатар,көкпарды ұтқан топтың маңдай алдысы халық алдына шығып той жасап жатқан ауыл ақсақалынан кімнің үйіне көкпарды тастау керек екенін ишаралап сұраған. Одан соң қолындағы көкпарды көтере ұстап атымен көрсетілген адамның алдына көлденеңдейді.&lt;br&gt;
Көкпарды бір күннің ішінде тартып болу да шарт емес. Бір күнде тартып жеңіспесе ертеңінде қайта жалғастырған. Той жалғасатын болғанда ол күні көкпарды ұтыстырмау жағын қазы, төрешілер де ойластырады.

=== Көкпар түрлері ===
Жалпы әр жерде көкпардың түрлі ережелері шағарылып, соған сәйкес көкпар түрлері де пайда болған. Мәселе, солардың ішінде жиірек кездесетіндерін айтып өтуге болады.
* Жаппай тартуда жеке адамдардың тақымдасып, қол қайратын, тақым күшін, батылдығын, ептілігін толық көрсетуіне мүмкіндік береді. Ойынның бұл түрі кімге болсын: кәрі-жас, үлкен-кішіге шектеу болмайды, жаппай тарту деп аталуы да сондықтан. Мұнда әркім көкпарды өзі иемденуге тырысады. 
* Ұтысып тарту дегеніміз бірі ұтылса екіншісі келіп ұстап тартады. Олар одаққа (топқа) бөлініп, бір-біріне қарай лақтырысып, қарсыластарының осал тұстарын бақылайды. Көкпарды ұстата қойып қайта тартып алу арқылы осал қарсыластарын ұтып, ойыннан шығарып отырады, яғни, санын кемітеді. Осылайша көпшілікке ойын-сауық, тамаша көрсетеді.
* Айналма көкпар – серкені межелі орынға бірінші болып жеткізу. Белгіленген межеге көкпарды кім бұрын әкелсе, сол жігіт жеңімпаз атанып тиісті сыйлығын алады. 
* Мәре көкпар – екі шеттен мәреге жер белгілеп, серкені әр жақ өз мәресіне апаруға таласатын екі кісі ғана тартатын көкпар түрі.
Осылайша көкпар бүгінгі күнде түрлі ережелермен бекітілген ұлттық спорттық ойын түріне айналып отыр.&lt;ref&gt;ҚАЗАҚТЫҢ ЭТНОГРАФИЯЛЫҚ КАТЕГОРИЯЛАР, ҰҒЫМДАР МЕН АТАУЛАРЫНЫҢ ДӘСТҮРЛI ЖҮЙЕСI. Энциклопедия. – Алматы: РПК “СЛОН”, 2012. – (илл.) ISBN 978-601-7026-17-23-том: К – Қ – 736 бет.ISBN 978-601-7026-21-9&lt;/ref&gt; 

== Қазіргі заманғы көкпар - ережесі мен өтуі ==
[[File:Kokpar2.jpg|thumb|left|300px|Көкпар алаңындағы тартыс]]
[[Қазақстан]]да [[1949 жыл|1949]] жылы көкпар жарысының жаңа ережесі бекітілді. Осыған сәйкес көкпар жарысын арнаулы алаңда, командалық сипатта өткізу белгіленді. Ал [[1958 жыл|1958]] жылдан көкпар бәйге алаңдарда (ипподромдарда) өткізіліп келеді.&lt;br&gt;
Алаң көлемі қатысушылар санына байланысты. Егер әр команда 5 адамнан болса, ұзындығы 300 м, ені 100 м, 10 адам болса – 500х200 м, 15 адамнан болса – 700х300 м, 20 адамнан болса – 1000х500 м болады. Алаңның әр бұрышына қызыл жалаушалар ілініп, ал оның екі жағында диаметрі 10 м-лік шеңбер (“отау”) сызылады. Алаң ортасында диаметрі 6 м-лік шеңбердің дәл ортасына көкпар қойылады.&lt;br&gt;
Жарыс басталар сәтте командалар орталық шеңбердің сыртында тұрады. Жарыс алаңындағы төрешінің хабары бойынша басталады. Көкпар тарту қатысушылардың санына байланысты 8 – 15 мин аралығында өтеді.&lt;br&gt;
Көкпаршылардың мақсаты – орталық шеңберде жатқан  көкпарды өз командасының “отауына” жеткізу. Көкпар “отауға” жеткізілгеннен кейін, ойын алаң ортасынан қайта басталады. Белгіленген уақыт ішінде қай команда көкпарды өз “отауына” көп жеткізсе, сол жеңіске жетеді.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: &quot;Сөздік-Словарь&quot;. ISBN 9965-822-57-3&lt;/ref&gt;

=== Ойын нұсқалары ===
Ойын екі нұсқада - классикалық тәжік, кейде (көпіршіде) қазақ командасымен ойнауға болады. Ойынның классикалық нұсқасында әрбір ойыншы әр ойыншымен ойнайды. Жеңімпаз тек басты жүлдені алады.&lt;br&gt;
Командалық ойында барлық қатысушылардың рөлі қатаң бөлінді. Олардың форвардтары, қорғаушылары, командалардың капитаны бар.&lt;br&gt;
Ешкі тек ешкілерге арналған ешкінің қаңқасы пайдаланылмайды, өйткені ешкі терісі өте берік және түрлі бағыттарда ойыншылардың тартқан кезде кернеуіне төтеп береді. Қазіргі заманғы нұсқаларда моделі қолданылуы мүмкін. Шабандоздар ешкілердің қаны үшін күресіп жатыр - бұл оны иемденіп қана қоймай, оны мүмкіндігінше ұзағырақ сақтауға немесе басқа ережелер бойынша белгілі бір сайтқа қол жеткізу үшін, оның ішінде қарсыластар үшін күресуге құқығы жоқ.
Бұл күресте аттар ойнайды. Олар арнайы таңдап алынады. Жақсы жылқы қасбеттерге жақындауға кімнің жақсырақ екенін білу үшін, шабандозды алудың оңай болуы, қарсыластың иығына итеріп, бүйіріне соғып, соққыларын, қоршаған ортаны бұзып, жеңіске жеткенде, көрермен алдында әдемі шапалақтап, тіпті тағзым ете алады. Көкпар ережелеріне сәйкес ойынға тек айғырлар мен жылқылар қатысады.

Көкпар – [[Орталық Азия]] халықтары арасында кең тараған ойын түрі. Ол [[Қырғыз тілі|қырғыз]] тілінде &quot;көк бөрү&quot;, “улак тартыш (тартуу)”, [[Тәжік тілі|тәжік]] тілінде “бузкаши” деп аталады. Көкпар тарту сияқты ұлттық ат спорты ойындары басқа да Шығыс елдерінде де бар. [[Ауғанстан]]да кең тараған бузавиш ойыны көкпарға өте ұқсас. Сондай-ақ, [[Аргентина]] халқының да көкпарға ұқсас ат спорты ойыны болған.

== Әдебиет ==
* Гродеков Н.И. Киргизы и каракиргизы Сыр-Дарьинской области. Т.1. Юридический быт. Ташкент: Типо-Литография С.И. Лахтина, 1889; 
* Калмаков Н. Некоторые семейные обычаи киргизов северных уездов Сыр-Дарьинской области. Кауфманский сборник, изданный в память 25-ти лет, истекших со дня смерти покорителя и устроителя Туркестанского края генерал адъютанта К.П. фон-Кауфмана 1-го. М., 1910. С.221–228;
* Нұржекеев Б. Қазақтың кейбір ұлттық ойындары. Алматы, 1971;
* Симаков Г.Н. Общей функций киргизских народных развлечении;
* Мұқанов С. Халық мұрасы (тарихи-этнографиялық шолу). Алматы: Жазушы 1979; 
* Маргулан А.Х. Мир казахов. Алматы, 1997; 
* Төтенаев Б. Қазақтың ұлттық ойындары. Алматы: Қайнар, 1994;
* Қанарбаева Б. Қазақтың наным-сенімдері. Алматы: Қағанат-ҚС, 1999;
* Бопайұлы Б. Қазақ кәдесі. Алматы:Бастау, 2003;
* Ошанов О. Көкпар. Қазақ халқының дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары. 1-том. Біртұтастығы және ерекшелігі. Құраст.: С.Е. Әжіғали. Алматы: Арыс, 2005. 273-291 бб.;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]]
[[Санат:Қазақ салт-дәстүрлері]]
[[Санат:Спорт]]</text>
      <sha1>j0ho153nm55pqf91365kedob7618roh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Microsoft Windows</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21271</id>
    <revision>
      <id>3621218</id>
      <parentid>3574153</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:30:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DimiDimi</username>
        <id>116295</id>
      </contributor>
      <comment>updated logos</comment>
      <origin>3621218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4642" sha1="oonpupfmmzjr4b9uu7t8osoij3e28b1" xml:space="preserve">{{Операциялық жүйе
|name                = Microsoft Windows
|logo                = [[Сурет:Windows logo and wordmark - 2021.svg|300px]]
|screenshot          = [[Сурет:Win11ScreenshotMenu.png|300px]]
|caption             = 
|website             = http://www.microsoft.com/windows/default.aspx
|Жасаушы           = [[Microsoft]]
|source_model        = [[Closed source]] / [[Shared source]]
|released            = {{Start date|1985|11|20}} (as [[Windows 1.0]]) 	
|family              = [[Windows 9x]], [[Microsoft Windows CE|Windows CE]] and [[Windows NT]]
|source_model        = [[Closed source software|Closed source]] / [[Shared source]]
|frequently_updated  = yes &lt;!-- Release version update? Don't edit this page, just click on the version number! --&gt;
|marketing_target    = Personal computing 
|kernel_type         = [[Hybrid kernel|Hybrid]] 
|ui                  = [[Graphical User Interface|Graphical]] ([[Windows Explorer]])
|programmed_in       = [[C Programming Language|C]], [[C++]] and [[Assembly language]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.microsoft.com/technet/archive/winntas/training/ntarchitectoview/ntarc_2.mspx |title=NT Server Training: Architectural Overview. Lesson 2 - Windows NT System Overview. |work=Microsoft TechNet |publisher=Microsoft |accessdate=December 9, 2010}}&lt;/ref&gt;
|Лицензиясы             = [[Proprietary software|Proprietary]] [[commercial software]]
|language            = Multilingual{{Which|date=December 2010}}
|working_state       = Publicly released
|supported_platforms = [[IA-32]], [[x86-64]] және [[Itanium]]
|updatemodel         = [[Windows Update]]
}}
'''Microsoft Windows''' - [[IBM]] стандартына сай [[компьютер]]лерде [[графикалық интерфейс]]ті қолдануды кеңінен жүзеге асырған, қазіргі заман талабына сай жасалған [[операциялық орта]]. Оның дамытылған нұсқалары түрінде Windows NT, Windows 2000 сияқты [[операциялық жүйелер]] кеңінен қолданылуда.
[[Сурет:Windows logo and wordmark - (1985-1989).svg|нобай|Бірінші логотип ([[Windows 1.0]])]]
[[Сурет:Windows 11 logo.svg|нобай|Қазіргі логотип ([[Windows 11]])]]

==Windows операциялық жүйесінің тарихи логотиптері==
Windows логотиптері алғашқы шыққан операциялық жүйе - [[Windows 1.0]]ге дейін барады.
----------------------------------------------------------

[[Сурет:Windows 11 logo.svg|115px]] - [[Windows 11]] логотипі (2021)

[[Сурет:Windows 10 Logo.svg|115px]] - [[Windows 10]] логотипі (2015)

[[Сурет:Windows 8 logo and wordmark.svg|115px]] - [[Windows 8]] логотипі (2012)

[[Сурет:Microsoft Windows 7 wordmark.svg|115px]] - [[Windows 7]] логотипі (түпнұсқа емес) (2009)

[[Сурет:Microsoft Windows Vista wordmark.svg|115px]] - [[Windows Vista]] логотипі (түпнұсқа емес) (2007)

[[Сурет:Windows XP wordmark.svg|115px]] - [[Windows XP]] логотипі (2001)

[[Сурет:Windows Neptune logo.svg|115px]] - [[Windows Neptune]] логотипі (1999)

[[Сурет:Microsoft Windows Me logo.svg|115px]] - [[Windows ME]] логотипі (2000)

[[Сурет:Microsoft Windows 2000 wordmark.svg|115px]] - [[Windows 2000]] логотипі

[[Сурет:Microsoft Windows 98 logo with wordmark.svg|115px]] - [[Windows 98]] логотипі (1998)

[[Сурет:Windows NT 4.0 Workstation logo.svg|55px]] - [[Windows NT 4.0]] логотипі (1996)

[[Сурет:Microsoft Windows 95 logo with wordmark.svg|115px]] - [[Windows 95]] логотипі (1995)

[[Сурет:Microsoft Windows 3.1x logo with wordmark.svg|40px]] - [[Windows 3.1]] логотипі (1991)

[[Сурет:Windows logo and wordmark - 1990.svg|30px]] - [[Windows 3.0]] логотипі (1990)

[[Сурет:Windows logo and wordmark - (1985-1989).svg|115px]] - [[Windows 1.01]], [[Windows 2.02]] логотипі (1985–1990)
== Тағы қараңыз ==
*[[Windows 7]]
*[[Windows 8]]
*[[Windows 10]]
*[[Windows сөзнамасы]]
*[[Windows стандартты програмалары]]
*[[Windows 98]]
*[[Windows 2000]]
*[[Windows XP]]
*[[Windows Vista]]
*[[Windows Update]]
*[[Қолданбалы бағдарлама (Windows ортасындағы)]]

{{Операциялық жүйелер}}

[[Санат:Операциялық жүйелер]]
[[Санат:Microsoft Windows]]</text>
      <sha1>oonpupfmmzjr4b9uu7t8osoij3e28b1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ерік</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21520</id>
    <revision>
      <id>3621255</id>
      <parentid>3244756</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:48:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84719" sha1="dviqlqelsw1bmszwagf0r9s8hw9xh73" xml:space="preserve">'''Еріктік''' әрекеттер табиғатын түсіну үшін бұл жөніндегі ғылыми көзқарастар өрісіне зер салған жөн. 

Ерік ұғым ретінде де, нақты болмыстық құбылыс ретінде де тарихи сипатқа ие. Ежелгі және орта ғасырлық дүние '''ерік''' құбылысын бүгінгі біздің түсінігіміздей танып білмеген. Мысалы, ежелгі қоғамда адам еркі жөнінде тіпті сөз болмаған, оның орнына  «даналық мұраты» ұғымын қолданған.  Адамның қылық әрекеттері табиғат пен өмірдің ақыл бастауларына және [[логика]] қағидаларына бағынады деп түсінген. Осыдан [[Аристотель]]дің пайымдауынша, әрқандай әрекет логикалық қортындылардан туындайды. Ал өзінің «Никомахов этикасы»  еңбегінде «дәмдінің бәрін жеу керек» және «бұл алма дәмді» деген пікірлер санада «бұл алманы жеу керек»  деген қорытынды ой пайда етпейді, адамды бірден сол алманы жеп қою әрекетіне келтіреді деп жазған. Ерік табиғатына болған мұндай көзқарас қазіргі күнде де жоқ емес.

Ш.Н Чхарташвили мақсат пен саналы тану интеллектуалды әрекеттер категориясынан туындаған деумен, еріктің өзіндік сипаты барлығына шек қояды, сондықтан ғылымға жаңа бір «ерік» терминін ендірудің қажеті жоқ екенін дәлелдеуге тырысады.

Жеке адам қасиеті сипатында ерік ортағасырлықтарға да таныс таныс болған. Мұны сол уақытта қоғамда орын алған [[экзорис]] – жын-шайтан қуу үрдісінен көруге болады. Бұл үрдісте адам ылғи да [[Енжарлық|енжар]] астама күйінде танылып, сыртқы әсерлер жинайтын, «ұя» ретінде бағаланған. Ол заманда ерік дербес жасайтын, нақты қайырымды не жауыз құбыжық күштер түріне енген құбылыс деп есептелген. Бұл тылсым күштер қандай да мақсаттар белгілеуші ақылға ие деп түсінілген. Ол күштерді танудан адамның «шын» қылық-әрекетінің мәнін түсінуге болады.

Ерік табиғатын бұлай түсіндірудің себебі сол заманда қалыптасқан қоғамның адам әрекет-қылығының негізі оның өзінде екенін мойындамаудан. Әр адам бабалардан жеткен нәсілдіктің ізі ғана деп қабылдаған. Мұндай сипаттан қауымның кейбір мүшелерінің ғана ажыратылуға құқы болған, мысалы, бабалар аруағы және ол дүниемен тілдесетін [[Бақсы|бақсы-балгер]], от пен металды бағындарған темірші, өзін қоғамға қарсы қойған қарақшы–қанішер т.б.

Мүмкін, ерік түсінігінің жаңа «Қайта тіктелу» заманында жеке адам проблемасымен бірге ғылым аренасына келуі осы адамның қалыпты жағдайдан ауытқуларын мойындаудан болар. Осыдан адам [[шығармашылық]]қа қабілетті, «тіпті қателер жіберуге де бейім» дегендей тұжырымдар жоққа шығарылмады. Қалыптан шығып, тек ортасымен бөлінуімен адам жеке адамдық кемелденуге жетіседі. Мұндай тұлға үшін ең мәнді нәрсе  - ''ерік бостандығы''.&lt;ref&gt;Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: &quot;Сөздік-Словарь&quot;, 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6&lt;/ref&gt;

Ерік бостандығын бір жақты асыра дәріптеу нәтижесінде [[экзистенциализм]] немесе «тіршілік философиясы» пайда болды.                                                                                       Экзистенцализм ерікті тәуелсіз, тысқы әлеуметтік әсерлерге қатысы жоқ құбылыс деп таниды. Мұндай пайымның негізі қоғамдық байланыстар мен қатынастардан, әлеуметтік мәдеи ортадан бөлек, дерексізденген адам. «Дүниеге қандай да бір күшпен келіп қалған» бұл адамның өмірі мағынасыз «қым қиғаш оқиғалар» жиынтығы да, адамның өзі – «пайдасыз құмарлық». Мұндай адамның қоғам алдында ешқандай [[инабаттылық]] міндеттері мен жауапкершілігі жоқ. Осыдан да ол [[адамгершілік]]тен жұрдай, намыссыз, өз бетімен кеткен, тартыну дегенді білмейді. Қандай да қалып тәртіп ол үшін жойылу, басыбайлыққа түсу көзі. Ж.П Сартр пікірінше, нағыз адамгершілік – бір ғана рет көрінетін, реттестірілмеген, қандай да қоғамдық мекемелер талаптарының шеңберімен оқшауланбаған, өздігінен туындайтын, себепсіз «әлеуметтенуге» қарсылық әрекеті. Ерік бостандығын асыра мақтаудан экзистенциалистер адам болмысының жалпы негіздері жөніндегі ойларына дәлел айта алмай, адамды өз өмірінің мәні, мақсаты және жауапкершілігінен айыратын, қоғам, тарих, мәдениетке қайшы келетін кездейсоқ, жауыздық, ақылдан аулақ бастаулар тұңғиғына бір-ақ түсіреді.

''Қылық иесі'' – адам қалыптасқан тағылым-талаптарды жоққа шығара отырып, міндетті түрде қандай да басқа, өзіне ұнаған [[құндылық]]тарға ауысады. Егер адам бір мәдени қалыпты мойындағысы келмесе, онда оның бұл әректі екінші бір, қыр-сырлары танылып болмаған қажеттікті көздегені. Осыдан ежелден бүгінге дейін баршамыз қоғамға жат деп есептейтін [[парақорлық]] пен [[нашақорлық]]тың бір жағы мәдениеттіліктен шыққандығы ғажап нәрсе. Бұл қоғамға ерсі болып көрінген қылықтардың өздері де қандай да ұйымдасу негізіне ие, өздеріне сай талап, ережелері, мақтан тұтатын қырлары мен ғұрыптары баршылық.

Бұл тұрғыдан Е.Л.Тульчинскийдің пікірінше, жеке адамның психолгиялық болмысының барша деңгейлерінде көрінеді, бір қажеттіліктерді басып, екіншісіне ынталандырады, өз міндетін танытып, жеке адамдық қадірін қорғау мен өз мұратын үшін жан пидалыққа дейін апарады.

==Абайдың қырық үшінші сөзі==
Ғасырлар бойы ерік ұғымын әртүрлі түсіген. [[Абай]]дың қырық үшінші сөзінде былай айтылған екен.
Адам ұғылы екі нәрсебірлән:  бірі – тән, бірі – жан. Ол екеуінің орталарында болған нәрселердің қайсысы жибили (еріксіз болатын тілек) қайсысы кәсіби (еңбекпен табылған нәрсе) оны білмек керек.

Ішсем, жесем демектің басы – жибили, ұйықтамақ та соған ұқсайды. Аз ба, көп пе, білсем екен деген тілек, бұлардың да басы – жибили. Ақыл, ғылым – бұлар – кәсіби. Көзбенен көріп құлақпен естіп, қолмен ұстап, тілмен татып, мұрынмен иіскеп тыстағы дүниеден хабар алады. Ол хабардың ұнамдысы ұнамды қалпыменен, ұнамсызы ұнамсыз қалпыменен, әрнешік өз суретіменен көңілге түседі. Ол көңілге түсіруші бағанағы бес нәрседен өткен соң, оларды жайғастырып көңілде суреттемек. Ол – жанның жибили қуаты дүр, бірі ұмытпастық жақсы нәрседен көңілге жақсы әсер пайда болып, жаман нәрседен көңілге жаман нәрсе пайда болу секілді нәрселер. Бұл қуаттар әуелден кікене ғана болады. Ескеріп баққан адам үлкейтіп, ұлғайтып, ол қуаттардың қуатын зорайтады. Ескерусіз қалса, ол қуаттың қайсысы болса да жоғалады, тіпті жоғалмаса да, аз-маз нәрсе болмаса, үлкен еш нәрсеге жарамайтын болады. Кімде-кім сырттан естіп білу, көріп білу секілді нәрселерді көбейтіп алса, ол – көп жиғаны бар адам: сынап, орындысын, орынсызын – бәрін де бағанағы жиған нәрселерінен есеп қылып, қарап табады. Бұлай етіп бұл харакетке түсінген адамды ақылды дейміз. «Құдай тағала өзі ақыл бермеген соң қайтейін?» демек, «құдай тағала сені менен мені бірдей жаратып па?» демек – құдай тағалаға жала жауып, өзін құтқармақ болғандығы. Бұл – ойсыз, өнерсіз надан адамның ісі. Оған құдай тағала көрме, естіме, естіген көргеніңді ескерме, есіңе сақтама деп пе? Ойын күлкімен, ішпек-жемек, ұйықтамақпен, мақтанмен әуре бол да, ішіңдегі қазынаңды жоғалтып алып, хайуан бол деген жоқ.

Кейбіреулер айтады: Ақыл жибили болмаса да, талап – жибили. Талап берген адам ақылды тапты. Талабы жоқ кісі таба алмады» - дейді. О да бекер. Талап балада да бар, оған талас қылуға болмайды. Бағана айттық қой, жан қуаты басында кішкене болады, ескермесе жоғалып та кетеді, ескерсе, күтіп айналдырса зораяды деп. Жан қуатыменен адам пайда қылған өнерлерді де күнде тексерсең, күнде асады. Көп заман тексермесең, тауып алған өнерінің жоғалатындығын және өзінің ол мезгілдегіден бір басқа адам болып кеткеніңді білмей қаласың. Қай жоғалған өнер ал, мен жоғалдым деп, хабар беріп жоғалады. Енді қусаң, бағанағы әуелгі табуыңнан қиынырақ тиеді. Жан қуаты дейтұғын қуат – бек көп нәрсе, бәрін мұнда жазарға уақыт сыйғызбайды. Бірақ әрбір өнердің тыстан тауып алып ішке салынған, соның тамырын берік ұстап тұруға жараушы еді. Көп заман ескермеген адамнан ол бағанағы өнердің өзінің ең қызықты, қымбатты жерлері жоғала бастайды. Онан соң көп заман өтсе, сол өнерді сақтайтұғын қуаттың өзі де жоғалады. Онаң соң қайта кәсіп қылуға болмайды. Бұл қуаттың ішінде үш артық қуат бар, зинһар соны жоғалтып алу жарамас, ол жоғалса, адам ұғылы хайуан болады, адамшылықтан шықты. Біреуі орысша «повижной элемент» - аталады. Ол не нәрсе? Не көрдің, не есттің, әрнешік білдің, соны тездікпенен ұғып, ұққандықпенен тұрмай, арты қайдан шығады, алды қайда барады, сол екі жағына да ақылды жіберіп қарамаққа тез қозғап жібереді. Егер бұл болмаса, көп білуге көп оқу оңды пайда да бермейді. Керекті уақытында ойламай, керекті уақытында қылмай, керекті уақытында айтпай, дәйім уақытынан кеш қалып, «Әй , әттеген-ай! Үйтуім екен, бүйтуім екен» деп, өмір бойы ғафил болып-ақ отырғаның. Біреуін орысша «сила притягательная однородного» - дейді.

Ол – бір нәрсені естіп, көріп білдің, хош келді, кәзір соған ұқсағандары тексересің. Түгел ұқсаған ба? Яки бір ғана жерден ұқсағандығы бар ма? Әрнешік сол іске бір келіскен жері бар нәрселердің бәрін ойлап, білгенін тексеріп, білмегенін сұрап, оқып, бөтеннен хабарланып білмей, тыншытпайды. Үшіншісі, орысша «впечатлительность сердца» - дейді, яғни жүректі мақтаншақтық, пайдакүнемдік, жеңілдік, салғырттық – бұл төрт нәрсебірлән кірлетпей таза сақтаса, сонда сырттан ішке барған әр нәрсенің суреті жүректің айнасына анық рәушан болып түседі. Ондай нәрсе тұла бойыңа жайылады, тез ұмыттырмайды. Егер де бағанағы төрт нәрсемен жүректі кірлетіп алсаң, жүректің айнасы бұзылады, я қисық, я күңгірт көрсетеді. Енді ондай нәрседен оңды ұғым болмайды. Әрнешік тән қуатыменен сырттан тауып, сыртта сақтайсыз, оның аты дәулет еді. Оның да неше түрлі кеселі, кесепаты бар нәрселерін білмесең, сақтай алмаушы едің ғой. Соған ұқсаған іштегі жан қуатыменен жиған нәрсенің аты ақыл, ғылым еді ғой. Оның да неше түрлі кеселі , кесапаты тиер нәрселері бар. Оны білмесең, бақпасаң – айырласың. Және әрбір жақсы нәрсенің өлшеуі бар, өлшеуінен асса – жарамайды. Өлшеуін білмек – бір үлкен керек іс. Ойланбақ жақсы, іске тіпті салынып кеткен кісі ойын байлай алмай, қияли болып та кеткені болады.

Ішпек, жемек, кимек, күлмек, көңіл көтерек, құшпақ, сүймек, мал жимақ, мансап іздемек, айлалы болмақ, алданбастық – бұл нәрселердің де өлшеуі бар. Өлшеуінен асырса, боғы шығады.
«Ненің қызығын көп іздесең, соның күйігін бір тартасың» деген бұрынғы ғалымдар. Баз махфи олмая ол, мен айтқан үш қуаттың ішінде екеуі, яғни «сила притягательная однородного» бірлән «подвижной элемент»- бұл екеуі қосылып тұра тұрған нәрсе, күллі пайда да бұлардан шығады, уа күллі зарар да бұлардан шығады. Мансап сүйгіштік, мақтаншақтық, ашуланшақтық,өтірікшілік, осыған ұқсаған маскүнемдікке тартып, құмар қылып, ақылдан шығарып жіберетұғын нәрселер осы екеуінен болады. Бұларды түбегейлеткенде жақсы нәрселерді түбегейлетіп, жаман нәрселерден, яғни айтылмыш секілді адамшылықтан шығарып, құмарпаздыққа салып жіберетұғын нәрседен бойды ерте тыйып алуға керек.
Пайда, залалды айратұғын қуаттың аты ақыл еді ғой. Бір ақыл қуатбірлән мұны тоқтатып болмайды. Һәм ақыл, һәм қайрат – екі мықты қуат қосылып тоқтатады. Ол екеуі кімде болса, бағанағы екі қуат мұнан салсаң онан шығатын бір жорға атпен тең.

Егерде бұл екі қуаттың екеуі де аз болса, бағанағы екі қуаттар – бр басы қатты асау ат, жүгенсіз тауға ұрама, тасқа ұра ма, суға ұра ма, жарға ұра ма – құдай білсін, әйтеуір жолда көрген есті, ақылы дұрыс адамдар әлі де сұрамай да қалады. Сенде ерік жоқ. Екі етек жайылып, екі көзің аспанда, масқара болып кеткенің өлгеніңше.

==Материалистік және идеалистік көзқарастар==
Ертеден-ақ ерік табиғаты жөнінде бір-біріне қарама-қарсы екі қөзқарас ''материалистік'' және ''идеалистік'' көзқарастар қалыптасты.

Идеалистер ерікті ми қызметімен де, қоршаған ортамен де байланысы жоқ рухани күш деп санайды. Олар ерікті біздің санамыздың нұқаушылық, қызмет атқаратын жоғары агенті деп санайды. Ерік ешкімге және ешнәрсеге де бағынбайды. Ол еркін. Олардың пікірінше, адам кез келген жағдайда ешкіммен есептеспей-ақ өзінің ойына келгенін істей алады. Ол еркін әрекет етеді. Басқаша айтқанда, адам не тілесе соны істейді, қалауына қарай [[қылық]] жасайды. Бәрі оның ерікті еркіне байланысты.

Ерік еркіндігінің идеалистік концепциясы [[философия]]лық және [[этика]]лық көзқарас тұрғысынан да жалған. Идеалистердің ойынша рух бостандығы әрекет бостандығына алып келеді. Бірақ қоғам мүшелерінің мүдделерімен санаспайтын жеке адам мінез-құлқы [[мораль]] және заң нормаларын менсінбеу, кейде оны бұзу болып табылады.

''Материалистік ұғым'' – ерік табиғаты жөніндегі бірден-бір дұрыс түсінік. Онда [[психика]]ның басқа жақтарымен бірге еріктің де жүйкелік ми процестері түрідегі негізі болады. Ерікті [[материя]]дан, мидан бөліп алу мүмкін емес. Материалистер адам қоршаған ортамен өте тығыз байланыста болады деп қарайды. Тиісті сыртқы жағдайлар болмаса, ол өмірін сақтай да, жалғастыра алмайды. Ерік сананың басқа да түрі тәрізді объективтік шындықты мидың бейнелендіруі.

Ерік табиғаты жөніндегі материалистік көзқарасты баяндай және оны идеалистік көзқарасқа қарсы қоя отырып, [[Энгельс|Ф. Энгельс]]: «Еркідік табиғат заңдарына ой жоруындағы тәуелсіздікте емес, еркіндік сол заңдарды білуде және сол білудің негізіде табиғат заңдарын жоспарлы түрде белгілі мақсаттар үшін қызмет етуге көндіру мүмкіндігенде» - деп жазды және онан соң: «Олай болса, ерік еркідігі – істі жете біліп, қортынды жасай алуда, одан басқа еш нәрсе де емес» - деді.

Ерік адамның практикалық және танымдық әрекетін ретке келтіруден көрініп, соларды жүзеге асырудан тұрады.
Ерік табиғатын материалистік түсіну әрекеттер мен қылықтардың қозғаушы күштері адамның өзінде емес, сыртқы ортада жатады деген жайтты сөзсіз мойындаудан көрінеді. [[Ленин|В.И.Ленин]]: «Адамның мақсаттарын объективтік дүние туғызады және оны өзінің шарты етеді, оны нақты, бар нәрсе ретінде табады. Бірақ адамға өзінің мақсаты дүниеден тыс алынған дүниеге байланысты емес тәрізді болып көрінеді еркіндік» - деп жазды.

==Интелектуалдық немесе ассоциациялық теория==
Бұл теорияны жақтаушылардың және дамытушылардың бірі [[Германия]]да өткен ғасырда өмір сүріп, негізін салған Э.Мейман. Бұлардың айтуынша, еріктік әрекеттердің барлығы ақыл-ой, [[интеллект]]пен байланысып, солардың нәтижесінен пайда болады, яғни ерік адамның мұқтаждығы мен қажеттілігі секілді рухани күшінен туындайды. Адам өз мұқтаждықтарын жүзеге асыру үшін мақсат, міндеттер қояды, сол мақсатқа жету үшін алда тұрған бөгеттердің барлығын бұзуға әрекет етеді.

Бұл үшін адам ең алдымен алға тұтқан мақсатын елестетуі керек, содан оны ортаға салып көпшілікпен талқылауы қажет. Сөйтіп адам қандай міндеттер, қандай әрекеттер жасайтынын ақылға салып, оған алдына ала дайындық жасап, содан соң еріктік әрекетті атқаруға кірісіп, оны жүзеге асыруы тиіс. Э.Мейманның айтуынша, адамның ерік-жігері үнемі екіге бөлініп отырады. 
*Бірі – ақыл-оймен байланысты елестеудің пайда болуы, 
*екіншісі – ақыл-ойды қатыстырмайтын жай әрекеттер. 
Бұл пікір бойынша ерік өздігінен пайда болады, ол өзінен-өзі еріксіз жүзеге асып отырады. Адам ерікті әрекет ету үшін өзінің бұрынғы көрген-білгенін елестетуі керек, сол елестеудің нәтижесінде адамның ерікті әрекеттері пайда болады. Мұндай көзқарас адамның ерік- жігерін белсенді түрде өзінің әрекеті ретінде қарастырмайды, өздігінен [[ассоциация заңдары]] бойынша пайда болатын әрекеттер деп түсінеді.

Ерік туралы эмоциялық теорияны ұсынушы неміс психологы ''В.Вундт''. Оның көзқарасы бойынша, ерік эмоциялық сезімдердің тек бір түрі ғана болып табылады. Ерік ең күшті сезімдердің, [[аффект]]ердің ерекше варианты. Жағымды сезімдер ерікке негіз болып, оларды тудырып отырады. Әрине ерікті [[эмоция]]ның бір түрі деп айтуға болмайды. Өйткені ерік пайда болу үшін, оған адамның түрлі жағымды сезімдері түрткі болмайды, керісінше адамның мұқтаждықтары себеп болады.

Америка психологі ''Джемс'' ерік адамда пайда болған ойдың еріксіз қимылға айналуы дейді. Оның пікірінше, адамның қимыл-әрекеттері ой арқылы өздігінен қимылға айналып кетеді. Мысалы, адам көзін жұмып тұрып екі қолын екі жағына созып, бір қолын алдына, екінші қолын артына қарай қимылдатса, адамның қолы өздігінен біраз қимылдай бастайды. Немесе адам жіпке бір тасты байлап, қолын созып жіпке тізген тасты жай айналдырам деп ойласа, жібі қимылдап өздігінен айналғандай болады. Міне, осындайды Джемс ерік әрекеті деп ойлайды.       
''П.К.Анохин'' [[әрекет акцепторы]] деген ұғымды ұсынды. Оның мәнісі – жүйке процестерінің сыртқы оқиғалар барысынан оза жүретіндей тәрізді көрінетіндігінде. Бұрынғы тәжірибе негізінде адам жүйке жүйесіне болақшақта берілетін әсерді алдын ала біледі. Сигнал негізінде мида көп рет қайталау арқылы қалыптасқан жүйкелік байланыстардың бүкіл комплекісі, ассоциациялардың барлық жүйесі қалпына келтіріледі.

П.К.Анохин ұсынған ережелер мінез-құлықтың еріктік реттелуінің механизмі жөніндегі біздің түсініктерімізді тереңдетіп, кеңйте түседі. Творчествалық мүмкіндігі бар болғандықтан, нақты әрекеттің алдын алу механизмі адамда жануарларға қарағанда әлде қайда жақсы жетілген. Адамдағы ассоциациялар жүйесі аз ғана және шалғай [[тітіркендіргіш]] негізінде-ақ қалпына келтіріледі.

==Бихевиоризм==
Психология тарихында бихевиоризм деп аталатын шетелдік механистік бағыт әрекеттің саналы сипатын теріске шығарып, адам әрекетін механикалық тұрғыдан шешті. Сөйтіп,оны жануарлар өмірімен салыстырады. Бұл ғылыми тұрғыдан қателесу еді. [[Бихевиоризм]] теориясы бойынша оқу әрекеті, жаттығу тәжірибесі саналы әрекет емес, көп пысықтап, жаттығу нәтижесінде туатын механикалық процесс деп саналады. Механистік психология еріктің материалдық дүниесімен байланысын да жоққа шығарды. Ерік табиғатын, ерікті әрекеттің себебін теріс түсіндірді. Олар ерікте өзін-өзі билейтін бостандық бар, ерікті әрекеттің себебі – «ерік бостандығы», сана адамға не тілесе, соны береді деп бұрмады. Бұл теорияның еріктің ғылыми негізі бола алмайтындығын оның шындыққа сай келмейтіндігінен.

Материалистік ілім тұрғысынан алып қарасақ, адамның ерік бостандығы – себепті байланыстылыққа, [[детерминизм]] принципіне бағынатын бостандық. Қиыншылықтарды жеңіп шығу да – ерік бостандығының бір көрінісі.

==Ерік туралы спиритуалистік түсінік==
Ерік туралы спиритуалистік түсінік мінез-құлықтың шын күмәнсіз формалары мен құбылыстары да лақтырылып тасталуы керек деп ойлау қате болар еді. Оны байрығы психолгия бұрыс талқылап, сипаттаған еді. Бұл мағынада ''Геффдинг'' ырықсыз іс-әрект ырықты іс-әрекеттің негізі мен мазмұнын құрайды деген. Ерік еш нәрсені жасамайды, ол құрамайды, әрқашан тек өзгертеді және таңдайды. Ол «ерік өзге психикалық процестердің ағымына процестердің өзіне тән заңмен араласады» деді. Сонымен, ескі [[психология]]ның ырықты және ырықсыз іс-әрекетпен қатар, ырықты және ырықсыз есті, түсініктердің ырықты және ырықсыз ағымын ажырытуына толық негізі бар. Геффдинг еріктің сәйкес елестер шақырылғанда алғашқы болып табылмайтынын бекітті. Ерік, - дейді ол, - алғашқы серпілісті тудырады және бұрғылайды, тесік бұрғыланып болған кезде судың ағысы өз күшімен жарып өтуі керек, сонда бізге бір рет жасалғанды ізделіп отырғанмен салыстыру ғана қалады.

==Психоаналитикалық зерттеулер==
''З.Фрейд'' пен ''Э.[[Эрих Фромм|Фромм]]ның'' [[психоаналитика]]лық зерттеулерінің нәтижесінде «ерік адам қылықтарына дем беруші» ерекше қуат деген түсінік ғылымға енді. Бұл ғалымдардың болжамынша, адам қылықтарының көзі психикалық формаға келтірілген жанды ағзаның қандай да биологиялық қуаты. Ал бұл қуат, З.Фрейдше, санадан тыс, ақылдан алшақ, «либидо» (махаббат) жыныстық құмарлықтың психо-сексуальды энергиясы. Мұндай тұжырымдаумен З.Фрейд адам қылығын осы тіршілік жалғастырушы, яғни «либидоның» «мәдениеттестірілген» алғашқы көрінісі (эрос) деп, ал кейін бұл қылық адамның арғы дүниеге (өлімге) ұмтылысының белгісі (танатос) екнін түсіндіріп бақты.

З.Фрейд болжамдары оның шәкерттерінің еңбектерінде қызықты эволюциялық жалғасын тапты. Солардың бірі ''К.Лоренц'' ерік энергиясы адамның әу бастан жыртқыш болуынан дегенді алға тартты. Егер осы жыртқыштық қасиет қоғам рұқсат еткен белсенділіктер түрінде жүзеге асып тұрмаса, ол әлеуметтік қатерге айналып, ырыққа келмейтін қарақшалық әрекеттерімен ұштасуы мүмкін. [[Альфред Адлер|А.Адлер]], К.Г.Юнг, К.Хорни, Э.Фромм ерік көріністерін әлеуметтік жағдайлармен байланыстырады. К.Юнг үшін бұл - әр мәдени қауымда ежелден қалыптасқан әмбебап қылық және ойлау түрлері, А.Адлер әкімшілік пен әлеуметтік билікке талпыныс, ал К.Хорни мен Э.Фромм ерікті мәдени ортада өз мүмкіндіктерін іске асыра білудің шарты деп біледі.

Шынына келгенде, психоанализ бағыты өкілдерінің (З.Фрейд және шәкірттері) қай-қайсысы да қортынды пікірлерін – адам әрекеттерінің көзі – қажеттіліктердің мәнді, бірақ тұтастай емес, бір тарапын ғана дәріптеуге бағытталған. Пікір қарсылығын тудыратын тек бұл әсіре ғана емес, адамның өз «тіршілігін сақтау» мен «тұтастығын қолдауды» қамтамасыз ететін ықпалдарды түсіндіру де ғылымдық көзқарасқа сай емес. Адам өзнің [[биолгиялық болмыс]]ы, яғни тіршілігіне қарсы қатерге де баруы тұрмыстан белгілі: соғыстағы ерлік, қауіп-қатерде батылдық т.б. бірақ фрейдшілер бұл жағдайды ескермейді.

==И.М.Сеченов пен И.П.Павлов==
Еріксіз әрекеттердің физиологиялық негізі болып табылатын шартсыз байланыстар тізбегі –[[инстинкт]] әректі ырықсыз орындалады. Психологияның табиғи – ғылыми негіздерін қалаған И.М.Сеченов пен И.П.Павловтың ілімі ерікті әрекеттердің негізі мұндағы материалдық процестер, сыртқы әсер мен мидың уақытша байланыстары [[шартты рефлекс]]тер деп түсіндіреді. И.М.Сеченов ерікті әрекеттердің физиологиялық механизімін зерттей отырып, адамның ассоциациялық рефлекстердің жиі қайталану жолымен өзінің қимылдарын жіктеп ажыратуға бейімделетіндігін және сол рефлекстер арқылы қимылдарын тоқтатын қабілетерді игеретіндігін дәлелдейді. Ал [[Павлов Иван Петрович|И.П.Павлов]] ерікті әрекеттердің механизімін жоғары жүйке қызметінің барлық заңдарына бағынатын, шартты ассоциациялық процесс деп анықтайды.

[[Сеченов Иван Михайлович|И.М.Сеченов]] пен И.П.Павлов ерік қимылдарының белгілі бір себепке байланысты пайда болатындығын эксперименттік зерттеулермен дәлелдеді.
И.М.Сеченов: «Кәдімгі ырықты деп аталатын барлық саналы қозғалыстарымызды бейнелеу мағынасында ұғыну керек». «Адамның кез келген қимылдарының алғашқы себебі одан тыс болады» деп еріктің сыртқы ортадан тәуелділігін және ол ми қызметінің нәтижесі екендігін көрсеткен болатын.                                                                                                                                                                                                                                                                       И.М.Сеченов:«Ерікке тек жолақты бұлшық еттер бағынады, ал тегіс бұлшық еттер бағынбайды», себебі «жүректің құрлысы жолақты талшықтардан құралған және ерікке бағынбайды, және несеп қуықшасынан зәр айдайтын бұлшық ет тегіс талшықтарға жатады, содай-ақ оған бағынады. Мүмкін болатын басқа принципті қабыл алмаған И.М.Сеченов үшіншіне тоқтап, былай тұжырымдайды: «Ерікке тек санаға қандай да бір анық белгілер мен жіберілетін әрекет бағынуы мүмкін». Осы қағиданы түсіндіре және бекіте отырып, «Бұл көзқарас бойынша аяқ, қол, дене, бас, ауыз, көз және сол сияқтылар санаға анық түйсінулермен көрінетін түрлі жағдайлар айтылуы мүмкін: әрі қарай ерікке дауыс ырғағының бағыныштылығы, сол сияқты олардың жағдайы мен дауыс ырғағының түрлі сипатының сәйкес келуі, бір сөзбен айтқанда, сезім мүшесі арқылы жанама бақылауға жетпейтін, бірақ жанама айқын түйсіктермен ере жүретін барлық әректтер» деп жазды.

И.М.Сеченов ерікті әрекет қалай қалыптасады деген сұрақ қояды. Ол оған байланысты мынадай «күрделі фактіге» назар аударады, яғни адамның қолымен, аяғымен, басымен, денесімен жасалатын ерікті қозғалыс реті қаңқамен де оның бұлшық еттерінің анатомиялық құрылуын анықтайтын мүмкін болатын қозғалыс ретімен салыстырмалы түрде қарастырады.
Бұл фактіге жауап беру үшін И.М.Сеченов, ерікті қимыл-қозғалыс ретінде өмір шарттарының күші болып табылатын жаттығулар бөлінеді дегенге саяды. Баладағы ерікті қимылдың бүкіл жасалу жолы осыны дәлелдейді. Ерікті қимыл-қозғалысты өзінің [[физиология]]лық талдауында И.М.Сеченов былай көрсетеді: «Қол, аяқ, бас және дененің барлық қарапайым қозғалыс формалары балаық шақта жатыққан барлық үйлескен қозғалыс сияқты , жүру, жүгіру, сөз, қарағандағы көздің қимылы ерікке жатыққан соң бағынады». Қимыл соншалықты жатыққан сайын, олар ерікке оңай бағынады.

Еріктің физиологиялық механизімін де ми қабығының [[рефлекс]]тік табиғатына жатады. Ерікті қозғалыс дегеніміз мақсатқа бағытталған қозғалыстар, яғни күрделі шартты рефлекстер. Еріксіз қозғалыстарда тумалық қасиет болса, ерікті қозғалыстар өмірде жүре бара қалыптасады. Ерікті қозғалыстардың рефлекстік табиғатын И.М.Сеченовтен кейін зерттеген И.П.Павлов болды.

Ми қыртысының қозғалыс учаскесінің мидың басқа учаскілерімен байланысы адамның саналы қимылдары мен әрекеттерінің алғы шарты болады. Бірақ мұндай байланыс мінез-құлықты еріктік реттеу механизімін толық қамти алмайды. Бұл жерде [[информация]]ның талдағыштан ми қыртысының қозғалыс учаскісіне өтуінің және информацияның қозғалысқа айналу мүмкіндігінің қарапайым жолы ғана көрсетіліп отыр. Ал адамға информацияны жинақтау және соның негізінде әрекет жасау тән. Оның үстіне ол сырттан алынған мағұлмат, білімдерді қорытып талдауға қабілетті. Ал мұның екінші сигналдық көмегімен жүзеге асатыны белгілі. Екінші сигналдық байланыстар ми қыртысының жалпы байланыстар жүйесіне қосылады да, оның қызметін әлдеқайда күрделендіріп жібереді. Мидың күрделі өрнегі тәріздес тұрақты және уақытша байланыстырады оңайлата қарастыратын болсақ, екінші сигналдық байланыстарды талдағыштардың ұштары менмидың қозғалыс учаскесі арасындағы дәнекер буын дер едік.

Екінші синалдық байланыстар негізінде адам мінез-құлқының барлық саналы және мақсатты реттелуі жүзеге асады, алынған информацияның орынын, мезгілін, сипатын, тәсілін, қарқынын т.б. анықтау атқарылады. Екінші сигнал жүйесінің тітіркендіргіштері адам мінез-құлқының қимыл-қозғалыстық бөлігінің ғана белсенділігін арттырып қоймай, ой, қиял, ес тәрізді көптеген психикалық процестердің басталуының сигналы болады, зейінді реттейді, сезімді туғызады. Екінші [[сигнал]]дар (сөздер) көмегімен адамның бүкіл саналы әрекеті жүзеге асып реттелінеді. Екінші сигналдық байланыстар қимыл әрекеттерді бөгеу, ерікті тежеу қызметінде шешуші роль атқарады.

Сонымен, екінші сигналдық байланыстар информацияның талдағыштан қозғалыс учаскісіне жылжудың бағытын өзгертеді. Бұл информация өте күрделі жолдан өтеді. Қимыл-қозғалыстың ырықты болуы бүкіл ми қыртысының жалпы жұмысының нәтижесі деп И.П.Павлов терең пікір айтты.

И.П.Павлов және оның шәкірттері басқа анализатолар тәрізді қозғалыс анализаторлары да, яғни ерікті қозғалыстар да түрлі тітіркендіргіштерімен уақытша жүйке байланысына түсуге қабілетті екенін көрсетті. Адамның ерікті қозғалыстары ми қабығында бұрын пайда болған уақытша байланыстардың негізінде жасалады. Мұндай қозғалыстар үшін сөз ерекше тітіркендіргіш болып табылады, түрлі қозғалыстарды реттеп, басқарып, тежеп отыратын да осы сөздік сигналдар. Адамның көптеген қозғалыстары іштей сөйлеу арқылы да пайда болып отырады, мұндай сөздер түрлі қимыл-қозғалыстың басталу белгісі. Адам сөз арқылы нұсқау алады немесе бір тоқтамға келеді, алдына қойған мақсатына сәйкес қимыл-қозғалыстарды реттестіреді. Қозғалыс анализаторының жүйке клеткалары мидың орталық сайының алдыңғы жағына орналасқан. осы жерде пирамида формасындағы  алып жүйке клекалары бар. Бұл жүйке талшықтары арқылы [[қаңқа]]ның бұлшық еттерімен байланысып жатады.Қозғалыс анализаторларын құрайтын жүйке талшықтарын жол деп атайды.
И.П.Павлов: «Еріктік қозғалыстың механизмі жоғары нерв қызметінің барлық заңына бағынатын шартты ассоциациятивтік процесс» деп ерікті мидың уақытша байланыстар принціпінің заңына орайлас түсіндіреді.

И.П.Павлов ерікті -  адам белсенділігіне байлау болатын кедергілерді жеңуде көрінетін әрекетшендік – «еркіндік инстинкті» деп те қарастырады. «Еркіндік инстинкті ретінде ерік аштық қауіп-қатерден де мәнділеу. Егер осы қасиеті болмаса,- деп жазды. И.П.Павлов, - жануар алдынан шыққан елеусіз-ақ кедергіден өте алмай, өлімге душар болар еді». Ал адам үшін кедергілер қатарына әрекетке матау болатын сыртқы әсерлер ғана емес, өз қызығулары мен қажеттіліктерін бақылауға алатын өзіндік сана мазмұнын да болуы мүмкін.

Ерікті әрекеттер мен амалдар мәнісі мен құрылымы жағынан өте күрделі процесс. Немесе ерікті амал, бұл – мазмұны тұрғысынан өте күрделі [[психика]]лық әрекет. Бұл әрекет бірнеше кезеңдерден не сатылардан тұрады. Сол сатылардың ретін мынандай сызбамен көрсетуге болады.

Ерікті амал кезеңдері бұл мәселенің мәнін психологиялық тұрғыдан ашып көрсетеді. Әрбір ерікті әрекетте белгілі мақсат бар. Адам қандайда болмасын белгілі бір істі орындау өзінің қажеттілігін қанағаттандыру үшін өз жағдайын соған бейімдейді. Бұл – алға мақсат қойып, соған ұмтылу, яғни мақсатты әрекет немесе не себептен адам осындай қажеттілікті орындауға тиіс, ол не үшін қажет деген тілек білдіру. Содан кейін осы тілекті орындаудың жолдарымен әдіс амалы іздестіріледі. Олардың ішінен аса қажетті және маңызды дегені таңдап алынады. Айталық мамандықты өзгерту керек, не экскурсияға бару керек болады. Бұл кезеңде адам алдына қойған мақсатын тек қалап қана қоймай, оның мәнін түсінеді, ақыл-ой талқысына салады. Сөйтіп оған қалайда жетуге әрекеттенеді. Бұл ерікті әректтің интелектуалдық кезеңі.

==Шешімдердің бөліну теориясы==
Нағыз ерікті әрекет адамның алға қойған мақсатына жету үшін белгілі тоқтамға келіп, шешім қабылдауынан көрінеді. Бұл да жауапты кезең. Шешімдердің бөліну теориясы. Ғылым бұл теорияның маңызын зерттеумен ғана шектеліп қалмай, оны математикалық электронды есептеу машиналарына ниеттеледі. Бұл теория көптеген проблемалық мәселелердің дәрежесін зерттеуге де пайдалануда. Кейбір зерттеулердің пайымдауынша, шешімдердің бөліну теорисы адамдар мен ұйымдардың күрделі мәселелерді тияанақты шешіп отыруға ұйытқы болатынын ерекше атайды. Сондықтан бұл теория өндіріс орындары мен шаруашылық мекемелерінде, ғылыми бірлестіктерде және мемлекеттік орындарда кеңінен қолданылады.

Әрине, адам белгілі шешім қабылдап, оны жүзеге асыру жолдарын жоспсрлап алғанымен, көптеген объективті, кездейсоқ қиыншылықтарға ұшырайды. Мұндай жағдайда қолайлы жағдай туғанша, адамның өзі қабылдаған шешімін қоя тұруына тура келеді. Дегенмен, осы шешімді жүзеге асыру оның көкейкесті мәселесі болып қала береді. Осы жағдайға орай адам енді барлық ерік-жігерін өзі көксеген ісін орындауға жұмылдырады. Осы кезеңде кездескен қиыншылықтарды жеңу үшін адам стрестік жағдайға ұшырауы мүмкін. Алайда, қажеттілігін қалайда орындау үшін ол оған барлық саналы еркін бағыттайды. Күш салуда адам: 
*а)мақсатына жете алмағанына қайғырады, бұл мінездегі ерікті әрекетінің көрінісі. 
*ә)іштей ойланып, бойын мақсатына жетуге деген борыштық сезім билейді, ал [[борыш]]тық сезімнің көбеюі – азаматтық сана. 
Дегенмен, адамның уайымы жекеменшіктік сезім мен қоғамдық мақсаттың арасында ауытқу тудырады. Сөйтіп бұл жердегі, ниет күресі адамның екі бағыттың қай жағына қарай ауытқитындығын анықтайды.

''Ерік'' – қайратының күшеюі талпыну тек шешім қабылдау барысында ғана емес, оны орындау кезінде де әртүрлі ауытқу мен уайымға ұшыратуы мүмкін. Бұл ретте сыртқы кедергілерді жою қажет болады. Алға қойған мақсатқа жету үшін  адам өз мінезіндегі  бұрыннан қалыптасқан мүддесін сенімін, өзін-өзі бағалай білуін, ерік-қайрат қасиеттерін талдап, оларға бақылау жүргізе білу керек. Мұндай әрекет адамның еркін білдіретін психологиялық сапа болып табылады.

Адамның еркі сонымен [[мақсат]] қоюдан басталады. Мәселен, орта мектепті бітіретін оқушының арнаулы оқу орнына түсуге талабы бар дейік. Оқушының бұл мақсаты алдына қоюына оның мәдени қажеті, білім алуға тырысуы себеп болады. Кез келген адамнан «сен не үшін оқисың?» деп сұрасаң, оның нендей болса да бір дәлел айтатыны түсінікті.

Адам осылай өзінің келешекте белгілі бағытта істейтін ісінің мәнін, жоспарын белгілейді. Мұны еріктік амалдың бастамасы – тілек немесе ниет деп атайды. [[Тілек]] – келешекте істейтін ісіміздің ойға бекуі. Мәселен, «газетке мақала жазсам», «өзенге барып шомылсам», «домбыра тартып үйренсем», т.б. деген сөйлемдерде адамның түрлі тілегі бейнеленген. Бұларда белгілі бір қажетті өтеу көзделген, бірақ оны орындау жолдары әлі де болса көмескі, яғни оның жоспары сызылмаған. Дегемен осы секілді тілектерде еріктік амалға тән талғамалық сипат бар. Ал талғау ниетке ой әрекетінің араласуын қажет етеді. Ой тезіне салу арқылы адам өзіне қажетсіз тілектерді тежейді де, қажеттілерін орындау үшін тиісті жоспар сызып, амал-айла,әдіс қарастырады. Соңғы жағдай ғана адамның тілегін, нақтылы кесімді түрге келтіреді.

Адамның алдындағы мақсаты осылайша айқындалады да, әрекеттің орындалу жолын қарастырады, оны жоспарлайды. Егер адам өзіне мақсат қояр кезде өзіне «Не істеу керек?» деп сауал қоятын болса, әрекетті жоспарлау үстінде «Қалай істеу керек?», «Қандай жолдармен мақсатқа жетуге болады?» деген сұрақтар қояды. Осы арада адам мақсатқа жетудің ыңғайлы жолын іздестіреді, айналасына көз тастап, алда тұрған қиыншылықтардың сыр-сипатын, оны жеңудің жолдарын белгілейді. Мәселен, біреудің стол жасап алғысы келді дейік. Ол алдымен бұған қандай материалдың жарайтындығын, оны қайдан алуға болатындығын, қандай құрал-сайман керектігін, жұмыстың жұмысын т.б. топшалап алады. Қандай болмасын іс-әрекеттің жоспарын жасау – күрделі процесс. Ол – адамның белгілі білімін, өмір тәжірибесінің, ойының орамдылығын қажет етеді.

Мақсатқа жетудің жолдары белгіленіп, жоспар жасалғаннан кейін адамның тілегі оның нақтылы қалауына көшеді. Қалау – мақсаттың айқындығы, оған жеткізетін тиісті жоспардың жасалуы, ойдың бекемдігі. Дегенмен, тілек те, қалау да өздігінен адамның ерік-жігеріне үйлесе алмай, қайшы келіп отырады. Мәселен, орта мектепті бітірген оқушы бірде педагогтық институтқа түсіп, мұғалім болып шықысы келеді. Ол сондай-ақ өзінің ауыл шаруашылығы маманы болғанын да жақсы көреді. Бұл арада оған осы екі мамандықтың біреуін қалау қажет. Ал осы мамандықтар жөнінде толық түсінігі болмаса, ол өз ойынан тайқақтайды, бұлардың қайсысын қалауын білмей, әуре-сарсаңға түседі. Міне, осындай жағдайда тілек пен қалаудың арасында үйлеспеушілік туады. Мұны психолгияда [[мотив]]тер күресі деп атайды. Мұндай түрлі мотивтердің ішінен ақылға қонымдысы – нақты жағдайға тура келетін біреуі жеңеді, тек содан кейін ғана адам белгілі бір тоқтамға келе алады.

Мотивтер күресін Н.В.Гоголь «Үйлену» комедиясында жақсы көріген. Некесі қиылайын деп тұрған надворный советник Подколесин аяқ астында үйленудің тиімді-тиімсіздігін ойлап басы қатады. «Үйленбей жүрген жұрттың шетінен есуас екеніне көзім тек енді ғана жетіп отыр. Қыруар жұрттың, көрер көзге, адасып жүрген-ай десейші. Алда-жолда бір елге патша бола қалдым ғой, қол астымда жалғыз бойдақ қоймай, жұрттың бәрі түп-түгел үйленсін деп әмір берер едім...». Олосы арада ойланып, ақылға салып үйленген жөн шығар, өмір бойы бойдақ болу ақылсыздық болар деген ойға келеді. Бұл оның үйлену жөніндегі бірінші мотиві.Еінші мотив – отбасы бақыты. «Шынында ойлап тұрсам мінеки әне-міне дегенше әйелді боп шыға келгелі отырмын. Сөйтіп, енді, тілмен айтып жекізе алмайтын, тіпті айтуға лайықты сөз де табылмайтын ертегідей бір шырын-шәрбат ләззаттың дәмін татқалы тұрмын». Кенеттен оның басында қарама-қарсы мотив туа бастады:
...Әйтсе де бажайлап, қабырғаммен кеңесе кетсем-ақ болды, тұла бойым түршігіп сала береді. Ары айт, бері айт, өмір бойы, мәңгі бақи қол-аяғыңа күрмеу түсіп, қайтып енді тырп ете аузыңды ашып, жазып ем, жаңылып ем деуге шамаң келмесе шаруаның біржола біткені ғой ...» Подколесин тұрағы жоқ, жағдайдың әуеніне қарай ағатын адам. Оның ойына ар-ұят, адамгершілік дегендер кіріп те шықпайды. Некесі қиылайын деп тұрғанда осылайша әуре-сарсаңға түсуі оның қандай адам екнін жақсы байқатады.
«... Шынымен-ақ, тайып кетуге болмай ма екен? Әлбетте болмайды, есік алды, кез келген жерде сапырылсып жүрген жұрт, қайда барасың дейді ғой біреуі. Жоқ, болмайды». Осы жерде ол ашулы терезені көреді де осыдан қарғып кетсем қайтеді дейді.Жоқ болмайды, жерден алыс екен быт-шытым шығар, екіншіден, терезеден қарғу лайық емес, үшіншіден, қалпақсыз қалай қарғымақпын, лайық емес деп тұрып алады. Оның қалпағын досы Кочкарев тығып қойған. Ол ақырында терезе онша биік емес екен, қалпақсыз қарғуға болар деп көшеге қарай қарғып кетеді. Белгілі көзқарасы мен сенімі қалыптасқап адамда мотивтер күресі онша болмайды. Олар көбінесе жеке бастың мотивінен гөрі қоғамдық мәні бар мотивтерді басшылыққа алып отырады.

Сөйтіп, мақсат қою, тілек, қалау, мотивтер күресі, тоқтамға келу бәрі жиналып еріктік қимылдың «даярлық кезеңі» деп аталады.

Еріктік амалдың ең негізгі кезеңі қандай болмасын тоқтамды орындау стадиясы. Өзінің қандай болмасын тоқтамын іске асыратын, оны орындайтын кісіні ғана еркі нағыз жетілген адам деп айтуға болады. Талай жақсы тоқтамдардың жүзеге аспай, орындалмай қалатындары да кездесіп отырады. Бұлай болудың себебі орындалудан қиын мақсатты алға қоюдан, мақсаттың айқын болмауынан, әлі де болса өмірге дұрыс көзқарастың қалыптасунан, өзісіне сенімсіздіктен, мақсат еткен нәрсенді жан-тәніңмен сүймеуден т.б. себептерден болады. Сондықтан адам өзінің алдына шамасы келетін, орындай алатын мақсаттарды қойып, осы жолда түрлі қиыншылықтарды жеңіп отыруы тиіс. Белгілі [[мінез-құлық]]тың принципі бар, өз ісінің дұрыстығына көзі жеткен адам ғана нақтылы тоқтамға келе алып, оны қалай да орындаудың тиімді жолдарын таба алады, бұл жода орынсыз солқылдақтық, табансыздық көрсетпейді. Кейбір адамдар өзінің алдына көмескі, бұлдыр мақсат қояды да, ой таразына жақсылап салмайды, сөйтіп оны орындай алмай қалады. Ерекше ой жұмысын керек етпейтін жеңіл мақсатты алға қою да адамның еркін енжар, әлсіз етіп жіберуі мүмкін.Сондықтан белгілі ерік күшін талап ететін, тиісті жұмыстар істеу нәтижесінде қол жететін мақсаттарды ғана алға қоюмыз қажет.

Сонымен, ерік қимылын тікелей [[қоздырғыш]]тардың қатарына адамның қажеті, оның мотивтері мен мақсаттары, қызығулары, тілектері жатады. Бір нәрсені керексінуі ретіндегі қажеттілік әрекет жасау түпкі ниет болып есептеледі. Қажеттілік негізінде мотив, яғни қимылға ойысу себебі туады. Ал адам не нәрсеге тырысса, сол оның қимыл мақсаты болады. Егер де адам ұмтылып отырған мақсат пен оны осыған ойыстырған мотивтер айтылу болса, онда мұндай ұмтылыс тілек делінеді. Танылып білінбеген ұмтылыс қызығу делінеді. Тілекке қарағанда, қызығу адамның ерік ұстамдылығын аз дәрежеде алады, сондықтан да қызығу мақсаты нақтылы жүзеге асуды сирегірек алады. Адамның еркі алға қойған мақсатқа жетуде бөгет болатын тілектерді жеңе білу қабілетінде, әрі оны қажымай-талмай жүзеге асыра білуінде болады.

== Қосымша дерек: ==
'''Ерік,''' ерік-жігер — адамның өз мінез-құлқын саналы түрде меңгере алу қабілеті, оның белгілі бір мақсатқа жету, іс-әрекетті орындап шығу жолында қиыншылықтарды белсенділікпен жеңе білуінен байқалатын ішкі қуаты. Адам қимыл-әрекеттері екі үлкен топқа бөлінеді: 
*1) Еріксіз әрекеттер (мыс., түшкіру, жөтелу, т.б.); 
*2) Ерікті әрекеттер. 
Ерікті әрекеттер қарапайым қозғалыстан (мысалы, жерге түскен затты көтеріп алу) бастап, ерекше ерлікке (мысалы, жау дзотын кеудесімен жабу) немесе күрделі тарихи қызметке (мысалы, мемлекет құру) дейін болуы мүмкін.

Адам өзінің ерікті әрекетінің алдымен мақсатын белгілейді, бұл тілек немесе [[ниет]] түрінде болады. Тілек — келешекте істейтін істің ойға бекуі. Алдындағы мақсаты айқындалған соң, ол әрекеттің орындалу жолын қарастырады, жоспарын сызады. Жоспар жасау — белгілі білімді, өмір тәжірибесін, ой орамдылығын қажет ететін күрделі процесс. Адамның тілегі кейіннен қалауға ауысады. Тілек пен қалау ерік-жігерді толық көрсете алмайды, өйткені бұлар бір-бірімен үйлеспеуі де мүмкін. Осындай жағдайда түрткілер күресі туындайды да, бұлардың нақты жағдайға сәйкес келетін біреуі жеңіп шығады. Содан кейін ғана адам белгілі бір тоқтамға (шешімге) келе алады. Сөйтіп, алға мақсат қою, тілек пен қалау, осы екі түрткінің өзара күресі, тоқтамға келу — бәрі-бәрі жиналып келіп, еріктік амалдың бірінші басқышы — “даярлық кезеңін” құрайды. Ерік әрекетінің негізгі кезеңі — қабылдаған шешімді орындау, жүзеге асыру. Өз шешімін қайткенде де іске асыратын, оны орындамай қоймайтын адамды ерікі жетілген адам деп айтуға болады. Кейбіреулер алдына бұлдыр, көмескі мақсаттар қояды да, оларды орындай алмайды. Ерік сапалары мен қасиеттері адамның іс-әрекетінде қалыптасады. Әрбір адамның өзіне тән ұнамды және ұнамсыз ерік сапалары бар. Еріктің ұнамды қасиеттері: дербестік, батылдық, табандылық, өзін-өзі меңгере алуы мен ұстамдылық. Мысалы, дербестік — адамның алға қойған мақсатын орындау жолында ешкімнің жетегінде кетпей, өз ойымен, сенім-қабілетімен әрекет етуі. Оның қарама-қарсы ұнамсыз түрі — өзгенің сөзіне еріп, иланғыштығы. 
*[[Батылдық]] — өз шешімін именбестен ашық білдіруден байқалады. 
*[[Қорқақтық]] — батылдыққа қарама-қарсы ұнамсыз сапа. 
*[[Табандылық]] — қабылдаған шешімді жүзеге асыру үшін ұзақ уақыт бойы қажымай, талмай әрекет етуден көрінетін қасиет. 
Жаңа дүниеге келген сәбиде ерік болмайды. Оның әрекеті алғашқыда ырықсыз, шартты рефлекстерден тұрады. Баланың ерік сапалары біртіндеп кемелденеді. Ерік тәрбиесінің мақсаты — адам бойында жағымсыз ерік сипаттары көрініс берсе, оларды тежеп, ұнамдыларын жетілдіріп отыру. Ерікті қалыптастыруда адамның өз еркін өзі тәрбиелеу аса маңызды болмақ. Ол үшін адам өзіне-өзі үнемі есеп беріп, тиісті жерінде өзіне бұйырып, ойға алған ісін “жеті рет өлшеп, бір рет пішіп” отыруы тиіс.

== Қорытынды==
Өмірде біз адамның қалай жұмыс істейтінін, оқитынын,  тынығатынын, сүйікті ісімен шұғылданатынын байқаймыз. Біз оның белгіленген мақсатқа жету жолында, ұзақ уақыт талпынатынын, күш-жігер, ақыл-ойын жұмсайтынын, көптеген кедергілерден өтетінін, бойын кернеген сезімді тежеп отыратынын, [[шаттық]] пен [[қанағат]] әкелмейтін, бірақ қажетті іс үшін кейбір жағымды жайттардан бас тартатынын көреміз. Мұның бәрінде де адам еркі көрініс береді.

Сонымен ерік мінез-құлықтың реттегіші ретінде өмір мен іс-әрекет процесінде қалыптасады. Адам өз еркін коллектив ішінде бола отырып және еңбек, оқу, ойынмен шұғылдана жүріп тәрбиелейді. Іс-әрекеттің қай түрінде болсын, қызығу, көтеріңкі жағымды  эмоциялық күй туғызатын элеметтер болады. Бірақ еңбек, оқу және тіпті ойынның өзінде бірсарынды, еш қызықсыз, эмоциялық тартымдылығы жоқ, алайда маңызды, қажетті болып саналатын жайттар да аз кездеспейді. Адам белгілі іс-әрекетпен шұғылдана отырып, субъективтік және объективтік қиындықтарды да жеңеді, бастаған істі әрі қарай жалғастырып, аяқтап шығуға өзін-өзі күштеп көндіреді. Нақ осындай жағдайда, мінез-құлықты саналы түрде реттеу қажет болатын қиын шақта адамның еркі нығайып, шынығып отырады. Осыған байланысты мынаны айта кету керек. Жеке адамның ерік-жігерінің жалпы және өзіндік көрсеткіштері болады.
Еріктің дамуы мен адамның еріктік қасиеттерінің қалыптасуында ең маңызды орын алатын күнделікті тұрақты еңбек болып есептеледі. Еңбекте жеке адам коллективтің басқа мүшелерімен міндеттік байланыста болады: бұл міндеттерін орындау үшін ол өз мінез-құлқын [[коллектив]] алдында тұрған еңбектік міндетке бағындырып отыруға тиісті.

Сонымен қорыта келгенде ерік деп саналы түрде алға тұтқан мақсатқа жету үшін жұмсалстын жан қуатының белсенділігін және адамның өзін меңгере алу қабілетін айтамыз.
Ерік іс-әрекеті туралы әр ғалымның теорияларын сараптай келе, қысқаша қорыта кетейін. Ерік ұғымы тарихи сипатқа ие. Ежелгі қоғамда ерік құбылысын бүгінгі біздің түсінігіміздей танып білмеген. Ол кезде ерік туралы сөз болмаған, олар «даналық мұраты» ұғымын қолданған. Ортағасырлық заманда ерік дербес жасайтын, нақты қайырымды не жауыз құбыжық күштер түріне енген құбылыс деп есептеген. Олардың бұлай түсінуі қоғамның адам әрекет қылығының негізі оның өзінде екенін мойындамаудан. [[Абай]] болса, ерікті қырық үшінші сөзінде жибили яғни еріксіз болатын тілек, кәсіби яғни  еңбекпен табылған нәрсе деп түсіндірген. Ол ерікті еңбекпен, қайрат-жігермен, ақылмен байланыстыра айтады.

Сонымен қатар ерік табиғаты жөнінде бір-біріне қарама-қайшы екі көзқарас қалыптасты. Олар материалистік және идеалистік. [[Идеализм|Идеалистер]] ерікті ми қызметімен де, қоршаған ортамен де байланысы жоқ рухани күш деп айтады. Бұл бірақ қате пікір еді. Ал материалистік көзқарас керісінше оны мидан бөліп алуға болмайтындығын және де қоршаған ортамен тығыз байланыста болатынын айтады. Бұл бірден-бір дұрыс пікір. И.М Сеченов пен И.П. Павлов осы материалистік көзқарасқа қосылады. Олардың ілімі бойынша ерікті әрекеттердің негізі мұндағы материалдық процестер, сыртқы әсер мен мидың уақытша байланыстары шартты рефлекстер деп түсідіреді.

Германия ғалымы Э. Мейманның пікірінше, еріктік әрекеттердің барлығы ақыл-ой, интеллекпен байланысып, солардың нәтижесінен пайда болады, яғни ерік адамның мұқтаждығы мен қажеттілігі секілді рухани күшінен туындайды дейді. Ал З.Фрейдпен оның шәкірттерінің тұжырымдары бойынша ерік санадан тыс, ақылдан алшақ «либидо» жыныстық құмарлықтың энергиясы деп қарастырады. Мен бұл пікірді мүлдем қолдамаймын. Себебі ерік саналы әрекеттен туындайды, адам ақыл-ой арқылы ойлап, қандай да бір әрекетті мақсат қою арқылы жүзеге асырмай ма?

Біз жоғырыда айтып кеткендей ерік әрекеті сонымен қатар түрлі амал кезеңдерден тұратынын білдік. Ерік пайда болу үшін, ең алдымен, оны тудыратын себеп, түрткілер болу керек. Бұлар адмның мұқтаждықтарынан туындайды. Кісінің күн көруі, тіршілік ету үшін оған өзінің табиғи және рухани мұқтаждықтарын қанағаттандыру керек. Ол мақсат қоюдан басталады. Ал мақсат адам мұқтаждықтарын өтеу үшін пайда болып отырады. Қорыта айтқанда амал кезеңдері мынадай сатылардан өтіп отырады. Алдымен адам мақсат қойып соған жетуге ұмтылады. Мақсатқа жету барысында түрлі мүмкіншіліктерді түсіну қажет. Осыдан келіп түрлі ниет-тілектер пайда болады. Ниет-тілектер арасында өзара тартыс болып, қалау туындайды. Қалау мүмкіншіліктерін пайдалана отырып адам бір тоқтамға келіп, ақыр соңында шешім қабылдайды. Міне, сонда ғана адамның қалауы толығымен орындалып, мақсаты жүзеге асады.

Еріктік әрекет себептері сонымен адамның сыртқы ортамен белсенді қарым-қатынаста келуінен туындайды. Еріктің себепті болуы адамды қандай да қылыққа мәжбүрлеп, көндіруді білдірмейді. Адам табиғатынан қоршаған орта жағдайлары болмай, өз өмірін қолдай да, жалғастыра да алмайды. ''Ерік бостандығы'' – табиғат пен қоғамның жалпыланған заңдылықтарын терістеу емес, керісінше, адамның оларды жете танып, өз әрекетін соларға сай реттестіре білу.

== Әдебиет ==
* Т. Тәжібаев «Жалпы психология» Алматы 1993.
* Сәбет Бап-Баба «Жалпы психология» Алматы 2005.
* Ә. Алдамұратов «Жалпы психология» Алматы 1996.
* Қ. Жарықбаев «Психология» Алматы 1970.
* «Психология адамзат ақыл-ойының қазынасы» Мәдени мұра 2005.
* В.В. Богословский, А.Г. Ковалев, А.А. Степанов,
* С.Н. Шабалин  «Жалпы психология»   
* А.Ш. Намазбаева «Психология»
* Абай «Қырық үшінші қара сөзі» Алматы 1993.

==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;
{{Суретсіз мақала}}
{{wikify}}

[[Санат:Жантану]]
[[Санат:Медицина]]
[[Санат:Сана философиясы]]</text>
      <sha1>dviqlqelsw1bmszwagf0r9s8hw9xh73</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621257</id>
      <parentid>3621255</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:48:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84734" sha1="ckylolprtsqgqeobrpyiryfz0tiu6rq" xml:space="preserve">'''Еріктік''' әрекеттер табиғатын түсіну үшін бұл жөніндегі ғылыми көзқарастар өрісіне зер салған жөн. 

Ерік ұғым ретінде де, нақты болмыстық құбылыс ретінде де тарихи сипатқа ие. Ежелгі және орта ғасырлық дүние '''ерік''' құбылысын бүгінгі біздің түсінігіміздей танып білмеген. Мысалы, ежелгі қоғамда адам еркі жөнінде тіпті сөз болмаған, оның орнына  «даналық мұраты» ұғымын қолданған.  Адамның қылық әрекеттері табиғат пен өмірдің ақыл бастауларына және [[логика]] қағидаларына бағынады деп түсінген. Осыдан [[Аристотель]]дің пайымдауынша, әрқандай әрекет логикалық қортындылардан туындайды. Ал өзінің «Никомахов этикасы»  еңбегінде «дәмдінің бәрін жеу керек» және «бұл алма дәмді» деген пікірлер санада «бұл алманы жеу керек»  деген қорытынды ой пайда етпейді, адамды бірден сол алманы жеп қою әрекетіне келтіреді деп жазған. Ерік табиғатына болған мұндай көзқарас қазіргі күнде де жоқ емес.

Ш.Н Чхарташвили мақсат пен саналы тану интеллектуалды әрекеттер категориясынан туындаған деумен, еріктің өзіндік сипаты барлығына шек қояды, сондықтан ғылымға жаңа бір «ерік» терминін ендірудің қажеті жоқ екенін дәлелдеуге тырысады.

Жеке адам қасиеті сипатында ерік ортағасырлықтарға да таныс таныс болған. Мұны сол уақытта қоғамда орын алған [[экзорис]] – жын-шайтан қуу үрдісінен көруге болады. Бұл үрдісте адам ылғи да [[Енжарлық|енжар]] астама күйінде танылып, сыртқы әсерлер жинайтын, «ұя» ретінде бағаланған. Ол заманда ерік дербес жасайтын, нақты қайырымды не жауыз құбыжық күштер түріне енген құбылыс деп есептелген. Бұл тылсым күштер қандай да мақсаттар белгілеуші ақылға ие деп түсінілген. Ол күштерді танудан адамның «шын» қылық-әрекетінің мәнін түсінуге болады.

Ерік табиғатын бұлай түсіндірудің себебі сол заманда қалыптасқан қоғамның адам әрекет-қылығының негізі оның өзінде екенін мойындамаудан. Әр адам бабалардан жеткен нәсілдіктің ізі ғана деп қабылдаған. Мұндай сипаттан қауымның кейбір мүшелерінің ғана ажыратылуға құқы болған, мысалы, бабалар аруағы және ол дүниемен тілдесетін [[Бақсы|бақсы-балгер]], от пен металды бағындарған темірші, өзін қоғамға қарсы қойған қарақшы–қанішер т.б.

Мүмкін, ерік түсінігінің жаңа «Қайта тіктелу» заманында жеке адам проблемасымен бірге ғылым аренасына келуі осы адамның қалыпты жағдайдан ауытқуларын мойындаудан болар. Осыдан адам [[шығармашылық]]қа қабілетті, «тіпті қателер жіберуге де бейім» дегендей тұжырымдар жоққа шығарылмады. Қалыптан шығып, тек ортасымен бөлінуімен адам жеке адамдық кемелденуге жетіседі. Мұндай тұлға үшін ең мәнді нәрсе  - ''ерік бостандығы''.&lt;ref&gt;Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: &quot;Сөздік-Словарь&quot;, 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6&lt;/ref&gt;

Ерік бостандығын бір жақты асыра дәріптеу нәтижесінде [[экзистенциализм]] немесе «тіршілік философиясы» пайда болды.                                                                                       Экзистенцализм ерікті тәуелсіз, тысқы әлеуметтік әсерлерге қатысы жоқ құбылыс деп таниды. Мұндай пайымның негізі қоғамдық байланыстар мен қатынастардан, әлеуметтік мәдеи ортадан бөлек, дерексізденген адам. «Дүниеге қандай да бір күшпен келіп қалған» бұл адамның өмірі мағынасыз «қым қиғаш оқиғалар» жиынтығы да, адамның өзі – «пайдасыз құмарлық». Мұндай адамның қоғам алдында ешқандай [[инабаттылық]] міндеттері мен жауапкершілігі жоқ. Осыдан да ол [[адамгершілік]]тен жұрдай, намыссыз, өз бетімен кеткен, тартыну дегенді білмейді. Қандай да қалып тәртіп ол үшін жойылу, басыбайлыққа түсу көзі. Ж.П Сартр пікірінше, нағыз адамгершілік – бір ғана рет көрінетін, реттестірілмеген, қандай да қоғамдық мекемелер талаптарының шеңберімен оқшауланбаған, өздігінен туындайтын, себепсіз «әлеуметтенуге» қарсылық әрекеті. Ерік бостандығын асыра мақтаудан экзистенциалистер адам болмысының жалпы негіздері жөніндегі ойларына дәлел айта алмай, адамды өз өмірінің мәні, мақсаты және жауапкершілігінен айыратын, қоғам, тарих, мәдениетке қайшы келетін кездейсоқ, жауыздық, ақылдан аулақ бастаулар тұңғиғына бір-ақ түсіреді.

''Қылық иесі'' – адам қалыптасқан тағылым-талаптарды жоққа шығара отырып, міндетті түрде қандай да басқа, өзіне ұнаған [[құндылық]]тарға ауысады. Егер адам бір мәдени қалыпты мойындағысы келмесе, онда оның бұл әректі екінші бір, қыр-сырлары танылып болмаған қажеттікті көздегені. Осыдан ежелден бүгінге дейін баршамыз қоғамға жат деп есептейтін [[парақорлық]] пен [[нашақорлық]]тың бір жағы мәдениеттіліктен шыққандығы ғажап нәрсе. Бұл қоғамға ерсі болып көрінген қылықтардың өздері де қандай да ұйымдасу негізіне ие, өздеріне сай талап, ережелері, мақтан тұтатын қырлары мен ғұрыптары баршылық.

Бұл тұрғыдан Е.Л.Тульчинскийдің пікірінше, жеке адамның психолгиялық болмысының барша деңгейлерінде көрінеді, бір қажеттіліктерді басып, екіншісіне ынталандырады, өз міндетін танытып, жеке адамдық қадірін қорғау мен өз мұратын үшін жан пидалыққа дейін апарады.

==Абайдың қырық үшінші сөзі==
Ғасырлар бойы ерік ұғымын әртүрлі түсіген. [[Абай]]дың қырық үшінші сөзінде былай айтылған екен.
Адам ұғылы екі нәрсебірлән:  бірі – тән, бірі – жан. Ол екеуінің орталарында болған нәрселердің қайсысы жибили (еріксіз болатын тілек) қайсысы кәсіби (еңбекпен табылған нәрсе) оны білмек керек.

Ішсем, жесем демектің басы – жибили, ұйықтамақ та соған ұқсайды. Аз ба, көп пе, білсем екен деген тілек, бұлардың да басы – жибили. Ақыл, ғылым – бұлар – кәсіби. Көзбенен көріп құлақпен естіп, қолмен ұстап, тілмен татып, мұрынмен иіскеп тыстағы дүниеден хабар алады. Ол хабардың ұнамдысы ұнамды қалпыменен, ұнамсызы ұнамсыз қалпыменен, әрнешік өз суретіменен көңілге түседі. Ол көңілге түсіруші бағанағы бес нәрседен өткен соң, оларды жайғастырып көңілде суреттемек. Ол – жанның жибили қуаты дүр, бірі ұмытпастық жақсы нәрседен көңілге жақсы әсер пайда болып, жаман нәрседен көңілге жаман нәрсе пайда болу секілді нәрселер. Бұл қуаттар әуелден кікене ғана болады. Ескеріп баққан адам үлкейтіп, ұлғайтып, ол қуаттардың қуатын зорайтады. Ескерусіз қалса, ол қуаттың қайсысы болса да жоғалады, тіпті жоғалмаса да, аз-маз нәрсе болмаса, үлкен еш нәрсеге жарамайтын болады. Кімде-кім сырттан естіп білу, көріп білу секілді нәрселерді көбейтіп алса, ол – көп жиғаны бар адам: сынап, орындысын, орынсызын – бәрін де бағанағы жиған нәрселерінен есеп қылып, қарап табады. Бұлай етіп бұл харакетке түсінген адамды ақылды дейміз. «Құдай тағала өзі ақыл бермеген соң қайтейін?» демек, «құдай тағала сені менен мені бірдей жаратып па?» демек – құдай тағалаға жала жауып, өзін құтқармақ болғандығы. Бұл – ойсыз, өнерсіз надан адамның ісі. Оған құдай тағала көрме, естіме, естіген көргеніңді ескерме, есіңе сақтама деп пе? Ойын күлкімен, ішпек-жемек, ұйықтамақпен, мақтанмен әуре бол да, ішіңдегі қазынаңды жоғалтып алып, хайуан бол деген жоқ.

Кейбіреулер айтады: Ақыл жибили болмаса да, талап – жибили. Талап берген адам ақылды тапты. Талабы жоқ кісі таба алмады» - дейді. О да бекер. Талап балада да бар, оған талас қылуға болмайды. Бағана айттық қой, жан қуаты басында кішкене болады, ескермесе жоғалып та кетеді, ескерсе, күтіп айналдырса зораяды деп. Жан қуатыменен адам пайда қылған өнерлерді де күнде тексерсең, күнде асады. Көп заман тексермесең, тауып алған өнерінің жоғалатындығын және өзінің ол мезгілдегіден бір басқа адам болып кеткеніңді білмей қаласың. Қай жоғалған өнер ал, мен жоғалдым деп, хабар беріп жоғалады. Енді қусаң, бағанағы әуелгі табуыңнан қиынырақ тиеді. Жан қуаты дейтұғын қуат – бек көп нәрсе, бәрін мұнда жазарға уақыт сыйғызбайды. Бірақ әрбір өнердің тыстан тауып алып ішке салынған, соның тамырын берік ұстап тұруға жараушы еді. Көп заман ескермеген адамнан ол бағанағы өнердің өзінің ең қызықты, қымбатты жерлері жоғала бастайды. Онан соң көп заман өтсе, сол өнерді сақтайтұғын қуаттың өзі де жоғалады. Онаң соң қайта кәсіп қылуға болмайды. Бұл қуаттың ішінде үш артық қуат бар, зинһар соны жоғалтып алу жарамас, ол жоғалса, адам ұғылы хайуан болады, адамшылықтан шықты. Біреуі орысша «повижной элемент» - аталады. Ол не нәрсе? Не көрдің, не есттің, әрнешік білдің, соны тездікпенен ұғып, ұққандықпенен тұрмай, арты қайдан шығады, алды қайда барады, сол екі жағына да ақылды жіберіп қарамаққа тез қозғап жібереді. Егер бұл болмаса, көп білуге көп оқу оңды пайда да бермейді. Керекті уақытында ойламай, керекті уақытында қылмай, керекті уақытында айтпай, дәйім уақытынан кеш қалып, «Әй , әттеген-ай! Үйтуім екен, бүйтуім екен» деп, өмір бойы ғафил болып-ақ отырғаның. Біреуін орысша «сила притягательная однородного» - дейді.

Ол – бір нәрсені естіп, көріп білдің, хош келді, кәзір соған ұқсағандары тексересің. Түгел ұқсаған ба? Яки бір ғана жерден ұқсағандығы бар ма? Әрнешік сол іске бір келіскен жері бар нәрселердің бәрін ойлап, білгенін тексеріп, білмегенін сұрап, оқып, бөтеннен хабарланып білмей, тыншытпайды. Үшіншісі, орысша «впечатлительность сердца» - дейді, яғни жүректі мақтаншақтық, пайдакүнемдік, жеңілдік, салғырттық – бұл төрт нәрсебірлән кірлетпей таза сақтаса, сонда сырттан ішке барған әр нәрсенің суреті жүректің айнасына анық рәушан болып түседі. Ондай нәрсе тұла бойыңа жайылады, тез ұмыттырмайды. Егер де бағанағы төрт нәрсемен жүректі кірлетіп алсаң, жүректің айнасы бұзылады, я қисық, я күңгірт көрсетеді. Енді ондай нәрседен оңды ұғым болмайды. Әрнешік тән қуатыменен сырттан тауып, сыртта сақтайсыз, оның аты дәулет еді. Оның да неше түрлі кеселі, кесепаты бар нәрселерін білмесең, сақтай алмаушы едің ғой. Соған ұқсаған іштегі жан қуатыменен жиған нәрсенің аты ақыл, ғылым еді ғой. Оның да неше түрлі кеселі , кесапаты тиер нәрселері бар. Оны білмесең, бақпасаң – айырласың. Және әрбір жақсы нәрсенің өлшеуі бар, өлшеуінен асса – жарамайды. Өлшеуін білмек – бір үлкен керек іс. Ойланбақ жақсы, іске тіпті салынып кеткен кісі ойын байлай алмай, қияли болып та кеткені болады.

Ішпек, жемек, кимек, күлмек, көңіл көтерек, құшпақ, сүймек, мал жимақ, мансап іздемек, айлалы болмақ, алданбастық – бұл нәрселердің де өлшеуі бар. Өлшеуінен асырса, боғы шығады.
«Ненің қызығын көп іздесең, соның күйігін бір тартасың» деген бұрынғы ғалымдар. Баз махфи олмая ол, мен айтқан үш қуаттың ішінде екеуі, яғни «сила притягательная однородного» бірлән «подвижной элемент»- бұл екеуі қосылып тұра тұрған нәрсе, күллі пайда да бұлардан шығады, уа күллі зарар да бұлардан шығады. Мансап сүйгіштік, мақтаншақтық, ашуланшақтық,өтірікшілік, осыған ұқсаған маскүнемдікке тартып, құмар қылып, ақылдан шығарып жіберетұғын нәрселер осы екеуінен болады. Бұларды түбегейлеткенде жақсы нәрселерді түбегейлетіп, жаман нәрселерден, яғни айтылмыш секілді адамшылықтан шығарып, құмарпаздыққа салып жіберетұғын нәрседен бойды ерте тыйып алуға керек.
Пайда, залалды айратұғын қуаттың аты ақыл еді ғой. Бір ақыл қуатбірлән мұны тоқтатып болмайды. Һәм ақыл, һәм қайрат – екі мықты қуат қосылып тоқтатады. Ол екеуі кімде болса, бағанағы екі қуат мұнан салсаң онан шығатын бір жорға атпен тең.

Егерде бұл екі қуаттың екеуі де аз болса, бағанағы екі қуаттар – бр басы қатты асау ат, жүгенсіз тауға ұрама, тасқа ұра ма, суға ұра ма, жарға ұра ма – құдай білсін, әйтеуір жолда көрген есті, ақылы дұрыс адамдар әлі де сұрамай да қалады. Сенде ерік жоқ. Екі етек жайылып, екі көзің аспанда, масқара болып кеткенің өлгеніңше.

==Материалистік және идеалистік көзқарастар==
Ертеден-ақ ерік табиғаты жөнінде бір-біріне қарама-қарсы екі қөзқарас ''материалистік'' және ''идеалистік'' көзқарастар қалыптасты.

Идеалистер ерікті ми қызметімен де, қоршаған ортамен де байланысы жоқ рухани күш деп санайды. Олар ерікті біздің санамыздың нұқаушылық, қызмет атқаратын жоғары агенті деп санайды. Ерік ешкімге және ешнәрсеге де бағынбайды. Ол еркін. Олардың пікірінше, адам кез келген жағдайда ешкіммен есептеспей-ақ өзінің ойына келгенін істей алады. Ол еркін әрекет етеді. Басқаша айтқанда, адам не тілесе соны істейді, қалауына қарай [[қылық]] жасайды. Бәрі оның ерікті еркіне байланысты.

Ерік еркіндігінің идеалистік концепциясы [[философия]]лық және [[этика]]лық көзқарас тұрғысынан да жалған. Идеалистердің ойынша рух бостандығы әрекет бостандығына алып келеді. Бірақ қоғам мүшелерінің мүдделерімен санаспайтын жеке адам мінез-құлқы [[мораль]] және заң нормаларын менсінбеу, кейде оны бұзу болып табылады.

''Материалистік ұғым'' – ерік табиғаты жөніндегі бірден-бір дұрыс түсінік. Онда [[психика]]ның басқа жақтарымен бірге еріктің де жүйкелік ми процестері түрідегі негізі болады. Ерікті [[материя]]дан, мидан бөліп алу мүмкін емес. Материалистер адам қоршаған ортамен өте тығыз байланыста болады деп қарайды. Тиісті сыртқы жағдайлар болмаса, ол өмірін сақтай да, жалғастыра алмайды. Ерік сананың басқа да түрі тәрізді объективтік шындықты мидың бейнелендіруі.

Ерік табиғаты жөніндегі материалистік көзқарасты баяндай және оны идеалистік көзқарасқа қарсы қоя отырып, [[Энгельс|Ф. Энгельс]]: «Еркідік табиғат заңдарына ой жоруындағы тәуелсіздікте емес, еркіндік сол заңдарды білуде және сол білудің негізіде табиғат заңдарын жоспарлы түрде белгілі мақсаттар үшін қызмет етуге көндіру мүмкіндігенде» - деп жазды және онан соң: «Олай болса, ерік еркідігі – істі жете біліп, қортынды жасай алуда, одан басқа еш нәрсе де емес» - деді.

Ерік адамның практикалық және танымдық әрекетін ретке келтіруден көрініп, соларды жүзеге асырудан тұрады.
Ерік табиғатын материалистік түсіну әрекеттер мен қылықтардың қозғаушы күштері адамның өзінде емес, сыртқы ортада жатады деген жайтты сөзсіз мойындаудан көрінеді. [[Ленин|В.И.Ленин]]: «Адамның мақсаттарын объективтік дүние туғызады және оны өзінің шарты етеді, оны нақты, бар нәрсе ретінде табады. Бірақ адамға өзінің мақсаты дүниеден тыс алынған дүниеге байланысты емес тәрізді болып көрінеді еркіндік» - деп жазды.

==Интелектуалдық немесе ассоциациялық теория==
Бұл теорияны жақтаушылардың және дамытушылардың бірі [[Германия]]да өткен ғасырда өмір сүріп, негізін салған Э.Мейман. Бұлардың айтуынша, еріктік әрекеттердің барлығы ақыл-ой, [[интеллект]]пен байланысып, солардың нәтижесінен пайда болады, яғни ерік адамның мұқтаждығы мен қажеттілігі секілді рухани күшінен туындайды. Адам өз мұқтаждықтарын жүзеге асыру үшін мақсат, міндеттер қояды, сол мақсатқа жету үшін алда тұрған бөгеттердің барлығын бұзуға әрекет етеді.

Бұл үшін адам ең алдымен алға тұтқан мақсатын елестетуі керек, содан оны ортаға салып көпшілікпен талқылауы қажет. Сөйтіп адам қандай міндеттер, қандай әрекеттер жасайтынын ақылға салып, оған алдына ала дайындық жасап, содан соң еріктік әрекетті атқаруға кірісіп, оны жүзеге асыруы тиіс. Э.Мейманның айтуынша, адамның ерік-жігері үнемі екіге бөлініп отырады. 
*Бірі – ақыл-оймен байланысты елестеудің пайда болуы, 
*екіншісі – ақыл-ойды қатыстырмайтын жай әрекеттер. 
Бұл пікір бойынша ерік өздігінен пайда болады, ол өзінен-өзі еріксіз жүзеге асып отырады. Адам ерікті әрекет ету үшін өзінің бұрынғы көрген-білгенін елестетуі керек, сол елестеудің нәтижесінде адамның ерікті әрекеттері пайда болады. Мұндай көзқарас адамның ерік- жігерін белсенді түрде өзінің әрекеті ретінде қарастырмайды, өздігінен [[ассоциация заңдары]] бойынша пайда болатын әрекеттер деп түсінеді.

Ерік туралы эмоциялық теорияны ұсынушы неміс психологы ''В.Вундт''. Оның көзқарасы бойынша, ерік эмоциялық сезімдердің тек бір түрі ғана болып табылады. Ерік ең күшті сезімдердің, [[аффект]]ердің ерекше варианты. Жағымды сезімдер ерікке негіз болып, оларды тудырып отырады. Әрине ерікті [[эмоция]]ның бір түрі деп айтуға болмайды. Өйткені ерік пайда болу үшін, оған адамның түрлі жағымды сезімдері түрткі болмайды, керісінше адамның мұқтаждықтары себеп болады.

Америка психологі ''Джемс'' ерік адамда пайда болған ойдың еріксіз қимылға айналуы дейді. Оның пікірінше, адамның қимыл-әрекеттері ой арқылы өздігінен қимылға айналып кетеді. Мысалы, адам көзін жұмып тұрып екі қолын екі жағына созып, бір қолын алдына, екінші қолын артына қарай қимылдатса, адамның қолы өздігінен біраз қимылдай бастайды. Немесе адам жіпке бір тасты байлап, қолын созып жіпке тізген тасты жай айналдырам деп ойласа, жібі қимылдап өздігінен айналғандай болады. Міне, осындайды Джемс ерік әрекеті деп ойлайды.       
''П.К.Анохин'' [[әрекет акцепторы]] деген ұғымды ұсынды. Оның мәнісі – жүйке процестерінің сыртқы оқиғалар барысынан оза жүретіндей тәрізді көрінетіндігінде. Бұрынғы тәжірибе негізінде адам жүйке жүйесіне болақшақта берілетін әсерді алдын ала біледі. Сигнал негізінде мида көп рет қайталау арқылы қалыптасқан жүйкелік байланыстардың бүкіл комплекісі, ассоциациялардың барлық жүйесі қалпына келтіріледі.

П.К.Анохин ұсынған ережелер мінез-құлықтың еріктік реттелуінің механизмі жөніндегі біздің түсініктерімізді тереңдетіп, кеңйте түседі. Творчествалық мүмкіндігі бар болғандықтан, нақты әрекеттің алдын алу механизмі адамда жануарларға қарағанда әлде қайда жақсы жетілген. Адамдағы ассоциациялар жүйесі аз ғана және шалғай [[тітіркендіргіш]] негізінде-ақ қалпына келтіріледі.

==Бихевиоризм==
Психология тарихында бихевиоризм деп аталатын шетелдік механистік бағыт әрекеттің саналы сипатын теріске шығарып, адам әрекетін механикалық тұрғыдан шешті. Сөйтіп,оны жануарлар өмірімен салыстырады. Бұл ғылыми тұрғыдан қателесу еді. [[Бихевиоризм]] теориясы бойынша оқу әрекеті, жаттығу тәжірибесі саналы әрекет емес, көп пысықтап, жаттығу нәтижесінде туатын механикалық процесс деп саналады. Механистік психология еріктің материалдық дүниесімен байланысын да жоққа шығарды. Ерік табиғатын, ерікті әрекеттің себебін теріс түсіндірді. Олар ерікте өзін-өзі билейтін бостандық бар, ерікті әрекеттің себебі – «ерік бостандығы», сана адамға не тілесе, соны береді деп бұрмады. Бұл теорияның еріктің ғылыми негізі бола алмайтындығын оның шындыққа сай келмейтіндігінен.

Материалистік ілім тұрғысынан алып қарасақ, адамның ерік бостандығы – себепті байланыстылыққа, [[детерминизм]] принципіне бағынатын бостандық. Қиыншылықтарды жеңіп шығу да – ерік бостандығының бір көрінісі.

==Ерік туралы спиритуалистік түсінік==
Ерік туралы спиритуалистік түсінік мінез-құлықтың шын күмәнсіз формалары мен құбылыстары да лақтырылып тасталуы керек деп ойлау қате болар еді. Оны байрығы психолгия бұрыс талқылап, сипаттаған еді. Бұл мағынада ''Геффдинг'' ырықсыз іс-әрект ырықты іс-әрекеттің негізі мен мазмұнын құрайды деген. Ерік еш нәрсені жасамайды, ол құрамайды, әрқашан тек өзгертеді және таңдайды. Ол «ерік өзге психикалық процестердің ағымына процестердің өзіне тән заңмен араласады» деді. Сонымен, ескі [[психология]]ның ырықты және ырықсыз іс-әрекетпен қатар, ырықты және ырықсыз есті, түсініктердің ырықты және ырықсыз ағымын ажырытуына толық негізі бар. Геффдинг еріктің сәйкес елестер шақырылғанда алғашқы болып табылмайтынын бекітті. Ерік, - дейді ол, - алғашқы серпілісті тудырады және бұрғылайды, тесік бұрғыланып болған кезде судың ағысы өз күшімен жарып өтуі керек, сонда бізге бір рет жасалғанды ізделіп отырғанмен салыстыру ғана қалады.

==Психоаналитикалық зерттеулер==
''З.Фрейд'' пен ''Э.[[Эрих Фромм|Фромм]]ның'' [[психоаналитика]]лық зерттеулерінің нәтижесінде «ерік адам қылықтарына дем беруші» ерекше қуат деген түсінік ғылымға енді. Бұл ғалымдардың болжамынша, адам қылықтарының көзі психикалық формаға келтірілген жанды ағзаның қандай да биологиялық қуаты. Ал бұл қуат, З.Фрейдше, санадан тыс, ақылдан алшақ, «либидо» (махаббат) жыныстық құмарлықтың психо-сексуальды энергиясы. Мұндай тұжырымдаумен З.Фрейд адам қылығын осы тіршілік жалғастырушы, яғни «либидоның» «мәдениеттестірілген» алғашқы көрінісі (эрос) деп, ал кейін бұл қылық адамның арғы дүниеге (өлімге) ұмтылысының белгісі (танатос) екнін түсіндіріп бақты.

З.Фрейд болжамдары оның шәкерттерінің еңбектерінде қызықты эволюциялық жалғасын тапты. Солардың бірі ''К.Лоренц'' ерік энергиясы адамның әу бастан жыртқыш болуынан дегенді алға тартты. Егер осы жыртқыштық қасиет қоғам рұқсат еткен белсенділіктер түрінде жүзеге асып тұрмаса, ол әлеуметтік қатерге айналып, ырыққа келмейтін қарақшалық әрекеттерімен ұштасуы мүмкін. [[Альфред Адлер|А.Адлер]], К.Г.Юнг, К.Хорни, Э.Фромм ерік көріністерін әлеуметтік жағдайлармен байланыстырады. К.Юнг үшін бұл - әр мәдени қауымда ежелден қалыптасқан әмбебап қылық және ойлау түрлері, А.Адлер әкімшілік пен әлеуметтік билікке талпыныс, ал К.Хорни мен Э.Фромм ерікті мәдени ортада өз мүмкіндіктерін іске асыра білудің шарты деп біледі.

Шынына келгенде, психоанализ бағыты өкілдерінің (З.Фрейд және шәкірттері) қай-қайсысы да қортынды пікірлерін – адам әрекеттерінің көзі – қажеттіліктердің мәнді, бірақ тұтастай емес, бір тарапын ғана дәріптеуге бағытталған. Пікір қарсылығын тудыратын тек бұл әсіре ғана емес, адамның өз «тіршілігін сақтау» мен «тұтастығын қолдауды» қамтамасыз ететін ықпалдарды түсіндіру де ғылымдық көзқарасқа сай емес. Адам өзнің [[биолгиялық болмыс]]ы, яғни тіршілігіне қарсы қатерге де баруы тұрмыстан белгілі: соғыстағы ерлік, қауіп-қатерде батылдық т.б. бірақ фрейдшілер бұл жағдайды ескермейді.

==И.М.Сеченов пен И.П.Павлов==
Еріксіз әрекеттердің физиологиялық негізі болып табылатын шартсыз байланыстар тізбегі –[[инстинкт]] әректі ырықсыз орындалады. Психологияның табиғи – ғылыми негіздерін қалаған И.М.Сеченов пен И.П.Павловтың ілімі ерікті әрекеттердің негізі мұндағы материалдық процестер, сыртқы әсер мен мидың уақытша байланыстары [[шартты рефлекс]]тер деп түсіндіреді. И.М.Сеченов ерікті әрекеттердің физиологиялық механизімін зерттей отырып, адамның ассоциациялық рефлекстердің жиі қайталану жолымен өзінің қимылдарын жіктеп ажыратуға бейімделетіндігін және сол рефлекстер арқылы қимылдарын тоқтатын қабілетерді игеретіндігін дәлелдейді. Ал [[Павлов Иван Петрович|И.П.Павлов]] ерікті әрекеттердің механизімін жоғары жүйке қызметінің барлық заңдарына бағынатын, шартты ассоциациялық процесс деп анықтайды.

[[Сеченов Иван Михайлович|И.М.Сеченов]] пен И.П.Павлов ерік қимылдарының белгілі бір себепке байланысты пайда болатындығын эксперименттік зерттеулермен дәлелдеді.
И.М.Сеченов: «Кәдімгі ырықты деп аталатын барлық саналы қозғалыстарымызды бейнелеу мағынасында ұғыну керек». «Адамның кез келген қимылдарының алғашқы себебі одан тыс болады» деп еріктің сыртқы ортадан тәуелділігін және ол ми қызметінің нәтижесі екендігін көрсеткен болатын.                                                                                                                                                                                                                                                                       И.М.Сеченов:«Ерікке тек жолақты бұлшық еттер бағынады, ал тегіс бұлшық еттер бағынбайды», себебі «жүректің құрлысы жолақты талшықтардан құралған және ерікке бағынбайды, және несеп қуықшасынан зәр айдайтын бұлшық ет тегіс талшықтарға жатады, содай-ақ оған бағынады. Мүмкін болатын басқа принципті қабыл алмаған И.М.Сеченов үшіншіне тоқтап, былай тұжырымдайды: «Ерікке тек санаға қандай да бір анық белгілер мен жіберілетін әрекет бағынуы мүмкін». Осы қағиданы түсіндіре және бекіте отырып, «Бұл көзқарас бойынша аяқ, қол, дене, бас, ауыз, көз және сол сияқтылар санаға анық түйсінулермен көрінетін түрлі жағдайлар айтылуы мүмкін: әрі қарай ерікке дауыс ырғағының бағыныштылығы, сол сияқты олардың жағдайы мен дауыс ырғағының түрлі сипатының сәйкес келуі, бір сөзбен айтқанда, сезім мүшесі арқылы жанама бақылауға жетпейтін, бірақ жанама айқын түйсіктермен ере жүретін барлық әректтер» деп жазды.

И.М.Сеченов ерікті әрекет қалай қалыптасады деген сұрақ қояды. Ол оған байланысты мынадай «күрделі фактіге» назар аударады, яғни адамның қолымен, аяғымен, басымен, денесімен жасалатын ерікті қозғалыс реті қаңқамен де оның бұлшық еттерінің анатомиялық құрылуын анықтайтын мүмкін болатын қозғалыс ретімен салыстырмалы түрде қарастырады.
Бұл фактіге жауап беру үшін И.М.Сеченов, ерікті қимыл-қозғалыс ретінде өмір шарттарының күші болып табылатын жаттығулар бөлінеді дегенге саяды. Баладағы ерікті қимылдың бүкіл жасалу жолы осыны дәлелдейді. Ерікті қимыл-қозғалысты өзінің [[физиология]]лық талдауында И.М.Сеченов былай көрсетеді: «Қол, аяқ, бас және дененің барлық қарапайым қозғалыс формалары балаық шақта жатыққан барлық үйлескен қозғалыс сияқты , жүру, жүгіру, сөз, қарағандағы көздің қимылы ерікке жатыққан соң бағынады». Қимыл соншалықты жатыққан сайын, олар ерікке оңай бағынады.

Еріктің физиологиялық механизімін де ми қабығының [[рефлекс]]тік табиғатына жатады. Ерікті қозғалыс дегеніміз мақсатқа бағытталған қозғалыстар, яғни күрделі шартты рефлекстер. Еріксіз қозғалыстарда тумалық қасиет болса, ерікті қозғалыстар өмірде жүре бара қалыптасады. Ерікті қозғалыстардың рефлекстік табиғатын И.М.Сеченовтен кейін зерттеген И.П.Павлов болды.

Ми қыртысының қозғалыс учаскесінің мидың басқа учаскілерімен байланысы адамның саналы қимылдары мен әрекеттерінің алғы шарты болады. Бірақ мұндай байланыс мінез-құлықты еріктік реттеу механизімін толық қамти алмайды. Бұл жерде [[информация]]ның талдағыштан ми қыртысының қозғалыс учаскісіне өтуінің және информацияның қозғалысқа айналу мүмкіндігінің қарапайым жолы ғана көрсетіліп отыр. Ал адамға информацияны жинақтау және соның негізінде әрекет жасау тән. Оның үстіне ол сырттан алынған мағұлмат, білімдерді қорытып талдауға қабілетті. Ал мұның екінші сигналдық көмегімен жүзеге асатыны белгілі. Екінші сигналдық байланыстар ми қыртысының жалпы байланыстар жүйесіне қосылады да, оның қызметін әлдеқайда күрделендіріп жібереді. Мидың күрделі өрнегі тәріздес тұрақты және уақытша байланыстырады оңайлата қарастыратын болсақ, екінші сигналдық байланыстарды талдағыштардың ұштары менмидың қозғалыс учаскесі арасындағы дәнекер буын дер едік.

Екінші синалдық байланыстар негізінде адам мінез-құлқының барлық саналы және мақсатты реттелуі жүзеге асады, алынған информацияның орынын, мезгілін, сипатын, тәсілін, қарқынын т.б. анықтау атқарылады. Екінші сигнал жүйесінің тітіркендіргіштері адам мінез-құлқының қимыл-қозғалыстық бөлігінің ғана белсенділігін арттырып қоймай, ой, қиял, ес тәрізді көптеген психикалық процестердің басталуының сигналы болады, зейінді реттейді, сезімді туғызады. Екінші [[сигнал]]дар (сөздер) көмегімен адамның бүкіл саналы әрекеті жүзеге асып реттелінеді. Екінші сигналдық байланыстар қимыл әрекеттерді бөгеу, ерікті тежеу қызметінде шешуші роль атқарады.

Сонымен, екінші сигналдық байланыстар информацияның талдағыштан қозғалыс учаскісіне жылжудың бағытын өзгертеді. Бұл информация өте күрделі жолдан өтеді. Қимыл-қозғалыстың ырықты болуы бүкіл ми қыртысының жалпы жұмысының нәтижесі деп И.П.Павлов терең пікір айтты.

И.П.Павлов және оның шәкірттері басқа анализатолар тәрізді қозғалыс анализаторлары да, яғни ерікті қозғалыстар да түрлі тітіркендіргіштерімен уақытша жүйке байланысына түсуге қабілетті екенін көрсетті. Адамның ерікті қозғалыстары ми қабығында бұрын пайда болған уақытша байланыстардың негізінде жасалады. Мұндай қозғалыстар үшін сөз ерекше тітіркендіргіш болып табылады, түрлі қозғалыстарды реттеп, басқарып, тежеп отыратын да осы сөздік сигналдар. Адамның көптеген қозғалыстары іштей сөйлеу арқылы да пайда болып отырады, мұндай сөздер түрлі қимыл-қозғалыстың басталу белгісі. Адам сөз арқылы нұсқау алады немесе бір тоқтамға келеді, алдына қойған мақсатына сәйкес қимыл-қозғалыстарды реттестіреді. Қозғалыс анализаторының жүйке клеткалары мидың орталық сайының алдыңғы жағына орналасқан. осы жерде пирамида формасындағы  алып жүйке клекалары бар. Бұл жүйке талшықтары арқылы [[қаңқа]]ның бұлшық еттерімен байланысып жатады.Қозғалыс анализаторларын құрайтын жүйке талшықтарын жол деп атайды.
И.П.Павлов: «Еріктік қозғалыстың механизмі жоғары нерв қызметінің барлық заңына бағынатын шартты ассоциациятивтік процесс» деп ерікті мидың уақытша байланыстар принціпінің заңына орайлас түсіндіреді.

И.П.Павлов ерікті -  адам белсенділігіне байлау болатын кедергілерді жеңуде көрінетін әрекетшендік – «еркіндік инстинкті» деп те қарастырады. «Еркіндік инстинкті ретінде ерік аштық қауіп-қатерден де мәнділеу. Егер осы қасиеті болмаса,- деп жазды. И.П.Павлов, - жануар алдынан шыққан елеусіз-ақ кедергіден өте алмай, өлімге душар болар еді». Ал адам үшін кедергілер қатарына әрекетке матау болатын сыртқы әсерлер ғана емес, өз қызығулары мен қажеттіліктерін бақылауға алатын өзіндік сана мазмұнын да болуы мүмкін.

Ерікті әрекеттер мен амалдар мәнісі мен құрылымы жағынан өте күрделі процесс. Немесе ерікті амал, бұл – мазмұны тұрғысынан өте күрделі [[психика]]лық әрекет. Бұл әрекет бірнеше кезеңдерден не сатылардан тұрады. Сол сатылардың ретін мынандай сызбамен көрсетуге болады.

Ерікті амал кезеңдері бұл мәселенің мәнін психологиялық тұрғыдан ашып көрсетеді. Әрбір ерікті әрекетте белгілі мақсат бар. Адам қандайда болмасын белгілі бір істі орындау өзінің қажеттілігін қанағаттандыру үшін өз жағдайын соған бейімдейді. Бұл – алға мақсат қойып, соған ұмтылу, яғни мақсатты әрекет немесе не себептен адам осындай қажеттілікті орындауға тиіс, ол не үшін қажет деген тілек білдіру. Содан кейін осы тілекті орындаудың жолдарымен әдіс амалы іздестіріледі. Олардың ішінен аса қажетті және маңызды дегені таңдап алынады. Айталық мамандықты өзгерту керек, не экскурсияға бару керек болады. Бұл кезеңде адам алдына қойған мақсатын тек қалап қана қоймай, оның мәнін түсінеді, ақыл-ой талқысына салады. Сөйтіп оған қалайда жетуге әрекеттенеді. Бұл ерікті әректтің интелектуалдық кезеңі.

==Шешімдердің бөліну теориясы==
Нағыз ерікті әрекет адамның алға қойған мақсатына жету үшін белгілі тоқтамға келіп, шешім қабылдауынан көрінеді. Бұл да жауапты кезең. Шешімдердің бөліну теориясы. Ғылым бұл теорияның маңызын зерттеумен ғана шектеліп қалмай, оны математикалық электронды есептеу машиналарына ниеттеледі. Бұл теория көптеген проблемалық мәселелердің дәрежесін зерттеуге де пайдалануда. Кейбір зерттеулердің пайымдауынша, шешімдердің бөліну теорисы адамдар мен ұйымдардың күрделі мәселелерді тияанақты шешіп отыруға ұйытқы болатынын ерекше атайды. Сондықтан бұл теория өндіріс орындары мен шаруашылық мекемелерінде, ғылыми бірлестіктерде және мемлекеттік орындарда кеңінен қолданылады.

Әрине, адам белгілі шешім қабылдап, оны жүзеге асыру жолдарын жоспсрлап алғанымен, көптеген объективті, кездейсоқ қиыншылықтарға ұшырайды. Мұндай жағдайда қолайлы жағдай туғанша, адамның өзі қабылдаған шешімін қоя тұруына тура келеді. Дегенмен, осы шешімді жүзеге асыру оның көкейкесті мәселесі болып қала береді. Осы жағдайға орай адам енді барлық ерік-жігерін өзі көксеген ісін орындауға жұмылдырады. Осы кезеңде кездескен қиыншылықтарды жеңу үшін адам стрестік жағдайға ұшырауы мүмкін. Алайда, қажеттілігін қалайда орындау үшін ол оған барлық саналы еркін бағыттайды. Күш салуда адам: 
*а)мақсатына жете алмағанына қайғырады, бұл мінездегі ерікті әрекетінің көрінісі. 
*ә)іштей ойланып, бойын мақсатына жетуге деген борыштық сезім билейді, ал [[борыш]]тық сезімнің көбеюі – азаматтық сана. 
Дегенмен, адамның уайымы жекеменшіктік сезім мен қоғамдық мақсаттың арасында ауытқу тудырады. Сөйтіп бұл жердегі, ниет күресі адамның екі бағыттың қай жағына қарай ауытқитындығын анықтайды.

''Ерік'' – қайратының күшеюі талпыну тек шешім қабылдау барысында ғана емес, оны орындау кезінде де әртүрлі ауытқу мен уайымға ұшыратуы мүмкін. Бұл ретте сыртқы кедергілерді жою қажет болады. Алға қойған мақсатқа жету үшін  адам өз мінезіндегі  бұрыннан қалыптасқан мүддесін сенімін, өзін-өзі бағалай білуін, ерік-қайрат қасиеттерін талдап, оларға бақылау жүргізе білу керек. Мұндай әрекет адамның еркін білдіретін психологиялық сапа болып табылады.

Адамның еркі сонымен [[мақсат]] қоюдан басталады. Мәселен, орта мектепті бітіретін оқушының арнаулы оқу орнына түсуге талабы бар дейік. Оқушының бұл мақсаты алдына қоюына оның мәдени қажеті, білім алуға тырысуы себеп болады. Кез келген адамнан «сен не үшін оқисың?» деп сұрасаң, оның нендей болса да бір дәлел айтатыны түсінікті.

Адам осылай өзінің келешекте белгілі бағытта істейтін ісінің мәнін, жоспарын белгілейді. Мұны еріктік амалдың бастамасы – тілек немесе ниет деп атайды. [[Тілек]] – келешекте істейтін ісіміздің ойға бекуі. Мәселен, «газетке мақала жазсам», «өзенге барып шомылсам», «домбыра тартып үйренсем», т.б. деген сөйлемдерде адамның түрлі тілегі бейнеленген. Бұларда белгілі бір қажетті өтеу көзделген, бірақ оны орындау жолдары әлі де болса көмескі, яғни оның жоспары сызылмаған. Дегемен осы секілді тілектерде еріктік амалға тән талғамалық сипат бар. Ал талғау ниетке ой әрекетінің араласуын қажет етеді. Ой тезіне салу арқылы адам өзіне қажетсіз тілектерді тежейді де, қажеттілерін орындау үшін тиісті жоспар сызып, амал-айла,әдіс қарастырады. Соңғы жағдай ғана адамның тілегін, нақтылы кесімді түрге келтіреді.

Адамның алдындағы мақсаты осылайша айқындалады да, әрекеттің орындалу жолын қарастырады, оны жоспарлайды. Егер адам өзіне мақсат қояр кезде өзіне «Не істеу керек?» деп сауал қоятын болса, әрекетті жоспарлау үстінде «Қалай істеу керек?», «Қандай жолдармен мақсатқа жетуге болады?» деген сұрақтар қояды. Осы арада адам мақсатқа жетудің ыңғайлы жолын іздестіреді, айналасына көз тастап, алда тұрған қиыншылықтардың сыр-сипатын, оны жеңудің жолдарын белгілейді. Мәселен, біреудің стол жасап алғысы келді дейік. Ол алдымен бұған қандай материалдың жарайтындығын, оны қайдан алуға болатындығын, қандай құрал-сайман керектігін, жұмыстың жұмысын т.б. топшалап алады. Қандай болмасын іс-әрекеттің жоспарын жасау – күрделі процесс. Ол – адамның белгілі білімін, өмір тәжірибесінің, ойының орамдылығын қажет етеді.

Мақсатқа жетудің жолдары белгіленіп, жоспар жасалғаннан кейін адамның тілегі оның нақтылы қалауына көшеді. Қалау – мақсаттың айқындығы, оған жеткізетін тиісті жоспардың жасалуы, ойдың бекемдігі. Дегенмен, тілек те, қалау да өздігінен адамның ерік-жігеріне үйлесе алмай, қайшы келіп отырады. Мәселен, орта мектепті бітірген оқушы бірде педагогтық институтқа түсіп, мұғалім болып шықысы келеді. Ол сондай-ақ өзінің ауыл шаруашылығы маманы болғанын да жақсы көреді. Бұл арада оған осы екі мамандықтың біреуін қалау қажет. Ал осы мамандықтар жөнінде толық түсінігі болмаса, ол өз ойынан тайқақтайды, бұлардың қайсысын қалауын білмей, әуре-сарсаңға түседі. Міне, осындай жағдайда тілек пен қалаудың арасында үйлеспеушілік туады. Мұны психолгияда [[мотив]]тер күресі деп атайды. Мұндай түрлі мотивтердің ішінен ақылға қонымдысы – нақты жағдайға тура келетін біреуі жеңеді, тек содан кейін ғана адам белгілі бір тоқтамға келе алады.

Мотивтер күресін Н.В.Гоголь «Үйлену» комедиясында жақсы көріген. Некесі қиылайын деп тұрған надворный советник Подколесин аяқ астында үйленудің тиімді-тиімсіздігін ойлап басы қатады. «Үйленбей жүрген жұрттың шетінен есуас екеніне көзім тек енді ғана жетіп отыр. Қыруар жұрттың, көрер көзге, адасып жүрген-ай десейші. Алда-жолда бір елге патша бола қалдым ғой, қол астымда жалғыз бойдақ қоймай, жұрттың бәрі түп-түгел үйленсін деп әмір берер едім...». Олосы арада ойланып, ақылға салып үйленген жөн шығар, өмір бойы бойдақ болу ақылсыздық болар деген ойға келеді. Бұл оның үйлену жөніндегі бірінші мотиві.Еінші мотив – отбасы бақыты. «Шынында ойлап тұрсам мінеки әне-міне дегенше әйелді боп шыға келгелі отырмын. Сөйтіп, енді, тілмен айтып жекізе алмайтын, тіпті айтуға лайықты сөз де табылмайтын ертегідей бір шырын-шәрбат ләззаттың дәмін татқалы тұрмын». Кенеттен оның басында қарама-қарсы мотив туа бастады:
...Әйтсе де бажайлап, қабырғаммен кеңесе кетсем-ақ болды, тұла бойым түршігіп сала береді. Ары айт, бері айт, өмір бойы, мәңгі бақи қол-аяғыңа күрмеу түсіп, қайтып енді тырп ете аузыңды ашып, жазып ем, жаңылып ем деуге шамаң келмесе шаруаның біржола біткені ғой ...» Подколесин тұрағы жоқ, жағдайдың әуеніне қарай ағатын адам. Оның ойына ар-ұят, адамгершілік дегендер кіріп те шықпайды. Некесі қиылайын деп тұрғанда осылайша әуре-сарсаңға түсуі оның қандай адам екнін жақсы байқатады.
«... Шынымен-ақ, тайып кетуге болмай ма екен? Әлбетте болмайды, есік алды, кез келген жерде сапырылсып жүрген жұрт, қайда барасың дейді ғой біреуі. Жоқ, болмайды». Осы жерде ол ашулы терезені көреді де осыдан қарғып кетсем қайтеді дейді.Жоқ болмайды, жерден алыс екен быт-шытым шығар, екіншіден, терезеден қарғу лайық емес, үшіншіден, қалпақсыз қалай қарғымақпын, лайық емес деп тұрып алады. Оның қалпағын досы Кочкарев тығып қойған. Ол ақырында терезе онша биік емес екен, қалпақсыз қарғуға болар деп көшеге қарай қарғып кетеді. Белгілі көзқарасы мен сенімі қалыптасқап адамда мотивтер күресі онша болмайды. Олар көбінесе жеке бастың мотивінен гөрі қоғамдық мәні бар мотивтерді басшылыққа алып отырады.

Сөйтіп, мақсат қою, тілек, қалау, мотивтер күресі, тоқтамға келу бәрі жиналып еріктік қимылдың «даярлық кезеңі» деп аталады.

Еріктік амалдың ең негізгі кезеңі қандай болмасын тоқтамды орындау стадиясы. Өзінің қандай болмасын тоқтамын іске асыратын, оны орындайтын кісіні ғана еркі нағыз жетілген адам деп айтуға болады. Талай жақсы тоқтамдардың жүзеге аспай, орындалмай қалатындары да кездесіп отырады. Бұлай болудың себебі орындалудан қиын мақсатты алға қоюдан, мақсаттың айқын болмауынан, әлі де болса өмірге дұрыс көзқарастың қалыптасунан, өзісіне сенімсіздіктен, мақсат еткен нәрсенді жан-тәніңмен сүймеуден т.б. себептерден болады. Сондықтан адам өзінің алдына шамасы келетін, орындай алатын мақсаттарды қойып, осы жолда түрлі қиыншылықтарды жеңіп отыруы тиіс. Белгілі [[мінез-құлық]]тың принципі бар, өз ісінің дұрыстығына көзі жеткен адам ғана нақтылы тоқтамға келе алып, оны қалай да орындаудың тиімді жолдарын таба алады, бұл жода орынсыз солқылдақтық, табансыздық көрсетпейді. Кейбір адамдар өзінің алдына көмескі, бұлдыр мақсат қояды да, ой таразына жақсылап салмайды, сөйтіп оны орындай алмай қалады. Ерекше ой жұмысын керек етпейтін жеңіл мақсатты алға қою да адамның еркін енжар, әлсіз етіп жіберуі мүмкін.Сондықтан белгілі ерік күшін талап ететін, тиісті жұмыстар істеу нәтижесінде қол жететін мақсаттарды ғана алға қоюмыз қажет.

Сонымен, ерік қимылын тікелей [[қоздырғыш]]тардың қатарына адамның қажеті, оның мотивтері мен мақсаттары, қызығулары, тілектері жатады. Бір нәрсені керексінуі ретіндегі қажеттілік әрекет жасау түпкі ниет болып есептеледі. Қажеттілік негізінде мотив, яғни қимылға ойысу себебі туады. Ал адам не нәрсеге тырысса, сол оның қимыл мақсаты болады. Егер де адам ұмтылып отырған мақсат пен оны осыған ойыстырған мотивтер айтылу болса, онда мұндай ұмтылыс тілек делінеді. Танылып білінбеген ұмтылыс қызығу делінеді. Тілекке қарағанда, қызығу адамның ерік ұстамдылығын аз дәрежеде алады, сондықтан да қызығу мақсаты нақтылы жүзеге асуды сирегірек алады. Адамның еркі алға қойған мақсатқа жетуде бөгет болатын тілектерді жеңе білу қабілетінде, әрі оны қажымай-талмай жүзеге асыра білуінде болады.

== Қосымша дерек: ==
'''Ерік,''' ерік-жігер — адамның өз мінез-құлқын саналы түрде меңгере алу қабілеті, оның белгілі бір мақсатқа жету, іс-әрекетті орындап шығу жолында қиыншылықтарды белсенділікпен жеңе білуінен байқалатын ішкі қуаты. Адам қимыл-әрекеттері екі үлкен топқа бөлінеді: 
*1) Еріксіз әрекеттер (мыс., түшкіру, жөтелу, т.б.); 
*2) Ерікті әрекеттер. 
Ерікті әрекеттер қарапайым қозғалыстан (мысалы, жерге түскен затты көтеріп алу) бастап, ерекше ерлікке (мысалы, жау дзотын кеудесімен жабу) немесе күрделі тарихи қызметке (мысалы, мемлекет құру) дейін болуы мүмкін.

Адам өзінің ерікті әрекетінің алдымен мақсатын белгілейді, бұл тілек немесе [[ниет]] түрінде болады. Тілек — келешекте істейтін істің ойға бекуі. Алдындағы мақсаты айқындалған соң, ол әрекеттің орындалу жолын қарастырады, жоспарын сызады. Жоспар жасау — белгілі білімді, өмір тәжірибесін, ой орамдылығын қажет ететін күрделі процесс. Адамның тілегі кейіннен қалауға ауысады. Тілек пен қалау ерік-жігерді толық көрсете алмайды, өйткені бұлар бір-бірімен үйлеспеуі де мүмкін. Осындай жағдайда түрткілер күресі туындайды да, бұлардың нақты жағдайға сәйкес келетін біреуі жеңіп шығады. Содан кейін ғана адам белгілі бір тоқтамға (шешімге) келе алады. Сөйтіп, алға мақсат қою, тілек пен қалау, осы екі түрткінің өзара күресі, тоқтамға келу — бәрі-бәрі жиналып келіп, еріктік амалдың бірінші басқышы — “даярлық кезеңін” құрайды. Ерік әрекетінің негізгі кезеңі — қабылдаған шешімді орындау, жүзеге асыру. Өз шешімін қайткенде де іске асыратын, оны орындамай қоймайтын адамды ерікі жетілген адам деп айтуға болады. Кейбіреулер алдына бұлдыр, көмескі мақсаттар қояды да, оларды орындай алмайды. Ерік сапалары мен қасиеттері адамның іс-әрекетінде қалыптасады. Әрбір адамның өзіне тән ұнамды және ұнамсыз ерік сапалары бар. Еріктің ұнамды қасиеттері: дербестік, батылдық, табандылық, өзін-өзі меңгере алуы мен ұстамдылық. Мысалы, дербестік — адамның алға қойған мақсатын орындау жолында ешкімнің жетегінде кетпей, өз ойымен, сенім-қабілетімен әрекет етуі. Оның қарама-қарсы ұнамсыз түрі — өзгенің сөзіне еріп, иланғыштығы. 
*[[Батылдық]] — өз шешімін именбестен ашық білдіруден байқалады. 
*[[Қорқақтық]] — батылдыққа қарама-қарсы ұнамсыз сапа. 
*[[Табандылық]] — қабылдаған шешімді жүзеге асыру үшін ұзақ уақыт бойы қажымай, талмай әрекет етуден көрінетін қасиет. 
Жаңа дүниеге келген сәбиде ерік болмайды. Оның әрекеті алғашқыда ырықсыз, шартты рефлекстерден тұрады. Баланың ерік сапалары біртіндеп кемелденеді. Ерік тәрбиесінің мақсаты — адам бойында жағымсыз ерік сипаттары көрініс берсе, оларды тежеп, ұнамдыларын жетілдіріп отыру. Ерікті қалыптастыруда адамның өз еркін өзі тәрбиелеу аса маңызды болмақ. Ол үшін адам өзіне-өзі үнемі есеп беріп, тиісті жерінде өзіне бұйырып, ойға алған ісін “жеті рет өлшеп, бір рет пішіп” отыруы тиіс.

== Қорытынды==
Өмірде біз адамның қалай жұмыс істейтінін, оқитынын,  тынығатынын, сүйікті ісімен шұғылданатынын байқаймыз. Біз оның белгіленген мақсатқа жету жолында, ұзақ уақыт талпынатынын, күш-жігер, ақыл-ойын жұмсайтынын, көптеген кедергілерден өтетінін, бойын кернеген сезімді тежеп отыратынын, [[шаттық]] пен [[қанағат]] әкелмейтін, бірақ қажетті іс үшін кейбір жағымды жайттардан бас тартатынын көреміз. Мұның бәрінде де адам еркі көрініс береді.

Сонымен ерік мінез-құлықтың реттегіші ретінде өмір мен іс-әрекет процесінде қалыптасады. Адам өз еркін коллектив ішінде бола отырып және еңбек, оқу, ойынмен шұғылдана жүріп тәрбиелейді. Іс-әрекеттің қай түрінде болсын, қызығу, көтеріңкі жағымды  эмоциялық күй туғызатын элеметтер болады. Бірақ еңбек, оқу және тіпті ойынның өзінде бірсарынды, еш қызықсыз, эмоциялық тартымдылығы жоқ, алайда маңызды, қажетті болып саналатын жайттар да аз кездеспейді. Адам белгілі іс-әрекетпен шұғылдана отырып, субъективтік және объективтік қиындықтарды да жеңеді, бастаған істі әрі қарай жалғастырып, аяқтап шығуға өзін-өзі күштеп көндіреді. Нақ осындай жағдайда, мінез-құлықты саналы түрде реттеу қажет болатын қиын шақта адамның еркі нығайып, шынығып отырады. Осыған байланысты мынаны айта кету керек. Жеке адамның ерік-жігерінің жалпы және өзіндік көрсеткіштері болады.
Еріктің дамуы мен адамның еріктік қасиеттерінің қалыптасуында ең маңызды орын алатын күнделікті тұрақты еңбек болып есептеледі. Еңбекте жеке адам коллективтің басқа мүшелерімен міндеттік байланыста болады: бұл міндеттерін орындау үшін ол өз мінез-құлқын [[коллектив]] алдында тұрған еңбектік міндетке бағындырып отыруға тиісті.

Сонымен қорыта келгенде ерік деп саналы түрде алға тұтқан мақсатқа жету үшін жұмсалстын жан қуатының белсенділігін және адамның өзін меңгере алу қабілетін айтамыз.
Ерік іс-әрекеті туралы әр ғалымның теорияларын сараптай келе, қысқаша қорыта кетейін. Ерік ұғымы тарихи сипатқа ие. Ежелгі қоғамда ерік құбылысын бүгінгі біздің түсінігіміздей танып білмеген. Ол кезде ерік туралы сөз болмаған, олар «даналық мұраты» ұғымын қолданған. Ортағасырлық заманда ерік дербес жасайтын, нақты қайырымды не жауыз құбыжық күштер түріне енген құбылыс деп есептеген. Олардың бұлай түсінуі қоғамның адам әрекет қылығының негізі оның өзінде екенін мойындамаудан. [[Абай]] болса, ерікті қырық үшінші сөзінде жибили яғни еріксіз болатын тілек, кәсіби яғни  еңбекпен табылған нәрсе деп түсіндірген. Ол ерікті еңбекпен, қайрат-жігермен, ақылмен байланыстыра айтады.

Сонымен қатар ерік табиғаты жөнінде бір-біріне қарама-қайшы екі көзқарас қалыптасты. Олар материалистік және идеалистік. [[Идеализм|Идеалистер]] ерікті ми қызметімен де, қоршаған ортамен де байланысы жоқ рухани күш деп айтады. Бұл бірақ қате пікір еді. Ал материалистік көзқарас керісінше оны мидан бөліп алуға болмайтындығын және де қоршаған ортамен тығыз байланыста болатынын айтады. Бұл бірден-бір дұрыс пікір. И.М Сеченов пен И.П. Павлов осы материалистік көзқарасқа қосылады. Олардың ілімі бойынша ерікті әрекеттердің негізі мұндағы материалдық процестер, сыртқы әсер мен мидың уақытша байланыстары шартты рефлекстер деп түсідіреді.

Германия ғалымы Э. Мейманның пікірінше, еріктік әрекеттердің барлығы ақыл-ой, интеллекпен байланысып, солардың нәтижесінен пайда болады, яғни ерік адамның мұқтаждығы мен қажеттілігі секілді рухани күшінен туындайды дейді. Ал З.Фрейдпен оның шәкірттерінің тұжырымдары бойынша ерік санадан тыс, ақылдан алшақ «либидо» жыныстық құмарлықтың энергиясы деп қарастырады. Мен бұл пікірді мүлдем қолдамаймын. Себебі ерік саналы әрекеттен туындайды, адам ақыл-ой арқылы ойлап, қандай да бір әрекетті мақсат қою арқылы жүзеге асырмай ма?

Біз жоғырыда айтып кеткендей ерік әрекеті сонымен қатар түрлі амал кезеңдерден тұратынын білдік. Ерік пайда болу үшін, ең алдымен, оны тудыратын себеп, түрткілер болу керек. Бұлар адмның мұқтаждықтарынан туындайды. Кісінің күн көруі, тіршілік ету үшін оған өзінің табиғи және рухани мұқтаждықтарын қанағаттандыру керек. Ол мақсат қоюдан басталады. Ал мақсат адам мұқтаждықтарын өтеу үшін пайда болып отырады. Қорыта айтқанда амал кезеңдері мынадай сатылардан өтіп отырады. Алдымен адам мақсат қойып соған жетуге ұмтылады. Мақсатқа жету барысында түрлі мүмкіншіліктерді түсіну қажет. Осыдан келіп түрлі ниет-тілектер пайда болады. Ниет-тілектер арасында өзара тартыс болып, қалау туындайды. Қалау мүмкіншіліктерін пайдалана отырып адам бір тоқтамға келіп, ақыр соңында шешім қабылдайды. Міне, сонда ғана адамның қалауы толығымен орындалып, мақсаты жүзеге асады.

Еріктік әрекет себептері сонымен адамның сыртқы ортамен белсенді қарым-қатынаста келуінен туындайды. Еріктің себепті болуы адамды қандай да қылыққа мәжбүрлеп, көндіруді білдірмейді. Адам табиғатынан қоршаған орта жағдайлары болмай, өз өмірін қолдай да, жалғастыра да алмайды. ''Ерік бостандығы'' – табиғат пен қоғамның жалпыланған заңдылықтарын терістеу емес, керісінше, адамның оларды жете танып, өз әрекетін соларға сай реттестіре білу.

== Әдебиет ==
* Т. Тәжібаев «Жалпы психология» Алматы 1993.
* Сәбет Бап-Баба «Жалпы психология» Алматы 2005.
* Ә. Алдамұратов «Жалпы психология» Алматы 1996.
* Қ. Жарықбаев «Психология» Алматы 1970.
* «Психология адамзат ақыл-ойының қазынасы» Мәдени мұра 2005.
* В.В. Богословский, А.Г. Ковалев, А.А. Степанов,
* С.Н. Шабалин  «Жалпы психология»   
* А.Ш. Намазбаева «Психология»
* Абай «Қырық үшінші қара сөзі» Алматы 1993.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Суретсіз мақала}}
{{wikify}}

[[Санат:Жантану]]
[[Санат:Медицина]]
[[Санат:Сана философиясы]]</text>
      <sha1>ckylolprtsqgqeobrpyiryfz0tiu6rq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қор нарығы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21906</id>
    <revision>
      <id>3621551</id>
      <parentid>3556925</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:45:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lp0 on fire</username>
        <id>174781</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/Samezomma|Samezomma]] ([[User talk:Samezomma|talk]]): Cross-wiki spam (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>3621551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4371" sha1="616jgbdhmopzm4e5mh40nag4ciaw3jz" xml:space="preserve">'''Қор нарығы''' - [[қаржы]] нарығының бір бөлігі, бағалы қағаздар нарығы, яғни бағалы қағаздар сатылатын және сатып алынатын, ал олардың бағасы сұраныспен және ұсыныспен айқындалатын нарық (ұйымдасқан және биржадан тыс нарық). [[Ағылшын]] әдебиетінде &quot;қор нарығы&quot; деген ұғым &quot;қор биржасы&quot; деген ұғыммен бірдей, қор биржасының негізгі атқарымы  бағалы қағаздарды [[инвестор]]ларға сату жолымен жария компанияларға, мемлекетке және жергілікті билік органдарына [[капитал]] тарту мүмкіндіктерін беру. [[Қазақстан]] заңнамасында &quot;қор нарығы мен &quot;бағалы қағаздар нарығы&quot; деген ұғымдар мәндес.Қор нарығындағы [[акция]]лар, [[облигация]]лар, олардан туындаған бағалы қағаздар, [[опцион]]дар, фьючерстік келісімшарттар, т.б. Айырбасқа түседі.Қор нарығының  атқарымына бағалы қағаздардың эмитенттері,инвесторлар және бағалы қағаздар нарыгының кәсіпқой қатысушылары қатысады. Қазақстанда мемлекеттік бағалы қағаздардың шығарушысы (эмитенті) — [[Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі]], ол бағалы қағаздар нарығында басымдыққа ие мемлекеттік бағалы қағаздарды, мемлекеттік қарызхат облигацияларын қазынашылық вексельдер, т.б. шығарады. Акционерлік қоғамдар мен жауапкершілігі шектеулі қоғамдар корпоративтік бағалы қағаздар шығарады. Дивидендтік, пайыздық немесе алып-сатарлық табыс алу мақсатымен қор нарығында бағалы қағаздарды сатып алушы жеке және заңи тұлғалар инвесторлар ретінде әрекет етеді. Қор нарығының кәсіпқой қатысушылары — бағалы қағаздармен операциялар жасауға лицензиясы бар заңи және жеке тұлғалар — қор биржалары инвестициялық қорлар мен компаниялар, дилерлік және брокерлік ұйымдар, тіркеушілер, депозитарийлер, т.б. Бағалы қағаздардың биржалық нарығы және биржадан тыс нaр ы ғ ы түрлеріне бөлінеді. Биржадағы сауда-саттыққа бағалы қағаздар нарығының кәсіпқой қатысушылары — биржа мүшелері қатысады; биржада осы биржаның листингіне, яғни осы биржада бағаланатын бағалы қағаздар тізбесіне енгізілген акциялар сатып алынады және сатылады; әрбір биржа бағалы қағаздарды листингіге енгізу тәртібін белгілейді.&lt;ref&gt;Қаржы-экономика сөздігі. — Алматы: ҚР Білім және ғылым министрлігінің Экономика институты, «Зияткер» ЖШС, 2007. ISBN 978-601-215-003-2&lt;/ref&gt;
==Сыртқы сілтемелер==
* [http://www.fxtrade.kz/?p=239 Қор нарығы: акциялар мен облигациялар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110220075452/http://www.fxtrade.kz/?p=239 |date=2011-02-20 }}.

==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Экономика]]
[[Санат:Қаржы]]


{{Economy-stub}}</text>
      <sha1>616jgbdhmopzm4e5mh40nag4ciaw3jz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бүркітшілік</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22243</id>
    <revision>
      <id>3621564</id>
      <parentid>2591984</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:57:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4714" sha1="8hklmauv12egjxq54jwz77m3mpr4vmt" xml:space="preserve">'''Бүркітшілік''' –  бүркіт бабтап, [[саят]] құратын қазақтың дәстүрлі [[саятшылық]] өнерінің бір саласы. Бұл кәсіппен ертеде көшпелі түркі тектес халықтар шұғылданған. Тарихи деректер бойынша [[Жошы хан]]ның 3 мың [[бүркітші]]сі болған. Бүркітті екі түрлі жолмен ұстайды: біріншісі – [[балапан]]ын [[ұя]]дан алып, қолдан баулу. Ондай бүркітті [[қолбала]] дейді. Екіншісі – бүркітті тағы күйінде ұстап үйрету. Бұлар – [[тірнек]], [[тастүлек]], [[мұзбалақ]] сияқты түз құстары. [[Бүркіт]] балапанын жем беру арқылы баулиды. Тұғырға отыруға жарасымен [[томаға]] кигізіп, балақ бау тағып, қолға қондыра бастайды. Ұшуға жараған кезде етке қант бүркіп, қоян, түлкі, қарсақ сияқты аңдардың терісіне орап, шыжым жіппен сүйретіп жүріп жегізеді, мұны «шырға тарту» дейді. Алдымен жас [[бөлтірік]], [[көжек]], [[түлкі]]нің күшігі сияқты әлсіз аңдарды тірідей шоқытып ауыздандырады. Бұл – құсты «аңға баулу» деп аталады. Ал түз құсын ең алдымен томағалайды да, ырғаққа отырғызады. Ұйқыдан қалжыраған бүркіт бірте-бірте адамның ыңғайына көне бастайды, сол кезде қолдан жем беріп, дыбыс шығарып, басынан, қанат қырынан, арқасынан, жемсауынан сылап-сипап үйретеді. Түз құстарын елу – алпыс күннен кейін ұшырып, ұсақ аңға салады. Бүркіт біршама қоңды, жемге шабытты, сергек күйде болу керек. Сондықтан әр бүркіттің тегіне, қырандығына, жасына қарай әр жағдайда берілетін жемдері болады. Мысалы, «қан соқта», «жылы жұмсақ», «қызыл», «тоят» деп аталатын жемдер семірту мен түлекке отырғызғанда, құстың еті төмендеп кеткенде беріледі. «Тартпа», «толарсақ» дейтін жемдер бүркітті ширықтыру үшін берілсе, «сарбөртпе» (туралған ет бір – екі рет суға шайылады) құстың етін бір қалыпты ұстау үшін, «ақ жем» (суға сығымдап, қан-сөлі алынған, туралған ет) құстың етін төмендету және ашқарақтануы үшін беріледі. Бүркітшінің түлекті осындай түрлі жеммен баптауын «қайыру» дейді. [[Наурыз]], [[көкек]] айларынан бастап, бүркітші құсты тойғыза жемдеп түлекке отырғызады. Ол бүркіт алатын аңдардың жатағын, өрісін, ізін танып, білетін байқампаз да болады. Аңға шығарғанда бүркітшінің жанында аяқ бау, балақ бау, тұғыр, балдақ, [[томаға]], сапты аяқ, биялай, жеңсе бұрау (түлкі бұрайтын айыр бас шыбық), жем қалта, шыжым, пышақ, ине, тарамыс, бөлеу (бүркіт бесігі) сияқты қажетті жабдықтары болады. Бүркітші саятшылыққа бірнеше кісімен шықса, оны [[салбурын]]ға шығу дейді. 
&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том&lt;/ref&gt;
==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;

{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Құсбегілік]]
[[Санат:Қазақ салт-дәстүрлері]]
[[Санат:Саят]]
[[Санат:Саятшылық]]


{{stub}}</text>
      <sha1>8hklmauv12egjxq54jwz77m3mpr4vmt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ауыл (партия)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24401</id>
    <revision>
      <id>3621182</id>
      <parentid>3592918</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:08:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <origin>3621182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13736" sha1="3fjvub9lcovu0bmj2rg9hynwvkuwg1u" xml:space="preserve">{{Партия
|партия атауы=«Ауыл» Халықтық-демократиялық патриоттық партиясы
|логотипі=&quot;Ауыл&quot; партиясның жаңа логотипі.png|thumb|&quot;Ауыл&quot; партиясның XXIV съезінде бекітілген жаңа логотипі]]
|басшысы=[[Серік Рахметоллаұлы Егізбаев|Серік Егізбаев]]
|негіздеуші=[[Ғани Әлімұлы Қалиев|Ғани Қалиев]]
|құрылуы=[[30 қаңтар]] [[2000 жыл]] (&quot;Ауыл&quot; шаруа социал-демократиялық партиясы ретінде)&lt;br/&gt;[[5 қыркүйек]] [[2015 жыл]] (&quot;Ауыл&quot; халықтық-демократиялық патриоттық партиясы ретінде)

|штаб-пәтері=010000, [[Астана]] қаласы, Мәңгілік ел даңғылы, 33/1-үй, 7-қабат

|идеологиясы=[[Социал-демократия]],&lt;br/&gt;[[аграризм]]
|мүшелер саны=301 487 (2023)

|Төменгі палатадағы орындар_параметр=[[Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]]
|Төменгі палатадағы орындар= {{Партия/Орындар|0|77|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 3-сайланым депутаттары|III сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаттары|IV сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 5-сайланым депутаттары|V сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары|VI сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|8|98|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII сайланым]])}}

|Жоғарғы палатадағы орындар_параметр=Аймақтық
[[мәслихат]]тар
|Жоғарғы палатадағы орындар={{Партия/Орындар|44|489|#0A5B2D}}

|ресми сайты=[https://auyl.kz/ auyl.kz]
}}
'''«Ауыл» Халықтық-демократиялық патриоттық партиясы''' (қысқартқанда '''«Ауыл» партиясы''', '''Ауыл ХДПП''') — [[Қазақстан]]дағы ресми тіркелген [[социал-демократия]]лық және [[Аграризм|аграристік]] [[Қазақстандағы саяси партиялар|саяси партия]]. Партия 2000 жылы тіркелгенімен [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|2023 жылы]] ғана [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|Мәжіліс]]те тұңғыш мандаттарына ие болды. Партия оппозициялық емес болып келеді және [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]] саясатын қолдайды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rus.azattyk.org/a/29989113.html|title=Назарбаев проголосовал на выборах президента|date=2019-07-09|accessdate=2023-06-05|lang=ru|publisher=[[Азаттық радиосы]]}}&lt;/ref&gt;

Құрылтай съезі 2000-ншы жылы 30-ншы қаңтарда өтті. 2000 жылы 30 наурызда [[Қазақстан Әділет министрлігі|Әділет министрлігі]]нде тіркелді. Партияның тұңғыш төрағасы болып [[Ғани Әлімұлы Қалиев|Ғани Қалиев]] сайланды. Оның қазіргі төрағасы — [[Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]] депутаты [https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=35352475 Серік Егізбаев]

== Әкімшілігі ==
Жоғарғы органы – партия съезі, басшы атқарушы органы – саяси кеңесі, жұмысшы органы – саяси кеңестің саяси бюросы, бақылаушы органы – Орталық тексеру комиссиясы. Қазақстанның 2002 жылы 15 шілдеде қабылданған «Саяси партиялар туралы» заңына сәйкес 2003 жылы 2 сәуірде [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі|Әділет министрлігі]]нде қайта тіркеуден өтті.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том&lt;/ref&gt;

Партияның қазіргі төрағасы – [https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=35352475 '''Егізбаев Серік Рахметоллаұлы'''].&lt;ref&gt;[https://kaz.orda.kz/auyl-partijasyna-zhana-basshy-sajlandy-120829/ «Ауыл» партиясының жаңа басшысы]&lt;/ref&gt;

== Партия тарихы ==
«Ауыл» халықтық-демократиялық патриоттық партиясы 2015 жылдың 5 қыркүйегінде Қазақстанның «Ауыл» социал-демократиялық партиясы мен Патриоттар партиясының қосылуы нәтижесінде құрылды. Партия төрағасы - ҚР Парламенті Сенатының депутаты Бектаев Әли Әбдікәрімұлы. Партия филиалдары еліміздің барлық облыстары мен респубикалық маңызы бар Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларында бар.

2016-2021 жылдары аралығында «Ауыл» партиясы Парламент Мәжілісі сайлауына қатысты, ал 2019 жылы Президент сайлауына өз кандидатын ұсынған. Сонымен қатар, 2021 жылы өткен ауыл әкімдерінің сайлауында да партия өз үміткерлерін ұсынып, белсенділік танытты. 2016 жылғы сайлау нәтижесінде «Ауыл» партиясының 38 өкілі маслихат депутаттары болып тағайындалды. Ал 2021 жылы өткен облыстық, қалалық және аудандық маслихат сайлауында 237 мүшесі жеңіске жетіп, «Ауыл» партиясы жергілікті өкілеттік органдағы аясын кеңейтті. Сол жылы партияның 32 кандидаты ауыл әкімі болып сайланды.

Соңғы 5 жылда партия мүшелері мен бастапқы партия ұйымдары саны біршама ұлғайды. Қазіргі күні партия қатарында 300 000 жуық адам бар, өңірлерде 894 БПҰ жұмыс істейді.

2023 жылғы 19 қазанда партия төрағасы болып Парламент Мәжілісінің депутаты [[Серік Рахметоллаұлы Егізбаев|Серік Егізбаев]] сайланды.

== Партия жұмысының негізгі бағыттары ==
Ауыл мен ауыл шаруашылығы саласы ел экономикасын түбегейлі жақсартудағы негізгі фактор болғандықтан, сондай-ақ халықтың 42%-ы (8 млн адам) ауылда тұрғаннан соң партияның басты назары ауыл проблемаларын шешу, агроөнеркәсіп саласын дамыту мен ауыл тұрғындарының әлеуметтік жағдайын жақсартуда болмақ.

Партияның басым бағыттарында аграрлы секторды мемлекеттік реттеу мен қолдауды күшейту, ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің мүддесін қорғау,

қоғамның демократиялануы үшін саяси және экономикалық реформалардың жүзеге асырылуына көмек көрсету, нарықтық экономиканың дамуы, халықтың өмір сүру деңгейін көтеруге ықпалдасу, сондай-ақ қоғамның патриоттық тәлімін күшейту бар. «Ауыл» халықтық-демократиялық патриоттық партиясын жер ресурстарының тиімсіз пайдалану, заманауи инновациялық технологиялардың баяу дамуы, тұқым және мал шаруашылығындағы көкейкесті мәселелер, аграрлы сектордағы ғылыми және ақпараттық технологиялардың даму деңгейі алаңдатады. Партия елдімекендердің дамуын кешенді түрде қамтамасыз ету үшін, ауылдың инженерлік, әлеуметтік және экономикалық әлеуметін ашу мақсатында «Ауыл инфрақұрылымы» атты мемлекеттік бағдарлама әзірлеп, жүзеге асыру қажет деп есептейді. Әр азаматтың көкейінде жүрген тұрақты кіріс көзін табу, сапалы медициналық көмек алу, тұрмысты жақсарту, жеке қауіпсіздік пен құқықтық еркіндік сияқты сұрақтар партияның күнтәртібінде. Ең маңыздылары – еңбек нарығының тиімділігін арттыру, әлеуметтік көмекпен аз қамтылғандар мен жұмыссыздардың проблемаларын шешу. Рухани байлық, патриотизм, адалдық, құқықтық теңдік, ынтымақтастық іспеттес басты принциптерді сақтау партия құндылықтары болып табылады. Партияның басты мақсаты –Қазақстан тәуелсіздігі мен әлеуетінің нығаюына қолдау көрсету, ұлттық рухты сақтау, өмір сүру деңгейін көтеру, мәдениет, дәстүр, тіл мен ділді сақтау.

== Сайлаулардағы нәтижелері ==
=== Президент сайлаулары ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center
|-
! Сайлау
! Портреті
! Үміткері
! Дауыс саны
! %
! Нәтижесі
|-
| [[Қазақстандағы президент сайлауы (2019)|2019]]
| [[Сурет:Toleutai Rakhimbekov (cropped).jpg|120x120px]]
| [[Төлеутай Сатайұлы Рақымбеков|Төлеутай Рақымбеков]]
| 280 451
| 3,04 %
| ''Жеңілді''&lt;br&gt;{{N}}
|-
| [[Қазақстандағы президент сайлауы (2022)|2021]]
| [[Сурет:Jiguli Dairabaev (2023-04-04 cropped).jpg|120x120px]]
| [[Жигули Молдақалықұлы Дайрабаев|Жигули Дайрабаев]]
| 271 641
| 3,42 %
| ''Жеңілді''&lt;br&gt;{{N}}
|}

=== Мәжіліс сайлаулары ===
{| class=wikitable style=text-align:center
!Сайлау
!Төрағасы
!'''Дауыс саны'''
!'''%'''
!Мандат саны
!Орны
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2004)|2004]]
| rowspan=&quot;3&quot;|[[Ғани Қалиев]]
|82 523
|1,73 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|7
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2007)|2007]]
|89 855
|1,51 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|4
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2012)|2012]]
|82 623
|1,19 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|5
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2016)|2016]]
| rowspan=&quot;3&quot;|[[Әли Әбдікәрімұлы Бектаев|Әли Бектаев]]
|151 285
|2,01 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|4
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2021)|2021]]
|383 023
|5,29 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|4
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|2023]]
|693 938
|10,9 %
|{{Партия/Орындар|8|98|#0A5B2D}}
|2
|}

==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;

{{бастама}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақстан саяси партиялары]]</text>
      <sha1>3fjvub9lcovu0bmj2rg9hynwvkuwg1u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621183</id>
      <parentid>3621182</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:08:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <origin>3621183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13948" sha1="ldf2o7uqyetn2xsi492au5ht1zfpof6" xml:space="preserve">{{Партия
|партия атауы=«Ауыл» Халықтық-демократиялық патриоттық партиясы
|логотипі=&quot;Ауыл&quot; партиясның жаңа логотипі.png|thumb|&quot;Ауыл&quot; партиясның XXIV съезінде бекітілген жаңа логотипі]]
|басшысы=[[Серік Рахметоллаұлы Егізбаев|Серік Егізбаев]]
|негіздеуші=[[Ғани Әлімұлы Қалиев|Ғани Қалиев]]
|құрылуы=[[30 қаңтар]] [[2000 жыл]] (&quot;Ауыл&quot; шаруа социал-демократиялық партиясы ретінде)&lt;br/&gt;[[5 қыркүйек]] [[2015 жыл]] (&quot;Ауыл&quot; халықтық-демократиялық патриоттық партиясы ретінде)

|штаб-пәтері=010000, [[Астана]] қаласы, Мәңгілік ел даңғылы, 33/1-үй, 7-қабат

|идеологиясы=[[Социал-демократия]],&lt;br/&gt;[[аграризм]]
|мүшелер саны=301 487 (2023)

|Төменгі палатадағы орындар_параметр=[[Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]]
|Төменгі палатадағы орындар= {{Партия/Орындар|0|77|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 3-сайланым депутаттары|III сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаттары|IV сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 5-сайланым депутаттары|V сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары|VI сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|8|98|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII сайланым]])}}

|Жоғарғы палатадағы орындар_параметр=Аймақтық
[[мәслихат]]тар
|Жоғарғы палатадағы орындар={{Партия/Орындар|44|489|#0A5B2D}}

|ресми сайты=[https://auyl.kz/ auyl.kz]
}}
'''«Ауыл» Халықтық-демократиялық патриоттық партиясы''' (қысқартқанда '''«Ауыл» партиясы''', '''Ауыл ХДПП''') — [[Қазақстан]]дағы ресми тіркелген [[социал-демократия]]лық және [[Аграризм|аграристік]] [[Қазақстандағы саяси партиялар|саяси партия]]. Партия 2000 жылы тіркелгенімен [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|2023 жылы]] ғана [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|Мәжіліс]]те тұңғыш мандаттарына ие болды. Партия оппозициялық емес болып келеді және [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]] саясатын қолдайды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rus.azattyk.org/a/29989113.html|title=Назарбаев проголосовал на выборах президента|date=2019-07-09|accessdate=2023-06-05|lang=ru|publisher=[[Азаттық радиосы]]}}&lt;/ref&gt;

Құрылтай съезі 2000-ншы жылы 30-ншы қаңтарда өтті. 2000 жылы 30 наурызда [[Қазақстан Әділет министрлігі|Әділет министрлігі]]нде тіркелді. Партияның тұңғыш төрағасы болып [[Ғани Әлімұлы Қалиев|Ғани Қалиев]] сайланды. Оның қазіргі төрағасы — [[Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]] депутаты [https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=35352475 Серік Егізбаев]

== Әкімшілігі ==
Жоғарғы органы – партия съезі, басшы атқарушы органы – саяси кеңесі, жұмысшы органы – саяси кеңестің саяси бюросы, бақылаушы органы – Орталық тексеру комиссиясы. Қазақстанның 2002 жылы 15 шілдеде қабылданған «Саяси партиялар туралы» заңына сәйкес 2003 жылы 2 сәуірде [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі|Әділет министрлігі]]нде қайта тіркеуден өтті.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том&lt;/ref&gt;

Партияның қазіргі төрағасы – [https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=35352475 '''Егізбаев Серік Рахметоллаұлы'''].&lt;ref&gt;[https://kaz.orda.kz/auyl-partijasyna-zhana-basshy-sajlandy-120829/ «Ауыл» партиясының жаңа басшысы]&lt;/ref&gt;

== Партия тарихы ==
«Ауыл» халықтық-демократиялық патриоттық партиясы 2015 жылдың 5 қыркүйегінде Қазақстанның «Ауыл» социал-демократиялық партиясы мен Патриоттар партиясының қосылуы нәтижесінде құрылды. Партия төрағасы - ҚР Парламенті Сенатының депутаты Бектаев Әли Әбдікәрімұлы. Партия филиалдары еліміздің барлық облыстары мен респубикалық маңызы бар Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларында бар.

2016-2021 жылдары аралығында «Ауыл» партиясы Парламент Мәжілісі сайлауына қатысты, ал 2019 жылы Президент сайлауына өз кандидатын ұсынған. Сонымен қатар, 2021 жылы өткен ауыл әкімдерінің сайлауында да партия өз үміткерлерін ұсынып, белсенділік танытты. 2016 жылғы сайлау нәтижесінде «Ауыл» партиясының 38 өкілі маслихат депутаттары болып тағайындалды. Ал 2021 жылы өткен облыстық, қалалық және аудандық маслихат сайлауында 237 мүшесі жеңіске жетіп, «Ауыл» партиясы жергілікті өкілеттік органдағы аясын кеңейтті. Сол жылы партияның 32 кандидаты ауыл әкімі болып сайланды.

Соңғы 5 жылда партия мүшелері мен бастапқы партия ұйымдары саны біршама ұлғайды. Қазіргі күні партия қатарында 300 000 жуық адам бар, өңірлерде 894 БПҰ жұмыс істейді.

2023 жылғы 19 қазанда партия төрағасы болып Парламент Мәжілісінің депутаты [[Серік Рахметоллаұлы Егізбаев|Серік Егізбаев]] сайланды.&lt;ref&gt;[https://eldala.kz/kz/novosti/kazahstan/16601-predsedatelem-partii-auyl-izbran-serik-egizbaev &quot;Ауыл&quot; партиясының төрағасы болып Серік Егізбаев сайланды]&lt;/ref&gt;

== Партия жұмысының негізгі бағыттары ==
Ауыл мен ауыл шаруашылығы саласы ел экономикасын түбегейлі жақсартудағы негізгі фактор болғандықтан, сондай-ақ халықтың 42%-ы (8 млн адам) ауылда тұрғаннан соң партияның басты назары ауыл проблемаларын шешу, агроөнеркәсіп саласын дамыту мен ауыл тұрғындарының әлеуметтік жағдайын жақсартуда болмақ.

Партияның басым бағыттарында аграрлы секторды мемлекеттік реттеу мен қолдауды күшейту, ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің мүддесін қорғау,

қоғамның демократиялануы үшін саяси және экономикалық реформалардың жүзеге асырылуына көмек көрсету, нарықтық экономиканың дамуы, халықтың өмір сүру деңгейін көтеруге ықпалдасу, сондай-ақ қоғамның патриоттық тәлімін күшейту бар. «Ауыл» халықтық-демократиялық патриоттық партиясын жер ресурстарының тиімсіз пайдалану, заманауи инновациялық технологиялардың баяу дамуы, тұқым және мал шаруашылығындағы көкейкесті мәселелер, аграрлы сектордағы ғылыми және ақпараттық технологиялардың даму деңгейі алаңдатады. Партия елдімекендердің дамуын кешенді түрде қамтамасыз ету үшін, ауылдың инженерлік, әлеуметтік және экономикалық әлеуметін ашу мақсатында «Ауыл инфрақұрылымы» атты мемлекеттік бағдарлама әзірлеп, жүзеге асыру қажет деп есептейді. Әр азаматтың көкейінде жүрген тұрақты кіріс көзін табу, сапалы медициналық көмек алу, тұрмысты жақсарту, жеке қауіпсіздік пен құқықтық еркіндік сияқты сұрақтар партияның күнтәртібінде. Ең маңыздылары – еңбек нарығының тиімділігін арттыру, әлеуметтік көмекпен аз қамтылғандар мен жұмыссыздардың проблемаларын шешу. Рухани байлық, патриотизм, адалдық, құқықтық теңдік, ынтымақтастық іспеттес басты принциптерді сақтау партия құндылықтары болып табылады. Партияның басты мақсаты –Қазақстан тәуелсіздігі мен әлеуетінің нығаюына қолдау көрсету, ұлттық рухты сақтау, өмір сүру деңгейін көтеру, мәдениет, дәстүр, тіл мен ділді сақтау.

== Сайлаулардағы нәтижелері ==
=== Президент сайлаулары ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center
|-
! Сайлау
! Портреті
! Үміткері
! Дауыс саны
! %
! Нәтижесі
|-
| [[Қазақстандағы президент сайлауы (2019)|2019]]
| [[Сурет:Toleutai Rakhimbekov (cropped).jpg|120x120px]]
| [[Төлеутай Сатайұлы Рақымбеков|Төлеутай Рақымбеков]]
| 280 451
| 3,04 %
| ''Жеңілді''&lt;br&gt;{{N}}
|-
| [[Қазақстандағы президент сайлауы (2022)|2021]]
| [[Сурет:Jiguli Dairabaev (2023-04-04 cropped).jpg|120x120px]]
| [[Жигули Молдақалықұлы Дайрабаев|Жигули Дайрабаев]]
| 271 641
| 3,42 %
| ''Жеңілді''&lt;br&gt;{{N}}
|}

=== Мәжіліс сайлаулары ===
{| class=wikitable style=text-align:center
!Сайлау
!Төрағасы
!'''Дауыс саны'''
!'''%'''
!Мандат саны
!Орны
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2004)|2004]]
| rowspan=&quot;3&quot;|[[Ғани Қалиев]]
|82 523
|1,73 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|7
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2007)|2007]]
|89 855
|1,51 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|4
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2012)|2012]]
|82 623
|1,19 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|5
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2016)|2016]]
| rowspan=&quot;3&quot;|[[Әли Әбдікәрімұлы Бектаев|Әли Бектаев]]
|151 285
|2,01 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|4
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2021)|2021]]
|383 023
|5,29 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|4
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|2023]]
|693 938
|10,9 %
|{{Партия/Орындар|8|98|#0A5B2D}}
|2
|}

==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;

{{бастама}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақстан саяси партиялары]]</text>
      <sha1>ldf2o7uqyetn2xsi492au5ht1zfpof6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621184</id>
      <parentid>3621183</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:13:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3621184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13930" sha1="5ghdqevzf4zzfky5or3jqhb0ooufhs4" xml:space="preserve">{{Партия
|партия атауы=«Ауыл» Халықтық-демократиялық патриоттық партиясы
|логотипі=&quot;Ауыл&quot; партиясның жаңа логотипі.png|thumb|&quot;Ауыл&quot; партиясның XXIV съезінде бекітілген жаңа логотипі]]
|басшысы=[[Қайрат Қапарұлы Айтуғанов|Қайрат Айтуғанов]]
|негіздеуші=[[Ғани Әлімұлы Қалиев|Ғани Қалиев]]
|құрылуы=[[30 қаңтар]] [[2000 жыл]] (&quot;Ауыл&quot; шаруа социал-демократиялық партиясы ретінде)&lt;br/&gt;[[5 қыркүйек]] [[2015 жыл]] (&quot;Ауыл&quot; халықтық-демократиялық патриоттық партиясы ретінде)

|штаб-пәтері=010000, [[Астана]] қаласы, Мәңгілік ел даңғылы, 33/1-үй, 7-қабат

|идеологиясы=[[Социал-демократия]],&lt;br/&gt;[[аграризм]]
|мүшелер саны=301 487 (2023)

|Төменгі палатадағы орындар_параметр=[[Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]]
|Төменгі палатадағы орындар= {{Партия/Орындар|0|77|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 3-сайланым депутаттары|III сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаттары|IV сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 5-сайланым депутаттары|V сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары|VI сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|8|98|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII сайланым]])}}

|Жоғарғы палатадағы орындар_параметр=Аймақтық
[[мәслихат]]тар
|Жоғарғы палатадағы орындар={{Партия/Орындар|44|489|#0A5B2D}}

|ресми сайты=[https://auyl.kz/ auyl.kz]
}}
'''«Ауыл» Халықтық-демократиялық патриоттық партиясы''' (қысқартқанда '''«Ауыл» партиясы''', '''Ауыл ХДПП''') — [[Қазақстан]]дағы ресми тіркелген [[социал-демократия]]лық және [[Аграризм|аграристік]] [[Қазақстандағы саяси партиялар|саяси партия]]. Партия 2000 жылы тіркелгенімен [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|2023 жылы]] ғана [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|Мәжіліс]]те алғаш рет мандатқа ие болды. Партия оппозициялық емес болып келеді және [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]] саясатын қолдайды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rus.azattyk.org/a/29989113.html|title=Назарбаев проголосовал на выборах президента|date=2019-07-09|accessdate=2023-06-05|lang=ru|publisher=[[Азаттық радиосы]]}}&lt;/ref&gt;

Құрылтай съезі 2000-ншы жылы 30-ншы қаңтарда өтті. 2000 жылы 30 наурызда [[Қазақстан Әділет министрлігі|Әділет министрлігі]]нде тіркелді. Партияның тұңғыш төрағасы болып [[Ғани Әлімұлы Қалиев|Ғани Қалиев]] сайланды. Оның қазіргі төрағасы — [[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]]нің ректоры [[Қайрат Қапарұлы Айтуғанов|Қайрат Айтуғанов]].

== Әкімшілігі ==
Жоғарғы органы – партия съезі, басшы атқарушы органы – саяси кеңесі, жұмысшы органы – саяси кеңестің саяси бюросы, бақылаушы органы – Орталық тексеру комиссиясы. Қазақстанның 2002 жылы 15 шілдеде қабылданған «Саяси партиялар туралы» заңына сәйкес 2003 жылы 2 сәуірде [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі|Әділет министрлігі]]нде қайта тіркеуден өтті.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том&lt;/ref&gt;

Партияның қазіргі төрағасы – [https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=35352475 '''Егізбаев Серік Рахметоллаұлы'''].&lt;ref&gt;[https://kaz.orda.kz/auyl-partijasyna-zhana-basshy-sajlandy-120829/ «Ауыл» партиясының жаңа басшысы]&lt;/ref&gt;

== Партия тарихы ==
«Ауыл» халықтық-демократиялық патриоттық партиясы 2015 жылдың 5 қыркүйегінде Қазақстанның «Ауыл» социал-демократиялық партиясы мен Патриоттар партиясының қосылуы нәтижесінде құрылды. Партия төрағасы - ҚР Парламенті Сенатының депутаты Бектаев Әли Әбдікәрімұлы. Партия филиалдары еліміздің барлық облыстары мен респубикалық маңызы бар Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларында бар.

2016-2021 жылдары аралығында «Ауыл» партиясы Парламент Мәжілісі сайлауына қатысты, ал 2019 жылы Президент сайлауына өз кандидатын ұсынған. Сонымен қатар, 2021 жылы өткен ауыл әкімдерінің сайлауында да партия өз үміткерлерін ұсынып, белсенділік танытты. 2016 жылғы сайлау нәтижесінде «Ауыл» партиясының 38 өкілі маслихат депутаттары болып тағайындалды. Ал 2021 жылы өткен облыстық, қалалық және аудандық маслихат сайлауында 237 мүшесі жеңіске жетіп, «Ауыл» партиясы жергілікті өкілеттік органдағы аясын кеңейтті. Сол жылы партияның 32 кандидаты ауыл әкімі болып сайланды.

Соңғы 5 жылда партия мүшелері мен бастапқы партия ұйымдары саны біршама ұлғайды. Қазіргі күні партия қатарында 300 000 жуық адам бар, өңірлерде 894 БПҰ жұмыс істейді.

2023 жылғы 19 қазанда партия төрағасы болып Парламент Мәжілісінің депутаты [[Серік Рахметоллаұлы Егізбаев|Серік Егізбаев]] сайланды.&lt;ref&gt;[https://eldala.kz/kz/novosti/kazahstan/16601-predsedatelem-partii-auyl-izbran-serik-egizbaev &quot;Ауыл&quot; партиясының төрағасы болып Серік Егізбаев сайланды]&lt;/ref&gt;

== Партия жұмысының негізгі бағыттары ==
Ауыл мен ауыл шаруашылығы саласы ел экономикасын түбегейлі жақсартудағы негізгі фактор болғандықтан, сондай-ақ халықтың 42%-ы (8 млн адам) ауылда тұрғаннан соң партияның басты назары ауыл проблемаларын шешу, агроөнеркәсіп саласын дамыту мен ауыл тұрғындарының әлеуметтік жағдайын жақсартуда болмақ.

Партияның басым бағыттарында аграрлы секторды мемлекеттік реттеу мен қолдауды күшейту, ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің мүддесін қорғау,

қоғамның демократиялануы үшін саяси және экономикалық реформалардың жүзеге асырылуына көмек көрсету, нарықтық экономиканың дамуы, халықтың өмір сүру деңгейін көтеруге ықпалдасу, сондай-ақ қоғамның патриоттық тәлімін күшейту бар. «Ауыл» халықтық-демократиялық патриоттық партиясын жер ресурстарының тиімсіз пайдалану, заманауи инновациялық технологиялардың баяу дамуы, тұқым және мал шаруашылығындағы көкейкесті мәселелер, аграрлы сектордағы ғылыми және ақпараттық технологиялардың даму деңгейі алаңдатады. Партия елдімекендердің дамуын кешенді түрде қамтамасыз ету үшін, ауылдың инженерлік, әлеуметтік және экономикалық әлеуметін ашу мақсатында «Ауыл инфрақұрылымы» атты мемлекеттік бағдарлама әзірлеп, жүзеге асыру қажет деп есептейді. Әр азаматтың көкейінде жүрген тұрақты кіріс көзін табу, сапалы медициналық көмек алу, тұрмысты жақсарту, жеке қауіпсіздік пен құқықтық еркіндік сияқты сұрақтар партияның күнтәртібінде. Ең маңыздылары – еңбек нарығының тиімділігін арттыру, әлеуметтік көмекпен аз қамтылғандар мен жұмыссыздардың проблемаларын шешу. Рухани байлық, патриотизм, адалдық, құқықтық теңдік, ынтымақтастық іспеттес басты принциптерді сақтау партия құндылықтары болып табылады. Партияның басты мақсаты –Қазақстан тәуелсіздігі мен әлеуетінің нығаюына қолдау көрсету, ұлттық рухты сақтау, өмір сүру деңгейін көтеру, мәдениет, дәстүр, тіл мен ділді сақтау.

== Сайлаулардағы нәтижелері ==
=== Президент сайлаулары ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center
|-
! Сайлау
! Портреті
! Үміткері
! Дауыс саны
! %
! Нәтижесі
|-
| [[Қазақстандағы президент сайлауы (2019)|2019]]
| [[Сурет:Toleutai Rakhimbekov (cropped).jpg|120x120px]]
| [[Төлеутай Сатайұлы Рақымбеков|Төлеутай Рақымбеков]]
| 280 451
| 3,04 %
| ''Жеңілді''&lt;br&gt;{{N}}
|-
| [[Қазақстандағы президент сайлауы (2022)|2021]]
| [[Сурет:Jiguli Dairabaev (2023-04-04 cropped).jpg|120x120px]]
| [[Жигули Молдақалықұлы Дайрабаев|Жигули Дайрабаев]]
| 271 641
| 3,42 %
| ''Жеңілді''&lt;br&gt;{{N}}
|}

=== Мәжіліс сайлаулары ===
{| class=wikitable style=text-align:center
!Сайлау
!Төрағасы
!'''Дауыс саны'''
!'''%'''
!Мандат саны
!Орны
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2004)|2004]]
| rowspan=&quot;3&quot;|[[Ғани Қалиев]]
|82 523
|1,73 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|7
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2007)|2007]]
|89 855
|1,51 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|4
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2012)|2012]]
|82 623
|1,19 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|5
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2016)|2016]]
| rowspan=&quot;3&quot;|[[Әли Әбдікәрімұлы Бектаев|Әли Бектаев]]
|151 285
|2,01 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|4
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2021)|2021]]
|383 023
|5,29 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|4
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|2023]]
|693 938
|10,9 %
|{{Партия/Орындар|8|98|#0A5B2D}}
|2
|}

==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;

{{бастама}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақстан саяси партиялары]]</text>
      <sha1>5ghdqevzf4zzfky5or3jqhb0ooufhs4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621185</id>
      <parentid>3621184</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:15:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* Партия тарихы */</comment>
      <origin>3621185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14394" sha1="8dqegt3zogltu9l1p2bzr96ctzarev6" xml:space="preserve">{{Партия
|партия атауы=«Ауыл» Халықтық-демократиялық патриоттық партиясы
|логотипі=&quot;Ауыл&quot; партиясның жаңа логотипі.png|thumb|&quot;Ауыл&quot; партиясның XXIV съезінде бекітілген жаңа логотипі]]
|басшысы=[[Қайрат Қапарұлы Айтуғанов|Қайрат Айтуғанов]]
|негіздеуші=[[Ғани Әлімұлы Қалиев|Ғани Қалиев]]
|құрылуы=[[30 қаңтар]] [[2000 жыл]] (&quot;Ауыл&quot; шаруа социал-демократиялық партиясы ретінде)&lt;br/&gt;[[5 қыркүйек]] [[2015 жыл]] (&quot;Ауыл&quot; халықтық-демократиялық патриоттық партиясы ретінде)

|штаб-пәтері=010000, [[Астана]] қаласы, Мәңгілік ел даңғылы, 33/1-үй, 7-қабат

|идеологиясы=[[Социал-демократия]],&lt;br/&gt;[[аграризм]]
|мүшелер саны=301 487 (2023)

|Төменгі палатадағы орындар_параметр=[[Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]]
|Төменгі палатадағы орындар= {{Партия/Орындар|0|77|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 3-сайланым депутаттары|III сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаттары|IV сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 5-сайланым депутаттары|V сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары|VI сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|8|98|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII сайланым]])}}

|Жоғарғы палатадағы орындар_параметр=Аймақтық
[[мәслихат]]тар
|Жоғарғы палатадағы орындар={{Партия/Орындар|44|489|#0A5B2D}}

|ресми сайты=[https://auyl.kz/ auyl.kz]
}}
'''«Ауыл» Халықтық-демократиялық патриоттық партиясы''' (қысқартқанда '''«Ауыл» партиясы''', '''Ауыл ХДПП''') — [[Қазақстан]]дағы ресми тіркелген [[социал-демократия]]лық және [[Аграризм|аграристік]] [[Қазақстандағы саяси партиялар|саяси партия]]. Партия 2000 жылы тіркелгенімен [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|2023 жылы]] ғана [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|Мәжіліс]]те алғаш рет мандатқа ие болды. Партия оппозициялық емес болып келеді және [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]] саясатын қолдайды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rus.azattyk.org/a/29989113.html|title=Назарбаев проголосовал на выборах президента|date=2019-07-09|accessdate=2023-06-05|lang=ru|publisher=[[Азаттық радиосы]]}}&lt;/ref&gt;

Құрылтай съезі 2000-ншы жылы 30-ншы қаңтарда өтті. 2000 жылы 30 наурызда [[Қазақстан Әділет министрлігі|Әділет министрлігі]]нде тіркелді. Партияның тұңғыш төрағасы болып [[Ғани Әлімұлы Қалиев|Ғани Қалиев]] сайланды. Оның қазіргі төрағасы — [[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]]нің ректоры [[Қайрат Қапарұлы Айтуғанов|Қайрат Айтуғанов]].

== Әкімшілігі ==
Жоғарғы органы – партия съезі, басшы атқарушы органы – саяси кеңесі, жұмысшы органы – саяси кеңестің саяси бюросы, бақылаушы органы – Орталық тексеру комиссиясы. Қазақстанның 2002 жылы 15 шілдеде қабылданған «Саяси партиялар туралы» заңына сәйкес 2003 жылы 2 сәуірде [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі|Әділет министрлігі]]нде қайта тіркеуден өтті.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том&lt;/ref&gt;

Партияның қазіргі төрағасы – [https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=35352475 '''Егізбаев Серік Рахметоллаұлы'''].&lt;ref&gt;[https://kaz.orda.kz/auyl-partijasyna-zhana-basshy-sajlandy-120829/ «Ауыл» партиясының жаңа басшысы]&lt;/ref&gt;

== Партия тарихы ==
«Ауыл» халықтық-демократиялық патриоттық партиясы 2015 жылдың 5 қыркүйегінде Қазақстанның «Ауыл» социал-демократиялық партиясы мен Патриоттар партиясының қосылуы нәтижесінде құрылды. Партия төрағасы - ҚР Парламенті Сенатының депутаты Бектаев Әли Әбдікәрімұлы. Партия филиалдары еліміздің барлық облыстары мен респубикалық маңызы бар Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларында бар.

2016-2021 жылдары аралығында «Ауыл» партиясы Парламент Мәжілісі сайлауына қатысты, ал 2019 жылы Президент сайлауына өз кандидатын ұсынған. Сонымен қатар, 2021 жылы өткен ауыл әкімдерінің сайлауында да партия өз үміткерлерін ұсынып, белсенділік танытты. 2016 жылғы сайлау нәтижесінде «Ауыл» партиясының 38 өкілі маслихат депутаттары болып тағайындалды. Ал 2021 жылы өткен облыстық, қалалық және аудандық маслихат сайлауында 237 мүшесі жеңіске жетіп, «Ауыл» партиясы жергілікті өкілеттік органдағы аясын кеңейтті. Сол жылы партияның 32 кандидаты ауыл әкімі болып сайланды.

Соңғы 5 жылда партия мүшелері мен бастапқы партия ұйымдары саны біршама ұлғайды. Қазіргі күні партия қатарында 300 000 жуық адам бар, өңірлерде 894 БПҰ жұмыс істейді.

2023 жылғы 19 қазанда партия төрағасы болып Парламент Мәжілісінің депутаты [[Серік Рахметоллаұлы Егізбаев|Серік Егізбаев]] сайланды.&lt;ref&gt;[https://eldala.kz/kz/novosti/kazahstan/16601-predsedatelem-partii-auyl-izbran-serik-egizbaev &quot;Ауыл&quot; партиясының төрағасы болып Серік Егізбаев сайланды]&lt;/ref&gt;

2026 жылғы 23 маусымда партияның жаңа төрағасы болып Қазақ агротехникалық зерттеу университетінің ректоры
[[Қайрат Қапарұлы Айтуғанов|Қайрат Айтуғанов]] сайланды.&lt;ref&gt;[https://auylmedia.kz/kz/article/sostoyalsya-vneocherednoj-sezd-partii-auyl «Ауыл» партиясының кезектен тыс Съезі өтті]&lt;/ref&gt;

== Партия жұмысының негізгі бағыттары ==
Ауыл мен ауыл шаруашылығы саласы ел экономикасын түбегейлі жақсартудағы негізгі фактор болғандықтан, сондай-ақ халықтың 42%-ы (8 млн адам) ауылда тұрғаннан соң партияның басты назары ауыл проблемаларын шешу, агроөнеркәсіп саласын дамыту мен ауыл тұрғындарының әлеуметтік жағдайын жақсартуда болмақ.

Партияның басым бағыттарында аграрлы секторды мемлекеттік реттеу мен қолдауды күшейту, ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің мүддесін қорғау,

қоғамның демократиялануы үшін саяси және экономикалық реформалардың жүзеге асырылуына көмек көрсету, нарықтық экономиканың дамуы, халықтың өмір сүру деңгейін көтеруге ықпалдасу, сондай-ақ қоғамның патриоттық тәлімін күшейту бар. «Ауыл» халықтық-демократиялық патриоттық партиясын жер ресурстарының тиімсіз пайдалану, заманауи инновациялық технологиялардың баяу дамуы, тұқым және мал шаруашылығындағы көкейкесті мәселелер, аграрлы сектордағы ғылыми және ақпараттық технологиялардың даму деңгейі алаңдатады. Партия елдімекендердің дамуын кешенді түрде қамтамасыз ету үшін, ауылдың инженерлік, әлеуметтік және экономикалық әлеуметін ашу мақсатында «Ауыл инфрақұрылымы» атты мемлекеттік бағдарлама әзірлеп, жүзеге асыру қажет деп есептейді. Әр азаматтың көкейінде жүрген тұрақты кіріс көзін табу, сапалы медициналық көмек алу, тұрмысты жақсарту, жеке қауіпсіздік пен құқықтық еркіндік сияқты сұрақтар партияның күнтәртібінде. Ең маңыздылары – еңбек нарығының тиімділігін арттыру, әлеуметтік көмекпен аз қамтылғандар мен жұмыссыздардың проблемаларын шешу. Рухани байлық, патриотизм, адалдық, құқықтық теңдік, ынтымақтастық іспеттес басты принциптерді сақтау партия құндылықтары болып табылады. Партияның басты мақсаты –Қазақстан тәуелсіздігі мен әлеуетінің нығаюына қолдау көрсету, ұлттық рухты сақтау, өмір сүру деңгейін көтеру, мәдениет, дәстүр, тіл мен ділді сақтау.

== Сайлаулардағы нәтижелері ==
=== Президент сайлаулары ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center
|-
! Сайлау
! Портреті
! Үміткері
! Дауыс саны
! %
! Нәтижесі
|-
| [[Қазақстандағы президент сайлауы (2019)|2019]]
| [[Сурет:Toleutai Rakhimbekov (cropped).jpg|120x120px]]
| [[Төлеутай Сатайұлы Рақымбеков|Төлеутай Рақымбеков]]
| 280 451
| 3,04 %
| ''Жеңілді''&lt;br&gt;{{N}}
|-
| [[Қазақстандағы президент сайлауы (2022)|2021]]
| [[Сурет:Jiguli Dairabaev (2023-04-04 cropped).jpg|120x120px]]
| [[Жигули Молдақалықұлы Дайрабаев|Жигули Дайрабаев]]
| 271 641
| 3,42 %
| ''Жеңілді''&lt;br&gt;{{N}}
|}

=== Мәжіліс сайлаулары ===
{| class=wikitable style=text-align:center
!Сайлау
!Төрағасы
!'''Дауыс саны'''
!'''%'''
!Мандат саны
!Орны
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2004)|2004]]
| rowspan=&quot;3&quot;|[[Ғани Қалиев]]
|82 523
|1,73 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|7
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2007)|2007]]
|89 855
|1,51 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|4
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2012)|2012]]
|82 623
|1,19 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|5
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2016)|2016]]
| rowspan=&quot;3&quot;|[[Әли Әбдікәрімұлы Бектаев|Әли Бектаев]]
|151 285
|2,01 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|4
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2021)|2021]]
|383 023
|5,29 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|4
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|2023]]
|693 938
|10,9 %
|{{Партия/Орындар|8|98|#0A5B2D}}
|2
|}

==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;

{{бастама}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақстан саяси партиялары]]</text>
      <sha1>8dqegt3zogltu9l1p2bzr96ctzarev6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621187</id>
      <parentid>3621185</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:22:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* Партия тарихы */</comment>
      <origin>3621187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14293" sha1="5ngjtmrx92y8bov0xm55fs201ifeq8h" xml:space="preserve">{{Партия
|партия атауы=«Ауыл» Халықтық-демократиялық патриоттық партиясы
|логотипі=&quot;Ауыл&quot; партиясның жаңа логотипі.png|thumb|&quot;Ауыл&quot; партиясның XXIV съезінде бекітілген жаңа логотипі]]
|басшысы=[[Қайрат Қапарұлы Айтуғанов|Қайрат Айтуғанов]]
|негіздеуші=[[Ғани Әлімұлы Қалиев|Ғани Қалиев]]
|құрылуы=[[30 қаңтар]] [[2000 жыл]] (&quot;Ауыл&quot; шаруа социал-демократиялық партиясы ретінде)&lt;br/&gt;[[5 қыркүйек]] [[2015 жыл]] (&quot;Ауыл&quot; халықтық-демократиялық патриоттық партиясы ретінде)

|штаб-пәтері=010000, [[Астана]] қаласы, Мәңгілік ел даңғылы, 33/1-үй, 7-қабат

|идеологиясы=[[Социал-демократия]],&lt;br/&gt;[[аграризм]]
|мүшелер саны=301 487 (2023)

|Төменгі палатадағы орындар_параметр=[[Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]]
|Төменгі палатадағы орындар= {{Партия/Орындар|0|77|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 3-сайланым депутаттары|III сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаттары|IV сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 5-сайланым депутаттары|V сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары|VI сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|8|98|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII сайланым]])}}

|Жоғарғы палатадағы орындар_параметр=Аймақтық
[[мәслихат]]тар
|Жоғарғы палатадағы орындар={{Партия/Орындар|44|489|#0A5B2D}}

|ресми сайты=[https://auyl.kz/ auyl.kz]
}}
'''«Ауыл» Халықтық-демократиялық патриоттық партиясы''' (қысқартқанда '''«Ауыл» партиясы''', '''Ауыл ХДПП''') — [[Қазақстан]]дағы ресми тіркелген [[социал-демократия]]лық және [[Аграризм|аграристік]] [[Қазақстандағы саяси партиялар|саяси партия]]. Партия 2000 жылы тіркелгенімен [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|2023 жылы]] ғана [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|Мәжіліс]]те алғаш рет мандатқа ие болды. Партия оппозициялық емес болып келеді және [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]] саясатын қолдайды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rus.azattyk.org/a/29989113.html|title=Назарбаев проголосовал на выборах президента|date=2019-07-09|accessdate=2023-06-05|lang=ru|publisher=[[Азаттық радиосы]]}}&lt;/ref&gt;

Құрылтай съезі 2000-ншы жылы 30-ншы қаңтарда өтті. 2000 жылы 30 наурызда [[Қазақстан Әділет министрлігі|Әділет министрлігі]]нде тіркелді. Партияның тұңғыш төрағасы болып [[Ғани Әлімұлы Қалиев|Ғани Қалиев]] сайланды. Оның қазіргі төрағасы — [[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]]нің ректоры [[Қайрат Қапарұлы Айтуғанов|Қайрат Айтуғанов]].

== Әкімшілігі ==
Жоғарғы органы – партия съезі, басшы атқарушы органы – саяси кеңесі, жұмысшы органы – саяси кеңестің саяси бюросы, бақылаушы органы – Орталық тексеру комиссиясы. Қазақстанның 2002 жылы 15 шілдеде қабылданған «Саяси партиялар туралы» заңына сәйкес 2003 жылы 2 сәуірде [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі|Әділет министрлігі]]нде қайта тіркеуден өтті.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том&lt;/ref&gt;

Партияның қазіргі төрағасы – [https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=35352475 '''Егізбаев Серік Рахметоллаұлы'''].&lt;ref&gt;[https://kaz.orda.kz/auyl-partijasyna-zhana-basshy-sajlandy-120829/ «Ауыл» партиясының жаңа басшысы]&lt;/ref&gt;

== Партия тарихы ==
«Ауыл» халықтық-демократиялық патриоттық партиясы 2015 жылдың 5 қыркүйегінде Қазақстанның «Ауыл» социал-демократиялық партиясы мен Патриоттар партиясының қосылуы нәтижесінде құрылды. Партия төрағасы - ҚР Парламенті Сенатының депутаты Бектаев Әли Әбдікәрімұлы. Партия филиалдары еліміздің барлық облыстары мен респубикалық маңызы бар Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларында бар.

2016-2021 жылдары аралығында «Ауыл» партиясы Парламент Мәжілісі сайлауына қатысты, ал 2019 жылы Президент сайлауына өз кандидатын ұсынған. Сонымен қатар, 2021 жылы өткен ауыл әкімдерінің сайлауында да партия өз үміткерлерін ұсынып, белсенділік танытты. 2016 жылғы сайлау нәтижесінде «Ауыл» партиясының 38 өкілі маслихат депутаттары болып тағайындалды. Ал 2021 жылы өткен облыстық, қалалық және аудандық маслихат сайлауында 237 мүшесі жеңіске жетіп, «Ауыл» партиясы жергілікті өкілеттік органдағы аясын кеңейтті. Сол жылы партияның 32 кандидаты ауыл әкімі болып сайланды.

Соңғы 5 жылда партия мүшелері мен бастапқы партия ұйымдары саны біршама ұлғайды. Қазіргі күні партия қатарында 300 000 жуық адам бар, өңірлерде 894 БПҰ жұмыс істейді.

2023 жылғы 19 қазанда партия төрағасы болып Парламент Мәжілісінің депутаты [[Серік Рахметоллаұлы Егізбаев|Серік Егізбаев]] сайланды.&lt;ref&gt;[https://eldala.kz/kz/novosti/kazahstan/16601-predsedatelem-partii-auyl-izbran-serik-egizbaev &quot;Ауыл&quot; партиясының төрағасы болып Серік Егізбаев сайланды]&lt;/ref&gt;

2026 жылғы 23 маусымда партияның жаңа төрағасы болып
[[Қайрат Қапарұлы Айтуғанов|Қайрат Айтуғанов]] сайланды.&lt;ref&gt;[https://auylmedia.kz/kz/article/sostoyalsya-vneocherednoj-sezd-partii-auyl «Ауыл» партиясының кезектен тыс Съезі өтті]&lt;/ref&gt;

== Партия жұмысының негізгі бағыттары ==
Ауыл мен ауыл шаруашылығы саласы ел экономикасын түбегейлі жақсартудағы негізгі фактор болғандықтан, сондай-ақ халықтың 42%-ы (8 млн адам) ауылда тұрғаннан соң партияның басты назары ауыл проблемаларын шешу, агроөнеркәсіп саласын дамыту мен ауыл тұрғындарының әлеуметтік жағдайын жақсартуда болмақ.

Партияның басым бағыттарында аграрлы секторды мемлекеттік реттеу мен қолдауды күшейту, ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің мүддесін қорғау,

қоғамның демократиялануы үшін саяси және экономикалық реформалардың жүзеге асырылуына көмек көрсету, нарықтық экономиканың дамуы, халықтың өмір сүру деңгейін көтеруге ықпалдасу, сондай-ақ қоғамның патриоттық тәлімін күшейту бар. «Ауыл» халықтық-демократиялық патриоттық партиясын жер ресурстарының тиімсіз пайдалану, заманауи инновациялық технологиялардың баяу дамуы, тұқым және мал шаруашылығындағы көкейкесті мәселелер, аграрлы сектордағы ғылыми және ақпараттық технологиялардың даму деңгейі алаңдатады. Партия елдімекендердің дамуын кешенді түрде қамтамасыз ету үшін, ауылдың инженерлік, әлеуметтік және экономикалық әлеуметін ашу мақсатында «Ауыл инфрақұрылымы» атты мемлекеттік бағдарлама әзірлеп, жүзеге асыру қажет деп есептейді. Әр азаматтың көкейінде жүрген тұрақты кіріс көзін табу, сапалы медициналық көмек алу, тұрмысты жақсарту, жеке қауіпсіздік пен құқықтық еркіндік сияқты сұрақтар партияның күнтәртібінде. Ең маңыздылары – еңбек нарығының тиімділігін арттыру, әлеуметтік көмекпен аз қамтылғандар мен жұмыссыздардың проблемаларын шешу. Рухани байлық, патриотизм, адалдық, құқықтық теңдік, ынтымақтастық іспеттес басты принциптерді сақтау партия құндылықтары болып табылады. Партияның басты мақсаты –Қазақстан тәуелсіздігі мен әлеуетінің нығаюына қолдау көрсету, ұлттық рухты сақтау, өмір сүру деңгейін көтеру, мәдениет, дәстүр, тіл мен ділді сақтау.

== Сайлаулардағы нәтижелері ==
=== Президент сайлаулары ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center
|-
! Сайлау
! Портреті
! Үміткері
! Дауыс саны
! %
! Нәтижесі
|-
| [[Қазақстандағы президент сайлауы (2019)|2019]]
| [[Сурет:Toleutai Rakhimbekov (cropped).jpg|120x120px]]
| [[Төлеутай Сатайұлы Рақымбеков|Төлеутай Рақымбеков]]
| 280 451
| 3,04 %
| ''Жеңілді''&lt;br&gt;{{N}}
|-
| [[Қазақстандағы президент сайлауы (2022)|2021]]
| [[Сурет:Jiguli Dairabaev (2023-04-04 cropped).jpg|120x120px]]
| [[Жигули Молдақалықұлы Дайрабаев|Жигули Дайрабаев]]
| 271 641
| 3,42 %
| ''Жеңілді''&lt;br&gt;{{N}}
|}

=== Мәжіліс сайлаулары ===
{| class=wikitable style=text-align:center
!Сайлау
!Төрағасы
!'''Дауыс саны'''
!'''%'''
!Мандат саны
!Орны
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2004)|2004]]
| rowspan=&quot;3&quot;|[[Ғани Қалиев]]
|82 523
|1,73 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|7
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2007)|2007]]
|89 855
|1,51 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|4
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2012)|2012]]
|82 623
|1,19 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|5
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2016)|2016]]
| rowspan=&quot;3&quot;|[[Әли Әбдікәрімұлы Бектаев|Әли Бектаев]]
|151 285
|2,01 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|4
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2021)|2021]]
|383 023
|5,29 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|4
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|2023]]
|693 938
|10,9 %
|{{Партия/Орындар|8|98|#0A5B2D}}
|2
|}

==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;

{{бастама}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақстан саяси партиялары]]</text>
      <sha1>5ngjtmrx92y8bov0xm55fs201ifeq8h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621188</id>
      <parentid>3621187</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:23:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3621188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14188" sha1="rgcqfwtvecw46g4qsjnye1073sw78wr" xml:space="preserve">{{Партия
|партия атауы=«Ауыл» Халықтық-демократиялық патриоттық партиясы
|логотипі=&quot;Ауыл&quot; партиясның жаңа логотипі.png|thumb|&quot;Ауыл&quot; партиясның XXIV съезінде бекітілген жаңа логотипі]]
|басшысы=[[Қайрат Қапарұлы Айтуғанов|Қайрат Айтуғанов]]
|негіздеуші=[[Ғани Әлімұлы Қалиев|Ғани Қалиев]]
|құрылуы=[[30 қаңтар]] [[2000 жыл]] (&quot;Ауыл&quot; шаруа социал-демократиялық партиясы ретінде)&lt;br/&gt;[[5 қыркүйек]] [[2015 жыл]] (&quot;Ауыл&quot; халықтық-демократиялық патриоттық партиясы ретінде)

|штаб-пәтері=010000, [[Астана]] қаласы, Мәңгілік ел даңғылы, 33/1-үй, 7-қабат

|идеологиясы=[[Социал-демократия]],&lt;br/&gt;[[аграризм]]
|мүшелер саны=301 487 (2023)

|Төменгі палатадағы орындар_параметр=[[Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]]
|Төменгі палатадағы орындар= {{Партия/Орындар|0|77|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 3-сайланым депутаттары|III сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 4-сайланым депутаттары|IV сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 5-сайланым депутаттары|V сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары|VI сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII сайланым]])}}
{{Партия/Орындар|8|98|#0A5B2D|мәтін=([[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII сайланым]])}}

|Жоғарғы палатадағы орындар_параметр=Аймақтық
[[мәслихат]]тар
|Жоғарғы палатадағы орындар={{Партия/Орындар|44|489|#0A5B2D}}

|ресми сайты=[https://auyl.kz/ auyl.kz]
}}
'''«Ауыл» Халықтық-демократиялық патриоттық партиясы''' (қысқартқанда '''«Ауыл» партиясы''', '''Ауыл ХДПП''') — [[Қазақстан]]дағы ресми тіркелген [[социал-демократия]]лық және [[Аграризм|аграристік]] [[Қазақстандағы саяси партиялар|саяси партия]]. Партия 2000 жылы тіркелгенімен [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|2023 жылы]] ғана [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|Мәжіліс]]те алғаш рет мандатқа ие болды. Партия оппозициялық емес болып келеді және [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]] саясатын қолдайды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rus.azattyk.org/a/29989113.html|title=Назарбаев проголосовал на выборах президента|date=2019-07-09|accessdate=2023-06-05|lang=ru|publisher=[[Азаттық радиосы]]}}&lt;/ref&gt;

Құрылтай съезі 2000-ншы жылы 30-ншы қаңтарда өтті. 2000 жылы 30 наурызда [[Қазақстан Әділет министрлігі|Әділет министрлігі]]нде тіркелді. Партияның тұңғыш төрағасы болып [[Ғани Әлімұлы Қалиев|Ғани Қалиев]] сайланды. Оның қазіргі төрағасы — [[Қайрат Қапарұлы Айтуғанов|Қайрат Айтуғанов]].

== Әкімшілігі ==
Жоғарғы органы – партия съезі, басшы атқарушы органы – саяси кеңесі, жұмысшы органы – саяси кеңестің саяси бюросы, бақылаушы органы – Орталық тексеру комиссиясы. Қазақстанның 2002 жылы 15 шілдеде қабылданған «Саяси партиялар туралы» заңына сәйкес 2003 жылы 2 сәуірде [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі|Әділет министрлігі]]нде қайта тіркеуден өтті.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том&lt;/ref&gt;

Партияның қазіргі төрағасы – [https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=35352475 '''Егізбаев Серік Рахметоллаұлы'''].&lt;ref&gt;[https://kaz.orda.kz/auyl-partijasyna-zhana-basshy-sajlandy-120829/ «Ауыл» партиясының жаңа басшысы]&lt;/ref&gt;

== Партия тарихы ==
«Ауыл» халықтық-демократиялық патриоттық партиясы 2015 жылдың 5 қыркүйегінде Қазақстанның «Ауыл» социал-демократиялық партиясы мен Патриоттар партиясының қосылуы нәтижесінде құрылды. Партия төрағасы - ҚР Парламенті Сенатының депутаты Бектаев Әли Әбдікәрімұлы. Партия филиалдары еліміздің барлық облыстары мен респубикалық маңызы бар Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларында бар.

2016-2021 жылдары аралығында «Ауыл» партиясы Парламент Мәжілісі сайлауына қатысты, ал 2019 жылы Президент сайлауына өз кандидатын ұсынған. Сонымен қатар, 2021 жылы өткен ауыл әкімдерінің сайлауында да партия өз үміткерлерін ұсынып, белсенділік танытты. 2016 жылғы сайлау нәтижесінде «Ауыл» партиясының 38 өкілі маслихат депутаттары болып тағайындалды. Ал 2021 жылы өткен облыстық, қалалық және аудандық маслихат сайлауында 237 мүшесі жеңіске жетіп, «Ауыл» партиясы жергілікті өкілеттік органдағы аясын кеңейтті. Сол жылы партияның 32 кандидаты ауыл әкімі болып сайланды.

Соңғы 5 жылда партия мүшелері мен бастапқы партия ұйымдары саны біршама ұлғайды. Қазіргі күні партия қатарында 300 000 жуық адам бар, өңірлерде 894 БПҰ жұмыс істейді.

2023 жылғы 19 қазанда партия төрағасы болып Парламент Мәжілісінің депутаты [[Серік Рахметоллаұлы Егізбаев|Серік Егізбаев]] сайланды.&lt;ref&gt;[https://eldala.kz/kz/novosti/kazahstan/16601-predsedatelem-partii-auyl-izbran-serik-egizbaev &quot;Ауыл&quot; партиясының төрағасы болып Серік Егізбаев сайланды]&lt;/ref&gt;

2026 жылғы 23 маусымда партияның жаңа төрағасы болып
[[Қайрат Қапарұлы Айтуғанов|Қайрат Айтуғанов]] сайланды.&lt;ref&gt;[https://auylmedia.kz/kz/article/sostoyalsya-vneocherednoj-sezd-partii-auyl «Ауыл» партиясының кезектен тыс Съезі өтті]&lt;/ref&gt;

== Партия жұмысының негізгі бағыттары ==
Ауыл мен ауыл шаруашылығы саласы ел экономикасын түбегейлі жақсартудағы негізгі фактор болғандықтан, сондай-ақ халықтың 42%-ы (8 млн адам) ауылда тұрғаннан соң партияның басты назары ауыл проблемаларын шешу, агроөнеркәсіп саласын дамыту мен ауыл тұрғындарының әлеуметтік жағдайын жақсартуда болмақ.

Партияның басым бағыттарында аграрлы секторды мемлекеттік реттеу мен қолдауды күшейту, ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің мүддесін қорғау,

қоғамның демократиялануы үшін саяси және экономикалық реформалардың жүзеге асырылуына көмек көрсету, нарықтық экономиканың дамуы, халықтың өмір сүру деңгейін көтеруге ықпалдасу, сондай-ақ қоғамның патриоттық тәлімін күшейту бар. «Ауыл» халықтық-демократиялық патриоттық партиясын жер ресурстарының тиімсіз пайдалану, заманауи инновациялық технологиялардың баяу дамуы, тұқым және мал шаруашылығындағы көкейкесті мәселелер, аграрлы сектордағы ғылыми және ақпараттық технологиялардың даму деңгейі алаңдатады. Партия елдімекендердің дамуын кешенді түрде қамтамасыз ету үшін, ауылдың инженерлік, әлеуметтік және экономикалық әлеуметін ашу мақсатында «Ауыл инфрақұрылымы» атты мемлекеттік бағдарлама әзірлеп, жүзеге асыру қажет деп есептейді. Әр азаматтың көкейінде жүрген тұрақты кіріс көзін табу, сапалы медициналық көмек алу, тұрмысты жақсарту, жеке қауіпсіздік пен құқықтық еркіндік сияқты сұрақтар партияның күнтәртібінде. Ең маңыздылары – еңбек нарығының тиімділігін арттыру, әлеуметтік көмекпен аз қамтылғандар мен жұмыссыздардың проблемаларын шешу. Рухани байлық, патриотизм, адалдық, құқықтық теңдік, ынтымақтастық іспеттес басты принциптерді сақтау партия құндылықтары болып табылады. Партияның басты мақсаты –Қазақстан тәуелсіздігі мен әлеуетінің нығаюына қолдау көрсету, ұлттық рухты сақтау, өмір сүру деңгейін көтеру, мәдениет, дәстүр, тіл мен ділді сақтау.

== Сайлаулардағы нәтижелері ==
=== Президент сайлаулары ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=text-align:center
|-
! Сайлау
! Портреті
! Үміткері
! Дауыс саны
! %
! Нәтижесі
|-
| [[Қазақстандағы президент сайлауы (2019)|2019]]
| [[Сурет:Toleutai Rakhimbekov (cropped).jpg|120x120px]]
| [[Төлеутай Сатайұлы Рақымбеков|Төлеутай Рақымбеков]]
| 280 451
| 3,04 %
| ''Жеңілді''&lt;br&gt;{{N}}
|-
| [[Қазақстандағы президент сайлауы (2022)|2021]]
| [[Сурет:Jiguli Dairabaev (2023-04-04 cropped).jpg|120x120px]]
| [[Жигули Молдақалықұлы Дайрабаев|Жигули Дайрабаев]]
| 271 641
| 3,42 %
| ''Жеңілді''&lt;br&gt;{{N}}
|}

=== Мәжіліс сайлаулары ===
{| class=wikitable style=text-align:center
!Сайлау
!Төрағасы
!'''Дауыс саны'''
!'''%'''
!Мандат саны
!Орны
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2004)|2004]]
| rowspan=&quot;3&quot;|[[Ғани Қалиев]]
|82 523
|1,73 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|7
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2007)|2007]]
|89 855
|1,51 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|4
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2012)|2012]]
|82 623
|1,19 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|5
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2016)|2016]]
| rowspan=&quot;3&quot;|[[Әли Әбдікәрімұлы Бектаев|Әли Бектаев]]
|151 285
|2,01 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|4
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2021)|2021]]
|383 023
|5,29 %
|{{Партия/Орындар|0|107|#0A5B2D}}
|4
|-
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|2023]]
|693 938
|10,9 %
|{{Партия/Орындар|8|98|#0A5B2D}}
|2
|}

==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;

{{бастама}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақстан саяси партиялары]]</text>
      <sha1>rgcqfwtvecw46g4qsjnye1073sw78wr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану мұражайы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25307</id>
    <revision>
      <id>3621161</id>
      <parentid>3621158</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T11:59:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiman Tauman</username>
        <id>182650</id>
      </contributor>
      <origin>3621161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18043" sha1="11rl9rhxblqk81672i5i5jj1jgw8b8e" xml:space="preserve">{{Мұражай
 |атауы        = Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі
 |sort            = 
 |шынайы атауы        = 
 |логотипі             = Музей Логотип Ақтөбе.png
 |логотип ені          = 150px
 |сурет            = Ақтөбе облыстық тарихи өлкетану музейі.jpg
 |сурет ені          = 250px
 |сурет атауы         = Ақтөбе облыстық тарихи өлкетану музейі.jpg
 |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
 |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
 |region          = 
 |CoordScale      = 
 |құрылған уақыты         = 1929 жыл
 |орналасқан жері = Ақтөбе қаласы, Алтын Орда шағын ауданы, Ораз Тәтеұлы 3 көшесі. 
 |түрі         = 
 |келушілер саны      = 
 |директоры        = Мейрам Нұрланұлы Дуйсенгали
 |аялдама          = Жекпе-жек
 |ашылу уақыты          = 09:00 - 18:00
 |сайты          = https://aqtobe-museum.kz/kz/
 |Commons         = 
}}

'''Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі''' – мәдени-ағарту мекемесі. [[1929 жыл|1929]] ж. құрылған. 

== Тарихы ==

Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің негізінің қалануы, архив құжаттарында 1929 жылдың 25 тамызында ұйымдастырылған өлке тарихын таныстыратын көрмеден бастағандығы, Қазақстан өлкесін зерттеу қоғамының [[Ақтөбе]] бөлімімен осы көрмеге ерекше назар аударылғандығы және болашақ музейдің қалыптасуына себепші болғандығы келтіріледі. Алғашқыда шағын мектеп музейі ретінде шаңырақ көтеріп, кейіннен жергілікті басқару жүйесіне қарасты «Жергілікті өлкетану музейі», «Округтік өлкетану музейі» деп аталады.
Мекеменің бастау тарихында оның ұйымдастырушысы әрі басшысы болған Давид Трофимович Темушка, 1929-1945 жылдар аралығында музей меңгерушісі қызметін атқарып оның дамуына үлкен күш жігерін жұмсаған азамат.
1929-1934 жылдың шілдесі аралығында өлкетану музейі көлемі 6 х 6 ш.м. болатын қала шетіндегі лайықталмаған ғимаратта орналасады.
1934 жылы музей миссионерлік шіркеу мектебінің ғимаратына көшіріледі. Осы жылдың желтоқсан айында сол кездегі Ленин көшесі бойындағы бұрынғы «Торговый синдикат» кеңсесінің орнына қоныс аударады. 1946 жылы қалалық атқару комитетінің шешімімен өлкетану музейі орналасқан ғимарат маман кадрларды дайындау еңбек резервіне беріледі. Бұдан кейін уақытша мәдениет үйінің екінші қабатына қоныстанған ұжым қыркүйек айында кезіндегі Комсомольская көшесі 22 мекен-жайына көшіріледі. Бұл уақыттағы тақырыптық экспозиция 3 бөлімді қамтыды, атап айтсақ, табиғат, тарих және социалистік құрылыс бөлімдерінен тұрды. Экспозиция залдарынан бөлек музейде кітапхана, архив және қор бөлімі жұмыс жасады. 1962 жылы музей сол кездегі Фрунзе көшесіндегі 62 үйге қоныс аударады.
1965 жылдың мамыр айында облыстық музейді орналастыруға, алдағы уақыттағы жарты ғасырдан астам тарихы байланысты қала орталығындағы бұрынғы екі қабатты қонақ үйдің ғимараты ұсынылды.
Ғимараттың жалпы ауданы 848,6 ш.м. болса, тақырыптық экспозиция жасақтауға 563 ш.м. бөлінді. Осы жылдың маусым айында музей директоры болып Рахила Сарсенқызы Сарсенова тағайындалады. Бұған дейін мемлекеттік қызметтерде жинақталған тәжірбиесінің арқасында музей алдында тұрған күрделі мәселелерді қысқа мерзімде шешуге күш-жігерін салды. Ғимаратты музейге лайықтау мақсатындағы күрделі жөндеу жұмыстары 1965 жылдың желтоқсанында аяқталады. Ғылыми қызметкерлермен бірге білек сыбана кірісіп кеткен Рахила Сарсенқызы қала және облыс тұрғындарымен байланысқа түсіп, жасақталуы керек экспозицияға материалдар жинақтай бастады. Музей ішін заман талабына сай қайта жасақтау Орынбор шығармашылық-өндірістік шеберхасына тапсырылады.
1967 жылдың 6 маусымында облыстық тарихи-өлкетану музейінің ашылу салтанаты өтіп, оған [[Қазақстан Компартиясы Орталық комитеті]]нің бірінші хатшысы [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] қатысады.
Өткен ғасырдың 60-70 жылдары Қазақстанда археология ғылымы жаңа табыстарға қол жеткізіп, жергілікті жерлердегі музейлердің қоры өлке тарихының ежелгі кезеңінен сыр шертетін жәдігерлермен толыға түсті. Қызметкерлердің белсенділігі мен тұрғындардың қызығушылығы арқасында өңірлерде құрып кету қаупі бар және ғылым үшін маңызды ескерткіштер кәсіби мамандармен зерттеле бастады. 1955 жылы белгілі ғалым В.С.Сорокин [[Ақтөбе облысы]]ның [[Елек]], [[Қобда]], [[Жем]], [[Қарғалы]] және [[Ор]] өзендерінің бойында қазба жұмыстарын жүргізіп, қола дәуірінде өмір сүрген тұрғындардың материалдық мәдениеті мен шаруашылығына қатысты деректерді зерттеді. Бұдан кейін 70-ші жылдардың басында ерте темір дәуіріне қатысты көлемді ғылыми-зерттеу жұмыстарын Қазақ КСР ҒА Ш.Уәлиханов атындағы ТАЭИ Оңтүстік Қазақстан кешенді экспедициясының Қаратау тобы (жетекшісі т.ғ.к. М.Қ.Қадырбаев) үш маусымда жүргізді. Жұмыс қортындысы бойынша Бесоба, Сынтас, Жалғыз оба, Камыссай қорғандарынан сармат шеберлерінің қолынан шыққан алтын бұйымдар мен тұрмыстық заттар музей қорын толықтырды.
Табылған археологиялық заттарға қатысты қызығушылықтың артуына байланысты 1974 жылдың желтоқсан айынан бастап облыстық тарихи-өлкетану музейінде қаладағы мектеп оқушыларының қатысуымен «Жас археолог» үйірмесі құрылады. Үйірменің жетекшісі облыстық музейдің Ғылыми кеңесінің мүшесі, КСРО геология саласының үздігі В.В.Родионов.
1980 жылы музей басшылығына Рысжан Ілиясова келгеннен кейін мәдениет ордасына жаңа дем берді. 1981 жылдың 10 қыркүйегінде облыстық музей күрделі жөндеу жұмыстарына жабылып, 1985 жылдың 5 шілдесінде табиғат және Кеңестік кезеңге дейінгі бөлім залдары ашылды. Бір жылдан кейін Кеңестік қоғам залы келушілерді қабылдай бастады. Облыстық музей қызметкерлерінің ғылыми ізденіс жұмыстарының нәтижесінде майдан даласында Ұлы Жеңісті жақындатуға үлес қосқан 101-ші ұлттық атқыштар бригадасы мен 312-ші атқыштар дивизиясының құрылуы мен ерліктерін насихаттаған экспозиция бөлімі қайта жасақталса, қорға түскен Кеңес Одағының Батыры В.И.Пацаевтың жеке тұтынған заттарымен тақырыптық экспозициясы кеңейтілді.
Еліміз тәуелсіздігін жариялағаннан кейін ұлттық тарихтың «ақтаңдары» ашылып, тарихи тұлғалардың есімдері қайтадан халқымен қауышты. 1992 жылы Тама [[Есет Көкіұлы]]ның 325 жылдығы қарсаңында облыстық музейдің экспозициясына өзгерістер енгізіліп, жаңадан құрылымдық жоспары жасалды. Осы жылы алғашқы жасақталған «Дулығалы дала перзенттері» залы ашылды.
Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі 1999 жылы Красноярскідегі «Открытый музей» Халықаралық ассоциясының, 2003 жылы «Қазақстан ИКОМ-ы»-Халықаралық музейлер кеңесінің мүшелігіне өтті.
2003-2010 жылдар аралығында облыстық музейге ұзақ жылдар облыстың мәдениеті мен өнер саласын басқарған Қазақстан Республикасының мәдениет қайраткері Еркін Жолмырзаұлы Құрманбеков басшылық етті. Тарихтан орын алған ұлы тұлғаларды ұлықтауға арналған танымдық шаралар, ғылыми конференциялар, экспедициялар ұйымдастырып, Әл-Фараби, Шоқан, Абай, Махмұд Қашқари, Жалаңтөс, Бейбарыс, Ахмет Яссауи, Әбілқайыр хан, Әйтеке би, Исатай Тайманұлы, Қызыл Тұрдалыұлы, Молдабай, Қазанғап, Б.Қаратаев, А.Бірімжанов, А.Қалменов және басқа да тұлғалардың есімдері ұрпақ жадында сақталу үшін кеңінен насихаттауды жолға қойды.
2013 жылы Облыстық тарих, этнография және археология орталығы музейге қосылды. Осындай өзгерістер, музей қызметкерлерінің ғылыми бағыттағы ізденіс жұмыстарын одан әрі дамыта түсті.
2013 жылы музей басшылығына білімді, іскер, музей саласын дамытуға күш салып келе жатқан, жалынды жастардың бірі Мейрам Нұрланұлы Дүйсенғали келді. Көп жылдардан бері Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің басты мәселелерінің бірі – жаңа ғимараттың қажеттілігі тұрды. Осы жағдайға облыс әкімшілігінің тікелей араласуымен қаланың жаңа ауданында музей ісіне қатысты заманауи құрылыс талаптарын ескере отырып жаңа зәулім ғимараттың негізі қаланады.
Облыстық тарихи-өлкетану музейінің жаңа ғимараты 2018 жылы 14 қараша күні ресми ашылды. Еңселі ғимараттың ашылу салтанаты Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасының кітапханасының ұйымдастыруымен «Н. Назарбаев: дәуір, тұлға, қоғам» көшпелі қор көрмесінің тұсаукесерімен өз қызметін бастап кетеді.
Қазіргі уақытта музейде 10 тұрақты көрме залдары жасап тұр. Жаңа ғимараттың жалпы ауданы – 4360,4 м2, оның ішінде экспозициялық-тақырыптық көрме залдарының ауданы – 1425,8 м2 және музей қорының ауданы – 341,23 м2 құрайды. Жаңа музейде шеберханалар, ғылыми кітапхана, қор экспонатын сақтау бөлмелері, шығармашылық бөлмелері қарастырылған. Көрме залдарында жаңа технологиялар көлемді LED экрандар, интерактивті виртуалды кітап, мультимедиялық жабдықтар, виртуалды голографиялық кешен, ақпараттық киоскілер іске қосылды.
Қазіргі уақытта Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі облысымыздың мәдени орталығы ретінде, өткеннің жақсы дәстүрлерін жалғастырып, жаңашылдықпен жұмыс жасап келе жатқан, қор сақтау, көрме, ғылыми-ізденіс жұмыстарын жолға қойып, еліміздің және алыс-жақын шетел музейлері, ғылыми-зерттеу мекемелерімен ынтымақтастықты дамытуда.

== Экспозиция ==

1.	Табиғат залы
2.	Археология залы
3.	Алтын зал
4.	Қазақ хандығы залы
5.	«1869-1941 жылдардағы өлке тарихы» залы
6.	«Ерлік пен Даңқ» залы
7.	«1945-1991 жылдардағы өлке тарихы» залы
8.	«Тәуелсіздік жолымен» залы
9.	Этнография залы
10.	«Тарих және тұлға» тақырыптық-экспозициялық залы
11.	 «Руханият» көрме залы


== Басшылар ==

1. Тёмушка Давид Трофимович (1929-1946 )&lt;br&gt;

2. Черников Константин Степанович (1947-1962)&lt;br&gt;

3. Сарсенова Рахила Сарсенқызы (1965-1974)&lt;br&gt;

4. Петров Николай Петрович (1974-1980)&lt;br&gt;

5. Ілиясова Рысжан Ілиясқызы  (1980-2003)&lt;br&gt;

6. Құрманбек Еркін Жолмырзаұлы (2003-2010)&lt;br&gt;

7. [[Амантай Өтегенов]] Шәмілұлы (2010-2012)&lt;br&gt;

8. Ешбай Бақытжан Сарсенғалиқызы (2012-2013)&lt;br&gt;

9. Дуйсенгали Мейрам Нурланұлы (2013 жылдан бастап)&lt;br&gt;


==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aqtobe-museum.kz/kz/contacts/istoriya-muzeya|title=Музей тарихы|author=|date=|website=aqtobe-museum.kz|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=kk}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;Қазақ ұлттық энциклопедиясы&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{кітап|авторы= |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Ғасырлар мұрасының шырақшысы |шынайы атауы= Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің тарихы |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ақтөбе |баспасы=&quot;Хабар-Сервис&quot; |жыл=2014 |томы= |беттері= |барлық беті= 144|сериясы= |isbn=978-9965-02-399-6 |тиражы=3000 }}&lt;/ref&gt;

{{Stub:Қазақ мәдениеті}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:1929 жылы құрылған мұражайлар]]
[[Санат:Ақтөбе мұражайлары]]
[[Санат:Қазақстан өлкетану мұражайлары]]</text>
      <sha1>11rl9rhxblqk81672i5i5jj1jgw8b8e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621169</id>
      <parentid>3621161</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:24:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiman Tauman</username>
        <id>182650</id>
      </contributor>
      <origin>3621169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18482" sha1="ccpkx0xbp2ce4umvobvk9kdfxi3iop0" xml:space="preserve">{{Мұражай
 |атауы        = Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі
 |sort            = 
 |шынайы атауы        = 
 |логотипі             = Музей Логотип Ақтөбе.png
 |логотип ені          = 150px
 |сурет            = Ақтөбе облыстық тарихи өлкетану музейі.jpg
 |сурет ені          = 250px
 |сурет атауы         = Ақтөбе облыстық тарихи өлкетану музейі.jpg
 |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
 |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
 |region          = 
 |CoordScale      = 
 |құрылған уақыты         = 1929 жыл
 |орналасқан жері = Ақтөбе қаласы, Алтын Орда шағын ауданы, Ораз Тәтеұлы 3 көшесі. 
 |түрі         = 
 |келушілер саны      = 
 |директоры        = Мейрам Нұрланұлы Дуйсенгали
 |аялдама          = Жекпе-жек
 |ашылу уақыты          = 09:00 - 18:00
 |сайты          = https://aqtobe-museum.kz/kz/
 |Commons         = 
}}

'''Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі''' – мәдени-ағарту мекемесі. [[1929 жыл|1929]] ж. құрылған. 

== Тарихы ==

Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің негізінің қалануы, архив құжаттарында 1929 жылдың 25 тамызында ұйымдастырылған өлке тарихын таныстыратын көрмеден бастағандығы, Қазақстан өлкесін зерттеу қоғамының [[Ақтөбе]] бөлімімен осы көрмеге ерекше назар аударылғандығы және болашақ музейдің қалыптасуына себепші болғандығы келтіріледі. Алғашқыда шағын мектеп музейі ретінде шаңырақ көтеріп, кейіннен жергілікті басқару жүйесіне қарасты «Жергілікті өлкетану музейі», «Округтік өлкетану музейі» деп аталады.
Мекеменің бастау тарихында оның ұйымдастырушысы әрі басшысы болған Давид Трофимович Темушка, 1929-1945 жылдар аралығында музей меңгерушісі қызметін атқарып оның дамуына үлкен күш жігерін жұмсаған азамат.
1929-1934 жылдың шілдесі аралығында өлкетану музейі көлемі 6 х 6 ш.м. болатын қала шетіндегі лайықталмаған ғимаратта орналасады.
{{сурет бөлігі
 | сур = Қ.Жұбановтың өз қолымен Қазақстанды зерттеу Орталығы, Ақтөбе филиалына жазған өтініші. 1926 жыл.jpeg
 | позиция = right
 | қолы = 
 | позиция_подписи = center
 | ені = 270
 | жалпы = 460
 | жоғары = 65
 | оңға = 160
 | төмен = 35
 | солға = 30
 | цвет_фона = 
}}
1934 жылы музей миссионерлік шіркеу мектебінің ғимаратына көшіріледі. Осы жылдың желтоқсан айында сол кездегі Ленин көшесі бойындағы бұрынғы «Торговый синдикат» кеңсесінің орнына қоныс аударады. 1946 жылы қалалық атқару комитетінің шешімімен өлкетану музейі орналасқан ғимарат маман кадрларды дайындау еңбек резервіне беріледі. Бұдан кейін уақытша мәдениет үйінің екінші қабатына қоныстанған ұжым қыркүйек айында кезіндегі Комсомольская көшесі 22 мекен-жайына көшіріледі. Бұл уақыттағы тақырыптық экспозиция 3 бөлімді қамтыды, атап айтсақ, табиғат, тарих және социалистік құрылыс бөлімдерінен тұрды. Экспозиция залдарынан бөлек музейде кітапхана, архив және қор бөлімі жұмыс жасады. 1962 жылы музей сол кездегі Фрунзе көшесіндегі 62 үйге қоныс аударады.
1965 жылдың мамыр айында облыстық музейді орналастыруға, алдағы уақыттағы жарты ғасырдан астам тарихы байланысты қала орталығындағы бұрынғы екі қабатты қонақ үйдің ғимараты ұсынылды.
Ғимараттың жалпы ауданы 848,6 ш.м. болса, тақырыптық экспозиция жасақтауға 563 ш.м. бөлінді. Осы жылдың маусым айында музей директоры болып Рахила Сарсенқызы Сарсенова тағайындалады. Бұған дейін мемлекеттік қызметтерде жинақталған тәжірбиесінің арқасында музей алдында тұрған күрделі мәселелерді қысқа мерзімде шешуге күш-жігерін салды. Ғимаратты музейге лайықтау мақсатындағы күрделі жөндеу жұмыстары 1965 жылдың желтоқсанында аяқталады. Ғылыми қызметкерлермен бірге білек сыбана кірісіп кеткен Рахила Сарсенқызы қала және облыс тұрғындарымен байланысқа түсіп, жасақталуы керек экспозицияға материалдар жинақтай бастады. Музей ішін заман талабына сай қайта жасақтау Орынбор шығармашылық-өндірістік шеберхасына тапсырылады.
1967 жылдың 6 маусымында облыстық тарихи-өлкетану музейінің ашылу салтанаты өтіп, оған [[Қазақстан Компартиясы Орталық комитеті]]нің бірінші хатшысы [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] қатысады.
Өткен ғасырдың 60-70 жылдары Қазақстанда археология ғылымы жаңа табыстарға қол жеткізіп, жергілікті жерлердегі музейлердің қоры өлке тарихының ежелгі кезеңінен сыр шертетін жәдігерлермен толыға түсті. Қызметкерлердің белсенділігі мен тұрғындардың қызығушылығы арқасында өңірлерде құрып кету қаупі бар және ғылым үшін маңызды ескерткіштер кәсіби мамандармен зерттеле бастады. 1955 жылы белгілі ғалым В.С.Сорокин [[Ақтөбе облысы]]ның [[Елек]], [[Қобда]], [[Жем]], [[Қарғалы]] және [[Ор]] өзендерінің бойында қазба жұмыстарын жүргізіп, қола дәуірінде өмір сүрген тұрғындардың материалдық мәдениеті мен шаруашылығына қатысты деректерді зерттеді. Бұдан кейін 70-ші жылдардың басында ерте темір дәуіріне қатысты көлемді ғылыми-зерттеу жұмыстарын Қазақ КСР ҒА Ш.Уәлиханов атындағы ТАЭИ Оңтүстік Қазақстан кешенді экспедициясының Қаратау тобы (жетекшісі т.ғ.к. М.Қ.Қадырбаев) үш маусымда жүргізді. Жұмыс қортындысы бойынша Бесоба, Сынтас, Жалғыз оба, Камыссай қорғандарынан сармат шеберлерінің қолынан шыққан алтын бұйымдар мен тұрмыстық заттар музей қорын толықтырды.
Табылған археологиялық заттарға қатысты қызығушылықтың артуына байланысты 1974 жылдың желтоқсан айынан бастап облыстық тарихи-өлкетану музейінде қаладағы мектеп оқушыларының қатысуымен «Жас археолог» үйірмесі құрылады. Үйірменің жетекшісі облыстық музейдің Ғылыми кеңесінің мүшесі, КСРО геология саласының үздігі В.В.Родионов.
1980 жылы музей басшылығына Рысжан Ілиясова келгеннен кейін мәдениет ордасына жаңа дем берді. 1981 жылдың 10 қыркүйегінде облыстық музей күрделі жөндеу жұмыстарына жабылып, 1985 жылдың 5 шілдесінде табиғат және Кеңестік кезеңге дейінгі бөлім залдары ашылды. Бір жылдан кейін Кеңестік қоғам залы келушілерді қабылдай бастады. Облыстық музей қызметкерлерінің ғылыми ізденіс жұмыстарының нәтижесінде майдан даласында Ұлы Жеңісті жақындатуға үлес қосқан 101-ші ұлттық атқыштар бригадасы мен 312-ші атқыштар дивизиясының құрылуы мен ерліктерін насихаттаған экспозиция бөлімі қайта жасақталса, қорға түскен Кеңес Одағының Батыры В.И.Пацаевтың жеке тұтынған заттарымен тақырыптық экспозициясы кеңейтілді.
Еліміз тәуелсіздігін жариялағаннан кейін ұлттық тарихтың «ақтаңдары» ашылып, тарихи тұлғалардың есімдері қайтадан халқымен қауышты. 1992 жылы Тама [[Есет Көкіұлы]]ның 325 жылдығы қарсаңында облыстық музейдің экспозициясына өзгерістер енгізіліп, жаңадан құрылымдық жоспары жасалды. Осы жылы алғашқы жасақталған «Дулығалы дала перзенттері» залы ашылды.
Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі 1999 жылы Красноярскідегі «Открытый музей» Халықаралық ассоциясының, 2003 жылы «Қазақстан ИКОМ-ы»-Халықаралық музейлер кеңесінің мүшелігіне өтті.
2003-2010 жылдар аралығында облыстық музейге ұзақ жылдар облыстың мәдениеті мен өнер саласын басқарған Қазақстан Республикасының мәдениет қайраткері Еркін Жолмырзаұлы Құрманбеков басшылық етті. Тарихтан орын алған ұлы тұлғаларды ұлықтауға арналған танымдық шаралар, ғылыми конференциялар, экспедициялар ұйымдастырып, Әл-Фараби, Шоқан, Абай, Махмұд Қашқари, Жалаңтөс, Бейбарыс, Ахмет Яссауи, Әбілқайыр хан, Әйтеке би, Исатай Тайманұлы, Қызыл Тұрдалыұлы, Молдабай, Қазанғап, Б.Қаратаев, А.Бірімжанов, А.Қалменов және басқа да тұлғалардың есімдері ұрпақ жадында сақталу үшін кеңінен насихаттауды жолға қойды.
2013 жылы Облыстық тарих, этнография және археология орталығы музейге қосылды. Осындай өзгерістер, музей қызметкерлерінің ғылыми бағыттағы ізденіс жұмыстарын одан әрі дамыта түсті.
2013 жылы музей басшылығына білімді, іскер, музей саласын дамытуға күш салып келе жатқан, жалынды жастардың бірі Мейрам Нұрланұлы Дүйсенғали келді. Көп жылдардан бері Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің басты мәселелерінің бірі – жаңа ғимараттың қажеттілігі тұрды. Осы жағдайға облыс әкімшілігінің тікелей араласуымен қаланың жаңа ауданында музей ісіне қатысты заманауи құрылыс талаптарын ескере отырып жаңа зәулім ғимараттың негізі қаланады.
Облыстық тарихи-өлкетану музейінің жаңа ғимараты 2018 жылы 14 қараша күні ресми ашылды. Еңселі ғимараттың ашылу салтанаты Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасының кітапханасының ұйымдастыруымен «Н. Назарбаев: дәуір, тұлға, қоғам» көшпелі қор көрмесінің тұсаукесерімен өз қызметін бастап кетеді.
Қазіргі уақытта музейде 10 тұрақты көрме залдары жасап тұр. Жаңа ғимараттың жалпы ауданы – 4360,4 м2, оның ішінде экспозициялық-тақырыптық көрме залдарының ауданы – 1425,8 м2 және музей қорының ауданы – 341,23 м2 құрайды. Жаңа музейде шеберханалар, ғылыми кітапхана, қор экспонатын сақтау бөлмелері, шығармашылық бөлмелері қарастырылған. Көрме залдарында жаңа технологиялар көлемді LED экрандар, интерактивті виртуалды кітап, мультимедиялық жабдықтар, виртуалды голографиялық кешен, ақпараттық киоскілер іске қосылды.
Қазіргі уақытта Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі облысымыздың мәдени орталығы ретінде, өткеннің жақсы дәстүрлерін жалғастырып, жаңашылдықпен жұмыс жасап келе жатқан, қор сақтау, көрме, ғылыми-ізденіс жұмыстарын жолға қойып, еліміздің және алыс-жақын шетел музейлері, ғылыми-зерттеу мекемелерімен ынтымақтастықты дамытуда.

== Экспозиция ==

1.	Табиғат залы
2.	Археология залы
3.	Алтын зал
4.	Қазақ хандығы залы
5.	«1869-1941 жылдардағы өлке тарихы» залы
6.	«Ерлік пен Даңқ» залы
7.	«1945-1991 жылдардағы өлке тарихы» залы
8.	«Тәуелсіздік жолымен» залы
9.	Этнография залы
10.	«Тарих және тұлға» тақырыптық-экспозициялық залы
11.	 «Руханият» көрме залы


== Басшылар ==

1. Тёмушка Давид Трофимович (1929-1946 )&lt;br&gt;

2. Черников Константин Степанович (1947-1962)&lt;br&gt;

3. Сарсенова Рахила Сарсенқызы (1965-1974)&lt;br&gt;

4. Петров Николай Петрович (1974-1980)&lt;br&gt;

5. Ілиясова Рысжан Ілиясқызы  (1980-2003)&lt;br&gt;

6. Құрманбек Еркін Жолмырзаұлы (2003-2010)&lt;br&gt;

7. [[Амантай Өтегенов]] Шәмілұлы (2010-2012)&lt;br&gt;

8. Ешбай Бақытжан Сарсенғалиқызы (2012-2013)&lt;br&gt;

9. Дуйсенгали Мейрам Нурланұлы (2013 жылдан бастап)&lt;br&gt;


==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aqtobe-museum.kz/kz/contacts/istoriya-muzeya|title=Музей тарихы|author=|date=|website=aqtobe-museum.kz|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=kk}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;Қазақ ұлттық энциклопедиясы&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{кітап|авторы= |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Ғасырлар мұрасының шырақшысы |шынайы атауы= Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің тарихы |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ақтөбе |баспасы=&quot;Хабар-Сервис&quot; |жыл=2014 |томы= |беттері= |барлық беті= 144|сериясы= |isbn=978-9965-02-399-6 |тиражы=3000 }}&lt;/ref&gt;

{{Stub:Қазақ мәдениеті}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:1929 жылы құрылған мұражайлар]]
[[Санат:Ақтөбе мұражайлары]]
[[Санат:Қазақстан өлкетану мұражайлары]]</text>
      <sha1>ccpkx0xbp2ce4umvobvk9kdfxi3iop0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621171</id>
      <parentid>3621169</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:27:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiman Tauman</username>
        <id>182650</id>
      </contributor>
      <origin>3621171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18356" sha1="k7a7j54rnhmf83e7nh17k2y9tx0bfyr" xml:space="preserve">{{Мұражай
 |атауы        = Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі
 |sort            = 
 |шынайы атауы        = 
 |логотипі             = Музей Логотип Ақтөбе.png
 |логотип ені          = 150px
 |сурет            = Ақтөбе облыстық тарихи өлкетану музейі.jpg
 |сурет ені          = 250px
 |сурет атауы         = Ақтөбе облыстық тарихи өлкетану музейі.jpg
 |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
 |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
 |region          = 
 |CoordScale      = 
 |құрылған уақыты         = 1929 жыл
 |орналасқан жері = Ақтөбе қаласы, Алтын Орда шағын ауданы, Ораз Тәтеұлы 3 көшесі. 
 |түрі         = 
 |келушілер саны      = 
 |директоры        = Мейрам Нұрланұлы Дуйсенгали
 |аялдама          = Жекпе-жек
 |ашылу уақыты          = 09:00 - 18:00
 |сайты          = https://aqtobe-museum.kz/kz/
 |Commons         = 
}}

'''Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі''' – мәдени-ағарту мекемесі. [[1929 жыл|1929]] ж. құрылған. 

== Тарихы ==

Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің негізінің қалануы, архив құжаттарында 1929 жылдың 25 тамызында ұйымдастырылған өлке тарихын таныстыратын көрмеден бастағандығы, Қазақстан өлкесін зерттеу қоғамының [[Ақтөбе]] бөлімімен осы көрмеге ерекше назар аударылғандығы және болашақ музейдің қалыптасуына себепші болғандығы келтіріледі. Алғашқыда шағын мектеп музейі ретінде шаңырақ көтеріп, кейіннен жергілікті басқару жүйесіне қарасты «Жергілікті өлкетану музейі», «Округтік өлкетану музейі» деп аталады.
Мекеменің бастау тарихында оның ұйымдастырушысы әрі басшысы болған Давид Трофимович Темушка, 1929-1945 жылдар аралығында музей меңгерушісі қызметін атқарып оның дамуына үлкен күш жігерін жұмсаған азамат.
1929-1934 жылдың шілдесі аралығында өлкетану музейі көлемі 6 х 6 ш.м. болатын қала шетіндегі лайықталмаған ғимаратта орналасады.
{{сурет бөлігі|сур=Қ.Жұбановтың өз қолымен Қазақстанды зерттеу Орталығы, Ақтөбе филиалына жазған өтініші. 1926 жыл.jpeg|позиция=|қолы=|ені=250|жалпы=480|жоғары=|оңға=|төмен=|солға=}}
1934 жылы музей миссионерлік шіркеу мектебінің ғимаратына көшіріледі. Осы жылдың желтоқсан айында сол кездегі Ленин көшесі бойындағы бұрынғы «Торговый синдикат» кеңсесінің орнына қоныс аударады. 1946 жылы қалалық атқару комитетінің шешімімен өлкетану музейі орналасқан ғимарат маман кадрларды дайындау еңбек резервіне беріледі. Бұдан кейін уақытша мәдениет үйінің екінші қабатына қоныстанған ұжым қыркүйек айында кезіндегі Комсомольская көшесі 22 мекен-жайына көшіріледі. Бұл уақыттағы тақырыптық экспозиция 3 бөлімді қамтыды, атап айтсақ, табиғат, тарих және социалистік құрылыс бөлімдерінен тұрды. Экспозиция залдарынан бөлек музейде кітапхана, архив және қор бөлімі жұмыс жасады. 1962 жылы музей сол кездегі Фрунзе көшесіндегі 62 үйге қоныс аударады.
1965 жылдың мамыр айында облыстық музейді орналастыруға, алдағы уақыттағы жарты ғасырдан астам тарихы байланысты қала орталығындағы бұрынғы екі қабатты қонақ үйдің ғимараты ұсынылды.
Ғимараттың жалпы ауданы 848,6 ш.м. болса, тақырыптық экспозиция жасақтауға 563 ш.м. бөлінді. Осы жылдың маусым айында музей директоры болып Рахила Сарсенқызы Сарсенова тағайындалады. Бұған дейін мемлекеттік қызметтерде жинақталған тәжірбиесінің арқасында музей алдында тұрған күрделі мәселелерді қысқа мерзімде шешуге күш-жігерін салды. Ғимаратты музейге лайықтау мақсатындағы күрделі жөндеу жұмыстары 1965 жылдың желтоқсанында аяқталады. Ғылыми қызметкерлермен бірге білек сыбана кірісіп кеткен Рахила Сарсенқызы қала және облыс тұрғындарымен байланысқа түсіп, жасақталуы керек экспозицияға материалдар жинақтай бастады. Музей ішін заман талабына сай қайта жасақтау Орынбор шығармашылық-өндірістік шеберхасына тапсырылады.
1967 жылдың 6 маусымында облыстық тарихи-өлкетану музейінің ашылу салтанаты өтіп, оған [[Қазақстан Компартиясы Орталық комитеті]]нің бірінші хатшысы [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] қатысады.
Өткен ғасырдың 60-70 жылдары Қазақстанда археология ғылымы жаңа табыстарға қол жеткізіп, жергілікті жерлердегі музейлердің қоры өлке тарихының ежелгі кезеңінен сыр шертетін жәдігерлермен толыға түсті. Қызметкерлердің белсенділігі мен тұрғындардың қызығушылығы арқасында өңірлерде құрып кету қаупі бар және ғылым үшін маңызды ескерткіштер кәсіби мамандармен зерттеле бастады. 1955 жылы белгілі ғалым В.С.Сорокин [[Ақтөбе облысы]]ның [[Елек]], [[Қобда]], [[Жем]], [[Қарғалы]] және [[Ор]] өзендерінің бойында қазба жұмыстарын жүргізіп, қола дәуірінде өмір сүрген тұрғындардың материалдық мәдениеті мен шаруашылығына қатысты деректерді зерттеді. Бұдан кейін 70-ші жылдардың басында ерте темір дәуіріне қатысты көлемді ғылыми-зерттеу жұмыстарын Қазақ КСР ҒА Ш.Уәлиханов атындағы ТАЭИ Оңтүстік Қазақстан кешенді экспедициясының Қаратау тобы (жетекшісі т.ғ.к. М.Қ.Қадырбаев) үш маусымда жүргізді. Жұмыс қортындысы бойынша Бесоба, Сынтас, Жалғыз оба, Камыссай қорғандарынан сармат шеберлерінің қолынан шыққан алтын бұйымдар мен тұрмыстық заттар музей қорын толықтырды.
Табылған археологиялық заттарға қатысты қызығушылықтың артуына байланысты 1974 жылдың желтоқсан айынан бастап облыстық тарихи-өлкетану музейінде қаладағы мектеп оқушыларының қатысуымен «Жас археолог» үйірмесі құрылады. Үйірменің жетекшісі облыстық музейдің Ғылыми кеңесінің мүшесі, КСРО геология саласының үздігі В.В.Родионов.
1980 жылы музей басшылығына Рысжан Ілиясова келгеннен кейін мәдениет ордасына жаңа дем берді. 1981 жылдың 10 қыркүйегінде облыстық музей күрделі жөндеу жұмыстарына жабылып, 1985 жылдың 5 шілдесінде табиғат және Кеңестік кезеңге дейінгі бөлім залдары ашылды. Бір жылдан кейін Кеңестік қоғам залы келушілерді қабылдай бастады. Облыстық музей қызметкерлерінің ғылыми ізденіс жұмыстарының нәтижесінде майдан даласында Ұлы Жеңісті жақындатуға үлес қосқан 101-ші ұлттық атқыштар бригадасы мен 312-ші атқыштар дивизиясының құрылуы мен ерліктерін насихаттаған экспозиция бөлімі қайта жасақталса, қорға түскен Кеңес Одағының Батыры В.И.Пацаевтың жеке тұтынған заттарымен тақырыптық экспозициясы кеңейтілді.
Еліміз тәуелсіздігін жариялағаннан кейін ұлттық тарихтың «ақтаңдары» ашылып, тарихи тұлғалардың есімдері қайтадан халқымен қауышты. 1992 жылы Тама [[Есет Көкіұлы]]ның 325 жылдығы қарсаңында облыстық музейдің экспозициясына өзгерістер енгізіліп, жаңадан құрылымдық жоспары жасалды. Осы жылы алғашқы жасақталған «Дулығалы дала перзенттері» залы ашылды.
Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі 1999 жылы Красноярскідегі «Открытый музей» Халықаралық ассоциясының, 2003 жылы «Қазақстан ИКОМ-ы»-Халықаралық музейлер кеңесінің мүшелігіне өтті.
2003-2010 жылдар аралығында облыстық музейге ұзақ жылдар облыстың мәдениеті мен өнер саласын басқарған Қазақстан Республикасының мәдениет қайраткері Еркін Жолмырзаұлы Құрманбеков басшылық етті. Тарихтан орын алған ұлы тұлғаларды ұлықтауға арналған танымдық шаралар, ғылыми конференциялар, экспедициялар ұйымдастырып, Әл-Фараби, Шоқан, Абай, Махмұд Қашқари, Жалаңтөс, Бейбарыс, Ахмет Яссауи, Әбілқайыр хан, Әйтеке би, Исатай Тайманұлы, Қызыл Тұрдалыұлы, Молдабай, Қазанғап, Б.Қаратаев, А.Бірімжанов, А.Қалменов және басқа да тұлғалардың есімдері ұрпақ жадында сақталу үшін кеңінен насихаттауды жолға қойды.
2013 жылы Облыстық тарих, этнография және археология орталығы музейге қосылды. Осындай өзгерістер, музей қызметкерлерінің ғылыми бағыттағы ізденіс жұмыстарын одан әрі дамыта түсті.
2013 жылы музей басшылығына білімді, іскер, музей саласын дамытуға күш салып келе жатқан, жалынды жастардың бірі Мейрам Нұрланұлы Дүйсенғали келді. Көп жылдардан бері Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің басты мәселелерінің бірі – жаңа ғимараттың қажеттілігі тұрды. Осы жағдайға облыс әкімшілігінің тікелей араласуымен қаланың жаңа ауданында музей ісіне қатысты заманауи құрылыс талаптарын ескере отырып жаңа зәулім ғимараттың негізі қаланады.
Облыстық тарихи-өлкетану музейінің жаңа ғимараты 2018 жылы 14 қараша күні ресми ашылды. Еңселі ғимараттың ашылу салтанаты Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасының кітапханасының ұйымдастыруымен «Н. Назарбаев: дәуір, тұлға, қоғам» көшпелі қор көрмесінің тұсаукесерімен өз қызметін бастап кетеді.
Қазіргі уақытта музейде 10 тұрақты көрме залдары жасап тұр. Жаңа ғимараттың жалпы ауданы – 4360,4 м2, оның ішінде экспозициялық-тақырыптық көрме залдарының ауданы – 1425,8 м2 және музей қорының ауданы – 341,23 м2 құрайды. Жаңа музейде шеберханалар, ғылыми кітапхана, қор экспонатын сақтау бөлмелері, шығармашылық бөлмелері қарастырылған. Көрме залдарында жаңа технологиялар көлемді LED экрандар, интерактивті виртуалды кітап, мультимедиялық жабдықтар, виртуалды голографиялық кешен, ақпараттық киоскілер іске қосылды.
Қазіргі уақытта Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі облысымыздың мәдени орталығы ретінде, өткеннің жақсы дәстүрлерін жалғастырып, жаңашылдықпен жұмыс жасап келе жатқан, қор сақтау, көрме, ғылыми-ізденіс жұмыстарын жолға қойып, еліміздің және алыс-жақын шетел музейлері, ғылыми-зерттеу мекемелерімен ынтымақтастықты дамытуда.

== Экспозиция ==

1.	Табиғат залы
2.	Археология залы
3.	Алтын зал
4.	Қазақ хандығы залы
5.	«1869-1941 жылдардағы өлке тарихы» залы
6.	«Ерлік пен Даңқ» залы
7.	«1945-1991 жылдардағы өлке тарихы» залы
8.	«Тәуелсіздік жолымен» залы
9.	Этнография залы
10.	«Тарих және тұлға» тақырыптық-экспозициялық залы
11.	 «Руханият» көрме залы


== Басшылар ==

1. Тёмушка Давид Трофимович (1929-1946 )&lt;br&gt;

2. Черников Константин Степанович (1947-1962)&lt;br&gt;

3. Сарсенова Рахила Сарсенқызы (1965-1974)&lt;br&gt;

4. Петров Николай Петрович (1974-1980)&lt;br&gt;

5. Ілиясова Рысжан Ілиясқызы  (1980-2003)&lt;br&gt;

6. Құрманбек Еркін Жолмырзаұлы (2003-2010)&lt;br&gt;

7. [[Амантай Өтегенов]] Шәмілұлы (2010-2012)&lt;br&gt;

8. Ешбай Бақытжан Сарсенғалиқызы (2012-2013)&lt;br&gt;

9. Дуйсенгали Мейрам Нурланұлы (2013 жылдан бастап)&lt;br&gt;


==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aqtobe-museum.kz/kz/contacts/istoriya-muzeya|title=Музей тарихы|author=|date=|website=aqtobe-museum.kz|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=kk}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;Қазақ ұлттық энциклопедиясы&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{кітап|авторы= |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Ғасырлар мұрасының шырақшысы |шынайы атауы= Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің тарихы |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ақтөбе |баспасы=&quot;Хабар-Сервис&quot; |жыл=2014 |томы= |беттері= |барлық беті= 144|сериясы= |isbn=978-9965-02-399-6 |тиражы=3000 }}&lt;/ref&gt;

{{Stub:Қазақ мәдениеті}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:1929 жылы құрылған мұражайлар]]
[[Санат:Ақтөбе мұражайлары]]
[[Санат:Қазақстан өлкетану мұражайлары]]</text>
      <sha1>k7a7j54rnhmf83e7nh17k2y9tx0bfyr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621172</id>
      <parentid>3621171</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:28:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiman Tauman</username>
        <id>182650</id>
      </contributor>
      <origin>3621172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18368" sha1="953bq0afbfefmzbmcyur6lzp1tcs32e" xml:space="preserve">{{Мұражай
 |атауы        = Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі
 |sort            = 
 |шынайы атауы        = 
 |логотипі             = Музей Логотип Ақтөбе.png
 |логотип ені          = 150px
 |сурет            = Ақтөбе облыстық тарихи өлкетану музейі.jpg
 |сурет ені          = 250px
 |сурет атауы         = Ақтөбе облыстық тарихи өлкетану музейі.jpg
 |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
 |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
 |region          = 
 |CoordScale      = 
 |құрылған уақыты         = 1929 жыл
 |орналасқан жері = Ақтөбе қаласы, Алтын Орда шағын ауданы, Ораз Тәтеұлы 3 көшесі. 
 |түрі         = 
 |келушілер саны      = 
 |директоры        = Мейрам Нұрланұлы Дуйсенгали
 |аялдама          = Жекпе-жек
 |ашылу уақыты          = 09:00 - 18:00
 |сайты          = https://aqtobe-museum.kz/kz/
 |Commons         = 
}}

'''Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі''' – мәдени-ағарту мекемесі. [[1929 жыл|1929]] ж. құрылған. 

== Тарихы ==

Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің негізінің қалануы, архив құжаттарында 1929 жылдың 25 тамызында ұйымдастырылған өлке тарихын таныстыратын көрмеден бастағандығы, Қазақстан өлкесін зерттеу қоғамының [[Ақтөбе]] бөлімімен осы көрмеге ерекше назар аударылғандығы және болашақ музейдің қалыптасуына себепші болғандығы келтіріледі. Алғашқыда шағын мектеп музейі ретінде шаңырақ көтеріп, кейіннен жергілікті басқару жүйесіне қарасты «Жергілікті өлкетану музейі», «Округтік өлкетану музейі» деп аталады.
Мекеменің бастау тарихында оның ұйымдастырушысы әрі басшысы болған Давид Трофимович Темушка, 1929-1945 жылдар аралығында музей меңгерушісі қызметін атқарып оның дамуына үлкен күш жігерін жұмсаған азамат.
1929-1934 жылдың шілдесі аралығында өлкетану музейі көлемі 6 х 6 ш.м. болатын қала шетіндегі лайықталмаған ғимаратта орналасады.
{{сурет бөлігі|сур=Қ.Жұбановтың өз қолымен Қазақстанды зерттеу Орталығы, Ақтөбе филиалына жазған өтініші. 1926 жыл.jpeg|позиция=|қолы=|ені=250|жалпы=250|жоғары=250|оңға=250|төмен=250|солға=250}}
1934 жылы музей миссионерлік шіркеу мектебінің ғимаратына көшіріледі. Осы жылдың желтоқсан айында сол кездегі Ленин көшесі бойындағы бұрынғы «Торговый синдикат» кеңсесінің орнына қоныс аударады. 1946 жылы қалалық атқару комитетінің шешімімен өлкетану музейі орналасқан ғимарат маман кадрларды дайындау еңбек резервіне беріледі. Бұдан кейін уақытша мәдениет үйінің екінші қабатына қоныстанған ұжым қыркүйек айында кезіндегі Комсомольская көшесі 22 мекен-жайына көшіріледі. Бұл уақыттағы тақырыптық экспозиция 3 бөлімді қамтыды, атап айтсақ, табиғат, тарих және социалистік құрылыс бөлімдерінен тұрды. Экспозиция залдарынан бөлек музейде кітапхана, архив және қор бөлімі жұмыс жасады. 1962 жылы музей сол кездегі Фрунзе көшесіндегі 62 үйге қоныс аударады.
1965 жылдың мамыр айында облыстық музейді орналастыруға, алдағы уақыттағы жарты ғасырдан астам тарихы байланысты қала орталығындағы бұрынғы екі қабатты қонақ үйдің ғимараты ұсынылды.
Ғимараттың жалпы ауданы 848,6 ш.м. болса, тақырыптық экспозиция жасақтауға 563 ш.м. бөлінді. Осы жылдың маусым айында музей директоры болып Рахила Сарсенқызы Сарсенова тағайындалады. Бұған дейін мемлекеттік қызметтерде жинақталған тәжірбиесінің арқасында музей алдында тұрған күрделі мәселелерді қысқа мерзімде шешуге күш-жігерін салды. Ғимаратты музейге лайықтау мақсатындағы күрделі жөндеу жұмыстары 1965 жылдың желтоқсанында аяқталады. Ғылыми қызметкерлермен бірге білек сыбана кірісіп кеткен Рахила Сарсенқызы қала және облыс тұрғындарымен байланысқа түсіп, жасақталуы керек экспозицияға материалдар жинақтай бастады. Музей ішін заман талабына сай қайта жасақтау Орынбор шығармашылық-өндірістік шеберхасына тапсырылады.
1967 жылдың 6 маусымында облыстық тарихи-өлкетану музейінің ашылу салтанаты өтіп, оған [[Қазақстан Компартиясы Орталық комитеті]]нің бірінші хатшысы [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] қатысады.
Өткен ғасырдың 60-70 жылдары Қазақстанда археология ғылымы жаңа табыстарға қол жеткізіп, жергілікті жерлердегі музейлердің қоры өлке тарихының ежелгі кезеңінен сыр шертетін жәдігерлермен толыға түсті. Қызметкерлердің белсенділігі мен тұрғындардың қызығушылығы арқасында өңірлерде құрып кету қаупі бар және ғылым үшін маңызды ескерткіштер кәсіби мамандармен зерттеле бастады. 1955 жылы белгілі ғалым В.С.Сорокин [[Ақтөбе облысы]]ның [[Елек]], [[Қобда]], [[Жем]], [[Қарғалы]] және [[Ор]] өзендерінің бойында қазба жұмыстарын жүргізіп, қола дәуірінде өмір сүрген тұрғындардың материалдық мәдениеті мен шаруашылығына қатысты деректерді зерттеді. Бұдан кейін 70-ші жылдардың басында ерте темір дәуіріне қатысты көлемді ғылыми-зерттеу жұмыстарын Қазақ КСР ҒА Ш.Уәлиханов атындағы ТАЭИ Оңтүстік Қазақстан кешенді экспедициясының Қаратау тобы (жетекшісі т.ғ.к. М.Қ.Қадырбаев) үш маусымда жүргізді. Жұмыс қортындысы бойынша Бесоба, Сынтас, Жалғыз оба, Камыссай қорғандарынан сармат шеберлерінің қолынан шыққан алтын бұйымдар мен тұрмыстық заттар музей қорын толықтырды.
Табылған археологиялық заттарға қатысты қызығушылықтың артуына байланысты 1974 жылдың желтоқсан айынан бастап облыстық тарихи-өлкетану музейінде қаладағы мектеп оқушыларының қатысуымен «Жас археолог» үйірмесі құрылады. Үйірменің жетекшісі облыстық музейдің Ғылыми кеңесінің мүшесі, КСРО геология саласының үздігі В.В.Родионов.
1980 жылы музей басшылығына Рысжан Ілиясова келгеннен кейін мәдениет ордасына жаңа дем берді. 1981 жылдың 10 қыркүйегінде облыстық музей күрделі жөндеу жұмыстарына жабылып, 1985 жылдың 5 шілдесінде табиғат және Кеңестік кезеңге дейінгі бөлім залдары ашылды. Бір жылдан кейін Кеңестік қоғам залы келушілерді қабылдай бастады. Облыстық музей қызметкерлерінің ғылыми ізденіс жұмыстарының нәтижесінде майдан даласында Ұлы Жеңісті жақындатуға үлес қосқан 101-ші ұлттық атқыштар бригадасы мен 312-ші атқыштар дивизиясының құрылуы мен ерліктерін насихаттаған экспозиция бөлімі қайта жасақталса, қорға түскен Кеңес Одағының Батыры В.И.Пацаевтың жеке тұтынған заттарымен тақырыптық экспозициясы кеңейтілді.
Еліміз тәуелсіздігін жариялағаннан кейін ұлттық тарихтың «ақтаңдары» ашылып, тарихи тұлғалардың есімдері қайтадан халқымен қауышты. 1992 жылы Тама [[Есет Көкіұлы]]ның 325 жылдығы қарсаңында облыстық музейдің экспозициясына өзгерістер енгізіліп, жаңадан құрылымдық жоспары жасалды. Осы жылы алғашқы жасақталған «Дулығалы дала перзенттері» залы ашылды.
Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі 1999 жылы Красноярскідегі «Открытый музей» Халықаралық ассоциясының, 2003 жылы «Қазақстан ИКОМ-ы»-Халықаралық музейлер кеңесінің мүшелігіне өтті.
2003-2010 жылдар аралығында облыстық музейге ұзақ жылдар облыстың мәдениеті мен өнер саласын басқарған Қазақстан Республикасының мәдениет қайраткері Еркін Жолмырзаұлы Құрманбеков басшылық етті. Тарихтан орын алған ұлы тұлғаларды ұлықтауға арналған танымдық шаралар, ғылыми конференциялар, экспедициялар ұйымдастырып, Әл-Фараби, Шоқан, Абай, Махмұд Қашқари, Жалаңтөс, Бейбарыс, Ахмет Яссауи, Әбілқайыр хан, Әйтеке би, Исатай Тайманұлы, Қызыл Тұрдалыұлы, Молдабай, Қазанғап, Б.Қаратаев, А.Бірімжанов, А.Қалменов және басқа да тұлғалардың есімдері ұрпақ жадында сақталу үшін кеңінен насихаттауды жолға қойды.
2013 жылы Облыстық тарих, этнография және археология орталығы музейге қосылды. Осындай өзгерістер, музей қызметкерлерінің ғылыми бағыттағы ізденіс жұмыстарын одан әрі дамыта түсті.
2013 жылы музей басшылығына білімді, іскер, музей саласын дамытуға күш салып келе жатқан, жалынды жастардың бірі Мейрам Нұрланұлы Дүйсенғали келді. Көп жылдардан бері Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің басты мәселелерінің бірі – жаңа ғимараттың қажеттілігі тұрды. Осы жағдайға облыс әкімшілігінің тікелей араласуымен қаланың жаңа ауданында музей ісіне қатысты заманауи құрылыс талаптарын ескере отырып жаңа зәулім ғимараттың негізі қаланады.
Облыстық тарихи-өлкетану музейінің жаңа ғимараты 2018 жылы 14 қараша күні ресми ашылды. Еңселі ғимараттың ашылу салтанаты Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасының кітапханасының ұйымдастыруымен «Н. Назарбаев: дәуір, тұлға, қоғам» көшпелі қор көрмесінің тұсаукесерімен өз қызметін бастап кетеді.
Қазіргі уақытта музейде 10 тұрақты көрме залдары жасап тұр. Жаңа ғимараттың жалпы ауданы – 4360,4 м2, оның ішінде экспозициялық-тақырыптық көрме залдарының ауданы – 1425,8 м2 және музей қорының ауданы – 341,23 м2 құрайды. Жаңа музейде шеберханалар, ғылыми кітапхана, қор экспонатын сақтау бөлмелері, шығармашылық бөлмелері қарастырылған. Көрме залдарында жаңа технологиялар көлемді LED экрандар, интерактивті виртуалды кітап, мультимедиялық жабдықтар, виртуалды голографиялық кешен, ақпараттық киоскілер іске қосылды.
Қазіргі уақытта Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі облысымыздың мәдени орталығы ретінде, өткеннің жақсы дәстүрлерін жалғастырып, жаңашылдықпен жұмыс жасап келе жатқан, қор сақтау, көрме, ғылыми-ізденіс жұмыстарын жолға қойып, еліміздің және алыс-жақын шетел музейлері, ғылыми-зерттеу мекемелерімен ынтымақтастықты дамытуда.

== Экспозиция ==

1.	Табиғат залы
2.	Археология залы
3.	Алтын зал
4.	Қазақ хандығы залы
5.	«1869-1941 жылдардағы өлке тарихы» залы
6.	«Ерлік пен Даңқ» залы
7.	«1945-1991 жылдардағы өлке тарихы» залы
8.	«Тәуелсіздік жолымен» залы
9.	Этнография залы
10.	«Тарих және тұлға» тақырыптық-экспозициялық залы
11.	 «Руханият» көрме залы


== Басшылар ==

1. Тёмушка Давид Трофимович (1929-1946 )&lt;br&gt;

2. Черников Константин Степанович (1947-1962)&lt;br&gt;

3. Сарсенова Рахила Сарсенқызы (1965-1974)&lt;br&gt;

4. Петров Николай Петрович (1974-1980)&lt;br&gt;

5. Ілиясова Рысжан Ілиясқызы  (1980-2003)&lt;br&gt;

6. Құрманбек Еркін Жолмырзаұлы (2003-2010)&lt;br&gt;

7. [[Амантай Өтегенов]] Шәмілұлы (2010-2012)&lt;br&gt;

8. Ешбай Бақытжан Сарсенғалиқызы (2012-2013)&lt;br&gt;

9. Дуйсенгали Мейрам Нурланұлы (2013 жылдан бастап)&lt;br&gt;


==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aqtobe-museum.kz/kz/contacts/istoriya-muzeya|title=Музей тарихы|author=|date=|website=aqtobe-museum.kz|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=kk}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;Қазақ ұлттық энциклопедиясы&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{кітап|авторы= |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Ғасырлар мұрасының шырақшысы |шынайы атауы= Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің тарихы |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ақтөбе |баспасы=&quot;Хабар-Сервис&quot; |жыл=2014 |томы= |беттері= |барлық беті= 144|сериясы= |isbn=978-9965-02-399-6 |тиражы=3000 }}&lt;/ref&gt;

{{Stub:Қазақ мәдениеті}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:1929 жылы құрылған мұражайлар]]
[[Санат:Ақтөбе мұражайлары]]
[[Санат:Қазақстан өлкетану мұражайлары]]</text>
      <sha1>953bq0afbfefmzbmcyur6lzp1tcs32e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621173</id>
      <parentid>3621172</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:31:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiman Tauman</username>
        <id>182650</id>
      </contributor>
      <origin>3621173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18429" sha1="2r0nojbsj43nlmtp5e38e6khcb2glbb" xml:space="preserve">{{Мұражай
 |атауы        = Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі
 |sort            = 
 |шынайы атауы        = 
 |логотипі             = Музей Логотип Ақтөбе.png
 |логотип ені          = 150px
 |сурет            = Ақтөбе облыстық тарихи өлкетану музейі.jpg
 |сурет ені          = 250px
 |сурет атауы         = Ақтөбе облыстық тарихи өлкетану музейі.jpg
 |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
 |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
 |region          = 
 |CoordScale      = 
 |құрылған уақыты         = 1929 жыл
 |орналасқан жері = Ақтөбе қаласы, Алтын Орда шағын ауданы, Ораз Тәтеұлы 3 көшесі. 
 |түрі         = 
 |келушілер саны      = 
 |директоры        = Мейрам Нұрланұлы Дуйсенгали
 |аялдама          = Жекпе-жек
 |ашылу уақыты          = 09:00 - 18:00
 |сайты          = https://aqtobe-museum.kz/kz/
 |Commons         = 
}}

'''Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі''' – мәдени-ағарту мекемесі. [[1929 жыл|1929]] ж. құрылған. 

== Тарихы ==

Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің негізінің қалануы, архив құжаттарында 1929 жылдың 25 тамызында ұйымдастырылған өлке тарихын таныстыратын көрмеден бастағандығы, Қазақстан өлкесін зерттеу қоғамының [[Ақтөбе]] бөлімімен осы көрмеге ерекше назар аударылғандығы және болашақ музейдің қалыптасуына себепші болғандығы келтіріледі. Алғашқыда шағын мектеп музейі ретінде шаңырақ көтеріп, кейіннен жергілікті басқару жүйесіне қарасты «Жергілікті өлкетану музейі», «Округтік өлкетану музейі» деп аталады.
Мекеменің бастау тарихында оның ұйымдастырушысы әрі басшысы болған Давид Трофимович Темушка, 1929-1945 жылдар аралығында музей меңгерушісі қызметін атқарып оның дамуына үлкен күш жігерін жұмсаған азамат.
1929-1934 жылдың шілдесі аралығында өлкетану музейі көлемі 6 х 6 ш.м. болатын қала шетіндегі лайықталмаған ғимаратта орналасады.
[[Сурет:Қ.Жұбановтың өз қолымен Қазақстанды зерттеу Орталығы, Ақтөбе филиалына жазған өтініші. 1926 жыл.jpeg|нобай|оңға|Қ.Жұбановтың өз қолымен Қазақстанды зерттеу Орталығы, Ақтөбе филиалына жазған өтініші. 1926 жыл]]
1934 жылы музей миссионерлік шіркеу мектебінің ғимаратына көшіріледі. Осы жылдың желтоқсан айында сол кездегі Ленин көшесі бойындағы бұрынғы «Торговый синдикат» кеңсесінің орнына қоныс аударады. 1946 жылы қалалық атқару комитетінің шешімімен өлкетану музейі орналасқан ғимарат маман кадрларды дайындау еңбек резервіне беріледі. Бұдан кейін уақытша мәдениет үйінің екінші қабатына қоныстанған ұжым қыркүйек айында кезіндегі Комсомольская көшесі 22 мекен-жайына көшіріледі. Бұл уақыттағы тақырыптық экспозиция 3 бөлімді қамтыды, атап айтсақ, табиғат, тарих және социалистік құрылыс бөлімдерінен тұрды. Экспозиция залдарынан бөлек музейде кітапхана, архив және қор бөлімі жұмыс жасады. 1962 жылы музей сол кездегі Фрунзе көшесіндегі 62 үйге қоныс аударады.
1965 жылдың мамыр айында облыстық музейді орналастыруға, алдағы уақыттағы жарты ғасырдан астам тарихы байланысты қала орталығындағы бұрынғы екі қабатты қонақ үйдің ғимараты ұсынылды.
Ғимараттың жалпы ауданы 848,6 ш.м. болса, тақырыптық экспозиция жасақтауға 563 ш.м. бөлінді. Осы жылдың маусым айында музей директоры болып Рахила Сарсенқызы Сарсенова тағайындалады. Бұған дейін мемлекеттік қызметтерде жинақталған тәжірбиесінің арқасында музей алдында тұрған күрделі мәселелерді қысқа мерзімде шешуге күш-жігерін салды. Ғимаратты музейге лайықтау мақсатындағы күрделі жөндеу жұмыстары 1965 жылдың желтоқсанында аяқталады. Ғылыми қызметкерлермен бірге білек сыбана кірісіп кеткен Рахила Сарсенқызы қала және облыс тұрғындарымен байланысқа түсіп, жасақталуы керек экспозицияға материалдар жинақтай бастады. Музей ішін заман талабына сай қайта жасақтау Орынбор шығармашылық-өндірістік шеберхасына тапсырылады.
1967 жылдың 6 маусымында облыстық тарихи-өлкетану музейінің ашылу салтанаты өтіп, оған [[Қазақстан Компартиясы Орталық комитеті]]нің бірінші хатшысы [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] қатысады.
Өткен ғасырдың 60-70 жылдары Қазақстанда археология ғылымы жаңа табыстарға қол жеткізіп, жергілікті жерлердегі музейлердің қоры өлке тарихының ежелгі кезеңінен сыр шертетін жәдігерлермен толыға түсті. Қызметкерлердің белсенділігі мен тұрғындардың қызығушылығы арқасында өңірлерде құрып кету қаупі бар және ғылым үшін маңызды ескерткіштер кәсіби мамандармен зерттеле бастады. 1955 жылы белгілі ғалым В.С.Сорокин [[Ақтөбе облысы]]ның [[Елек]], [[Қобда]], [[Жем]], [[Қарғалы]] және [[Ор]] өзендерінің бойында қазба жұмыстарын жүргізіп, қола дәуірінде өмір сүрген тұрғындардың материалдық мәдениеті мен шаруашылығына қатысты деректерді зерттеді. Бұдан кейін 70-ші жылдардың басында ерте темір дәуіріне қатысты көлемді ғылыми-зерттеу жұмыстарын Қазақ КСР ҒА Ш.Уәлиханов атындағы ТАЭИ Оңтүстік Қазақстан кешенді экспедициясының Қаратау тобы (жетекшісі т.ғ.к. М.Қ.Қадырбаев) үш маусымда жүргізді. Жұмыс қортындысы бойынша Бесоба, Сынтас, Жалғыз оба, Камыссай қорғандарынан сармат шеберлерінің қолынан шыққан алтын бұйымдар мен тұрмыстық заттар музей қорын толықтырды.
Табылған археологиялық заттарға қатысты қызығушылықтың артуына байланысты 1974 жылдың желтоқсан айынан бастап облыстық тарихи-өлкетану музейінде қаладағы мектеп оқушыларының қатысуымен «Жас археолог» үйірмесі құрылады. Үйірменің жетекшісі облыстық музейдің Ғылыми кеңесінің мүшесі, КСРО геология саласының үздігі В.В.Родионов.
1980 жылы музей басшылығына Рысжан Ілиясова келгеннен кейін мәдениет ордасына жаңа дем берді. 1981 жылдың 10 қыркүйегінде облыстық музей күрделі жөндеу жұмыстарына жабылып, 1985 жылдың 5 шілдесінде табиғат және Кеңестік кезеңге дейінгі бөлім залдары ашылды. Бір жылдан кейін Кеңестік қоғам залы келушілерді қабылдай бастады. Облыстық музей қызметкерлерінің ғылыми ізденіс жұмыстарының нәтижесінде майдан даласында Ұлы Жеңісті жақындатуға үлес қосқан 101-ші ұлттық атқыштар бригадасы мен 312-ші атқыштар дивизиясының құрылуы мен ерліктерін насихаттаған экспозиция бөлімі қайта жасақталса, қорға түскен Кеңес Одағының Батыры В.И.Пацаевтың жеке тұтынған заттарымен тақырыптық экспозициясы кеңейтілді.
Еліміз тәуелсіздігін жариялағаннан кейін ұлттық тарихтың «ақтаңдары» ашылып, тарихи тұлғалардың есімдері қайтадан халқымен қауышты. 1992 жылы Тама [[Есет Көкіұлы]]ның 325 жылдығы қарсаңында облыстық музейдің экспозициясына өзгерістер енгізіліп, жаңадан құрылымдық жоспары жасалды. Осы жылы алғашқы жасақталған «Дулығалы дала перзенттері» залы ашылды.
Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі 1999 жылы Красноярскідегі «Открытый музей» Халықаралық ассоциясының, 2003 жылы «Қазақстан ИКОМ-ы»-Халықаралық музейлер кеңесінің мүшелігіне өтті.
2003-2010 жылдар аралығында облыстық музейге ұзақ жылдар облыстың мәдениеті мен өнер саласын басқарған Қазақстан Республикасының мәдениет қайраткері Еркін Жолмырзаұлы Құрманбеков басшылық етті. Тарихтан орын алған ұлы тұлғаларды ұлықтауға арналған танымдық шаралар, ғылыми конференциялар, экспедициялар ұйымдастырып, Әл-Фараби, Шоқан, Абай, Махмұд Қашқари, Жалаңтөс, Бейбарыс, Ахмет Яссауи, Әбілқайыр хан, Әйтеке би, Исатай Тайманұлы, Қызыл Тұрдалыұлы, Молдабай, Қазанғап, Б.Қаратаев, А.Бірімжанов, А.Қалменов және басқа да тұлғалардың есімдері ұрпақ жадында сақталу үшін кеңінен насихаттауды жолға қойды.
2013 жылы Облыстық тарих, этнография және археология орталығы музейге қосылды. Осындай өзгерістер, музей қызметкерлерінің ғылыми бағыттағы ізденіс жұмыстарын одан әрі дамыта түсті.
2013 жылы музей басшылығына білімді, іскер, музей саласын дамытуға күш салып келе жатқан, жалынды жастардың бірі Мейрам Нұрланұлы Дүйсенғали келді. Көп жылдардан бері Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің басты мәселелерінің бірі – жаңа ғимараттың қажеттілігі тұрды. Осы жағдайға облыс әкімшілігінің тікелей араласуымен қаланың жаңа ауданында музей ісіне қатысты заманауи құрылыс талаптарын ескере отырып жаңа зәулім ғимараттың негізі қаланады.
Облыстық тарихи-өлкетану музейінің жаңа ғимараты 2018 жылы 14 қараша күні ресми ашылды. Еңселі ғимараттың ашылу салтанаты Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасының кітапханасының ұйымдастыруымен «Н. Назарбаев: дәуір, тұлға, қоғам» көшпелі қор көрмесінің тұсаукесерімен өз қызметін бастап кетеді.
Қазіргі уақытта музейде 10 тұрақты көрме залдары жасап тұр. Жаңа ғимараттың жалпы ауданы – 4360,4 м2, оның ішінде экспозициялық-тақырыптық көрме залдарының ауданы – 1425,8 м2 және музей қорының ауданы – 341,23 м2 құрайды. Жаңа музейде шеберханалар, ғылыми кітапхана, қор экспонатын сақтау бөлмелері, шығармашылық бөлмелері қарастырылған. Көрме залдарында жаңа технологиялар көлемді LED экрандар, интерактивті виртуалды кітап, мультимедиялық жабдықтар, виртуалды голографиялық кешен, ақпараттық киоскілер іске қосылды.
Қазіргі уақытта Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі облысымыздың мәдени орталығы ретінде, өткеннің жақсы дәстүрлерін жалғастырып, жаңашылдықпен жұмыс жасап келе жатқан, қор сақтау, көрме, ғылыми-ізденіс жұмыстарын жолға қойып, еліміздің және алыс-жақын шетел музейлері, ғылыми-зерттеу мекемелерімен ынтымақтастықты дамытуда.

== Экспозиция ==

1.	Табиғат залы
2.	Археология залы
3.	Алтын зал
4.	Қазақ хандығы залы
5.	«1869-1941 жылдардағы өлке тарихы» залы
6.	«Ерлік пен Даңқ» залы
7.	«1945-1991 жылдардағы өлке тарихы» залы
8.	«Тәуелсіздік жолымен» залы
9.	Этнография залы
10.	«Тарих және тұлға» тақырыптық-экспозициялық залы
11.	 «Руханият» көрме залы


== Басшылар ==

1. Тёмушка Давид Трофимович (1929-1946 )&lt;br&gt;

2. Черников Константин Степанович (1947-1962)&lt;br&gt;

3. Сарсенова Рахила Сарсенқызы (1965-1974)&lt;br&gt;

4. Петров Николай Петрович (1974-1980)&lt;br&gt;

5. Ілиясова Рысжан Ілиясқызы  (1980-2003)&lt;br&gt;

6. Құрманбек Еркін Жолмырзаұлы (2003-2010)&lt;br&gt;

7. [[Амантай Өтегенов]] Шәмілұлы (2010-2012)&lt;br&gt;

8. Ешбай Бақытжан Сарсенғалиқызы (2012-2013)&lt;br&gt;

9. Дуйсенгали Мейрам Нурланұлы (2013 жылдан бастап)&lt;br&gt;


==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aqtobe-museum.kz/kz/contacts/istoriya-muzeya|title=Музей тарихы|author=|date=|website=aqtobe-museum.kz|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=kk}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;Қазақ ұлттық энциклопедиясы&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{кітап|авторы= |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Ғасырлар мұрасының шырақшысы |шынайы атауы= Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің тарихы |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ақтөбе |баспасы=&quot;Хабар-Сервис&quot; |жыл=2014 |томы= |беттері= |барлық беті= 144|сериясы= |isbn=978-9965-02-399-6 |тиражы=3000 }}&lt;/ref&gt;

{{Stub:Қазақ мәдениеті}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:1929 жылы құрылған мұражайлар]]
[[Санат:Ақтөбе мұражайлары]]
[[Санат:Қазақстан өлкетану мұражайлары]]</text>
      <sha1>2r0nojbsj43nlmtp5e38e6khcb2glbb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621175</id>
      <parentid>3621173</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:49:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiman Tauman</username>
        <id>182650</id>
      </contributor>
      <origin>3621175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18430" sha1="kjuu4j4bsb56fmfdyru1el9rl5zaog8" xml:space="preserve">{{Мұражай
 |атауы        = Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі
 |sort            = 
 |шынайы атауы        = 
 |логотипі             = Музей Логотип Ақтөбе.png
 |логотип ені          = 150px
 |сурет            = Ақтөбе облыстық тарихи өлкетану музейі.jpg
 |сурет ені          = 250px
 |сурет атауы         = Ақтөбе облыстық тарихи өлкетану музейі.jpg
 |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
 |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
 |region          = 
 |CoordScale      = 
 |құрылған уақыты         = 1929 жыл
 |орналасқан жері = Ақтөбе қаласы, Алтын Орда шағын ауданы, Ораз Тәтеұлы 3 көшесі. 
 |түрі         = 
 |келушілер саны      = 
 |директоры        = Мейрам Нұрланұлы Дуйсенгали
 |аялдама          = Жекпе-жек
 |ашылу уақыты          = 09:00 - 18:00
 |сайты          = https://aqtobe-museum.kz/kz/
 |Commons         = 
}}

'''Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі''' – мәдени-ағарту мекемесі. [[1929 жыл|1929]] ж. құрылған. 

== Тарихы ==

Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің негізінің қалануы, архив құжаттарында 1929 жылдың 25 тамызында ұйымдастырылған өлке тарихын таныстыратын көрмеден бастағандығы, Қазақстан өлкесін зерттеу қоғамының [[Ақтөбе]] бөлімімен осы көрмеге ерекше назар аударылғандығы және болашақ музейдің қалыптасуына себепші болғандығы келтіріледі. Алғашқыда шағын мектеп музейі ретінде шаңырақ көтеріп, кейіннен жергілікті басқару жүйесіне қарасты «Жергілікті өлкетану музейі», «Округтік өлкетану музейі» деп аталады.
Мекеменің бастау тарихында оның ұйымдастырушысы әрі басшысы болған Давид Трофимович Темушка, 1929-1945 жылдар аралығында музей меңгерушісі қызметін атқарып оның дамуына үлкен күш жігерін жұмсаған азамат.
1929-1934 жылдың шілдесі аралығында өлкетану музейі көлемі 6 х 6 ш.м. болатын қала шетіндегі лайықталмаған ғимаратта орналасады.
[[Сурет:Қ.Жұбановтың өз қолымен Қазақстанды зерттеу Орталығы, Ақтөбе филиалына жазған өтініші. 1926 жыл.jpeg|нобай|оңға|Қ.Жұбановтың өз қолымен Қазақстанды зерттеу Орталығы, Ақтөбе филиалына жазған өтініші. 1926 жыл]]
1934 жылы музей миссионерлік шіркеу мектебінің ғимаратына көшіріледі. Осы жылдың желтоқсан айында сол кездегі Ленин көшесі бойындағы бұрынғы «Торговый синдикат» кеңсесінің орнына қоныс аударады. 1946 жылы қалалық атқару комитетінің шешімімен өлкетану музейі орналасқан ғимарат маман кадрларды дайындау еңбек резервіне беріледі. Бұдан кейін уақытша мәдениет үйінің екінші қабатына қоныстанған ұжым қыркүйек айында кезіндегі Комсомольская көшесі 22 мекен-жайына көшіріледі. Бұл уақыттағы тақырыптық экспозиция 3 бөлімді қамтыды, атап айтсақ, табиғат, тарих және социалистік құрылыс бөлімдерінен тұрды. Экспозиция залдарынан бөлек музейде кітапхана, архив және қор бөлімі жұмыс жасады. 1962 жылы музей сол кездегі Фрунзе көшесіндегі 62 үйге қоныс аударады.
1965 жылдың мамыр айында облыстық музейді орналастыруға, алдағы уақыттағы жарты ғасырдан астам тарихы байланысты қала орталығындағы бұрынғы екі қабатты қонақ үйдің ғимараты ұсынылды.
Ғимараттың жалпы ауданы 848,6 ш.м. болса, тақырыптық экспозиция жасақтауға 563 ш.м. бөлінді. Осы жылдың маусым айында музей директоры болып Рахила Сарсенқызы Сарсенова тағайындалады. Бұған дейін мемлекеттік қызметтерде жинақталған тәжірбиесінің арқасында музей алдында тұрған күрделі мәселелерді қысқа мерзімде шешуге күш-жігерін салды. Ғимаратты музейге лайықтау мақсатындағы күрделі жөндеу жұмыстары 1965 жылдың желтоқсанында аяқталады. Ғылыми қызметкерлермен бірге білек сыбана кірісіп кеткен Рахила Сарсенқызы қала және облыс тұрғындарымен байланысқа түсіп, жасақталуы керек экспозицияға материалдар жинақтай бастады. Музей ішін заман талабына сай қайта жасақтау Орынбор шығармашылық-өндірістік шеберхасына тапсырылады.
1967 жылдың 6 маусымында облыстық тарихи-өлкетану музейінің ашылу салтанаты өтіп, оған [[Қазақстан Компартиясы Орталық комитеті]]нің бірінші хатшысы [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] қатысады.
Өткен ғасырдың 60-70 жылдары Қазақстанда археология ғылымы жаңа табыстарға қол жеткізіп, жергілікті жерлердегі музейлердің қоры өлке тарихының ежелгі кезеңінен сыр шертетін жәдігерлермен толыға түсті. Қызметкерлердің белсенділігі мен тұрғындардың қызығушылығы арқасында өңірлерде құрып кету қаупі бар және ғылым үшін маңызды ескерткіштер кәсіби мамандармен зерттеле бастады. 1955 жылы белгілі ғалым В.С.Сорокин [[Ақтөбе облысы]]ның [[Елек]], [[Қобда]], [[Жем]], [[Қарғалы]] және [[Ор]] өзендерінің бойында қазба жұмыстарын жүргізіп, қола дәуірінде өмір сүрген тұрғындардың материалдық мәдениеті мен шаруашылығына қатысты деректерді зерттеді. Бұдан кейін 70-ші жылдардың басында ерте темір дәуіріне қатысты көлемді ғылыми-зерттеу жұмыстарын Қазақ КСР ҒА Ш.Уәлиханов атындағы ТАЭИ Оңтүстік Қазақстан кешенді экспедициясының Қаратау тобы (жетекшісі т.ғ.к. М.Қ.Қадырбаев) үш маусымда жүргізді. Жұмыс қортындысы бойынша Бесоба, Сынтас, Жалғыз оба, Камыссай қорғандарынан сармат шеберлерінің қолынан шыққан алтын бұйымдар мен тұрмыстық заттар музей қорын толықтырды.
Табылған археологиялық заттарға қатысты қызығушылықтың артуына байланысты 1974 жылдың желтоқсан айынан бастап облыстық тарихи-өлкетану музейінде қаладағы мектеп оқушыларының қатысуымен «Жас археолог» үйірмесі құрылады. Үйірменің жетекшісі облыстық музейдің Ғылыми кеңесінің мүшесі, КСРО геология саласының үздігі В.В.Родионов.
1980 жылы музей басшылығына Рысжан Ілиясова келгеннен кейін мәдениет ордасына жаңа дем берді. 1981 жылдың 10 қыркүйегінде облыстық музей күрделі жөндеу жұмыстарына жабылып, 1985 жылдың 5 шілдесінде табиғат және Кеңестік кезеңге дейінгі бөлім залдары ашылды. Бір жылдан кейін Кеңестік қоғам залы келушілерді қабылдай бастады. Облыстық музей қызметкерлерінің ғылыми ізденіс жұмыстарының нәтижесінде майдан даласында Ұлы Жеңісті жақындатуға үлес қосқан 101-ші ұлттық атқыштар бригадасы мен 312-ші атқыштар дивизиясының құрылуы мен ерліктерін насихаттаған экспозиция бөлімі қайта жасақталса, қорға түскен Кеңес Одағының Батыры В.И.Пацаевтың жеке тұтынған заттарымен тақырыптық экспозициясы кеңейтілді.
Еліміз тәуелсіздігін жариялағаннан кейін ұлттық тарихтың «ақтаңдары» ашылып, тарихи тұлғалардың есімдері қайтадан халқымен қауышты. 1992 жылы Тама [[Есет Көкіұлы]]ның 325 жылдығы қарсаңында облыстық музейдің экспозициясына өзгерістер енгізіліп, жаңадан құрылымдық жоспары жасалды. Осы жылы алғашқы жасақталған «Дулығалы дала перзенттері» залы ашылды.
Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі 1999 жылы Красноярскідегі «Открытый музей» Халықаралық ассоциясының, 2003 жылы «Қазақстан ИКОМ-ы»-Халықаралық музейлер кеңесінің мүшелігіне өтті.
2003-2010 жылдар аралығында облыстық музейге ұзақ жылдар облыстың мәдениеті мен өнер саласын басқарған Қазақстан Республикасының мәдениет қайраткері Еркін Жолмырзаұлы Құрманбеков басшылық етті. Тарихтан орын алған ұлы тұлғаларды ұлықтауға арналған танымдық шаралар, ғылыми конференциялар, экспедициялар ұйымдастырып, Әл-Фараби, Шоқан, Абай, Махмұд Қашқари, Жалаңтөс, Бейбарыс, Ахмет Яссауи, Әбілқайыр хан, Әйтеке би, Исатай Тайманұлы, Қызыл Тұрдалыұлы, Молдабай, Қазанғап, Б.Қаратаев, А.Бірімжанов, А.Қалменов және басқа да тұлғалардың есімдері ұрпақ жадында сақталу үшін кеңінен насихаттауды жолға қойды.
2013 жылы Облыстық тарих, этнография және археология орталығы музейге қосылды. Осындай өзгерістер, музей қызметкерлерінің ғылыми бағыттағы ізденіс жұмыстарын одан әрі дамыта түсті.
2013 жылы музей басшылығына білімді, іскер, музей саласын дамытуға күш салып келе жатқан, жалынды жастардың бірі Мейрам Нұрланұлы Дүйсенғали келді. Көп жылдардан бері Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің басты мәселелерінің бірі – жаңа ғимараттың қажеттілігі тұрды. Осы жағдайға облыс әкімшілігінің тікелей араласуымен қаланың жаңа ауданында музей ісіне қатысты заманауи құрылыс талаптарын ескере отырып жаңа зәулім ғимараттың негізі қаланады.
Облыстық тарихи-өлкетану музейінің жаңа ғимараты 2018 жылы 14 қараша күні ресми ашылды. Еңселі ғимараттың ашылу салтанаты Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасының кітапханасының ұйымдастыруымен «Н. Назарбаев: дәуір, тұлға, қоғам» көшпелі қор көрмесінің тұсаукесерімен өз қызметін бастап кетеді.
Қазіргі уақытта музейде 10 тұрақты көрме залдары жасап тұр. Жаңа ғимараттың жалпы ауданы – 4360,4 м2, оның ішінде экспозициялық-тақырыптық көрме залдарының ауданы – 1425,8 м2 және музей қорының ауданы – 341,23 м2 құрайды. Жаңа музейде шеберханалар, ғылыми кітапхана, қор экспонатын сақтау бөлмелері, шығармашылық бөлмелері қарастырылған. Көрме залдарында жаңа технологиялар көлемді LED экрандар, интерактивті виртуалды кітап, мультимедиялық жабдықтар, виртуалды голографиялық кешен, ақпараттық киоскілер іске қосылды.
Қазіргі уақытта Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі облысымыздың мәдени орталығы ретінде, өткеннің жақсы дәстүрлерін жалғастырып, жаңашылдықпен жұмыс жасап келе жатқан, қор сақтау, көрме, ғылыми-ізденіс жұмыстарын жолға қойып, еліміздің және алыс-жақын шетел музейлері, ғылыми-зерттеу мекемелерімен ынтымақтастықты дамытуда.
&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aqtobe-museum.kz/kz/contacts/istoriya-muzeya|title=Музей тарихы|author=|date=|website=aqtobe-museum.kz|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=kk}}&lt;/ref&gt;

== Экспозиция ==

1.	Табиғат залы
2.	Археология залы
3.	Алтын зал
4.	Қазақ хандығы залы
5.	«1869-1941 жылдардағы өлке тарихы» залы
6.	«Ерлік пен Даңқ» залы
7.	«1945-1991 жылдардағы өлке тарихы» залы
8.	«Тәуелсіздік жолымен» залы
9.	Этнография залы
10.	«Тарих және тұлға» тақырыптық-экспозициялық залы
11.	 «Руханият» көрме залы


== Басшылар ==

1. Тёмушка Давид Трофимович (1929-1946 )&lt;br&gt;

2. Черников Константин Степанович (1947-1962)&lt;br&gt;

3. Сарсенова Рахила Сарсенқызы (1965-1974)&lt;br&gt;

4. Петров Николай Петрович (1974-1980)&lt;br&gt;

5. Ілиясова Рысжан Ілиясқызы  (1980-2003)&lt;br&gt;

6. Құрманбек Еркін Жолмырзаұлы (2003-2010)&lt;br&gt;

7. [[Амантай Өтегенов]] Шәмілұлы (2010-2012)&lt;br&gt;

8. Ешбай Бақытжан Сарсенғалиқызы (2012-2013)&lt;br&gt;

9. Дуйсенгали Мейрам Нурланұлы (2013 жылдан бастап)&lt;br&gt;
&lt;ref&gt;{{кітап|авторы= |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Ғасырлар мұрасының шырақшысы |шынайы атауы= Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің тарихы |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ақтөбе |баспасы=&quot;Хабар-Сервис&quot; |жыл=2014 |томы= |беттері= |барлық беті= 144|сериясы= |isbn=978-9965-02-399-6 |тиражы=3000 }}&lt;/ref&gt;


==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;

&lt;ref&gt;Қазақ ұлттық энциклопедиясы&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;


{{Stub:Қазақ мәдениеті}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:1929 жылы құрылған мұражайлар]]
[[Санат:Ақтөбе мұражайлары]]
[[Санат:Қазақстан өлкетану мұражайлары]]</text>
      <sha1>kjuu4j4bsb56fmfdyru1el9rl5zaog8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621386</id>
      <parentid>3621175</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T05:15:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiman Tauman</username>
        <id>182650</id>
      </contributor>
      <origin>3621386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18498" sha1="bxi3mfop5kvx7ri45rsverfcj4z18ku" xml:space="preserve">{{Мұражай
 |атауы        = Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі
 |sort            = 
 |шынайы атауы        = 
 |логотипі             = Музей Логотип Ақтөбе.png
 |логотип ені          = 150px
 |сурет            = Ақтөбе облыстық тарихи өлкетану музейі.jpg
 |сурет ені          = 250px
 |сурет атауы         = Ақтөбе облыстық тарихи өлкетану музейі.jpg
 |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
 |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
 |region          = 
 |CoordScale      = 
 |құрылған уақыты         = 1929 жыл
 |орналасқан жері = Ақтөбе қаласы, Алтын Орда шағын ауданы, Ораз Тәтеұлы 3 көшесі. 
 |түрі         = 
 |келушілер саны      = 
 |директоры        = Мейрам Нұрланұлы Дуйсенгали
 |аялдама          = Жекпе-жек
 |ашылу уақыты          = 09:00 - 18:00
 |сайты          = https://aqtobe-museum.kz/kz/
 |Commons         = 
}}

'''Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі''' – мәдени-ағарту мекемесі. [[1929 жыл|1929]] ж. құрылған. 

== Тарихы ==

Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің негізінің қалануы, архив құжаттарында 1929 жылдың 25 тамызында ұйымдастырылған өлке тарихын таныстыратын көрмеден бастағандығы, Қазақстан өлкесін зерттеу қоғамының [[Ақтөбе]] бөлімімен осы көрмеге ерекше назар аударылғандығы және болашақ музейдің қалыптасуына себепші болғандығы келтіріледі. Алғашқыда шағын мектеп музейі ретінде шаңырақ көтеріп, кейіннен жергілікті басқару жүйесіне қарасты «Жергілікті өлкетану музейі», «Округтік өлкетану музейі» деп аталады.
Мекеменің бастау тарихында оның ұйымдастырушысы әрі басшысы болған Давид Трофимович Темушка, 1929-1945 жылдар аралығында музей меңгерушісі қызметін атқарып оның дамуына үлкен күш жігерін жұмсаған азамат.
1929-1934 жылдың шілдесі аралығында өлкетану музейі көлемі 6 х 6 ш.м. болатын қала шетіндегі лайықталмаған ғимаратта орналасады.
[[Сурет:Қ.Жұбановтың өз қолымен Қазақстанды зерттеу Орталығы, Ақтөбе филиалына жазған өтініші. 1926 жыл.jpeg|нобай|оңға|Қ.Жұбановтың өз қолымен Қазақстанды зерттеу Орталығы, Ақтөбе филиалына жазған өтініші. 1926 жыл]]
1934 жылы музей миссионерлік шіркеу мектебінің ғимаратына көшіріледі. Осы жылдың желтоқсан айында сол кездегі Ленин көшесі бойындағы бұрынғы «Торговый синдикат» кеңсесінің орнына қоныс аударады. 1946 жылы қалалық атқару комитетінің шешімімен өлкетану музейі орналасқан ғимарат маман кадрларды дайындау еңбек резервіне беріледі. Бұдан кейін уақытша мәдениет үйінің екінші қабатына қоныстанған ұжым қыркүйек айында кезіндегі Комсомольская көшесі 22 мекен-жайына көшіріледі. Бұл уақыттағы тақырыптық экспозиция 3 бөлімді қамтыды, атап айтсақ, табиғат, тарих және социалистік құрылыс бөлімдерінен тұрды. Экспозиция залдарынан бөлек музейде кітапхана, архив және қор бөлімі жұмыс жасады. 1962 жылы музей сол кездегі Фрунзе көшесіндегі 62 үйге қоныс аударады.
1965 жылдың мамыр айында облыстық музейді орналастыруға, алдағы уақыттағы жарты ғасырдан астам тарихы байланысты қала орталығындағы бұрынғы екі қабатты қонақ үйдің ғимараты ұсынылды.
Ғимараттың жалпы ауданы 848,6 ш.м. болса, тақырыптық экспозиция жасақтауға 563 ш.м. бөлінді. Осы жылдың маусым айында музей директоры болып Рахила Сарсенқызы Сарсенова тағайындалады. Бұған дейін мемлекеттік қызметтерде жинақталған тәжірбиесінің арқасында музей алдында тұрған күрделі мәселелерді қысқа мерзімде шешуге күш-жігерін салды. Ғимаратты музейге лайықтау мақсатындағы күрделі жөндеу жұмыстары 1965 жылдың желтоқсанында аяқталады. Ғылыми қызметкерлермен бірге білек сыбана кірісіп кеткен Рахила Сарсенқызы қала және облыс тұрғындарымен байланысқа түсіп, жасақталуы керек экспозицияға материалдар жинақтай бастады. Музей ішін заман талабына сай қайта жасақтау Орынбор шығармашылық-өндірістік шеберхасына тапсырылады.
1967 жылдың 6 маусымында облыстық тарихи-өлкетану музейінің ашылу салтанаты өтіп, оған [[Қазақстан Компартиясы Орталық комитеті]]нің бірінші хатшысы [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] қатысады.
Өткен ғасырдың 60-70 жылдары Қазақстанда археология ғылымы жаңа табыстарға қол жеткізіп, жергілікті жерлердегі музейлердің қоры өлке тарихының ежелгі кезеңінен сыр шертетін жәдігерлермен толыға түсті. Қызметкерлердің белсенділігі мен тұрғындардың қызығушылығы арқасында өңірлерде құрып кету қаупі бар және ғылым үшін маңызды ескерткіштер кәсіби мамандармен зерттеле бастады. 1955 жылы белгілі ғалым В.С.Сорокин [[Ақтөбе облысы]]ның [[Елек]], [[Қобда]], [[Жем]], [[Қарғалы]] және [[Ор]] өзендерінің бойында қазба жұмыстарын жүргізіп, қола дәуірінде өмір сүрген тұрғындардың материалдық мәдениеті мен шаруашылығына қатысты деректерді зерттеді. Бұдан кейін 70-ші жылдардың басында ерте темір дәуіріне қатысты көлемді ғылыми-зерттеу жұмыстарын Қазақ КСР ҒА Ш.Уәлиханов атындағы ТАЭИ Оңтүстік Қазақстан кешенді экспедициясының Қаратау тобы (жетекшісі т.ғ.к. М.Қ.Қадырбаев) үш маусымда жүргізді. Жұмыс қортындысы бойынша Бесоба, Сынтас, Жалғыз оба, Камыссай қорғандарынан сармат шеберлерінің қолынан шыққан алтын бұйымдар мен тұрмыстық заттар музей қорын толықтырды.
Табылған археологиялық заттарға қатысты қызығушылықтың артуына байланысты 1974 жылдың желтоқсан айынан бастап облыстық тарихи-өлкетану музейінде қаладағы мектеп оқушыларының қатысуымен «Жас археолог» үйірмесі құрылады. Үйірменің жетекшісі облыстық музейдің Ғылыми кеңесінің мүшесі, КСРО геология саласының үздігі В.В.Родионов.
1980 жылы музей басшылығына Рысжан Ілиясова келгеннен кейін мәдениет ордасына жаңа дем берді. 1981 жылдың 10 қыркүйегінде облыстық музей күрделі жөндеу жұмыстарына жабылып, 1985 жылдың 5 шілдесінде табиғат және Кеңестік кезеңге дейінгі бөлім залдары ашылды. Бір жылдан кейін Кеңестік қоғам залы келушілерді қабылдай бастады. Облыстық музей қызметкерлерінің ғылыми ізденіс жұмыстарының нәтижесінде майдан даласында Ұлы Жеңісті жақындатуға үлес қосқан [[101-ші ұлттық атқыштар бригада]]сы мен [[312-ші атқыштар дивизиясы]]ның құрылуы мен ерліктерін насихаттаған экспозиция бөлімі қайта жасақталса, қорға түскен Кеңес Одағының Батыры В.И.Пацаевтың жеке тұтынған заттарымен тақырыптық экспозициясы кеңейтілді.
Еліміз тәуелсіздігін жариялағаннан кейін ұлттық тарихтың «ақтаңдары» ашылып, тарихи тұлғалардың есімдері қайтадан халқымен қауышты. 1992 жылы Тама [[Есет Көкіұлы]]ның 325 жылдығы қарсаңында облыстық музейдің экспозициясына өзгерістер енгізіліп, жаңадан құрылымдық жоспары жасалды. Осы жылы алғашқы жасақталған «Дулығалы дала перзенттері» залы ашылды.
Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі 1999 жылы Красноярскідегі «Открытый музей» Халықаралық ассоциясының, 2003 жылы «Қазақстан ICOM-ы»-Халықаралық музейлер кеңесінің мүшелігіне өтті.
2003-2010 жылдар аралығында облыстық музейге ұзақ жылдар облыстың мәдениеті мен өнер саласын басқарған Қазақстан Республикасының мәдениет қайраткері Еркін Жолмырзаұлы Құрманбеков басшылық етті. Тарихтан орын алған ұлы тұлғаларды ұлықтауға арналған танымдық шаралар, ғылыми конференциялар, экспедициялар ұйымдастырып, [[Әл-Фараби]], [[Шоқан]], [[Абай]], [[Махмұд Қашқари]], [[Жалаңтөс]], [[Бейбарыс]], [[Ахмет Яссауи]], [[Әбілқайыр хан]], [[Әйтеке би]], [[Исатай Тайманұлы]], [[Қызыл Тұрдалыұлы]], [[Молдабай]], [[Қазанғап]], [[Б.Қаратаев]], [[А.Бірімжанов]], [[А.Қалменов]] және басқа да тұлғалардың есімдері ұрпақ жадында сақталу үшін кеңінен насихаттауды жолға қойды.
2013 жылы Облыстық тарих, этнография және археология орталығы музейге қосылды. Осындай өзгерістер, музей қызметкерлерінің ғылыми бағыттағы ізденіс жұмыстарын одан әрі дамыта түсті.
2013 жылы музей басшылығына білімді, іскер, музей саласын дамытуға күш салып келе жатқан, жалынды жастардың бірі Мейрам Нұрланұлы Дүйсенғали келді. Көп жылдардан бері Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің басты мәселелерінің бірі – жаңа ғимараттың қажеттілігі тұрды. Осы жағдайға облыс әкімшілігінің тікелей араласуымен қаланың жаңа ауданында музей ісіне қатысты заманауи құрылыс талаптарын ескере отырып жаңа зәулім ғимараттың негізі қаланады.
Облыстық тарихи-өлкетану музейінің жаңа ғимараты 2018 жылы 14 қараша күні ресми ашылды. Еңселі ғимараттың ашылу салтанаты Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасының кітапханасының ұйымдастыруымен «Н. Назарбаев: дәуір, тұлға, қоғам» көшпелі қор көрмесінің тұсаукесерімен өз қызметін бастап кетеді.
Қазіргі уақытта музейде 10 тұрақты көрме залдары жасап тұр. Жаңа ғимараттың жалпы ауданы – 4360,4 м2, оның ішінде экспозициялық-тақырыптық көрме залдарының ауданы – 1425,8 м2 және музей қорының ауданы – 341,23 м2 құрайды. Жаңа музейде шеберханалар, ғылыми кітапхана, қор экспонатын сақтау бөлмелері, шығармашылық бөлмелері қарастырылған. Көрме залдарында жаңа технологиялар көлемді LED экрандар, интерактивті виртуалды кітап, мультимедиялық жабдықтар, виртуалды голографиялық кешен, ақпараттық киоскілер іске қосылды.
Қазіргі уақытта Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі облысымыздың мәдени орталығы ретінде, өткеннің жақсы дәстүрлерін жалғастырып, жаңашылдықпен жұмыс жасап келе жатқан, қор сақтау, көрме, ғылыми-ізденіс жұмыстарын жолға қойып, еліміздің және алыс-жақын шетел музейлері, ғылыми-зерттеу мекемелерімен ынтымақтастықты дамытуда.
&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aqtobe-museum.kz/kz/contacts/istoriya-muzeya|title=Музей тарихы|author=|date=|website=aqtobe-museum.kz|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=kk}}&lt;/ref&gt;

== Экспозиция ==

1.	Табиғат залы
2.	Археология залы
3.	Алтын зал
4.	Қазақ хандығы залы
5.	«1869-1941 жылдардағы өлке тарихы» залы
6.	«Ерлік пен Даңқ» залы
7.	«1945-1991 жылдардағы өлке тарихы» залы
8.	«Тәуелсіздік жолымен» залы
9.	Этнография залы
10.	«Тарих және тұлға» тақырыптық-экспозициялық залы
11.	 «Руханият» көрме залы


== Басшылар ==

1. Тёмушка Давид Трофимович (1929-1946 )&lt;br&gt;

2. Черников Константин Степанович (1947-1962)&lt;br&gt;

3. Сарсенова Рахила Сарсенқызы (1965-1974)&lt;br&gt;

4. Петров Николай Петрович (1974-1980)&lt;br&gt;

5. Ілиясова Рысжан Ілиясқызы  (1980-2003)&lt;br&gt;

6. Құрманбек Еркін Жолмырзаұлы (2003-2010)&lt;br&gt;

7. [[Амантай Өтегенов]] Шәмілұлы (2010-2012)&lt;br&gt;

8. Ешбай Бақытжан Сарсенғалиқызы (2012-2013)&lt;br&gt;

9. Дуйсенгали Мейрам Нурланұлы (2013 жылдан бастап)&lt;br&gt;
&lt;ref&gt;{{кітап|авторы= |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Ғасырлар мұрасының шырақшысы |шынайы атауы= Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің тарихы |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ақтөбе |баспасы=&quot;Хабар-Сервис&quot; |жыл=2014 |томы= |беттері= |барлық беті= 144|сериясы= |isbn=978-9965-02-399-6 |тиражы=3000 }}&lt;/ref&gt;


==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;

&lt;ref&gt;Қазақ ұлттық энциклопедиясы&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;


{{Stub:Қазақ мәдениеті}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:1929 жылы құрылған мұражайлар]]
[[Санат:Ақтөбе мұражайлары]]
[[Санат:Қазақстан өлкетану мұражайлары]]</text>
      <sha1>bxi3mfop5kvx7ri45rsverfcj4z18ku</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621387</id>
      <parentid>3621386</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T05:17:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiman Tauman</username>
        <id>182650</id>
      </contributor>
      <origin>3621387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18486" sha1="bwdz3hkpp3sb19oco8scapt3j01dhan" xml:space="preserve">{{Мұражай
 |атауы        = Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі
 |sort            = 
 |шынайы атауы        = 
 |логотипі             = Музей Логотип Ақтөбе.png
 |логотип ені          = 150px
 |сурет            = Ақтөбе облыстық тарихи өлкетану музейі.jpg
 |сурет ені          = 250px
 |сурет атауы         = Ақтөбе облыстық тарихи өлкетану музейі.jpg
 |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
 |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
 |region          = 
 |CoordScale      = 
 |құрылған уақыты         = 1929 жыл
 |орналасқан жері = Ақтөбе қаласы, Алтын Орда шағын ауданы, Ораз Тәтеұлы 3 көшесі. 
 |түрі         = 
 |келушілер саны      = 
 |директоры        = Мейрам Нұрланұлы Дуйсенгали
 |аялдама          = Жекпе-жек
 |ашылу уақыты          = 09:00 - 18:00
 |сайты          = https://aqtobe-museum.kz/kz/
 |Commons         = 
}}

'''Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі''' – мәдени-ағарту мекемесі. [[1929 жыл|1929]] ж. құрылған. 

== Тарихы ==

Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің негізінің қалануы, архив құжаттарында 1929 жылдың 25 тамызында ұйымдастырылған өлке тарихын таныстыратын көрмеден бастағандығы, Қазақстан өлкесін зерттеу қоғамының [[Ақтөбе]] бөлімімен осы көрмеге ерекше назар аударылғандығы және болашақ музейдің қалыптасуына себепші болғандығы келтіріледі. Алғашқыда шағын мектеп музейі ретінде шаңырақ көтеріп, кейіннен жергілікті басқару жүйесіне қарасты «Жергілікті өлкетану музейі», «Округтік өлкетану музейі» деп аталады.
Мекеменің бастау тарихында оның ұйымдастырушысы әрі басшысы болған Давид Трофимович Темушка, 1929-1945 жылдар аралығында музей меңгерушісі қызметін атқарып оның дамуына үлкен күш жігерін жұмсаған азамат.
1929-1934 жылдың шілдесі аралығында өлкетану музейі көлемі 6 х 6 ш.м. болатын қала шетіндегі лайықталмаған ғимаратта орналасады.
[[Сурет:Қ.Жұбановтың өз қолымен Қазақстанды зерттеу Орталығы, Ақтөбе филиалына жазған өтініші. 1926 жыл.jpeg|нобай|оңға|Қ.Жұбановтың өз қолымен Қазақстанды зерттеу Орталығы, Ақтөбе филиалына жазған өтініші. 1926 жыл]]
1934 жылы музей миссионерлік шіркеу мектебінің ғимаратына көшіріледі. Осы жылдың желтоқсан айында сол кездегі Ленин көшесі бойындағы бұрынғы «Торговый синдикат» кеңсесінің орнына қоныс аударады. 1946 жылы қалалық атқару комитетінің шешімімен өлкетану музейі орналасқан ғимарат маман кадрларды дайындау еңбек резервіне беріледі. Бұдан кейін уақытша мәдениет үйінің екінші қабатына қоныстанған ұжым қыркүйек айында кезіндегі Комсомольская көшесі 22 мекен-жайына көшіріледі. Бұл уақыттағы тақырыптық экспозиция 3 бөлімді қамтыды, атап айтсақ, табиғат, тарих және социалистік құрылыс бөлімдерінен тұрды. Экспозиция залдарынан бөлек музейде кітапхана, архив және қор бөлімі жұмыс жасады. 1962 жылы музей сол кездегі Фрунзе көшесіндегі 62 үйге қоныс аударады.
1965 жылдың мамыр айында облыстық музейді орналастыруға, алдағы уақыттағы жарты ғасырдан астам тарихы байланысты қала орталығындағы бұрынғы екі қабатты қонақ үйдің ғимараты ұсынылды.
Ғимараттың жалпы ауданы 848,6 ш.м. болса, тақырыптық экспозиция жасақтауға 563 ш.м. бөлінді. Осы жылдың маусым айында музей директоры болып Рахила Сарсенқызы Сарсенова тағайындалады. Бұған дейін мемлекеттік қызметтерде жинақталған тәжірбиесінің арқасында музей алдында тұрған күрделі мәселелерді қысқа мерзімде шешуге күш-жігерін салды. Ғимаратты музейге лайықтау мақсатындағы күрделі жөндеу жұмыстары 1965 жылдың желтоқсанында аяқталады. Ғылыми қызметкерлермен бірге білек сыбана кірісіп кеткен Рахила Сарсенқызы қала және облыс тұрғындарымен байланысқа түсіп, жасақталуы керек экспозицияға материалдар жинақтай бастады. Музей ішін заман талабына сай қайта жасақтау Орынбор шығармашылық-өндірістік шеберхасына тапсырылады.
1967 жылдың 6 маусымында облыстық тарихи-өлкетану музейінің ашылу салтанаты өтіп, оған [[Қазақстан Компартиясы Орталық комитеті]]нің бірінші хатшысы [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] қатысады.
Өткен ғасырдың 60-70 жылдары Қазақстанда археология ғылымы жаңа табыстарға қол жеткізіп, жергілікті жерлердегі музейлердің қоры өлке тарихының ежелгі кезеңінен сыр шертетін жәдігерлермен толыға түсті. Қызметкерлердің белсенділігі мен тұрғындардың қызығушылығы арқасында өңірлерде құрып кету қаупі бар және ғылым үшін маңызды ескерткіштер кәсіби мамандармен зерттеле бастады. 1955 жылы белгілі ғалым В.С.Сорокин [[Ақтөбе облысы]]ның [[Елек]], [[Қобда]], [[Жем]], [[Қарғалы]] және [[Ор]] өзендерінің бойында қазба жұмыстарын жүргізіп, қола дәуірінде өмір сүрген тұрғындардың материалдық мәдениеті мен шаруашылығына қатысты деректерді зерттеді. Бұдан кейін 70-ші жылдардың басында ерте темір дәуіріне қатысты көлемді ғылыми-зерттеу жұмыстарын Қазақ КСР ҒА Ш.Уәлиханов атындағы ТАЭИ Оңтүстік Қазақстан кешенді экспедициясының Қаратау тобы (жетекшісі т.ғ.к. М.Қ.Қадырбаев) үш маусымда жүргізді. Жұмыс қортындысы бойынша Бесоба, Сынтас, Жалғыз оба, Камыссай қорғандарынан сармат шеберлерінің қолынан шыққан алтын бұйымдар мен тұрмыстық заттар музей қорын толықтырды.
Табылған археологиялық заттарға қатысты қызығушылықтың артуына байланысты 1974 жылдың желтоқсан айынан бастап облыстық тарихи-өлкетану музейінде қаладағы мектеп оқушыларының қатысуымен «Жас археолог» үйірмесі құрылады. Үйірменің жетекшісі облыстық музейдің Ғылыми кеңесінің мүшесі, КСРО геология саласының үздігі В.В.Родионов.
1980 жылы музей басшылығына Рысжан Ілиясова келгеннен кейін мәдениет ордасына жаңа дем берді. 1981 жылдың 10 қыркүйегінде облыстық музей күрделі жөндеу жұмыстарына жабылып, 1985 жылдың 5 шілдесінде табиғат және Кеңестік кезеңге дейінгі бөлім залдары ашылды. Бір жылдан кейін Кеңестік қоғам залы келушілерді қабылдай бастады. Облыстық музей қызметкерлерінің ғылыми ізденіс жұмыстарының нәтижесінде майдан даласында Ұлы Жеңісті жақындатуға үлес қосқан [[101-ші ұлттық атқыштар бригада]]сы мен [[312-ші атқыштар дивизиясы]]ның құрылуы мен ерліктерін насихаттаған экспозиция бөлімі қайта жасақталса, қорға түскен Кеңес Одағының Батыры В.И.Пацаевтың жеке тұтынған заттарымен тақырыптық экспозициясы кеңейтілді.
Еліміз тәуелсіздігін жариялағаннан кейін ұлттық тарихтың «ақтаңдары» ашылып, тарихи тұлғалардың есімдері қайтадан халқымен қауышты. 1992 жылы Тама [[Есет Көкіұлы]]ның 325 жылдығы қарсаңында облыстық музейдің экспозициясына өзгерістер енгізіліп, жаңадан құрылымдық жоспары жасалды. Осы жылы алғашқы жасақталған «Дулығалы дала перзенттері» залы ашылды.
Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі 1999 жылы Красноярскідегі «Открытый музей» Халықаралық ассоциясының, 2003 жылы «Қазақстан ICOM-ы»-Халықаралық музейлер кеңесінің мүшелігіне өтті.
2003-2010 жылдар аралығында облыстық музейге ұзақ жылдар облыстың мәдениеті мен өнер саласын басқарған Қазақстан Республикасының мәдениет қайраткері Еркін Жолмырзаұлы Құрманбеков басшылық етті. Тарихтан орын алған ұлы тұлғаларды ұлықтауға арналған танымдық шаралар, ғылыми конференциялар, экспедициялар ұйымдастырып, [[Әл-Фараби]], [[Шоқан]], [[Абай]], [[Махмұд Қашқари]], [[Жалаңтөс]], [[Бейбарыс]], [[Ахмет Яссауи]], [[Әбілқайыр хан]], [[Әйтеке би]], [[Исатай Тайманұлы]], [[Қызыл Тұрдалыұлы]], [[Молдабай]], [[Қазанғап]], Б.Қаратаев, А.Бірімжанов, А.Қалменов және басқа да тұлғалардың есімдері ұрпақ жадында сақталу үшін кеңінен насихаттауды жолға қойды.
2013 жылы Облыстық тарих, этнография және археология орталығы музейге қосылды. Осындай өзгерістер, музей қызметкерлерінің ғылыми бағыттағы ізденіс жұмыстарын одан әрі дамыта түсті.
2013 жылы музей басшылығына білімді, іскер, музей саласын дамытуға күш салып келе жатқан, жалынды жастардың бірі Мейрам Нұрланұлы Дүйсенғали келді. Көп жылдардан бері Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің басты мәселелерінің бірі – жаңа ғимараттың қажеттілігі тұрды. Осы жағдайға облыс әкімшілігінің тікелей араласуымен қаланың жаңа ауданында музей ісіне қатысты заманауи құрылыс талаптарын ескере отырып жаңа зәулім ғимараттың негізі қаланады.
Облыстық тарихи-өлкетану музейінің жаңа ғимараты 2018 жылы 14 қараша күні ресми ашылды. Еңселі ғимараттың ашылу салтанаты Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасының кітапханасының ұйымдастыруымен «Н. Назарбаев: дәуір, тұлға, қоғам» көшпелі қор көрмесінің тұсаукесерімен өз қызметін бастап кетеді.
Қазіргі уақытта музейде 10 тұрақты көрме залдары жасап тұр. Жаңа ғимараттың жалпы ауданы – 4360,4 м2, оның ішінде экспозициялық-тақырыптық көрме залдарының ауданы – 1425,8 м2 және музей қорының ауданы – 341,23 м2 құрайды. Жаңа музейде шеберханалар, ғылыми кітапхана, қор экспонатын сақтау бөлмелері, шығармашылық бөлмелері қарастырылған. Көрме залдарында жаңа технологиялар көлемді LED экрандар, интерактивті виртуалды кітап, мультимедиялық жабдықтар, виртуалды голографиялық кешен, ақпараттық киоскілер іске қосылды.
Қазіргі уақытта Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі облысымыздың мәдени орталығы ретінде, өткеннің жақсы дәстүрлерін жалғастырып, жаңашылдықпен жұмыс жасап келе жатқан, қор сақтау, көрме, ғылыми-ізденіс жұмыстарын жолға қойып, еліміздің және алыс-жақын шетел музейлері, ғылыми-зерттеу мекемелерімен ынтымақтастықты дамытуда.
&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aqtobe-museum.kz/kz/contacts/istoriya-muzeya|title=Музей тарихы|author=|date=|website=aqtobe-museum.kz|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=kk}}&lt;/ref&gt;

== Экспозиция ==

1.	Табиғат залы
2.	Археология залы
3.	Алтын зал
4.	Қазақ хандығы залы
5.	«1869-1941 жылдардағы өлке тарихы» залы
6.	«Ерлік пен Даңқ» залы
7.	«1945-1991 жылдардағы өлке тарихы» залы
8.	«Тәуелсіздік жолымен» залы
9.	Этнография залы
10.	«Тарих және тұлға» тақырыптық-экспозициялық залы
11.	 «Руханият» көрме залы


== Басшылар ==

1. Тёмушка Давид Трофимович (1929-1946 )&lt;br&gt;

2. Черников Константин Степанович (1947-1962)&lt;br&gt;

3. Сарсенова Рахила Сарсенқызы (1965-1974)&lt;br&gt;

4. Петров Николай Петрович (1974-1980)&lt;br&gt;

5. Ілиясова Рысжан Ілиясқызы  (1980-2003)&lt;br&gt;

6. Құрманбек Еркін Жолмырзаұлы (2003-2010)&lt;br&gt;

7. [[Амантай Өтегенов]] Шәмілұлы (2010-2012)&lt;br&gt;

8. Ешбай Бақытжан Сарсенғалиқызы (2012-2013)&lt;br&gt;

9. Дуйсенгали Мейрам Нурланұлы (2013 жылдан бастап)&lt;br&gt;
&lt;ref&gt;{{кітап|авторы= |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Ғасырлар мұрасының шырақшысы |шынайы атауы= Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінің тарихы |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ақтөбе |баспасы=&quot;Хабар-Сервис&quot; |жыл=2014 |томы= |беттері= |барлық беті= 144|сериясы= |isbn=978-9965-02-399-6 |тиражы=3000 }}&lt;/ref&gt;


==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;

&lt;ref&gt;Қазақ ұлттық энциклопедиясы&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;


{{Stub:Қазақ мәдениеті}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:1929 жылы құрылған мұражайлар]]
[[Санат:Ақтөбе мұражайлары]]
[[Санат:Қазақстан өлкетану мұражайлары]]</text>
      <sha1>bwdz3hkpp3sb19oco8scapt3j01dhan</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Балдыз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26126</id>
    <revision>
      <id>3621269</id>
      <parentid>3146263</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T15:26:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36462-79</username>
        <id>182826</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Балдыз тек әйел адамға қарасты ұғым. Балдыз-әйелінің (жарының) сіңлілері. Қайын бике-әйелінің әпкелері. Ер адамға балдыз деп айтпайды.</comment>
      <origin>3621269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2207" sha1="pc0ogzq0wae1gpndptkut65tbv0lbld" xml:space="preserve">{{айрық}}
'''Балдыз''': 
* [[Әйел]]інің [[сіңлі|сіңлілерінің]] арадағы [[ер]] адамның [[Туыстық|туыстығын]] білдіретін ұғым. Әйеліне [[туыс]]тық жақындығына қарай туған Балдыз, [[немере]] Балдыз, [[нағашы]] Балдыз, [[жиен]] Балдыз, деп бөлінеді. Әдетте, [[жезде]] мен Балдыз арасында болатын жарасымды [[әзіл]]-[[қалжың]] [[түркі тектес халықтар]] арасында көбіне [[қазақ]]қа тән.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том;&lt;/ref&gt;
* Қыздар биі. [[Құрманғазы]]ның &quot;[[Қызыл қайың]]&quot; күйінің сүйемелімен орындалады. Музыкалық өлшемі Уг Орташа екпінді &quot;Балдыздың&quot; мазмұны халықтың түрмыс-салтынан алынған. &quot;Балдыз&quot; қыздардың тал шыбықтай майысып, сызылған ибалы жүріс-түрысы мен сыпайы мінезін бейнелейді. Биді қойған балет-мейстер [[Д.Әбіров]]. 1953 ж. Алматы хореографиялық училищесінің оқушылары Мәскеуде өткен бүкілодақтық би мектептерінің байқауын» орындады. &quot;Балдыз&quot; биі көркемөнерпаздар үйірмесінің, би [[ансамбль]]дерінің [[репертуар]]ынан тұрақты орын алды.&lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;

==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;
{{Stub: Қазақ мәдениеті}}
{{wikify}}

[[Санат:Өнер]]
[[Санат:Мәдениет]]</text>
      <sha1>pc0ogzq0wae1gpndptkut65tbv0lbld</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621270</id>
      <parentid>3621269</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T16:46:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-36462-79|~2026-36462-79]] ([[User talk:~2026-36462-79|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>2792780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2229" sha1="265hl69dwk8g911vqgu7w06ahnf6yze" xml:space="preserve">{{айрық}}
'''Балдыз''': 
* [[Әйел]]інің [[сіңлі|сіңлілері мен]] інілерінің арадағы [[ер]] адамның [[Туыстық|туыстығын]] білдіретін ұғым. Әйеліне [[туыс]]тық жақындығына қарай туған Балдыз, [[немере]] Балдыз, [[нағашы]] Балдыз, [[жиен]] Балдыз, деп бөлінеді. Әдетте, [[жезде]] мен Балдыз арасында болатын жарасымды [[әзіл]]-[[қалжың]] [[түркі тектес халықтар]] арасында көбіне [[қазақ]]қа тән.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том;&lt;/ref&gt;
* Қыздар биі. [[Құрманғазы]]ның &quot;[[Қызыл қайың]]&quot; күйінің сүйемелімен орындалады. Музыкалық өлшемі Уг Орташа екпінді &quot;Балдыздың&quot; мазмұны халықтың түрмыс-салтынан алынған. &quot;Балдыз&quot; қыздардың тал шыбықтай майысып, сызылған ибалы жүріс-түрысы мен сыпайы мінезін бейнелейді. Биді қойған балет-мейстер [[Д.Әбіров]]. 1953 ж. Алматы хореографиялық училищесінің оқушылары Мәскеуде өткен бүкілодақтық би мектептерінің байқауын» орындады. &quot;Балдыз&quot; биі көркемөнерпаздар үйірмесінің, би [[ансамбль]]дерінің [[репертуар]]ынан тұрақты орын алды.&lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;

==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;
{{Stub: Қазақ мәдениеті}}
{{wikify}}

[[Санат:Өнер]]
[[Санат:Мәдениет]]</text>
      <sha1>265hl69dwk8g911vqgu7w06ahnf6yze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Басмашылар қозғалысы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26196</id>
    <revision>
      <id>3621264</id>
      <parentid>3564686</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:53:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13153" sha1="4pvh6xqxhwprf3ieyy1p462fnp1zmwl" xml:space="preserve">{{Қарулы қақтығыс|conflict=Басмашылар қозғалысы|partof=[[Ресейдегі азамат соғысы]] (1922 жылға дейін)|image=Fires in Bukhara 1920.jpg|сурет атауы=Бұхара қоршауы [[ЖШҚӘ]] 1920 жыл, 1 қыркүйек|дата=1918 жыл 25 қаңтар — 1938/1942 (аяқталу күні шартты түрде көрсетіледі)|орын=Бүкіл Батыс Түркістан, Шығыс Түркістанның Ресей/КСРО, Ауғанстан Әмірлігі/Ауғанстан және Парсы патшалығымен іргелес аумақтары|себебі=Орта Азия аймағында Кеңес өкіметінің орнауы|нәтиже=Басмашылардың жеңілуі}}

'''Басмашылар қозғалысы''' ([[1918]] — [[1930]]) — [[Түркістан]] өлкесі халықтарының [[Кеңес өкіметі]] өктемдігіне қарсы жүргізген азаттық күресі. 

Басмашылар қозғалысы кеңестер билігінің жалпыадамзаттық құндылықтарға таптық, партиялық мүддені қарсы қою саясатының терең дағдарысқа ұшырағандығының, соның салдарынан империяның басқа аймақтарын қамтыған ішкі азаматтық қақтығыстың [[Түркістан өлкесі]]не жеткендігінің көрінісі болды. Кеңес өкіметінің 1918 жылы қаңтарда Түркістан автономиясын қарулы күшпен құлатуын, сондай-ақ, [[Түркістан]]да дәстүрлі қалыптасқан қоғамдық қатынастар мен тәртіпті рев. шаралар арқылы түбегейлі қайта құру жолындағы алғашқы қадамын жергілікті халық жаңа отаршыл мақсатты көздеген әрекет ретінде қабылдады. Мұндай қалыптасқан жағдай Басмашылар қозғалысының шығуына алып келді. Кеңестік тарихнама бұл қоғамдық құбылысты қарабайырландырып, Басмашылар қозғалысы шетелдік интервенциялық орталықтардың қолдауымен ішкі феодалдық және діни күштердің Кеңес өкіметіне қарсы таптық күресі болды деген бір жақты тұжырым жасады. Басмашылар Қозғалысының құрамы тек феодалдық топтар мен дін басыларынан ғана тұрған жоқ, оның иіріміне жеке қожалығы мен дәстүрлі тіршілігінен, дінінен, салт-дәстүрінен айырылып қалудан үрейленген орта шаруалар мен қарапайым диқандар да тартылды.&lt;ref&gt;Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х&lt;/ref&gt;
Олардың ортақ идеологиясы өз Отанын, меншігін, дәстүрлі өмір салтын жаңа мазмұндағы отаршыл өзгерістерден, зорлықшыл шаралардан құтқару, сақтау болды. Түркістан өлкесінде жергілікті халық өкілдерінің қолына қару алып, кеңестік билікке қарсы шығуы алғаш Ферғана облысында бой көрсетті. Онда 1918 жылы көктемде құрбашы Ергеш, күзден бастап құрбашы Мадаминбек бастаған басмашылар тобы батыл қимылдарға көшті. Тек құрбашы Ергештің қол астында 1800-ге жуық қарулы жасақ болды. 1919 жылға қарай басмашылар тобының саны 150-ге жетті. Ондағы адамдардың саны 60 мыңға жуық болды. Басмашылардың көздеген ортақ мақсаты — Түркістан өлкесінің тәуелсіздігін қалпына келтіру еді. Қозғалысқа 1917 — 1918 жылғы жұттан ығысып [[Ферғана]] өңіріне келіп, рев. дүрбелеңнен соң сонда қалып қойған орта жүз қазақтары да белсенді түрде ат салысты, Жиделібайсын тұрғындары көтерілісшілерді көлікпен қамтамасыз етті. Басмашыларды қаруландыруға ағылшын үкіметі дипломатиялық тобының басшысы Ф. Бейли, [[Ташкент]]тегі [[Америка]] консулы Р. Тредуэлл қатысты. Басмашылар кеңестік әскери бөлімшелерге, өнеркәсіп орындарына, темір жол стансаларына, қоймаларға тұтқиылдан тап беру әдісін қолданды. 1919 жылы қыркүйекте Мадаминбек тобы [[Қырғызстан]]дағы К. Монстров бастаған шаруалар армиясымен бірлескен әрекеттерге көшіп, [[Ош]] пен [[Жалалабад]] қалаларын басып алды, [[Әндіжан]] мен Ферғана қалаларына қауіп төндірді. 1919 жылы қазанда [[Қытай]] шекарасы маңында құрбашылар құрылтайы өтіп, онда Ферғана үкіметін құру туралы шешім қабылданды. Сонымен бірге құрылтайда басмашылар тобы ұйымдық жағынан жетілдіріліп, Мадаминбек, Ергаш, Шермұхаммедбек, Қалқожа басқаратын ірі 4 топқа бөлінді. Құрылтайдың шешімі бойынша ақ гвардияшыл орыс офицерлері әскери іске тартылатын болды. 1920 жылдың басында М.В. [[Михаил Васильевич Фрунзе|Фрунзе]] басқарған Түркістан майданына орталықтан ірі қарулы күштер тартылып, Басмашылар қозғалысына ауыр соққылар берілді. Ферғана атқыштар дивизиясының командирі Ф.Д. Карпов [[телеграф]] арқылы М.В. Фрунзеге “Ферғанадағы соғыс тонаушы басбұзарлармен емес, Кеңес билігіне қарсы жергілікті жұрттың көтерілісі ретінде етек алуда” деп мәлімдеді. 1921 жылы тек Ферғана өңірінде ғана 200-ден астам басмашылар тобы күрес жүргізді. [[Қызыл әскер]]лер соққысы кезінде көптеген қыстақтар мен егістік алқаптар талқандалды. Осылайша Басмашылар қозғалысы Ферғана өңірінде біртіндеп әлсірей түсті. 1921 жылы Бұхараға [[Түркия]]ның бұрынғы соғыс министрі [[Энвер паша]] келді. Ол ислам дініндегі барлық халықтарды біріктіріп, Орта Азияда мұсылман мемлекетін құру жөнінде ұран тастады. Энвер паша Ферғана өңірінен шегінген бытыраңқы басмашылар тобынан 16 мың адамнан тұратын армия құрап, 1922 жылы көктемде [[Бұхар Халық Кеңес Республикасы]]ның едәуір бөлігін басып алды. Бұхар жерінде өріс алған Басмашылар қозғалысына [[Зәки Уәлиди Тоған]] да ат салысты. Ол  қазақ ұлт-азаттық қозғалысы тарапынан қолдау болады деп үміттенді. Ә. Бөкейханов бастаған алаш қайраткерлері Х. Болғанбаев, Ғ. Бірімжанов, қырғыз Ы. Жанұзақовтың басмашылармен байланыс орнатпақ болған ниеті нәтижесіз болды. Бұрынғы Бұхар, Хиуа хандықтары жерінде Ибрагимбек пен Жұнайыд хан жетекшілік еткен Басмашылар қозғалысы өрістеді, 1922 жылы жазда Энвер [[паша]] қызыл әскерлермен шайқас кезінде қаза тапты. 1922 жылы [[Жұнайыд хан|Жұнайыд ханның]], 1926 жылы Ибрагимбектің басмашылар тобына соққы берілді. Басмашылар қозғалысы жетекшілерінің көпшілігі өз тобымен [[Ауғанстан]], [[Иран]], Қытай жеріне өтіп кетті. Олар 1930 жылға дейін Кеңес үкіметімен күресін жалғастыра берді. Басмашылар қозғалысымен күрес Түркістан өлкесінің шаруашылығына үлкен зиянын тигізді, бітпес шайқасқа түскен екі жақтан да үлкен адам шығынына алып келді. 1929 — 1931 жылдары [[Қазақстан]]да күштеп ұжымдастыруға қарсы болып өткен халық көтерілістері Басмашылар қозғалысымен іштей байланысы бар, сабақтас құбылыстар болатын.&lt;ref&gt;Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007.  ISBN 9965-32-491-3&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2&lt;/ref&gt;

==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;

== Әдебиет ==
* ''Каканбаев А.'' Борьба с басмачеством и упрочение Советской власти в Фергане. — Ташкент, 1958.
* ''Аманов Р. А.'' Конец авантюры Фузайл-Максума и Аъзама. — Сталинабад: Таджикгосиздат, 1960.
* {{публикация|книга|автор=Зевелев А. И., Поляков Ю. А., Чугунов А. И.|заглавие=Басмачество: возникновение, сущность, крах|место=М.|издательство=Главная редакция восточной литературы [[Наука (издательство)|издательства «Наука»]]|год=1981}}
* ''Юсупов Э. Ю., Лунин Б. В.'' Басмачество — орудие реакции. — Ташкент: Фан, 1981.
* ''Поляков Ю. А.'' Борьба с басмачеством в среднеазиатских республиках СССР. — М., 1983.
* Басмачество: социально-политическая сущность. — Ташкент, 1984.
* ''Иркаев М. И.'' Разгром басмачества в Таджикистане. — Душанбе, 1985.
* ''Зевелев A. И., Поляков Ю. А., Шишкина Л. В.'' Басмачество: правда истории и вымысел фальсификаторов. — М.: [[Мысль (московское издательство)|Мысль]], 1986.
* Басмачество. — М.: Алгоритм, [[Эксмо]], 2005. — ISBN 5-699-08722-2
* ''Пылев А. И.'' Басмачество в Средней Азии: этнополитический срез (взгляд из XXI века). — Бишкек, 2006.
* ''Елисеева Н. Е.'' С. С. Каменев в борьбе с басмачеством. // [[Военно-исторический журнал]]. — 1995. — № 5. — С.40-45.
* ''[[Густерин, Павел Вячеславович|Павел Густерин.]]'' История [[Ибрагим-бек]]а. Басмачество одного курбаши с его слов. — Саарбрюккен: LAP LAMBERT Academic Publishing, 2014. — 60 с. — ISBN 978-3-659-13813-3

[[Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстар]]
[[Санат:Басмашылар]]
[[Санат:Түркістан]]</text>
      <sha1>4pvh6xqxhwprf3ieyy1p462fnp1zmwl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621265</id>
      <parentid>3621264</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:53:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13168" sha1="g9p4j348jd04vlrxo2hf66edi6yyww7" xml:space="preserve">{{Қарулы қақтығыс|conflict=Басмашылар қозғалысы|partof=[[Ресейдегі азамат соғысы]] (1922 жылға дейін)|image=Fires in Bukhara 1920.jpg|сурет атауы=Бұхара қоршауы [[ЖШҚӘ]] 1920 жыл, 1 қыркүйек|дата=1918 жыл 25 қаңтар — 1938/1942 (аяқталу күні шартты түрде көрсетіледі)|орын=Бүкіл Батыс Түркістан, Шығыс Түркістанның Ресей/КСРО, Ауғанстан Әмірлігі/Ауғанстан және Парсы патшалығымен іргелес аумақтары|себебі=Орта Азия аймағында Кеңес өкіметінің орнауы|нәтиже=Басмашылардың жеңілуі}}

'''Басмашылар қозғалысы''' ([[1918]] — [[1930]]) — [[Түркістан]] өлкесі халықтарының [[Кеңес өкіметі]] өктемдігіне қарсы жүргізген азаттық күресі. 

Басмашылар қозғалысы кеңестер билігінің жалпыадамзаттық құндылықтарға таптық, партиялық мүддені қарсы қою саясатының терең дағдарысқа ұшырағандығының, соның салдарынан империяның басқа аймақтарын қамтыған ішкі азаматтық қақтығыстың [[Түркістан өлкесі]]не жеткендігінің көрінісі болды. Кеңес өкіметінің 1918 жылы қаңтарда Түркістан автономиясын қарулы күшпен құлатуын, сондай-ақ, [[Түркістан]]да дәстүрлі қалыптасқан қоғамдық қатынастар мен тәртіпті рев. шаралар арқылы түбегейлі қайта құру жолындағы алғашқы қадамын жергілікті халық жаңа отаршыл мақсатты көздеген әрекет ретінде қабылдады. Мұндай қалыптасқан жағдай Басмашылар қозғалысының шығуына алып келді. Кеңестік тарихнама бұл қоғамдық құбылысты қарабайырландырып, Басмашылар қозғалысы шетелдік интервенциялық орталықтардың қолдауымен ішкі феодалдық және діни күштердің Кеңес өкіметіне қарсы таптық күресі болды деген бір жақты тұжырым жасады. Басмашылар Қозғалысының құрамы тек феодалдық топтар мен дін басыларынан ғана тұрған жоқ, оның иіріміне жеке қожалығы мен дәстүрлі тіршілігінен, дінінен, салт-дәстүрінен айырылып қалудан үрейленген орта шаруалар мен қарапайым диқандар да тартылды.&lt;ref&gt;Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х&lt;/ref&gt;
Олардың ортақ идеологиясы өз Отанын, меншігін, дәстүрлі өмір салтын жаңа мазмұндағы отаршыл өзгерістерден, зорлықшыл шаралардан құтқару, сақтау болды. Түркістан өлкесінде жергілікті халық өкілдерінің қолына қару алып, кеңестік билікке қарсы шығуы алғаш Ферғана облысында бой көрсетті. Онда 1918 жылы көктемде құрбашы Ергеш, күзден бастап құрбашы Мадаминбек бастаған басмашылар тобы батыл қимылдарға көшті. Тек құрбашы Ергештің қол астында 1800-ге жуық қарулы жасақ болды. 1919 жылға қарай басмашылар тобының саны 150-ге жетті. Ондағы адамдардың саны 60 мыңға жуық болды. Басмашылардың көздеген ортақ мақсаты — Түркістан өлкесінің тәуелсіздігін қалпына келтіру еді. Қозғалысқа 1917 — 1918 жылғы жұттан ығысып [[Ферғана]] өңіріне келіп, рев. дүрбелеңнен соң сонда қалып қойған орта жүз қазақтары да белсенді түрде ат салысты, Жиделібайсын тұрғындары көтерілісшілерді көлікпен қамтамасыз етті. Басмашыларды қаруландыруға ағылшын үкіметі дипломатиялық тобының басшысы Ф. Бейли, [[Ташкент]]тегі [[Америка]] консулы Р. Тредуэлл қатысты. Басмашылар кеңестік әскери бөлімшелерге, өнеркәсіп орындарына, темір жол стансаларына, қоймаларға тұтқиылдан тап беру әдісін қолданды. 1919 жылы қыркүйекте Мадаминбек тобы [[Қырғызстан]]дағы К. Монстров бастаған шаруалар армиясымен бірлескен әрекеттерге көшіп, [[Ош]] пен [[Жалалабад]] қалаларын басып алды, [[Әндіжан]] мен Ферғана қалаларына қауіп төндірді. 1919 жылы қазанда [[Қытай]] шекарасы маңында құрбашылар құрылтайы өтіп, онда Ферғана үкіметін құру туралы шешім қабылданды. Сонымен бірге құрылтайда басмашылар тобы ұйымдық жағынан жетілдіріліп, Мадаминбек, Ергаш, Шермұхаммедбек, Қалқожа басқаратын ірі 4 топқа бөлінді. Құрылтайдың шешімі бойынша ақ гвардияшыл орыс офицерлері әскери іске тартылатын болды. 1920 жылдың басында М.В. [[Михаил Васильевич Фрунзе|Фрунзе]] басқарған Түркістан майданына орталықтан ірі қарулы күштер тартылып, Басмашылар қозғалысына ауыр соққылар берілді. Ферғана атқыштар дивизиясының командирі Ф.Д. Карпов [[телеграф]] арқылы М.В. Фрунзеге “Ферғанадағы соғыс тонаушы басбұзарлармен емес, Кеңес билігіне қарсы жергілікті жұрттың көтерілісі ретінде етек алуда” деп мәлімдеді. 1921 жылы тек Ферғана өңірінде ғана 200-ден астам басмашылар тобы күрес жүргізді. [[Қызыл әскер]]лер соққысы кезінде көптеген қыстақтар мен егістік алқаптар талқандалды. Осылайша Басмашылар қозғалысы Ферғана өңірінде біртіндеп әлсірей түсті. 1921 жылы Бұхараға [[Түркия]]ның бұрынғы соғыс министрі [[Энвер паша]] келді. Ол ислам дініндегі барлық халықтарды біріктіріп, Орта Азияда мұсылман мемлекетін құру жөнінде ұран тастады. Энвер паша Ферғана өңірінен шегінген бытыраңқы басмашылар тобынан 16 мың адамнан тұратын армия құрап, 1922 жылы көктемде [[Бұхар Халық Кеңес Республикасы]]ның едәуір бөлігін басып алды. Бұхар жерінде өріс алған Басмашылар қозғалысына [[Зәки Уәлиди Тоған]] да ат салысты. Ол  қазақ ұлт-азаттық қозғалысы тарапынан қолдау болады деп үміттенді. Ә. Бөкейханов бастаған алаш қайраткерлері Х. Болғанбаев, Ғ. Бірімжанов, қырғыз Ы. Жанұзақовтың басмашылармен байланыс орнатпақ болған ниеті нәтижесіз болды. Бұрынғы Бұхар, Хиуа хандықтары жерінде Ибрагимбек пен Жұнайыд хан жетекшілік еткен Басмашылар қозғалысы өрістеді, 1922 жылы жазда Энвер [[паша]] қызыл әскерлермен шайқас кезінде қаза тапты. 1922 жылы [[Жұнайыд хан|Жұнайыд ханның]], 1926 жылы Ибрагимбектің басмашылар тобына соққы берілді. Басмашылар қозғалысы жетекшілерінің көпшілігі өз тобымен [[Ауғанстан]], [[Иран]], Қытай жеріне өтіп кетті. Олар 1930 жылға дейін Кеңес үкіметімен күресін жалғастыра берді. Басмашылар қозғалысымен күрес Түркістан өлкесінің шаруашылығына үлкен зиянын тигізді, бітпес шайқасқа түскен екі жақтан да үлкен адам шығынына алып келді. 1929 — 1931 жылдары [[Қазақстан]]да күштеп ұжымдастыруға қарсы болып өткен халық көтерілістері Басмашылар қозғалысымен іштей байланысы бар, сабақтас құбылыстар болатын.&lt;ref&gt;Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007.  ISBN 9965-32-491-3&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2&lt;/ref&gt;

== Әдебиет ==
* ''Каканбаев А.'' Борьба с басмачеством и упрочение Советской власти в Фергане. — Ташкент, 1958.
* ''Аманов Р. А.'' Конец авантюры Фузайл-Максума и Аъзама. — Сталинабад: Таджикгосиздат, 1960.
* {{публикация|книга|автор=Зевелев А. И., Поляков Ю. А., Чугунов А. И.|заглавие=Басмачество: возникновение, сущность, крах|место=М.|издательство=Главная редакция восточной литературы [[Наука (издательство)|издательства «Наука»]]|год=1981}}
* ''Юсупов Э. Ю., Лунин Б. В.'' Басмачество — орудие реакции. — Ташкент: Фан, 1981.
* ''Поляков Ю. А.'' Борьба с басмачеством в среднеазиатских республиках СССР. — М., 1983.
* Басмачество: социально-политическая сущность. — Ташкент, 1984.
* ''Иркаев М. И.'' Разгром басмачества в Таджикистане. — Душанбе, 1985.
* ''Зевелев A. И., Поляков Ю. А., Шишкина Л. В.'' Басмачество: правда истории и вымысел фальсификаторов. — М.: [[Мысль (московское издательство)|Мысль]], 1986.
* Басмачество. — М.: Алгоритм, [[Эксмо]], 2005. — ISBN 5-699-08722-2
* ''Пылев А. И.'' Басмачество в Средней Азии: этнополитический срез (взгляд из XXI века). — Бишкек, 2006.
* ''Елисеева Н. Е.'' С. С. Каменев в борьбе с басмачеством. // [[Военно-исторический журнал]]. — 1995. — № 5. — С.40-45.
* ''[[Густерин, Павел Вячеславович|Павел Густерин.]]'' История [[Ибрагим-бек]]а. Басмачество одного курбаши с его слов. — Саарбрюккен: LAP LAMBERT Academic Publishing, 2014. — 60 с. — ISBN 978-3-659-13813-3

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстар]]
[[Санат:Басмашылар]]
[[Санат:Түркістан]]</text>
      <sha1>g9p4j348jd04vlrxo2hf66edi6yyww7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621266</id>
      <parentid>3621265</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:53:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3621266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13166" sha1="c96cf8zj5gvvs9to0hk5dib4rtgr3jp" xml:space="preserve">{{Қарулы қақтығыс|conflict=Басмашылар қозғалысы|partof=[[Ресейдегі азамат соғысы]] (1922 жылға дейін)|image=Fires in Bukhara 1920.jpg|сурет атауы=Бұхара қоршауы [[ЖШҚӘ]] 1920 жыл, 1 қыркүйек|дата=1918 жыл 25 қаңтар — 1938/1942 (аяқталу күні шартты түрде көрсетіледі)|орын=Бүкіл Батыс Түркістан, Шығыс Түркістанның Ресей/КСРО, Ауғанстан Әмірлігі/Ауғанстан және Парсы патшалығымен іргелес аумақтары|себебі=Орта Азия аймағында Кеңес өкіметінің орнауы|нәтиже=Басмашылардың жеңілуі}}

'''Басмашылар қозғалысы''' ([[1918]]–[[1930]]) — [[Түркістан]] өлкесі халықтарының [[Кеңес өкіметі]] өктемдігіне қарсы жүргізген азаттық күресі. 

Басмашылар қозғалысы кеңестер билігінің жалпыадамзаттық құндылықтарға таптық, партиялық мүддені қарсы қою саясатының терең дағдарысқа ұшырағандығының, соның салдарынан империяның басқа аймақтарын қамтыған ішкі азаматтық қақтығыстың [[Түркістан өлкесі]]не жеткендігінің көрінісі болды. Кеңес өкіметінің 1918 жылы қаңтарда Түркістан автономиясын қарулы күшпен құлатуын, сондай-ақ, [[Түркістан]]да дәстүрлі қалыптасқан қоғамдық қатынастар мен тәртіпті рев. шаралар арқылы түбегейлі қайта құру жолындағы алғашқы қадамын жергілікті халық жаңа отаршыл мақсатты көздеген әрекет ретінде қабылдады. Мұндай қалыптасқан жағдай Басмашылар қозғалысының шығуына алып келді. Кеңестік тарихнама бұл қоғамдық құбылысты қарабайырландырып, Басмашылар қозғалысы шетелдік интервенциялық орталықтардың қолдауымен ішкі феодалдық және діни күштердің Кеңес өкіметіне қарсы таптық күресі болды деген бір жақты тұжырым жасады. Басмашылар Қозғалысының құрамы тек феодалдық топтар мен дін басыларынан ғана тұрған жоқ, оның иіріміне жеке қожалығы мен дәстүрлі тіршілігінен, дінінен, салт-дәстүрінен айырылып қалудан үрейленген орта шаруалар мен қарапайым диқандар да тартылды.&lt;ref&gt;Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х&lt;/ref&gt;
Олардың ортақ идеологиясы өз Отанын, меншігін, дәстүрлі өмір салтын жаңа мазмұндағы отаршыл өзгерістерден, зорлықшыл шаралардан құтқару, сақтау болды. Түркістан өлкесінде жергілікті халық өкілдерінің қолына қару алып, кеңестік билікке қарсы шығуы алғаш Ферғана облысында бой көрсетті. Онда 1918 жылы көктемде құрбашы Ергеш, күзден бастап құрбашы Мадаминбек бастаған басмашылар тобы батыл қимылдарға көшті. Тек құрбашы Ергештің қол астында 1800-ге жуық қарулы жасақ болды. 1919 жылға қарай басмашылар тобының саны 150-ге жетті. Ондағы адамдардың саны 60 мыңға жуық болды. Басмашылардың көздеген ортақ мақсаты — Түркістан өлкесінің тәуелсіздігін қалпына келтіру еді. Қозғалысқа 1917 — 1918 жылғы жұттан ығысып [[Ферғана]] өңіріне келіп, рев. дүрбелеңнен соң сонда қалып қойған орта жүз қазақтары да белсенді түрде ат салысты, Жиделібайсын тұрғындары көтерілісшілерді көлікпен қамтамасыз етті. Басмашыларды қаруландыруға ағылшын үкіметі дипломатиялық тобының басшысы Ф. Бейли, [[Ташкент]]тегі [[Америка]] консулы Р. Тредуэлл қатысты. Басмашылар кеңестік әскери бөлімшелерге, өнеркәсіп орындарына, темір жол стансаларына, қоймаларға тұтқиылдан тап беру әдісін қолданды. 1919 жылы қыркүйекте Мадаминбек тобы [[Қырғызстан]]дағы К. Монстров бастаған шаруалар армиясымен бірлескен әрекеттерге көшіп, [[Ош]] пен [[Жалалабад]] қалаларын басып алды, [[Әндіжан]] мен Ферғана қалаларына қауіп төндірді. 1919 жылы қазанда [[Қытай]] шекарасы маңында құрбашылар құрылтайы өтіп, онда Ферғана үкіметін құру туралы шешім қабылданды. Сонымен бірге құрылтайда басмашылар тобы ұйымдық жағынан жетілдіріліп, Мадаминбек, Ергаш, Шермұхаммедбек, Қалқожа басқаратын ірі 4 топқа бөлінді. Құрылтайдың шешімі бойынша ақ гвардияшыл орыс офицерлері әскери іске тартылатын болды. 1920 жылдың басында М.В. [[Михаил Васильевич Фрунзе|Фрунзе]] басқарған Түркістан майданына орталықтан ірі қарулы күштер тартылып, Басмашылар қозғалысына ауыр соққылар берілді. Ферғана атқыштар дивизиясының командирі Ф.Д. Карпов [[телеграф]] арқылы М.В. Фрунзеге “Ферғанадағы соғыс тонаушы басбұзарлармен емес, Кеңес билігіне қарсы жергілікті жұрттың көтерілісі ретінде етек алуда” деп мәлімдеді. 1921 жылы тек Ферғана өңірінде ғана 200-ден астам басмашылар тобы күрес жүргізді. [[Қызыл әскер]]лер соққысы кезінде көптеген қыстақтар мен егістік алқаптар талқандалды. Осылайша Басмашылар қозғалысы Ферғана өңірінде біртіндеп әлсірей түсті. 1921 жылы Бұхараға [[Түркия]]ның бұрынғы соғыс министрі [[Энвер паша]] келді. Ол ислам дініндегі барлық халықтарды біріктіріп, Орта Азияда мұсылман мемлекетін құру жөнінде ұран тастады. Энвер паша Ферғана өңірінен шегінген бытыраңқы басмашылар тобынан 16 мың адамнан тұратын армия құрап, 1922 жылы көктемде [[Бұхар Халық Кеңес Республикасы]]ның едәуір бөлігін басып алды. Бұхар жерінде өріс алған Басмашылар қозғалысына [[Зәки Уәлиди Тоған]] да ат салысты. Ол  қазақ ұлт-азаттық қозғалысы тарапынан қолдау болады деп үміттенді. Ә. Бөкейханов бастаған алаш қайраткерлері Х. Болғанбаев, Ғ. Бірімжанов, қырғыз Ы. Жанұзақовтың басмашылармен байланыс орнатпақ болған ниеті нәтижесіз болды. Бұрынғы Бұхар, Хиуа хандықтары жерінде Ибрагимбек пен Жұнайыд хан жетекшілік еткен Басмашылар қозғалысы өрістеді, 1922 жылы жазда Энвер [[паша]] қызыл әскерлермен шайқас кезінде қаза тапты. 1922 жылы [[Жұнайыд хан|Жұнайыд ханның]], 1926 жылы Ибрагимбектің басмашылар тобына соққы берілді. Басмашылар қозғалысы жетекшілерінің көпшілігі өз тобымен [[Ауғанстан]], [[Иран]], Қытай жеріне өтіп кетті. Олар 1930 жылға дейін Кеңес үкіметімен күресін жалғастыра берді. Басмашылар қозғалысымен күрес Түркістан өлкесінің шаруашылығына үлкен зиянын тигізді, бітпес шайқасқа түскен екі жақтан да үлкен адам шығынына алып келді. 1929 — 1931 жылдары [[Қазақстан]]да күштеп ұжымдастыруға қарсы болып өткен халық көтерілістері Басмашылар қозғалысымен іштей байланысы бар, сабақтас құбылыстар болатын.&lt;ref&gt;Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007.  ISBN 9965-32-491-3&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2&lt;/ref&gt;

== Әдебиет ==
* ''Каканбаев А.'' Борьба с басмачеством и упрочение Советской власти в Фергане. — Ташкент, 1958.
* ''Аманов Р. А.'' Конец авантюры Фузайл-Максума и Аъзама. — Сталинабад: Таджикгосиздат, 1960.
* {{публикация|книга|автор=Зевелев А. И., Поляков Ю. А., Чугунов А. И.|заглавие=Басмачество: возникновение, сущность, крах|место=М.|издательство=Главная редакция восточной литературы [[Наука (издательство)|издательства «Наука»]]|год=1981}}
* ''Юсупов Э. Ю., Лунин Б. В.'' Басмачество — орудие реакции. — Ташкент: Фан, 1981.
* ''Поляков Ю. А.'' Борьба с басмачеством в среднеазиатских республиках СССР. — М., 1983.
* Басмачество: социально-политическая сущность. — Ташкент, 1984.
* ''Иркаев М. И.'' Разгром басмачества в Таджикистане. — Душанбе, 1985.
* ''Зевелев A. И., Поляков Ю. А., Шишкина Л. В.'' Басмачество: правда истории и вымысел фальсификаторов. — М.: [[Мысль (московское издательство)|Мысль]], 1986.
* Басмачество. — М.: Алгоритм, [[Эксмо]], 2005. — ISBN 5-699-08722-2
* ''Пылев А. И.'' Басмачество в Средней Азии: этнополитический срез (взгляд из XXI века). — Бишкек, 2006.
* ''Елисеева Н. Е.'' С. С. Каменев в борьбе с басмачеством. // [[Военно-исторический журнал]]. — 1995. — № 5. — С.40-45.
* ''[[Густерин, Павел Вячеславович|Павел Густерин.]]'' История [[Ибрагим-бек]]а. Басмачество одного курбаши с его слов. — Саарбрюккен: LAP LAMBERT Academic Publishing, 2014. — 60 с. — ISBN 978-3-659-13813-3

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстар]]
[[Санат:Басмашылар]]
[[Санат:Түркістан]]</text>
      <sha1>c96cf8zj5gvvs9to0hk5dib4rtgr3jp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жүз Бірінші Қазақ Ұлттық Атқыштар Бригадасы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27954</id>
    <revision>
      <id>3621388</id>
      <parentid>3393946</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T05:18:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiman Tauman</username>
        <id>182650</id>
      </contributor>
      <origin>3621388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3899" sha1="ptrgla0kjhwy076ugr0da39winnn5pa" xml:space="preserve">[[Сурет:On Kazakh shooter brigades.jpg|нобай|240px|Астананың [[Қазақстан Республикасы қарулы күштерінің әскери-тарихи мұражайы|әскери-тарихи мұражайындағы]] стенд]]
'''101 Қазақ Ұлттық Атқыштар Бригадасы''' — [[Ұлы Отан соғысы]]на қатынасқан қазақстандық әскери құрама.

1941 жылдың 5-желтоқсаны мен 1-мамардың арасында [[Ақтөбе]] қаласында жасақталған. Ол атқыштар бөлімі деп аталғанмен, шын мәнінде ұлттық құрама болды. Бригада  Ақтөбе,  Гурьев (Атырау) , Батыс Қазақстан, Қызылорда облыстарының  тұрғындарынан жасақталды. Құрамында 5007 адам болды. Оның тұңғыш командирі – полковник С. Я.Яковленко,  соңынан  полковник А.И.Серебряков, полковник И. Ф. Воробьев, әскери комиссары -аға батальон комиссары Н.А.Алиев болды. 
Алғашқы шайқасқа [[1942|1942 жылы]] 28 қараша күні Калинин  майданының  39-армия  құрамында  [[Оленино]] маңындағы [[Кувшиново]] және [[Букарево]] деревняларында  алғаш жауынгерлік  сынақтан өтті,  немістердің  [[Ржев]] түбіндегі  тобымен 2 ай ұрыста  жаудың  2500-ден астам  әскерлерін қатардан шығарды. Бұл ұрыстарда ''Х. Бекішев, У. Ахмедзянов,  А. Алпысбаев, Ш.Қарамергеновтар'' көзге түсті.  Екі айға созылған қантөгістен кейін жаудың 2,5 мың адамын жойып, кеңестік бір дивизияның қоршаудан шығуына көмектесті. 
*[[1943|1943 жылы]] көктем – жаз айларында [[Великие Луки]] түбінде қорғаныста болды. Күзде [[Демидов]], [[Сураж – Витевский]] қалалары бағытында шабуылға шығып, жаудың 3,6 мың солдаты мен офицерін саптан шығарды, 158 елді мекенді азат етті. 
*[[1944 жыл]]ы жазға дейін [[Полоцк]] қаласы түбіндегі ұрыстарға қатынасып, жаудың 1,5 мың   адамын жойды. Кейінгі ұрыстарды бригада  [[Ресей]]дің  [[Витебск]], [[Смоленск]]  облыстарын , [[Беларусь]] мен [[Балтық елдері|Прибалтиканы]] азат етуге қатысты.  Жаумен шайқаста  ақтөбеліктер  ''Б.Ержанов,  Г.Житкинов, Р. Нұртазин,  И. Нуркин, Б.Хасанов, А.Аязбаев'' т.б  көптеген жауынгерлер  ерлік көрсетті. 
*[[1944|1944 жылы]] шілде айында таратылып, әскер күші 47-гвардиялық атқыштар дивизиясына және 90-гвардиялық атқыштар дивизиясына бөлініп берілді.
&lt;ref&gt;[[Қазақ энциклопедиясы]]&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;[[Ақтөбе энциклопедиясы]]&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Тағы қараңыз ==
* [[Жүзінші Қазақ Ұлттық атқыштар бригадасы]]

[[Санат:Қазақстан тарихы]]
[[Санат:Ұлы Отан соғысы]]</text>
      <sha1>ptrgla0kjhwy076ugr0da39winnn5pa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621404</id>
      <parentid>3621388</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:51:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Aiman Tauman|Aiman Tauman]] ([[User talk:Aiman Tauman|т]]) өңдемелерінен [[User:TuranBot|TuranBot]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3393946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3917" sha1="qfrfv0e1ferlz5074dkq7nn0637hog5" xml:space="preserve">[[Сурет:On Kazakh shooter brigades.jpg|нобай|240px|Астананың [[Қазақстан Республикасы қарулы күштерінің әскери-тарихи мұражайы|әскери-тарихи мұражайындағы]] стенд]]
'''Жүз Бірінші Қазақ Ұлттық Атқыштар Бригадасы''' — [[Ұлы Отан соғысы]]на қатынасқан қазақстандық әскери құрама.

1941 жылдың 5-желтоқсаны мен 1-мамардың арасында [[Ақтөбе]] қаласында жасақталған. Ол атқыштар бөлімі деп аталғанмен, шын мәнінде ұлттық құрама болды. Бригада  Ақтөбе,  Гурьев (Атырау) , Батыс Қазақстан, Қызылорда облыстарының  тұрғындарынан жасақталды. Құрамында 5007 адам болды. Оның тұңғыш командирі – полковник С. Я.Яковленко,  соңынан  полковник А.И.Серебряков, полковник И. Ф. Воробьев, әскери комиссары -аға батальон комиссары Н.А.Алиев болды. 
Алғашқы шайқасқа [[1942|1942 жылы]] 28 қараша күні Калинин  майданының  39-армия  құрамында  [[Оленино]] маңындағы [[Кувшиново]] және [[Букарево]] деревняларында  алғаш жауынгерлік  сынақтан өтті,  немістердің  [[Ржев]] түбіндегі  тобымен 2 ай ұрыста  жаудың  2500-ден астам  әскерлерін қатардан шығарды. Бұл ұрыстарда ''Х. Бекішев, У. Ахмедзянов,  А. Алпысбаев, Ш.Қарамергеновтар'' көзге түсті.  Екі айға созылған қантөгістен кейін жаудың 2,5 мың адамын жойып, кеңестік бір дивизияның қоршаудан шығуына көмектесті. 
*[[1943|1943 жылы]] көктем – жаз айларында [[Великие Луки]] түбінде қорғаныста болды. Күзде [[Демидов]], [[Сураж – Витевский]] қалалары бағытында шабуылға шығып, жаудың 3,6 мың солдаты мен офицерін саптан шығарды, 158 елді мекенді азат етті. 
*[[1944 жыл]]ы жазға дейін [[Полоцк]] қаласы түбіндегі ұрыстарға қатынасып, жаудың 1,5 мың   адамын жойды. Кейінгі ұрыстарды бригада  [[Ресей]]дің  [[Витебск]], [[Смоленск]]  облыстарын , [[Беларусь]] мен [[Балтық елдері|Прибалтиканы]] азат етуге қатысты.  Жаумен шайқаста  ақтөбеліктер  ''Б.Ержанов,  Г.Житкинов, Р. Нұртазин,  И. Нуркин, Б.Хасанов, А.Аязбаев'' т.б  көптеген жауынгерлер  ерлік көрсетті. 
*[[1944|1944 жылы]] шілде айында таратылып, әскер күші 47-гвардиялық атқыштар дивизиясына және 90-гвардиялық атқыштар дивизиясына бөлініп берілді.
&lt;ref&gt;[[Қазақ энциклопедиясы]]&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;[[Ақтөбе энциклопедиясы]]&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Тағы қараңыз ==
* [[Жүзінші Қазақ Ұлттық атқыштар бригадасы]]

[[Санат:Қазақстан тарихы]]
[[Санат:Ұлы Отан соғысы]]</text>
      <sha1>qfrfv0e1ferlz5074dkq7nn0637hog5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Керуен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28626</id>
    <revision>
      <id>3621234</id>
      <parentid>3177172</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:40:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20256" sha1="117rih8u86t19sq7frxkpg5sc9rv4e2" xml:space="preserve">[[Сурет:Керуен. (Ташкент, 1871).jpg|thumb|right|200px|Керуен. Туркестанский альбом по распоряжению Туркестанского генерал-губернатора К.П. фон Кауфмана 1-го 1871-1872 гг. (Ташкент, 1871) атты еңбектен]]
'''Керуен''' – сауда жасау немесе өзге де мақсатпен көлік малына (түйе, жылқы, есек, қашыр) жүк артып жолға шыққан адамдар тобы. 

== Керуен маңызы ==
Керуенмен жүру [[Еуразия]] құрлығының шөлейтті және далалық аймағына тән. Керуен жолының ежелгі дәуір мен орта ғасырлардағы белгілі желісі [[Ұлы Жібек жолы|Ұлы Жібек]] жолы деп аталады. Б.д.д. І ғасырдың ортасынан бастап Шығыс пен Батысты сауда және елшілік мақсатта тұрақты жалғастыра бастаған осы керуен жолының басты тармақтарының бірі қазіргі қазақ жерінің үстімен жүрді. Керуеннің жүруі ел мен елдің арасында сауда жасауды жолға қойып, екі елдің мәдениеті мен өркениетінің дамуына оң әсер етті. Жолдың ұзақтығы мен өңірдің табиғи жағдайларына орай керуенмен жолға шығу өте үлкен дайындықты талап етті. Керуен жолының ұзақ немесе қысқа болуына байланысты оның құрамындағы адамдар мен жүк алып жүретін көліктердің саны да әр кезде әрқалай болды. Мысалы, 922 жылы қазақ жерін (қазіргі Маңғыстау, Атырау, Батыс Қазақстан облыстарының аумағы) басып өткен арабтың дін таратушысы [[Ибн Фадлан]] бастаған миссионерлік елшілік құрамындағы керуенде 5 мыңдай адам болған.&lt;br&gt;
Керуен арқылы тек қана сауда жасалып қоймай, бір елдің ілім-білімі екінші жерге таралып отырған. Керуенмен жүріп өткен елшілердің, саяхатшылардың, саудагерлердің жол-жөнекей көрген-білгендерін жазған естелік пен күнделіктері қазіргі Қазақстанның ортағасырлық және кейінгі кезеңдердегі тарихын толықтыруда маңызды деректердің бірінен саналады.

== Керуен сарайлар мен жолы ==
[[Сурет:Керуен жүгін өзеннен өткізу.jpg|thumb|right|200px|Керуен жүгін өзеннен өткізу. Туркестанский альбом по распоряжению Туркестанского генерал-губернатора К.П. фон Кауфмана 1-го 1871-1872 гг. (Ташкент, 1871) атты еңбектен]]
Моңғол шапқыншылығынан кейінгі кезеңде (ХІІІ-XIV ғғ.) қазақ даласымен өтетін керуендердің жүруі тұрақты жолға қойылып, жол бойына керуен сарайлар тұрғызыла бастады. Керуен жолы, негізінен, өзен, көл, бұлақ, құдық т.б. су көздерінің үстімен жүрді. Жол жағдайларына байланысты керуен күніне шамамен 25-35 шақырым жол жүріп отырса, тұрғызылған керуен сарайлардың аралығы да орташа есеппен 30 шақырымды құраған. Ал, керуен сарайлар салынбаған шөлді және елсіз далада керуендер өздеріне ыңғайлы жерден аялдама жасап отырған. Белгілі бір межеленген жерге адаспай және елсіз далада шөлге ұрынбай жету үшін керуенді жол жағдайын жақсы білетін адам – [[Керуен басы|керуенбасы]] басқарған.
{{Толық мақала|Керуен Сарай}}
{{Толық мақала|Керуен жолдары}}

== Керуен қауіпсіздігі ==
Керуенмен жүру әр кезде де қауіпті болып саналды, табиғаттың қаталдығын (ыстық, суық т.б.) айтпағанда, оңай олжаға кенелу үшін керуенді жол бойы тонайтын қарақшылар да көп болды. Осыған орай, кей кездері керуен құрамында оны жол бойы қорғап жүретін қаруланған күзетшілер де болған. ХІХ ғасырдың бас кезінде [[Ресей]]ден [[Орта Азия]]ға қарай шығатын керуен құрамында саудагерлер есебінен атты әскерден құралған күзетшілер жүрген, дегенмен, бұл жағдай сауда жасаушылар үшін тиімсіз болғандықтан 1814 жылдан бастап бұл үрдіс жойылған. Күзетшілік қызметті кейінгі кезеңде керуен көліктерін жол бойы күтіп-баптаушылар алмастырған.

== Қазан төңкерісінен кейінгі керуен қызметі ==
ХІХ ғасырдың бірінші жартысынан бастап қазақ жерінен Ресейге, [[Қытай]]ға және Орта Азия елдеріне керуенмен жүк тасымалдау ісі тұрақты жолға қойыла бастады. Қазақ даласы арқылы жүрген үлкен керуен бағыттары [[Орынбор-Торғай губерниясы|Орынбор]]дан, [[Троицк (Челябинск облысы)|Тройцк]]іден – [[Хиуа]], [[Бұхара]] және солтүстік бөлігінде [[Петропавл|Петропавловск]] мен [[Ташкент]] қалалары арасындағы сауда керуендері болды. Осыған сәйкес, қазан төңкерісіне дейінгі уақытта қазақ қоғамында керуенге қызмет көрсету, яғни, бірінші кезекте оған қажетті көлікпен қамтамасыз ету және белгілі бір жерге жеткізу немесе алып жүру қызметі пайда болды. Мұндай қызметпен Ресеймен шектесетін аймақтардағы үлкен қалаларға жақын маңда көшіп-қонып жүрген қазақтар айналысып, тауар иелеріне заттарын белгілі бір жерге түйемен жеткізіп беру қызметін ұсынды. Келісім барысында жүк керуені үшін қанша түйе, қанша көмекші адамның керектігін де анықтаған. Бұл қызметпен, негізінен, белгілі үлкен рулардың өкілдері, атап айтқанда, Орынбор мен Тройцкіден Бұхараға баратын керуенді жеткізумен, негізінен, [[Кіші жүз|Кіші Жүз]]дің ішіндегі [[Жетіру]] мен [[Байұлы]] және [[Орта жүз|Орта Жүз]]дің Қыпшақ руының өкілдері айналысқан. Екі қаланың ортасында жүретін керуендер жылына көп дегенде 2-3 реттен аспаған. Мысалы, Бұхарадан Орынборға алғашқы керуен ақпан айының екінші жартысынан бастап аттанып, Орынборға мамыр айында жеткен. Бұхарада затын сатып үлгермегендер мамыр айында аттанатын екінші керуенмен жүрген. Сол сияқты, Орынбордан кейін қарай шығатын керуендер тамыз айында аттанса, кейінгі топ қазан мен қарашадан қалмай шығатын болған.

== Керуеннің көлік малы ==
[[Сурет:Керуен. ОГҚ қорынан.jpg|thumb|right|200px|Керуен. ОГҚ архиві.]]
Керуен жүгін тасуда, негізінен, қос өркешті түйе малын және оның бір өркешті «нар» аталатын түрін көбірек жалдаған, себебі, соңғысы алдыңғысына қарағанда жүкті көп көтереді. Осыған сәйкес олардың жалдау ақысы да әртүрлі болып келеді. Мәселен, Орынбордан Бұхараға дейін жүк артып апаратын әрбір түйенің жалдау құны 10-12 күміс рубльді құраған. Түйеге салмағы 10-нан 24 пұтқа (1 пұт – 16 кг) дейінгі жүк тиелген, көбіне орташа есеппен 16 пұт жүк артылған. Кейбір жақсы нарлар 20-25 күндік жолда 32 пұтқа дейін жүк алып жүре алған. Ал, оларды арбаға жеккенде 50 пұтқа дейінгі жүкті сүйрейтін. Сауда жасау мақсатымен шыққан керуендердегі жүк артылған түйелердің саны 500-ден 1000-ға жеткен. Керуенде жылқыға қарағанда көп жағдайда түйенің пайдаланылуы бірінші кезекте Орта Азия мен Қазақстанның шөлді, құмды, таулы, қыратты даласының табиғи-климаттық жағдайларына тікелей байланысты болды. Түйе жылқыға қарағанда бірнеше күндік шөлге төзімді, жері сорлы, тұзды, шөп пен су көзі аз жерлермен жүре алады. Бұхара жақтан келе жатқан жүктерді Сыр бойынан бастап жазда арбамен, қыста шанамен тасымалдауда да көбінесе түйелер пайдаланылған..

== Керуен ақысы ==
[[Сурет:Керуен жүгі.jpg|thumb|right|200px|Керуен жүгі. Туркестанский альбом по распоряжению Туркестанского генерал-губернатора К.П. фон Кауфмана 1-го 1871-1872 гг. (Ташкент, 1871) атты еңбектен]]
Керуен ақысы – түйеге, атқа артылған жүк үшін төленетін ақшалай немесе тауар, зат түріндегі төлем. Керуен ақысының XIX ғасырдағы мөлшеріне байланысты бірсыпыра деректер сақталған. Мәселен, кей жерде түйеге, атқа артылған жүк үшін 1 теңге немесе 20 тиын күміс ақша алған. Жүк тасушылар мен керуеншілердің қызметі мен еңбек ақысы жайлы осындай мәліметтер П.И. Пашино жазбаларында кездеседі: «1865 жылы Қазалы фортынан Орынборға дейінгі керуенге 1500 түйе жалға алынып, әрқайсына 7 сомнан төленген. Сырдариядан Бұхара және Хиуаға дейін қазалылық керуенші бір түйеге артқан жүкке 10-12 сомға дейін алған. Кері қарай керуенбасылыққа жалданған адам Бұхарадан Орскіге немесе Орынборға дейін керуенді жеткізуге бір түйенің теңіне 18 сом күміс ақша алған, мойнына алған жүкті жарты жолда басқа біреуге тапсырмаған. Хиуа, Бұхарадан Қазалыға дейін апарылатын керуен Сырдарияның сол жақ бетіндегі Қаратепе, Мортық өткелдеріне келіп тоқтап, жүкті түсірген, әрі қарай жүк тасушыларды жалдап, жүкті өзеннен өткізген. Олар алғашында жүк тасуға қамыстан жасалған салды қолданатын еді, кейіннен хиуалық кемелер алып, қазір олардың саны 200-ге жетеді. Жүк тасушылар бір түйенің теңін өзеннен өткізуге 1-2 кесе ұн, ал түйенің өзін өткізуге 10-15 тиын ақы алған. Ал, жылқы, өгізді өткізу үшін әрқайсысынан 10 тиыннан, қойдан 1 тиыннан, жүз қойдан бір қозы, киіз үйді жиһаздарымен бірге өткізу үшін 20 тиын ақы алған. 1865 жылдан бастап Бұхар керуенінің Ресейде ұсталуына байланысты Бұхар саудасы күйрей бастаған. Бұрын Қазалы үстінен Ресейге қарай 14000 бас жүк түйесі өтсе, қазір олардың саны 7-8 мыңға қысқарған».&lt;br&gt;

Бұхарадан [[Жаманқала|Орск]] бекінісіне дейін бір түйеге артылған жүкті жеткізіп беру үшін кірекештер 23 сом 50 тиын ақы алған. Тасымалдау жұмысымен арбакештер де айналысқан. Арбакештің табысы күніне 40-50 тиын, кейде 20-70 тиынды құраған. Кіші және Орта жүз қазақтары қыстауларының Орынбор және Сібір керуен жолдарының бойында орналасуы осы кірекеш кәсібінің дамуына себеп болып, Орта Азиялық теміржол транспорттарының салынуына дейін кеңінен дамыды.
Теміржолдар іске қосылғаннан кейін бұл кәсіптің аясы тарыла бастады. Қазалы арқылы Бұхарадан Орынборға дейін [[1885 жыл|1885]] жылы әрі және кейін қарай 39000 бас жүк түйесі өтсе, [[1886 жыл|1886]] жылы 36660 бас жүк түйесі өткен, яғни саудалық жүк түйесінің саны 2340 басқа азайған. Жүк тасушылықты қосалқы кәсіп еткен қазақтар арасында Закаспий теміржолының іске қосылуы да кәсіп аясының тарыла түсуіне әсер етті. Орынбор-Қазалы-Ташкент керуен жолының саудасы қызып тұрған бір кездері кең тараған бұл кәсіп [[1889 жыл|1889]] жылдары Тройцк және Верныйға жүк таситын қазақтар арасында сақталды. Жүк тасуға төлейтін ақы да төмендеді. Қазақтың әдеттік құқығының сауда керуендеріне қатысты қалыптасқан дәстүрі болды. Керуеншілер қыстың қатты суығында бір үй иесіне келіп тоқтап, керуенді үй иесі артық жері болып тұрып қабылдамағандықтан, керуеншілер мен малдар үсіп өлсе, біріншісінің құнын, екіншісінің ақысын төлеген. [[Николай Иванович Гродеков|Н. Гродеков]] сауда-саттық кезінде қулық, алдау да кездеседі, егер қулығы ашылып қалса, сатушы заттың құнын қайтаруы тиіс болған дейді.

Жергілікті сауда-саттық заттары мал, балық, түйе жүні, қамыс т.б. болды. Саудагерлер заттарын өзінің немесе жалдап алған түйесімен тасыған. Көшпелілер ең алдымен астыққа, мақта маталарына, қаланың қолөнер бұйымдарына, сәндік бұйымдарға мұқтаж болды. Бұларды тері, жүн, текемет, алаша, мүйізден жасалған бұйымдарға айырбастап отырды. Қазақтар арасында қала базарынан көтерме бағамен заттарды алып, ауыл-ауылды аралап сататын алыпсатар қазақтар да болды. Мал сатумен айналысатын саудагерлер ауылдардан малдарды көтерме бағамен алып, базарға сатуға айдап әкеткен. Ал, алыпсатарлар қала базарларынан көтерме бағамен заттарды алып, ауыл-ауылды аралап сатқан. Қазақтар арасында алыпсатар, саудагер, керуенбасы, жүк тасушы сияқты кәсіптермен тек ер адамдар айналысқан.&lt;ref&gt;ҚАЗАҚТЫҢ ЭТНОГРАФИЯЛЫҚ КАТЕГОРИЯЛАР, ҰҒЫМДАР МЕН АТАУЛАРЫНЫҢ ДӘСТҮРЛI ЖҮЙЕСI. Энциклопедия. – Алматы: РПК “СЛОН”, 2012. – (илл.) ISBN 978-601-7026-17-23-том: К – Қ – 736 бет.ISBN 978-601-7026-21-9&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Әдебиет ==
* Спасский Г. Киргиз-кайсаки Большой, Средней и Малой Орды. Сибирский вестник. Ч.9. СПб., 1820. С. 350-351;  
* Бларамберг И.Ф. Земли киргиз-кайсаков Внутренней (Букеевской) и Зауральской (Малой) Орды, Оренбургского ведомства (военно-статистическое обозрение). Т.14. Ч.2-3. СПб., 1848;  
* Небольсин П.И. Очерки торговли России и Средней Азий. ЗИРГО. Кн.Х. СПб., 1855. С.1-337;  
* Рычков П.И. Топография Оренбургской губернии. 2-ое издание. Оренбург, 1887. С.101; 
* Сазонова М.В. Традиционное хозяйство Южного Хорезма. Ленинград: Наука, 1978;  
* Байпаков К.М. Средневековые города Казахстана на Великом шелковом пути. Алматы: Ғылым, 1998; 

[[Санат:Ұлы Жібек жолы]]
[[Санат:Сауда жолдары]]
[[Санат:Көлік түрлері]]
[[Санат:Халықаралық сауда]]</text>
      <sha1>117rih8u86t19sq7frxkpg5sc9rv4e2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621236</id>
      <parentid>3621234</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:41:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20262" sha1="1z5tlo1ey435u8icc24supqkeyutsjk" xml:space="preserve">[[Сурет:Керуен. (Ташкент, 1871).jpg|thumb|right|200px|Керуен. Туркестанский альбом по распоряжению Туркестанского генерал-губернатора К.П. фон Кауфмана 1-го 1871-1872 гг. (Ташкент, 1871) атты еңбектен]]
'''Керуен''' — сауда жасау немесе өзге де мақсатпен көлік малына (түйе, жылқы, есек, қашыр) жүк артып жолға шыққан адамдар тобы. 

== Керуен маңызы ==
Керуенмен жүру [[Еуразия]] құрлығының шөлейтті және далалық аймағына тән. Керуен жолының ежелгі дәуір мен орта ғасырлардағы белгілі желісі [[Ұлы Жібек жолы|Ұлы Жібек]] жолы деп аталады. Б.д.д. І ғасырдың ортасынан бастап Шығыс пен Батысты сауда және елшілік мақсатта тұрақты жалғастыра бастаған осы керуен жолының басты тармақтарының бірі қазіргі қазақ жерінің үстімен жүрді. Керуеннің жүруі ел мен елдің арасында сауда жасауды жолға қойып, екі елдің мәдениеті мен өркениетінің дамуына оң әсер етті. Жолдың ұзақтығы мен өңірдің табиғи жағдайларына орай керуенмен жолға шығу өте үлкен дайындықты талап етті. Керуен жолының ұзақ немесе қысқа болуына байланысты оның құрамындағы адамдар мен жүк алып жүретін көліктердің саны да әр кезде әрқалай болды. Мысалы, 922 жылы қазақ жерін (қазіргі Маңғыстау, Атырау, Батыс Қазақстан облыстарының аумағы) басып өткен арабтың дін таратушысы [[Ибн Фадлан]] бастаған миссионерлік елшілік құрамындағы керуенде 5 мыңдай адам болған.&lt;br&gt;
Керуен арқылы тек қана сауда жасалып қоймай, бір елдің ілім-білімі екінші жерге таралып отырған. Керуенмен жүріп өткен елшілердің, саяхатшылардың, саудагерлердің жол-жөнекей көрген-білгендерін жазған естелік пен күнделіктері қазіргі Қазақстанның ортағасырлық және кейінгі кезеңдердегі тарихын толықтыруда маңызды деректердің бірінен саналады.

== Керуен сарайлар мен жолы ==
[[Сурет:Керуен жүгін өзеннен өткізу.jpg|thumb|right|200px|Керуен жүгін өзеннен өткізу. Туркестанский альбом по распоряжению Туркестанского генерал-губернатора К.П. фон Кауфмана 1-го 1871-1872 гг. (Ташкент, 1871) атты еңбектен]]
Моңғол шапқыншылығынан кейінгі кезеңде (ХІІІ-XIV ғғ.) қазақ даласымен өтетін керуендердің жүруі тұрақты жолға қойылып, жол бойына керуен сарайлар тұрғызыла бастады. Керуен жолы, негізінен, өзен, көл, бұлақ, құдық т.б. су көздерінің үстімен жүрді. Жол жағдайларына байланысты керуен күніне шамамен 25-35 шақырым жол жүріп отырса, тұрғызылған керуен сарайлардың аралығы да орташа есеппен 30 шақырымды құраған. Ал, керуен сарайлар салынбаған шөлді және елсіз далада керуендер өздеріне ыңғайлы жерден аялдама жасап отырған. Белгілі бір межеленген жерге адаспай және елсіз далада шөлге ұрынбай жету үшін керуенді жол жағдайын жақсы білетін адам – [[Керуен басы|керуенбасы]] басқарған.
{{Толық мақала|Керуен Сарай}}
{{Толық мақала|Керуен жолдары}}

== Керуен қауіпсіздігі ==
Керуенмен жүру әр кезде де қауіпті болып саналды, табиғаттың қаталдығын (ыстық, суық т.б.) айтпағанда, оңай олжаға кенелу үшін керуенді жол бойы тонайтын қарақшылар да көп болды. Осыған орай, кей кездері керуен құрамында оны жол бойы қорғап жүретін қаруланған күзетшілер де болған. ХІХ ғасырдың бас кезінде [[Ресей]]ден [[Орта Азия]]ға қарай шығатын керуен құрамында саудагерлер есебінен атты әскерден құралған күзетшілер жүрген, дегенмен, бұл жағдай сауда жасаушылар үшін тиімсіз болғандықтан 1814 жылдан бастап бұл үрдіс жойылған. Күзетшілік қызметті кейінгі кезеңде керуен көліктерін жол бойы күтіп-баптаушылар алмастырған.

== Қазан төңкерісінен кейінгі керуен қызметі ==
ХІХ ғасырдың бірінші жартысынан бастап қазақ жерінен Ресейге, [[Қытай]]ға және Орта Азия елдеріне керуенмен жүк тасымалдау ісі тұрақты жолға қойыла бастады. Қазақ даласы арқылы жүрген үлкен керуен бағыттары [[Орынбор-Торғай губерниясы|Орынбор]]дан, [[Троицк (Челябинск облысы)|Тройцк]]іден – [[Хиуа]], [[Бұхара]] және солтүстік бөлігінде [[Петропавл|Петропавловск]] мен [[Ташкент]] қалалары арасындағы сауда керуендері болды. Осыған сәйкес, қазан төңкерісіне дейінгі уақытта қазақ қоғамында керуенге қызмет көрсету, яғни, бірінші кезекте оған қажетті көлікпен қамтамасыз ету және белгілі бір жерге жеткізу немесе алып жүру қызметі пайда болды. Мұндай қызметпен Ресеймен шектесетін аймақтардағы үлкен қалаларға жақын маңда көшіп-қонып жүрген қазақтар айналысып, тауар иелеріне заттарын белгілі бір жерге түйемен жеткізіп беру қызметін ұсынды. Келісім барысында жүк керуені үшін қанша түйе, қанша көмекші адамның керектігін де анықтаған. Бұл қызметпен, негізінен, белгілі үлкен рулардың өкілдері, атап айтқанда, Орынбор мен Тройцкіден Бұхараға баратын керуенді жеткізумен, негізінен, [[Кіші жүз|Кіші Жүз]]дің ішіндегі [[Жетіру]] мен [[Байұлы]] және [[Орта жүз|Орта Жүз]]дің Қыпшақ руының өкілдері айналысқан. Екі қаланың ортасында жүретін керуендер жылына көп дегенде 2-3 реттен аспаған. Мысалы, Бұхарадан Орынборға алғашқы керуен ақпан айының екінші жартысынан бастап аттанып, Орынборға мамыр айында жеткен. Бұхарада затын сатып үлгермегендер мамыр айында аттанатын екінші керуенмен жүрген. Сол сияқты, Орынбордан кейін қарай шығатын керуендер тамыз айында аттанса, кейінгі топ қазан мен қарашадан қалмай шығатын болған.

== Керуеннің көлік малы ==
[[Сурет:Керуен. ОГҚ қорынан.jpg|thumb|right|200px|Керуен. ОГҚ архиві.]]
Керуен жүгін тасуда, негізінен, қос өркешті түйе малын және оның бір өркешті «нар» аталатын түрін көбірек жалдаған, себебі, соңғысы алдыңғысына қарағанда жүкті көп көтереді. Осыған сәйкес олардың жалдау ақысы да әртүрлі болып келеді. Мәселен, Орынбордан Бұхараға дейін жүк артып апаратын әрбір түйенің жалдау құны 10-12 күміс рубльді құраған. Түйеге салмағы 10-нан 24 пұтқа (1 пұт – 16 кг) дейінгі жүк тиелген, көбіне орташа есеппен 16 пұт жүк артылған. Кейбір жақсы нарлар 20-25 күндік жолда 32 пұтқа дейін жүк алып жүре алған. Ал, оларды арбаға жеккенде 50 пұтқа дейінгі жүкті сүйрейтін. Сауда жасау мақсатымен шыққан керуендердегі жүк артылған түйелердің саны 500-ден 1000-ға жеткен. Керуенде жылқыға қарағанда көп жағдайда түйенің пайдаланылуы бірінші кезекте Орта Азия мен Қазақстанның шөлді, құмды, таулы, қыратты даласының табиғи-климаттық жағдайларына тікелей байланысты болды. Түйе жылқыға қарағанда бірнеше күндік шөлге төзімді, жері сорлы, тұзды, шөп пен су көзі аз жерлермен жүре алады. Бұхара жақтан келе жатқан жүктерді Сыр бойынан бастап жазда арбамен, қыста шанамен тасымалдауда да көбінесе түйелер пайдаланылған..

== Керуен ақысы ==
[[Сурет:Керуен жүгі.jpg|thumb|right|200px|Керуен жүгі. Туркестанский альбом по распоряжению Туркестанского генерал-губернатора К.П. фон Кауфмана 1-го 1871-1872 гг. (Ташкент, 1871) атты еңбектен]]
Керуен ақысы – түйеге, атқа артылған жүк үшін төленетін ақшалай немесе тауар, зат түріндегі төлем. Керуен ақысының XIX ғасырдағы мөлшеріне байланысты бірсыпыра деректер сақталған. Мәселен, кей жерде түйеге, атқа артылған жүк үшін 1 теңге немесе 20 тиын күміс ақша алған. Жүк тасушылар мен керуеншілердің қызметі мен еңбек ақысы жайлы осындай мәліметтер П.И. Пашино жазбаларында кездеседі: «1865 жылы Қазалы фортынан Орынборға дейінгі керуенге 1500 түйе жалға алынып, әрқайсына 7 сомнан төленген. Сырдариядан Бұхара және Хиуаға дейін қазалылық керуенші бір түйеге артқан жүкке 10-12 сомға дейін алған. Кері қарай керуенбасылыққа жалданған адам Бұхарадан Орскіге немесе Орынборға дейін керуенді жеткізуге бір түйенің теңіне 18 сом күміс ақша алған, мойнына алған жүкті жарты жолда басқа біреуге тапсырмаған. Хиуа, Бұхарадан Қазалыға дейін апарылатын керуен Сырдарияның сол жақ бетіндегі Қаратепе, Мортық өткелдеріне келіп тоқтап, жүкті түсірген, әрі қарай жүк тасушыларды жалдап, жүкті өзеннен өткізген. Олар алғашында жүк тасуға қамыстан жасалған салды қолданатын еді, кейіннен хиуалық кемелер алып, қазір олардың саны 200-ге жетеді. Жүк тасушылар бір түйенің теңін өзеннен өткізуге 1-2 кесе ұн, ал түйенің өзін өткізуге 10-15 тиын ақы алған. Ал, жылқы, өгізді өткізу үшін әрқайсысынан 10 тиыннан, қойдан 1 тиыннан, жүз қойдан бір қозы, киіз үйді жиһаздарымен бірге өткізу үшін 20 тиын ақы алған. 1865 жылдан бастап Бұхар керуенінің Ресейде ұсталуына байланысты Бұхар саудасы күйрей бастаған. Бұрын Қазалы үстінен Ресейге қарай 14000 бас жүк түйесі өтсе, қазір олардың саны 7-8 мыңға қысқарған».&lt;br&gt;

Бұхарадан [[Жаманқала|Орск]] бекінісіне дейін бір түйеге артылған жүкті жеткізіп беру үшін кірекештер 23 сом 50 тиын ақы алған. Тасымалдау жұмысымен арбакештер де айналысқан. Арбакештің табысы күніне 40-50 тиын, кейде 20-70 тиынды құраған. Кіші және Орта жүз қазақтары қыстауларының Орынбор және Сібір керуен жолдарының бойында орналасуы осы кірекеш кәсібінің дамуына себеп болып, Орта Азиялық теміржол транспорттарының салынуына дейін кеңінен дамыды.
Теміржолдар іске қосылғаннан кейін бұл кәсіптің аясы тарыла бастады. Қазалы арқылы Бұхарадан Орынборға дейін [[1885 жыл|1885]] жылы әрі және кейін қарай 39000 бас жүк түйесі өтсе, [[1886 жыл|1886]] жылы 36660 бас жүк түйесі өткен, яғни саудалық жүк түйесінің саны 2340 басқа азайған. Жүк тасушылықты қосалқы кәсіп еткен қазақтар арасында Закаспий теміржолының іске қосылуы да кәсіп аясының тарыла түсуіне әсер етті. Орынбор-Қазалы-Ташкент керуен жолының саудасы қызып тұрған бір кездері кең тараған бұл кәсіп [[1889 жыл|1889]] жылдары Тройцк және Верныйға жүк таситын қазақтар арасында сақталды. Жүк тасуға төлейтін ақы да төмендеді. Қазақтың әдеттік құқығының сауда керуендеріне қатысты қалыптасқан дәстүрі болды. Керуеншілер қыстың қатты суығында бір үй иесіне келіп тоқтап, керуенді үй иесі артық жері болып тұрып қабылдамағандықтан, керуеншілер мен малдар үсіп өлсе, біріншісінің құнын, екіншісінің ақысын төлеген. [[Николай Иванович Гродеков|Н. Гродеков]] сауда-саттық кезінде қулық, алдау да кездеседі, егер қулығы ашылып қалса, сатушы заттың құнын қайтаруы тиіс болған дейді.

Жергілікті сауда-саттық заттары мал, балық, түйе жүні, қамыс т.б. болды. Саудагерлер заттарын өзінің немесе жалдап алған түйесімен тасыған. Көшпелілер ең алдымен астыққа, мақта маталарына, қаланың қолөнер бұйымдарына, сәндік бұйымдарға мұқтаж болды. Бұларды тері, жүн, текемет, алаша, мүйізден жасалған бұйымдарға айырбастап отырды. Қазақтар арасында қала базарынан көтерме бағамен заттарды алып, ауыл-ауылды аралап сататын алыпсатар қазақтар да болды. Мал сатумен айналысатын саудагерлер ауылдардан малдарды көтерме бағамен алып, базарға сатуға айдап әкеткен. Ал, алыпсатарлар қала базарларынан көтерме бағамен заттарды алып, ауыл-ауылды аралап сатқан. Қазақтар арасында алыпсатар, саудагер, керуенбасы, жүк тасушы сияқты кәсіптермен тек ер адамдар айналысқан.&lt;ref&gt;ҚАЗАҚТЫҢ ЭТНОГРАФИЯЛЫҚ КАТЕГОРИЯЛАР, ҰҒЫМДАР МЕН АТАУЛАРЫНЫҢ ДӘСТҮРЛI ЖҮЙЕСI. Энциклопедия. – Алматы: РПК “СЛОН”, 2012. – (илл.) ISBN 978-601-7026-17-23-том: К – Қ – 736 бет.ISBN 978-601-7026-21-9&lt;/ref&gt;

== Әдебиет ==
* Спасский Г. Киргиз-кайсаки Большой, Средней и Малой Орды. Сибирский вестник. Ч.9. СПб., 1820. С. 350–351;  
* Бларамберг И.Ф. Земли киргиз-кайсаков Внутренней (Букеевской) и Зауральской (Малой) Орды, Оренбургского ведомства (военно-статистическое обозрение). Т.14. Ч.2–3. СПб., 1848;  
* Небольсин П.И. Очерки торговли России и Средней Азий. ЗИРГО. Кн.Х. СПб., 1855. С.1–337;  
* Рычков П.И. Топография Оренбургской губернии. 2-ое издание. Оренбург, 1887. С.101; 
* Сазонова М.В. Традиционное хозяйство Южного Хорезма. Ленинград: Наука, 1978;  
* Байпаков К.М. Средневековые города Казахстана на Великом шелковом пути. Алматы: Ғылым, 1998; 

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Ұлы Жібек жолы]]
[[Санат:Сауда жолдары]]
[[Санат:Көлік түрлері]]
[[Санат:Халықаралық сауда]]</text>
      <sha1>1z5tlo1ey435u8icc24supqkeyutsjk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қара өлең</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29517</id>
    <revision>
      <id>3621259</id>
      <parentid>3208074</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:49:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12911" sha1="eodbyfihon42e005pdtlutkpj4tdzy0" xml:space="preserve">[[Сурет:Қара өлең.jpg|thumb|right|250px|Қара өлең &quot;Су өлең&quot;.]]
'''Қара өлең''' – суырыпсалу өнерін онша қажет етпейтін, бұрыннан белгілі, үйреншікті сөздерді өлең етіп ұйқастырып қолданылатын поэтикалық туынды. Өлеңшінің жадында жатталып қалған басқы екі жолының көптеген үлгілері дайын тұрады. Негізгі айтар ойын үшінші, төртінші жолдарда баяндайтын болғандықтан, айтушы тек төртінші тармақтың ұйқасын ғана ойлап табуы қажет. Үшінші жолы ұйқассыз бос қалып отырады.

== Сипаты ==
Туысқан [[Өзбек әдебиеті|өзбек]], [[Қырғыз әдебиеті|қырғыз]], [[карақалпақ әдебиеті|карақалпақ]], [[татар әдебиеті|татар]], [[Түрікмен әдебиеті|түрікмен]], [[башқұрт әдебиеті|башқұрт]] поэзияларында кездеседі.&lt;br&gt;
Қара өлең 11 буын, 4 тармақ, а-а-б-а түрінде келеді. Қара өлең әнге салып айтуға ыңғайлы. Әннің ырғақ ерекшеліктеріне қарай өлең жолдарындағы бунақтар орнын ауыстырып отырады. Әр шумақта жеке ой жатады. Мұндай ой жеңіл әзіл-оспақтан бастап, өмірдің мәні мен сәнін, ел қамы мен халық тағдырын қамтиды. Өлеңнің алғашқы екі жолындағы ой соңғы жолдардағы негізгі ойға қызмет етеді. Қара өлең көне заманнан бастау алып, тереңге тамыр байлаған.&lt;br&gt;
Сипаты жағынан орыстың частушкасына, тәжіктің ашуласын, латыштың [[дайна]]сын, шығыс халықтарының [[бәйіт]]і мен [[ғазал]]ына, өзбектің қошығына ұқсас. Қазіргі қазақ поэзиясында қара өлең үлгісі кең тараған.&lt;ref&gt;Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6&lt;/ref&gt; 

== Қара өлең қазақ фольклорында ==
Дәстүрлі ортада жанынан ән шығарып, суырып салмаса да ауыздан ауызға жалғасқан, жаттанды қара өлеңді айтпайтын кәрі мен жас болмаған.&lt;br&gt;
Қара өлең [[Қазақ фольклоры|қазақ фольклоры]]ның айрықша саласы екендігін жазған [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов|М. Әуезов]] бұл жанрдың төмендегідей екі үлгісі жөнінде былай деген еді: «бір ауыз өлеңі екі үлгіге бөлінеді. Оның біріншісі – бастауыш түрі, ең оңайы – [[Қайым айтыс|қайым өлең]], екінші үлгісі – қара өлең», – деп ажыратады.&lt;br&gt;
Қара өлең мен қайым өлеңінің айтылу, орындалу формасында болмаса, өлеңнің жасалу жолдарында, өлең өлшемдерінде ешбір айырмашылық жоқ. Яғни, қыз бен жігіттің бір-бір ауыз өлеңмен жауаптасу түрінде орындалады. Екеуінің шығу тегі, үлгісі бір. Қара өлеңнің де, қайым өлеңінің де құрылысы – он бір буынды, төрт тармақты болып келеді. Қара өлең мен қайым өлең әдет-салт айтыстарының қатарында тұрған, бір кезеңде қатар шыққан аса ескілікті өлең түрлерінің бірі болса керек. Қара өлең мен қайым өлеңнің осы секілді ортақ қасиеттері қызықты отырыстарда ән салып, өлең айтатын қыз-жігіттердің арасында таралуынан кең байқалады. Ойын-тойда бір-бірін сүйемелдей отырып, жұптасып айтысу қара өлеңмен айтысудың көне түрі. Яғни, айтар ойын жеткізу барысында бірін-бірі толықтырып отыру мақсатында қолайлы болып келеді. Ал, қара өлең дәстүрімен әдеттегі үлкен айтыстарға, ас пен тойларға қатысып жүретін от ауызды, орақ тілді ақындар айтысқан емес. Қара өлеңнің басты ерекшелігі де осында.

== Қара өлең үлгілері ==
Халық арасына тараған қара өлеңнің кейбір үлгілері:&lt;br&gt;
– Айтайын айтагенің... &lt;br&gt;
– Көзіңнен айналайын... &lt;br&gt;
– Мінгенім дәйін менің... &lt;br&gt;
– Қара таудың басында... &lt;br&gt;
– Аулым көшіп барады...&lt;br&gt;
– Үстімде бір мешпетім... &lt;br&gt;
– Қолымда бір қамшым бар... &lt;br&gt;
– Қалқатай сен дегенде... &lt;br&gt;
– Өлеңді айт деген соң... &lt;br&gt;
– Өлеңді айтқан қандай... &lt;br&gt;
– Базардан алып келген... &lt;br&gt;
– Ұшады көкала үйрек... &lt;br&gt;
– Əуеде ұшып жүрген... &lt;br&gt;
– Дүние ойлап тұрсам...&lt;br&gt;
– Ақ үйдің ат байладым... &lt;br&gt;
– Дүние дүниеден... &lt;br&gt;
– Көрінер кісем сұлу...&lt;br&gt;
Мұндай қосалқы жолдарда бірде қазақ халқының көші-қоны, кең даласы мен айдын көл, асқар таулары, енді бірде төрт түлік малының қадір-қасиеті, киім үлгісі, аңшылық, саятшылық өнерінің және т.б. тұрмыс-тіршілігінің ерекшеліктері бейнеленеді. Бұлай етпесе, қазақ өлеңінің бас-аяғы құралмайды, айтайын деген ойының түйіні табылмайды. Сол түйін – халық өмірі, ел тіршілігі, атадан балаға, ұрпақтан-ұрпаққа мұра болып келе жатқан әдет-ғұрып, жора-жоралғысы. Бұлайша жеткізу қара өлеңнің, яғни қазақы өлеңнің мәйегі мен нәрі болып табылатындығы сөзсіз.

== Қара өлең жанры ==
Тақырып аясы, қолданылу кеңістігі тұрғысынан қарастырғанда қара өлеңнің әмбебап жанр екендігі байқалады. Оған әлем сыры, тіршілік кейпі, заман тұрпаты хақындағы фәлсафалық пайымдауларынан тартып, күнделікті өмірдің мән-жайына дейінгі аралықтағы сан-салалы құбылыстар өзек болған.&lt;br&gt;
Қара өлеңде дәстүрлі дүниетанымды айқындайтын наным-сенімдік маңызы бар нақыл, термелерге құрылған жолдар молынан қамтылған болып келеді.

== Қара өлең қарым-қатынас құралы == 
Қара өлең тақырып, мазмұны жағынан бес түлік мал, хайуанат-жануарлар туралы, наным-сенім жайлы, махаббат-сүйіспеншілік жөніндегі және тұрмыс-салттық деп бөлінеді. Қара өлең қоғамдық ортада қауым мүшелерінің қарым-қатынас құралының бір түрі ретінде де қызмет етті. Сондықтан, дәстүрлі ортада қара өлең шығаруды жастарға бала кезінен баулып, бойына сіңіріп өсірудің түрлі жолдары болды. Солардың ең бастысы ұлттық ойындарды ойнау барысында атқарылды. Яғни, ойын талабына сай келмей жеңілген бала бір-екі ауыз өлең айтып, құтылады, әйтпесе жеңіл соққы алады немесе теке болып бақылдау, ойын басқарушыны арқалау сияқты т.б. жазаға кесілетін. Алтыбақан, ақсүйек ойнауға жиналған кезде өлең айту басты шарттардың бірі екендігі даусыз. Осындайда және қуанышты жайтқа байланысты бас қосулардың барлығында қара өлең айтушылардың әрқайсысы туып-өскен жерін, елін өлеңге қосады. Яғни, «Тау өлең», «Су өлең» (суретте), «Жер өлең» деген өлеңдерді айтады.&lt;br&gt;
Жастар дастарқан басында бір-бірін дәм-тұзбен сыйлауды қалжыңмен өткереді. Әркім өз табағынан дәм татқызу үшін біріне-бірі сыбаға, сарқыт ұсынады. Оны алған адам еттің төлеуі деп өлең айтады. Бұл «Ет өлеңі» деп аталады.

== Қара өлеңнің тек-тамыры ==
Орайлы сөз, ұтымды ойға құрылған қара өлеңнің осынша мол көркемдікке жетуінің тек-тамыры [[Түркілер|түркі халықтары]]на ортақ байырғы әдеби мұраларынан бастау алады. Оның негізгі айғағын [[Түрік қағанаты|Түркі қағанаты]] заманындағы тас-қашау жазбалардан (VI-VIII ғ.) бастап, одан бергі «[[Оғызнама]]» (IX ғ.), «[[Қорқыт ата кітабы]]» (IX ғ.), [[Жүсіп Баласағұни|Жүсіп Баласағұн]]ның «Құтты білігі» (XI ғ.), [[Махмұд Қашқари|Махмұд Қашғари]]дің «Түркі тілдерінің сөздігі» (XI ғ.), [[Ахмед Иүгінеки]]дің «Ақиқат сыйы» (XII ғ.) және «Кодекс куманикус» («Кумандар кітабы») сияқты еңбектерді зерделегенде айқын аңғаруға болады. Әсіресе, тілдік тектестікке, сөз тіркестерінің сәйкестігіне, образды теңеулердің ұқсастығына, этнографизмдердің сабақтастығына қатысты мысалдар мол ұшырасады.&lt;ref&gt;ҚАЗАҚТЫҢ ЭТНОГРАФИЯЛЫҚ КАТЕГОРИЯЛАР, ҰҒЫМДАР МЕН АТАУЛАРЫНЫҢ ДӘСТҮРЛI ЖҮЙЕСI. Энциклопедия. – Алматы: РПК “СЛОН”, 2012. – (илл.) ISBN 978-601-7026-17-23-том: К – Қ – 736 бет.ISBN 978-601-7026-21-9&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Әдебиет ==
* Əуезов М. Шығармалары. Алматы, 1969. Т.11; 
* Сейдімбеков А.С. Мың бір маржан (қара өлең табиғаты). Алматы: Өнер, 1989. 256 б; 
* Әдебиеттану. Терминдер сөздігі. Құраст.: З. Ахметов, Т. Шаңбаев. Алматы: Ана тілі, 1998. 207-б; 
* Қазақ әдебиетінің тарихы. 1-том. Қазақ фольклорының тарихы. Жалпы ред. басқарған: С. Қасқабасов. Алматы: ҚазАқпарат, 2008. 812 б; 
* ҚР МОМ – материалдарынан; 
* ОМЭЭ – материалдарынан.

[[Санат:Қазақстан әдебиеті]]
[[Санат:Өлеңдер]]
[[Санат:Қазақ мәдениеті]]</text>
      <sha1>eodbyfihon42e005pdtlutkpj4tdzy0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621261</id>
      <parentid>3621259</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:49:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12810" sha1="9rv1q9tsifsw2ubew71juidlwild3j5" xml:space="preserve">[[Сурет:Қара өлең.jpg|thumb|right|250px|Қара өлең &quot;Су өлең&quot;.]]
'''Қара өлең''' — суырыпсалу өнерін онша қажет етпейтін, бұрыннан белгілі, үйреншікті сөздерді өлең етіп ұйқастырып қолданылатын поэтикалық туынды. Өлеңшінің жадында жатталып қалған басқы екі жолының көптеген үлгілері дайын тұрады. Негізгі айтар ойын үшінші, төртінші жолдарда баяндайтын болғандықтан, айтушы тек төртінші тармақтың ұйқасын ғана ойлап табуы қажет. Үшінші жолы ұйқассыз бос қалып отырады.

== Сипаты ==
Туысқан [[Өзбек әдебиеті|өзбек]], [[Қырғыз әдебиеті|қырғыз]], [[карақалпақ әдебиеті|карақалпақ]], [[татар әдебиеті|татар]], [[Түрікмен әдебиеті|түрікмен]], [[башқұрт әдебиеті|башқұрт]] поэзияларында кездеседі.&lt;br&gt;
Қара өлең 11 буын, 4 тармақ, а-а-б-а түрінде келеді. Қара өлең әнге салып айтуға ыңғайлы. Әннің ырғақ ерекшеліктеріне қарай өлең жолдарындағы бунақтар орнын ауыстырып отырады. Әр шумақта жеке ой жатады. Мұндай ой жеңіл әзіл-оспақтан бастап, өмірдің мәні мен сәнін, ел қамы мен халық тағдырын қамтиды. Өлеңнің алғашқы екі жолындағы ой соңғы жолдардағы негізгі ойға қызмет етеді. Қара өлең көне заманнан бастау алып, тереңге тамыр байлаған.&lt;br&gt;
Сипаты жағынан орыстың частушкасына, тәжіктің ашуласын, латыштың [[дайна]]сын, шығыс халықтарының [[бәйіт]]і мен [[ғазал]]ына, өзбектің қошығына ұқсас. Қазіргі қазақ поэзиясында қара өлең үлгісі кең тараған.&lt;ref&gt;Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6&lt;/ref&gt; 

== Қара өлең қазақ фольклорында ==
Дәстүрлі ортада жанынан ән шығарып, суырып салмаса да ауыздан ауызға жалғасқан, жаттанды қара өлеңді айтпайтын кәрі мен жас болмаған.&lt;br&gt;
Қара өлең [[Қазақ фольклоры|қазақ фольклоры]]ның айрықша саласы екендігін жазған [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов|М. Әуезов]] бұл жанрдың төмендегідей екі үлгісі жөнінде былай деген еді: «бір ауыз өлеңі екі үлгіге бөлінеді. Оның біріншісі – бастауыш түрі, ең оңайы – [[Қайым айтыс|қайым өлең]], екінші үлгісі – қара өлең», – деп ажыратады.&lt;br&gt;
Қара өлең мен қайым өлеңінің айтылу, орындалу формасында болмаса, өлеңнің жасалу жолдарында, өлең өлшемдерінде ешбір айырмашылық жоқ. Яғни, қыз бен жігіттің бір-бір ауыз өлеңмен жауаптасу түрінде орындалады. Екеуінің шығу тегі, үлгісі бір. Қара өлеңнің де, қайым өлеңінің де құрылысы – он бір буынды, төрт тармақты болып келеді. Қара өлең мен қайым өлең әдет-салт айтыстарының қатарында тұрған, бір кезеңде қатар шыққан аса ескілікті өлең түрлерінің бірі болса керек. Қара өлең мен қайым өлеңнің осы секілді ортақ қасиеттері қызықты отырыстарда ән салып, өлең айтатын қыз-жігіттердің арасында таралуынан кең байқалады. Ойын-тойда бір-бірін сүйемелдей отырып, жұптасып айтысу қара өлеңмен айтысудың көне түрі. Яғни, айтар ойын жеткізу барысында бірін-бірі толықтырып отыру мақсатында қолайлы болып келеді. Ал, қара өлең дәстүрімен әдеттегі үлкен айтыстарға, ас пен тойларға қатысып жүретін от ауызды, орақ тілді ақындар айтысқан емес. Қара өлеңнің басты ерекшелігі де осында.

== Қара өлең үлгілері ==
Халық арасына тараған қара өлеңнің кейбір үлгілері:&lt;br&gt;
– Айтайын айтагенің... &lt;br&gt;
– Көзіңнен айналайын... &lt;br&gt;
– Мінгенім дәйін менің... &lt;br&gt;
– Қара таудың басында... &lt;br&gt;
– Аулым көшіп барады...&lt;br&gt;
– Үстімде бір мешпетім... &lt;br&gt;
– Қолымда бір қамшым бар... &lt;br&gt;
– Қалқатай сен дегенде... &lt;br&gt;
– Өлеңді айт деген соң... &lt;br&gt;
– Өлеңді айтқан қандай... &lt;br&gt;
– Базардан алып келген... &lt;br&gt;
– Ұшады көкала үйрек... &lt;br&gt;
– Əуеде ұшып жүрген... &lt;br&gt;
– Дүние ойлап тұрсам...&lt;br&gt;
– Ақ үйдің ат байладым... &lt;br&gt;
– Дүние дүниеден... &lt;br&gt;
– Көрінер кісем сұлу...&lt;br&gt;
Мұндай қосалқы жолдарда бірде қазақ халқының көші-қоны, кең даласы мен айдын көл, асқар таулары, енді бірде төрт түлік малының қадір-қасиеті, киім үлгісі, аңшылық, саятшылық өнерінің және т.б. тұрмыс-тіршілігінің ерекшеліктері бейнеленеді. Бұлай етпесе, қазақ өлеңінің бас-аяғы құралмайды, айтайын деген ойының түйіні табылмайды. Сол түйін – халық өмірі, ел тіршілігі, атадан балаға, ұрпақтан-ұрпаққа мұра болып келе жатқан әдет-ғұрып, жора-жоралғысы. Бұлайша жеткізу қара өлеңнің, яғни қазақы өлеңнің мәйегі мен нәрі болып табылатындығы сөзсіз.

== Қара өлең жанры ==
Тақырып аясы, қолданылу кеңістігі тұрғысынан қарастырғанда қара өлеңнің әмбебап жанр екендігі байқалады. Оған әлем сыры, тіршілік кейпі, заман тұрпаты хақындағы фәлсафалық пайымдауларынан тартып, күнделікті өмірдің мән-жайына дейінгі аралықтағы сан-салалы құбылыстар өзек болған.&lt;br&gt;
Қара өлеңде дәстүрлі дүниетанымды айқындайтын наным-сенімдік маңызы бар нақыл, термелерге құрылған жолдар молынан қамтылған болып келеді.

== Қара өлең қарым-қатынас құралы == 
Қара өлең тақырып, мазмұны жағынан бес түлік мал, хайуанат-жануарлар туралы, наным-сенім жайлы, махаббат-сүйіспеншілік жөніндегі және тұрмыс-салттық деп бөлінеді. Қара өлең қоғамдық ортада қауым мүшелерінің қарым-қатынас құралының бір түрі ретінде де қызмет етті. Сондықтан, дәстүрлі ортада қара өлең шығаруды жастарға бала кезінен баулып, бойына сіңіріп өсірудің түрлі жолдары болды. Солардың ең бастысы ұлттық ойындарды ойнау барысында атқарылды. Яғни, ойын талабына сай келмей жеңілген бала бір-екі ауыз өлең айтып, құтылады, әйтпесе жеңіл соққы алады немесе теке болып бақылдау, ойын басқарушыны арқалау сияқты т.б. жазаға кесілетін. Алтыбақан, ақсүйек ойнауға жиналған кезде өлең айту басты шарттардың бірі екендігі даусыз. Осындайда және қуанышты жайтқа байланысты бас қосулардың барлығында қара өлең айтушылардың әрқайсысы туып-өскен жерін, елін өлеңге қосады. Яғни, «Тау өлең», «Су өлең» (суретте), «Жер өлең» деген өлеңдерді айтады.&lt;br&gt;
Жастар дастарқан басында бір-бірін дәм-тұзбен сыйлауды қалжыңмен өткереді. Әркім өз табағынан дәм татқызу үшін біріне-бірі сыбаға, сарқыт ұсынады. Оны алған адам еттің төлеуі деп өлең айтады. Бұл «Ет өлеңі» деп аталады.

== Қара өлеңнің тек-тамыры ==
Орайлы сөз, ұтымды ойға құрылған қара өлеңнің осынша мол көркемдікке жетуінің тек-тамыры [[Түркілер|түркі халықтары]]на ортақ байырғы әдеби мұраларынан бастау алады. Оның негізгі айғағын [[Түрік қағанаты|Түркі қағанаты]] заманындағы тас-қашау жазбалардан (VI-VIII ғ.) бастап, одан бергі «[[Оғызнама]]» (IX ғ.), «[[Қорқыт ата кітабы]]» (IX ғ.), [[Жүсіп Баласағұни|Жүсіп Баласағұн]]ның «Құтты білігі» (XI ғ.), [[Махмұд Қашқари|Махмұд Қашғари]]дің «Түркі тілдерінің сөздігі» (XI ғ.), [[Ахмед Иүгінеки]]дің «Ақиқат сыйы» (XII ғ.) және «Кодекс куманикус» («Кумандар кітабы») сияқты еңбектерді зерделегенде айқын аңғаруға болады. Әсіресе, тілдік тектестікке, сөз тіркестерінің сәйкестігіне, образды теңеулердің ұқсастығына, этнографизмдердің сабақтастығына қатысты мысалдар мол ұшырасады.&lt;ref&gt;ҚАЗАҚТЫҢ ЭТНОГРАФИЯЛЫҚ КАТЕГОРИЯЛАР, ҰҒЫМДАР МЕН АТАУЛАРЫНЫҢ ДӘСТҮРЛI ЖҮЙЕСI. Энциклопедия. – Алматы: РПК “СЛОН”, 2012. – (илл.) ISBN 978-601-7026-17-23-том: К – Қ – 736 бет.ISBN 978-601-7026-21-9&lt;/ref&gt;

== Әдебиет ==
* Əуезов М. Шығармалары. Алматы, 1969. Т.11; 
* Сейдімбеков А.С. Мың бір маржан (қара өлең табиғаты). Алматы: Өнер, 1989. 256 б;
* Әдебиеттану. Терминдер сөздігі. Құраст.: З. Ахметов, Т. Шаңбаев. Алматы: Ана тілі, 1998. 207-б;
* Қазақ әдебиетінің тарихы. 1-том. Қазақ фольклорының тарихы. Жалпы ред. басқарған: С. Қасқабасов. Алматы: ҚазАқпарат, 2008. 812 б;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан әдебиеті]]
[[Санат:Өлеңдер]]
[[Санат:Қазақ мәдениеті]]</text>
      <sha1>9rv1q9tsifsw2ubew71juidlwild3j5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бақытжан Бейсәліұлы Қаратаев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29528</id>
    <revision>
      <id>3621503</id>
      <parentid>3278970</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:02:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiman Tauman</username>
        <id>182650</id>
      </contributor>
      <origin>3621503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6671" sha1="0jw0lh0h02tz9qlh88poy8lg4amxb4m" xml:space="preserve">{{Тұлға
 |Есімі                 = Бақытжан Қаратаев
 |Шынайы есімі          = 
 |Сурет                 = Bakhytzhan Karatayev.jpg
 |ені                   = 200 px
 |Сурет атауы           = Bakhytzhan Karatayev
 |Туған кездегі есімі   = 
 |Толық есімі           = 
 |Туған күні            = 1860 жыл
 |Туған жері            = Орал облысы, Қаратөбе ауданы, Ақбақай ауылы
 |Қайтыс болған күні    = 26 тамыз 1934 жыл
 |Қайтыс болған жері    = Ақтөбе қаласы
 |Азаматтығы            = 
 |Ұлты                  = 
 |Мансабы               = 
 |Белсенді жылдары      = 
 |Білімі                = 
 |Мамандығы             = заңгер
 |Не үшін белгілі       = 
 |Партиясы              = 
 |Әкесі                 = Бейсәліұлы
 |Анасы                 = 
 |Жұбайы                = 
 |Серігі                = &lt;!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --&gt;
 |Балалары              = 
 |Отбасы                = &lt;!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --&gt;
 |Марапаттары           = 
 |Қолтаңбасы            = 
 |Сайты                 = 
 |Басқалары             = 
 |Commons               = 
}}

'''Бақытжан Бейсәліұлы Қаратаев''' ([[1860 жыл|1860]], [[Қаратөбе ауданы]], [[Ақбақай]] ауылы — [[26 тамыз]] [[1934 жыл|1934]], [[Ақтөбе]] қаласы) — қоғам қайраткері, [[заңгер]], ағартушы-демократ. Қазақтардың арасындағы саяси және ұйымдастырушылық жұмыстарға белсенді араласты. 1919 жылы мамыр және шілде айларында қазақ атты бригадасы саяси бөлімінің меңгерушісі, 1921-1924 жылдары Ақтөбе губерниялық алқаның төрағасы болып тағайындалды. Одан кейінгі жылдары [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] Мемлекеттік мұрағатына жұмыс істеді. 1926 жылы партиялық тәртіпті бұзғаны үшін Ақтөбе қалалық партия комитетінің шешімімен партия қатарынан шығарылды. Қазақ АКСР Кеңестерінің 1-2 съездерінің делегаты болды. 

* [[Орынбор]] гимназиясын бітіргеннен кейін [[Санкт-Петербург]] университетінің заң факультетіне түседі. 
* 1890 ж. оны 2-дәрежелі алтын медальмен үздік бітіреді. 
* Петербургта, [[Кутаиси]]да, Орынборда [[тергеуші]] болып істейді. 1897 жылдан [[Орал]]да, [[Қаратөбе]]де, [[Жымпиты]]да [[адвокат]] болды. 
* 1907 ж. 2-Мемлекеттік Думаға [[кадет]]тер тобынан [[Орал облысы]]&lt;nowiki/&gt;нан депутат болып қатысып, жер-су мәселесі бойынша қазақ халқының мүддесін қорғап сөз сөйлеген. 
* Ол өзін [[КОКП|большевиктер партиясы]]ның қатарындамын деп есептеді. 
* 1907-16 жылдары ағартушылық жұмыстармен айналысып, [[Қазақстан газеті|«Қазақстан» газетін]], [[Айқап|«Айқап» журналын]] шығаруға көмектеседі. 
* 1918 ж. Орал облыстық атқару комитетінің мүшелігіне сайланды. 
* 1918 ж. наурызда ''«әскери үкімет»'' бүлік ұйымдастырып, облыстық кеңес мүшелерін, (ішінде Қ. та бар) тұтқынға алды. 
* 1919 жылы 24 қаңтарда [[Чапаев дивизия]]сы босатып, кейін ол Орал облысы ревкомның қүрамында ұлттар коллегиясын басқарды. 
* 1919 ж. 24 шілдеде [[Қазәсревком]]ның мүшелігіне тағайыңдалды. 
* 1920 ж. 4-12 қазанда Орынборда өткен Кеңестердің Бүкілқазақстандық 1-съезіне делегат болды. Мұнда қабылдаған Қазақ АКСР-і еңбекшілерінің құқығы туралы декларацияның жобасын дайындауға қатысқан. 
* Қазақ АКСР-інің заң комиссары болды. Кеңестердің 2-Бүкілқазақстандық съезіне де делегат болып қатысты.&lt;ref&gt;Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Қазақстанның қазіргі заман тарихы: Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған окулық. 2-басылымы, өңделген. Жалпы редакциясын басқарған тарих ғылымының докторы, профессор Б. Ғ. Аяған. Алматы: Атамұра, 2009. ISBN 9965-34-933-9&lt;/ref&gt;
* 1927 жылы діни көзқарастары үшін большевиктер партиясының қатарынан шығарылған. Өмірінің соңына дейін ғылыми - зертханалық жұмыстармен шұғылданған.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:1860 жылы туғандар]]
[[Санат:Қаратөбе ауданында туғандар]]
[[Санат:26 тамызда қайтыс болғандар]]
[[Санат:1934 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері]]
[[Санат:Қазақстан заңгерлері]]
[[Санат:Қазақстан әділет министрлері]]
[[Санат:Ресей Мемлекеттік Думасының депутаттары]]
[[Санат:Төрелер]]</text>
      <sha1>0jw0lh0h02tz9qlh88poy8lg4amxb4m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621504</id>
      <parentid>3621503</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:02:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiman Tauman</username>
        <id>182650</id>
      </contributor>
      <origin>3621504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6683" sha1="j5qo8vjp71cxz78chr9zt20upfqv75j" xml:space="preserve">{{Тұлға
 |Есімі                 = Бақытжан Қаратаев
 |Шынайы есімі          = 
 |Сурет                 = Bakhytzhan Karatayev.jpg
 |ені                   = 200 px
 |Сурет атауы           = Bakhytzhan Karatayev
 |Туған кездегі есімі   = 
 |Толық есімі           = 
 |Туған күні            = 1860 жыл
 |Туған жері            = [[Орал облысы]], [[Қаратөбе ауданы]], Ақбақай ауылы
 |Қайтыс болған күні    = 26 тамыз 1934 жыл
 |Қайтыс болған жері    = [[Ақтөбе қаласы]]
 |Азаматтығы            = 
 |Ұлты                  = 
 |Мансабы               = 
 |Белсенді жылдары      = 
 |Білімі                = 
 |Мамандығы             = заңгер
 |Не үшін белгілі       = 
 |Партиясы              = 
 |Әкесі                 = Бейсәліұлы
 |Анасы                 = 
 |Жұбайы                = 
 |Серігі                = &lt;!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --&gt;
 |Балалары              = 
 |Отбасы                = &lt;!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --&gt;
 |Марапаттары           = 
 |Қолтаңбасы            = 
 |Сайты                 = 
 |Басқалары             = 
 |Commons               = 
}}

'''Бақытжан Бейсәліұлы Қаратаев''' ([[1860 жыл|1860]], [[Қаратөбе ауданы]], [[Ақбақай]] ауылы — [[26 тамыз]] [[1934 жыл|1934]], [[Ақтөбе]] қаласы) — қоғам қайраткері, [[заңгер]], ағартушы-демократ. Қазақтардың арасындағы саяси және ұйымдастырушылық жұмыстарға белсенді араласты. 1919 жылы мамыр және шілде айларында қазақ атты бригадасы саяси бөлімінің меңгерушісі, 1921-1924 жылдары Ақтөбе губерниялық алқаның төрағасы болып тағайындалды. Одан кейінгі жылдары [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] Мемлекеттік мұрағатына жұмыс істеді. 1926 жылы партиялық тәртіпті бұзғаны үшін Ақтөбе қалалық партия комитетінің шешімімен партия қатарынан шығарылды. Қазақ АКСР Кеңестерінің 1-2 съездерінің делегаты болды. 

* [[Орынбор]] гимназиясын бітіргеннен кейін [[Санкт-Петербург]] университетінің заң факультетіне түседі. 
* 1890 ж. оны 2-дәрежелі алтын медальмен үздік бітіреді. 
* Петербургта, [[Кутаиси]]да, Орынборда [[тергеуші]] болып істейді. 1897 жылдан [[Орал]]да, [[Қаратөбе]]де, [[Жымпиты]]да [[адвокат]] болды. 
* 1907 ж. 2-Мемлекеттік Думаға [[кадет]]тер тобынан [[Орал облысы]]&lt;nowiki/&gt;нан депутат болып қатысып, жер-су мәселесі бойынша қазақ халқының мүддесін қорғап сөз сөйлеген. 
* Ол өзін [[КОКП|большевиктер партиясы]]ның қатарындамын деп есептеді. 
* 1907-16 жылдары ағартушылық жұмыстармен айналысып, [[Қазақстан газеті|«Қазақстан» газетін]], [[Айқап|«Айқап» журналын]] шығаруға көмектеседі. 
* 1918 ж. Орал облыстық атқару комитетінің мүшелігіне сайланды. 
* 1918 ж. наурызда ''«әскери үкімет»'' бүлік ұйымдастырып, облыстық кеңес мүшелерін, (ішінде Қ. та бар) тұтқынға алды. 
* 1919 жылы 24 қаңтарда [[Чапаев дивизия]]сы босатып, кейін ол Орал облысы ревкомның қүрамында ұлттар коллегиясын басқарды. 
* 1919 ж. 24 шілдеде [[Қазәсревком]]ның мүшелігіне тағайыңдалды. 
* 1920 ж. 4-12 қазанда Орынборда өткен Кеңестердің Бүкілқазақстандық 1-съезіне делегат болды. Мұнда қабылдаған Қазақ АКСР-і еңбекшілерінің құқығы туралы декларацияның жобасын дайындауға қатысқан. 
* Қазақ АКСР-інің заң комиссары болды. Кеңестердің 2-Бүкілқазақстандық съезіне де делегат болып қатысты.&lt;ref&gt;Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Қазақстанның қазіргі заман тарихы: Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған окулық. 2-басылымы, өңделген. Жалпы редакциясын басқарған тарих ғылымының докторы, профессор Б. Ғ. Аяған. Алматы: Атамұра, 2009. ISBN 9965-34-933-9&lt;/ref&gt;
* 1927 жылы діни көзқарастары үшін большевиктер партиясының қатарынан шығарылған. Өмірінің соңына дейін ғылыми - зертханалық жұмыстармен шұғылданған.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:1860 жылы туғандар]]
[[Санат:Қаратөбе ауданында туғандар]]
[[Санат:26 тамызда қайтыс болғандар]]
[[Санат:1934 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері]]
[[Санат:Қазақстан заңгерлері]]
[[Санат:Қазақстан әділет министрлері]]
[[Санат:Ресей Мемлекеттік Думасының депутаттары]]
[[Санат:Төрелер]]</text>
      <sha1>j5qo8vjp71cxz78chr9zt20upfqv75j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621514</id>
      <parentid>3621504</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:12:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiman Tauman</username>
        <id>182650</id>
      </contributor>
      <origin>3621514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6869" sha1="4dx4ro50hhhghz8fwsl1u8nf4h4kdz7" xml:space="preserve">{{Тұлға
 |Есімі                 = Бақытжан Қаратаев
 |Шынайы есімі          = 
 |Сурет                 = Bakhytzhan Karatayev.jpg
 |ені                   = 200 px
 |Сурет атауы           = Bakhytzhan Karatayev
 |Туған кездегі есімі   = 
 |Толық есімі           = 
 |Туған күні            = 1860 жыл
 |Туған жері            = [[Орал облысы]], [[Қаратөбе ауданы]], Ақбақай ауылы
 |Қайтыс болған күні    = 26 тамыз 1934 жыл
 |Қайтыс болған жері    = [[Ақтөбе қаласы]]
 |Азаматтығы            = 
 |Ұлты                  = 
 |Мансабы               = 
 |Белсенді жылдары      = 
 |Білімі                = 
 |Мамандығы             = заңгер
 |Не үшін белгілі       = 
 |Партиясы              = 
 |Әкесі                 = Бейсәліұлы
 |Анасы                 = 
 |Жұбайы                = Әбуханиф Күнтөреқызы Сейдалина, Рахила Ақшақызы, Саржан Байманқызы
 |Серігі                = &lt;!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --&gt;
 |Балалары              = Ғаббас, Шәміл, Мұрат, София, Зейнеп
 |Отбасы                = &lt;!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --&gt;
 |Марапаттары           = 
 |Қолтаңбасы            = 
 |Сайты                 = 
 |Басқалары             = 
 |Commons               = 
}}

'''Бақытжан Бейсәліұлы Қаратаев''' ([[1860 жыл|1860]], [[Қаратөбе ауданы]], [[Ақбақай]] ауылы — [[26 тамыз]] [[1934 жыл|1934]], [[Ақтөбе]] қаласы) — қоғам қайраткері, [[заңгер]], ағартушы-демократ. Қазақтардың арасындағы саяси және ұйымдастырушылық жұмыстарға белсенді араласты. 1919 жылы мамыр және шілде айларында қазақ атты бригадасы саяси бөлімінің меңгерушісі, 1921-1924 жылдары Ақтөбе губерниялық алқаның төрағасы болып тағайындалды. Одан кейінгі жылдары [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] Мемлекеттік мұрағатына жұмыс істеді. 1926 жылы партиялық тәртіпті бұзғаны үшін Ақтөбе қалалық партия комитетінің шешімімен партия қатарынан шығарылды. Қазақ АКСР Кеңестерінің 1-2 съездерінің делегаты болды. 

* [[Орынбор]] гимназиясын бітіргеннен кейін [[Санкт-Петербург]] университетінің заң факультетіне түседі. 
* 1890 ж. оны 2-дәрежелі алтын медальмен үздік бітіреді. 
* Петербургта, [[Кутаиси]]да, Орынборда [[тергеуші]] болып істейді. 1897 жылдан [[Орал]]да, [[Қаратөбе]]де, [[Жымпиты]]да [[адвокат]] болды. 
* 1907 ж. 2-Мемлекеттік Думаға [[кадет]]тер тобынан [[Орал облысы]]&lt;nowiki/&gt;нан депутат болып қатысып, жер-су мәселесі бойынша қазақ халқының мүддесін қорғап сөз сөйлеген. 
* Ол өзін [[КОКП|большевиктер партиясы]]ның қатарындамын деп есептеді. 
* 1907-16 жылдары ағартушылық жұмыстармен айналысып, [[Қазақстан газеті|«Қазақстан» газетін]], [[Айқап|«Айқап» журналын]] шығаруға көмектеседі. 
* 1918 ж. Орал облыстық атқару комитетінің мүшелігіне сайланды. 
* 1918 ж. наурызда ''«әскери үкімет»'' бүлік ұйымдастырып, облыстық кеңес мүшелерін, (ішінде Қ. та бар) тұтқынға алды. 
* 1919 жылы 24 қаңтарда [[Чапаев дивизия]]сы босатып, кейін ол Орал облысы ревкомның қүрамында ұлттар коллегиясын басқарды. 
* 1919 ж. 24 шілдеде [[Қазәсревком]]ның мүшелігіне тағайыңдалды. 
* 1920 ж. 4-12 қазанда Орынборда өткен Кеңестердің Бүкілқазақстандық 1-съезіне делегат болды. Мұнда қабылдаған Қазақ АКСР-і еңбекшілерінің құқығы туралы декларацияның жобасын дайындауға қатысқан. 
* Қазақ АКСР-інің заң комиссары болды. Кеңестердің 2-Бүкілқазақстандық съезіне де делегат болып қатысты.&lt;ref&gt;Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Қазақстанның қазіргі заман тарихы: Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған окулық. 2-басылымы, өңделген. Жалпы редакциясын басқарған тарих ғылымының докторы, профессор Б. Ғ. Аяған. Алматы: Атамұра, 2009. ISBN 9965-34-933-9&lt;/ref&gt;
* 1927 жылы діни көзқарастары үшін большевиктер партиясының қатарынан шығарылған. Өмірінің соңына дейін ғылыми - зертханалық жұмыстармен шұғылданған.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:1860 жылы туғандар]]
[[Санат:Қаратөбе ауданында туғандар]]
[[Санат:26 тамызда қайтыс болғандар]]
[[Санат:1934 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері]]
[[Санат:Қазақстан заңгерлері]]
[[Санат:Қазақстан әділет министрлері]]
[[Санат:Ресей Мемлекеттік Думасының депутаттары]]
[[Санат:Төрелер]]</text>
      <sha1>4dx4ro50hhhghz8fwsl1u8nf4h4kdz7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621515</id>
      <parentid>3621514</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:13:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiman Tauman</username>
        <id>182650</id>
      </contributor>
      <origin>3621515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6998" sha1="6edezwbxkg7s9i6asvbcl6b3715pou0" xml:space="preserve">{{Тұлға
 |Есімі                 = Бақытжан Қаратаев
 |Шынайы есімі          = 
 |Сурет                 = Bakhytzhan Karatayev.jpg
 |ені                   = 200 px
 |Сурет атауы           = Bakhytzhan Karatayev
 |Туған кездегі есімі   = 
 |Толық есімі           = 
 |Туған күні            = 1860 жыл
 |Туған жері            = [[Орал облысы]], [[Қаратөбе ауданы]], Ақбақай ауылы
 |Қайтыс болған күні    = 26 тамыз 1934 жыл
 |Қайтыс болған жері    = [[Ақтөбе қаласы]]
 |Азаматтығы            = 
 |Ұлты                  = 
 |Мансабы               = 
 |Белсенді жылдары      = 
 |Білімі                = 
 |Мамандығы             = заңгер
 |Не үшін белгілі       = 
 |Партиясы              = 
 |Әкесі                 = Бейсәліұлы
 |Анасы                 = 
 |Жұбайы                = Әбуханиф Күнтөреқызы Сейдалина, &lt;br&gt;
Рахила Ақшақызы, &lt;br&gt;
Саржан Байманқызы
 |Серігі                = &lt;!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --&gt;
 |Балалары              = Ғаббас Бақытжанұлы, Шәміл Бақытжанұлы, Мұрат Бақытжанұлы, София Бақытжанқызы, Зейнеп Бақытжанқызы
 |Отбасы                = &lt;!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --&gt;
 |Марапаттары           = 
 |Қолтаңбасы            = 
 |Сайты                 = 
 |Басқалары             = 
 |Commons               = 
}}

'''Бақытжан Бейсәліұлы Қаратаев''' ([[1860 жыл|1860]], [[Қаратөбе ауданы]], [[Ақбақай]] ауылы — [[26 тамыз]] [[1934 жыл|1934]], [[Ақтөбе]] қаласы) — қоғам қайраткері, [[заңгер]], ағартушы-демократ. Қазақтардың арасындағы саяси және ұйымдастырушылық жұмыстарға белсенді араласты. 1919 жылы мамыр және шілде айларында қазақ атты бригадасы саяси бөлімінің меңгерушісі, 1921-1924 жылдары Ақтөбе губерниялық алқаның төрағасы болып тағайындалды. Одан кейінгі жылдары [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] Мемлекеттік мұрағатына жұмыс істеді. 1926 жылы партиялық тәртіпті бұзғаны үшін Ақтөбе қалалық партия комитетінің шешімімен партия қатарынан шығарылды. Қазақ АКСР Кеңестерінің 1-2 съездерінің делегаты болды. 

* [[Орынбор]] гимназиясын бітіргеннен кейін [[Санкт-Петербург]] университетінің заң факультетіне түседі. 
* 1890 ж. оны 2-дәрежелі алтын медальмен үздік бітіреді. 
* Петербургта, [[Кутаиси]]да, Орынборда [[тергеуші]] болып істейді. 1897 жылдан [[Орал]]да, [[Қаратөбе]]де, [[Жымпиты]]да [[адвокат]] болды. 
* 1907 ж. 2-Мемлекеттік Думаға [[кадет]]тер тобынан [[Орал облысы]]&lt;nowiki/&gt;нан депутат болып қатысып, жер-су мәселесі бойынша қазақ халқының мүддесін қорғап сөз сөйлеген. 
* Ол өзін [[КОКП|большевиктер партиясы]]ның қатарындамын деп есептеді. 
* 1907-16 жылдары ағартушылық жұмыстармен айналысып, [[Қазақстан газеті|«Қазақстан» газетін]], [[Айқап|«Айқап» журналын]] шығаруға көмектеседі. 
* 1918 ж. Орал облыстық атқару комитетінің мүшелігіне сайланды. 
* 1918 ж. наурызда ''«әскери үкімет»'' бүлік ұйымдастырып, облыстық кеңес мүшелерін, (ішінде Қ. та бар) тұтқынға алды. 
* 1919 жылы 24 қаңтарда [[Чапаев дивизия]]сы босатып, кейін ол Орал облысы ревкомның қүрамында ұлттар коллегиясын басқарды. 
* 1919 ж. 24 шілдеде [[Қазәсревком]]ның мүшелігіне тағайыңдалды. 
* 1920 ж. 4-12 қазанда Орынборда өткен Кеңестердің Бүкілқазақстандық 1-съезіне делегат болды. Мұнда қабылдаған Қазақ АКСР-і еңбекшілерінің құқығы туралы декларацияның жобасын дайындауға қатысқан. 
* Қазақ АКСР-інің заң комиссары болды. Кеңестердің 2-Бүкілқазақстандық съезіне де делегат болып қатысты.&lt;ref&gt;Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Қазақстанның қазіргі заман тарихы: Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған окулық. 2-басылымы, өңделген. Жалпы редакциясын басқарған тарих ғылымының докторы, профессор Б. Ғ. Аяған. Алматы: Атамұра, 2009. ISBN 9965-34-933-9&lt;/ref&gt;
* 1927 жылы діни көзқарастары үшін большевиктер партиясының қатарынан шығарылған. Өмірінің соңына дейін ғылыми - зертханалық жұмыстармен шұғылданған.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:1860 жылы туғандар]]
[[Санат:Қаратөбе ауданында туғандар]]
[[Санат:26 тамызда қайтыс болғандар]]
[[Санат:1934 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері]]
[[Санат:Қазақстан заңгерлері]]
[[Санат:Қазақстан әділет министрлері]]
[[Санат:Ресей Мемлекеттік Думасының депутаттары]]
[[Санат:Төрелер]]</text>
      <sha1>6edezwbxkg7s9i6asvbcl6b3715pou0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Орақ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30677</id>
    <revision>
      <id>3621238</id>
      <parentid>3203737</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:42:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5508" sha1="8ssie3l41fgoi32uexjo3h0fogdi6nv" xml:space="preserve">[[Сурет:Қолорақ. ҚР ҰМ қорынан.jpg|thumb|right|250px|Қолорақ. [[Қазақстан Республикасының Ұлттық мұрағаты|ҚР ҰМ]] қорынан. &lt;small&gt;Темірден жасалған басы доғалданып келіп ұшына қарай сүйірленген. Сондай-ақ, ол станокпен жонылған жұмыр ағаш саппен сапталған. Қолорақтың жалпы ұзындығы 63 см, сабының ұзындығы 13 см.&lt;/small&gt;]]
'''Орақ''', '''Қолорақ''' — [[Егіншілік|егін]] немесе шөп оруға арналған құрал. 

== Пайда болуы мен пішіні ==
[[Сурет:Қолорақ (2). ҚР ҰМ қорынан.jpg|thumb|right|250px|Қолорақ. [[Қазақстан Республикасының Ұлттық мұрағаты|ҚР ҰМ]] қорынан. &lt;small&gt;Ұзындығы  47,5 см, темір басы жатағандау иіліген, ара жүзді, ағаш сапты орақ түрі де бар. Бұның алдыңғысынан ерекшелігі – сабы жұмыр ағаштан жонылып қолдан сапталған. Орақ басы босамас үшін саптың мойыны құрсауланып, екі жаны шегемен тойтарылып бекітілген.&lt;/small&gt;]]
Адам баласы өнім өндіре бастаған неолит дәуірінде пайда болған. Алғашқыда [[Микролиттер|микролит]] тастар таңдап алынғанда, ағашқа немесе сүйекке ұзына бойына орнатылып, қара маймен бекітілген. Онымен жабайы дәнді дақылдар немесе қолдан өсірілген егін орылды. [[Қола дәуірі|Қола]] және [[Темір дәуірі|темір]] дәуірлерінде орақ металдан жасалды. Ол кездегі орақ сәл ғана иілген, шағын болды. Уақыт өте келе көлемі үлкейіп, жетілдірілді.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
Орақтың жарты ай тәрізді доғалданып темірден жасалған негізгі бөлігі – басы және ағаштан жасалған сабы болады. Орақты қолорақ деп те атай береді. Дәстүрлі қазақы ортада орақты әркім өзінің шаруашалық қажетіне қарай тиісті мөлшерде ауылдағы ұстаға арнайы тапсырыспен жасатып алды. Дегенмен, орақтың көшпелі ортада ежелден қалыптасқан өзіндік қалпы болды: жарты ай пошымды басының ұзындығы бір жарым қарыс, жалпақтығы екі елі шамасында, сабы бір қарыстай болып келеді. Кейбіреуінің жүзі араның жүзі сияқты жасалды. &lt;br&gt;
Совет дәуірінде қазақ ауылдарында орақтың фабрикада жасалған нұсқалары қолданысқа енді.

== Қолдану барысы ==
Орақпен егін орғанда сол қолмен егіннің шетінен шақтап уысқа қыса ұстап, оң қолдағы орақты сабақтың сыртынан салып, өзіне қарай тартып кесіп отырады. Егінді еңкейіп жүріп оруға да болады. Дегенмен, мұндай тәсіл адамның белін талдырып жіберетіндіктен орақшы бір тізерлей отырып орғанды қолайлы көреді. Қолорақпен орылған егінді бір жерге топтап шетінен баулайды. Сондай-ақ, қолорақ егіннің арам шөбі мен малға шөп дайындауға да пайдаланылды. Қолорақтың белорақ деп аталатын түрлері де бар.&lt;ref&gt;ҚАЗАҚТЫҢ ЭТНОГРАФИЯЛЫҚ КАТЕГОРИЯЛАР, ҰҒЫМДАР МЕН АТАУЛАРЫНЫҢ ДӘСТҮРЛI ЖҮЙЕСI. Энциклопедия. – Алматы: РПК “СЛОН”, 2012. – (илл.) ISBN 978-601-7026-17-23-том: К – Қ – 736 бет.ISBN 978-601-7026-21-9&lt;/ref&gt;

== Әдебиет ==
* Арғынбаев Х. Қазақтың мал шаруашылығы жайында этнографиялық очерк. Алматы: Ғылым, 1969; 
* Хозяйство казахов на рубеже XIX–XX веков. Материалы к историко-этнографическому атласу. Алма-Ата: Наука, 1980; 
* ҚӘТС. 9-том. Алматы: Арыс, 2008; 
* ҚР МОМ – материалдарынан; 
* ОМЭЭ – материалдарынан.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Құралдар]]
[[Санат:Тұрмыстық заттар]]</text>
      <sha1>8ssie3l41fgoi32uexjo3h0fogdi6nv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шолпы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32025</id>
    <revision>
      <id>3621215</id>
      <parentid>3204616</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:29:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5702" sha1="pruyxw22bignz55pj7e2m44l3dk7ujc" xml:space="preserve">[[Сурет:Шолпы1.jpg|thumb|right|200px|Шолпы]]
'''Шолпы''' – қыздардың бұрымға тағатын [[әшекей]]і.

== Шолпы тағу мәні мен сипаты ==
Шолпыны о баста әйелдер қара ниетті тылсым күштерден қорғану үшін тағып жүрген. Халық адамның жарты жаны шашта болады деп, оны қорғау мақсатында шолпы, шашбау таққан. Кейде олардың салмағы 3 кг-ға жеткен. Шолпы жас қыздардың жүрісі мен бойын тік ұстау мәнерін қалыптастырған.&lt;br&gt;
Шолпыны екі үзбелі етіп, [[күміс]]тен соғады. Қақталған күмістен үш бұрышты немесе сопақша пішінді етіп жасалады да, ортасына [[Асыл тастар|асыл тас]] орнатылады. Төменгі үлкен тұмаршасының етегіне шынжырлап немесе үзбелеп соғып, сөлкебай тіркелген бірнеше салпыншақ тағылады. Ол баулары арқылы бұрымға қоса өріледі. 

== Түрлері мен атаулары ==
[[Сурет:Шолпы түрлері.jpg|thumb|right|150px|Шолпы түрлері. [[Қазақстан Республикасының ұлттық мұражайы|ҚР ҰМ]]-ның көрме залынан.]]
[[Сурет:Қоңыраулы шолпы.jpg|thumb|right|150px|Қоңыраулы шолпы. [[Қазақстан Республикасының Ұлттық мұрағаты|ҚР МОМ]] – қорынан. &lt;small&gt;Қоңыраулы шолпы екі бөліктен тұрады. Жоғарғы бөлігі алма пішінді ұштары иіліп келген, ортасына қас орнатылып, оған реңі қоңыр шыныдан көз қондырылған. Төменгі бөлігіндегі шынжырбауларға үш қоңырауша тағылып, сымнан ширатып жасалған шашақтар мен сөлкебайлар ілінген. Олар тойнақтар арқылы жоғарғы бөлікке бекітілген. Ұзындығы 20 см, ені 4,5 см.&lt;/small&gt;]]
Дәстүрлі қазақ қоғамында шолпының – көзді шолпы (асыл тас қондырылған), қозалы шолпы, қоңыраулы шолпы, шынжырлы шолпы, қос үзбелі шолпы, маржанды шолпы, меруертті шолпы, ақықты шолпы, т.с.с. түрлері мен атаулары кездеседі.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том&lt;/ref&gt;
* '''Қозалы шолпы''' - күміс қозалармен әшекейлеп жасаған шолпы. Қозалы шолпылар да негізінен алақан төңірегіне үзбеленген ромб, тұмарша домалақ қозалардан құралып, көптеген салпыншақтардан тұрады.
* '''Қоңыраулы шолпы''' – қозғалған сайын сыңғырлап нәзік дыбыс шығаратын бірнеше қоңырауы бар шашқа тағатын шолпының түрі. Қоңыраулы шолпылар көбіне біріне-бірі тізбектелген әртүрлі пішіндегі, сырты өрнектелген іші қуыс құтышалардан құралады да, оның ішінде сылдырмақтары, төменгі жағына қарай қоңыраулары болады. Сондай-ақ, кейбірінің бұрыш-бұрыштарында меруерт, күміс теңге, моншақ сияқтылармен үзбеленеді. Бұлардың барлығы бей-берекет орналастырылмай барлығы үйлесімді ретпен орнатылады және бір-біріне тиіп сыңғырлаған дыбыс шығарады. Ерте кездерде бұндай шолпылар қыздардың жүріс-тұрысынан да «хабар» берген. Халық өлеңінде сыңғырлаған күлкісіне сылдырлаған шолпысы үн қосады деуі осыны аңғартады.&lt;ref&gt;ҚАЗАҚТЫҢ ЭТНОГРАФИЯЛЫҚ КАТЕГОРИЯЛАР, ҰҒЫМДАР МЕН АТАУЛАРЫНЫҢ ДӘСТҮРЛI ЖҮЙЕСI. Энциклопедия. – Алматы: РПК “СЛОН”, 2012. – (илл.) ISBN 978-601-7026-17-23-том: К – Қ – 736 бет.ISBN 978-601-7026-21-9&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Әдебиет ==
* Шойбеков Р.Н. Қазақ зергерлік өнерінің лексикасы. Алматы: Қазақстан, 1993;  
* [[Садық Қасиманов|Қасиманов С.]] Қазақ халқының қолөнерi. Алматы: Қазақстан, 1995; 
* ҚӘТС. Алматы: Арыс, 2009; 
* ҚР МОМ – материалдарынан; 
* ОМЭЭ – материалдарынан.

[[Санат:Қазақ мәдениеті]]
[[Санат:Зергерлік]]
[[Санат:Әшекейлер]]</text>
      <sha1>pruyxw22bignz55pj7e2m44l3dk7ujc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621216</id>
      <parentid>3621215</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5702" sha1="b6d8qs1d5rxudi5jzdv0z0tcc1l83m3" xml:space="preserve">[[Сурет:Шолпы1.jpg|thumb|right|200px|Шолпы]]
'''Шолпы''' — қыздардың бұрымға тағатын [[әшекей]]і.

== Шолпы тағу мәні мен сипаты ==
Шолпыны о баста әйелдер қара ниетті тылсым күштерден қорғану үшін тағып жүрген. Халық адамның жарты жаны шашта болады деп, оны қорғау мақсатында шолпы, шашбау таққан. Кейде олардың салмағы 3 кг-ға жеткен. Шолпы жас қыздардың жүрісі мен бойын тік ұстау мәнерін қалыптастырған.&lt;br&gt;
Шолпыны екі үзбелі етіп, [[күміс]]тен соғады. Қақталған күмістен үш бұрышты немесе сопақша пішінді етіп жасалады да, ортасына [[Асыл тастар|асыл тас]] орнатылады. Төменгі үлкен тұмаршасының етегіне шынжырлап немесе үзбелеп соғып, сөлкебай тіркелген бірнеше салпыншақ тағылады. Ол баулары арқылы бұрымға қоса өріледі. 

== Түрлері мен атаулары ==
[[Сурет:Шолпы түрлері.jpg|thumb|right|150px|Шолпы түрлері. [[Қазақстан Республикасының ұлттық мұражайы|ҚР ҰМ]]-ның көрме залынан.]]
[[Сурет:Қоңыраулы шолпы.jpg|thumb|right|150px|Қоңыраулы шолпы. [[Қазақстан Республикасының Ұлттық мұрағаты|ҚР МОМ]] – қорынан. &lt;small&gt;Қоңыраулы шолпы екі бөліктен тұрады. Жоғарғы бөлігі алма пішінді ұштары иіліп келген, ортасына қас орнатылып, оған реңі қоңыр шыныдан көз қондырылған. Төменгі бөлігіндегі шынжырбауларға үш қоңырауша тағылып, сымнан ширатып жасалған шашақтар мен сөлкебайлар ілінген. Олар тойнақтар арқылы жоғарғы бөлікке бекітілген. Ұзындығы 20 см, ені 4,5 см.&lt;/small&gt;]]
Дәстүрлі қазақ қоғамында шолпының – көзді шолпы (асыл тас қондырылған), қозалы шолпы, қоңыраулы шолпы, шынжырлы шолпы, қос үзбелі шолпы, маржанды шолпы, меруертті шолпы, ақықты шолпы, т.с.с. түрлері мен атаулары кездеседі.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том&lt;/ref&gt;
* '''Қозалы шолпы''' - күміс қозалармен әшекейлеп жасаған шолпы. Қозалы шолпылар да негізінен алақан төңірегіне үзбеленген ромб, тұмарша домалақ қозалардан құралып, көптеген салпыншақтардан тұрады.
* '''Қоңыраулы шолпы''' – қозғалған сайын сыңғырлап нәзік дыбыс шығаратын бірнеше қоңырауы бар шашқа тағатын шолпының түрі. Қоңыраулы шолпылар көбіне біріне-бірі тізбектелген әртүрлі пішіндегі, сырты өрнектелген іші қуыс құтышалардан құралады да, оның ішінде сылдырмақтары, төменгі жағына қарай қоңыраулары болады. Сондай-ақ, кейбірінің бұрыш-бұрыштарында меруерт, күміс теңге, моншақ сияқтылармен үзбеленеді. Бұлардың барлығы бей-берекет орналастырылмай барлығы үйлесімді ретпен орнатылады және бір-біріне тиіп сыңғырлаған дыбыс шығарады. Ерте кездерде бұндай шолпылар қыздардың жүріс-тұрысынан да «хабар» берген. Халық өлеңінде сыңғырлаған күлкісіне сылдырлаған шолпысы үн қосады деуі осыны аңғартады.&lt;ref&gt;ҚАЗАҚТЫҢ ЭТНОГРАФИЯЛЫҚ КАТЕГОРИЯЛАР, ҰҒЫМДАР МЕН АТАУЛАРЫНЫҢ ДӘСТҮРЛI ЖҮЙЕСI. Энциклопедия. – Алматы: РПК “СЛОН”, 2012. – (илл.) ISBN 978-601-7026-17-23-том: К – Қ – 736 бет.ISBN 978-601-7026-21-9&lt;/ref&gt;

== Әдебиет ==
* Шойбеков Р.Н. Қазақ зергерлік өнерінің лексикасы. Алматы: Қазақстан, 1993;  
* [[Садық Қасиманов|Қасиманов С.]] Қазақ халқының қолөнерi. Алматы: Қазақстан, 1995; 
* ҚӘТС. Алматы: Арыс, 2009; 
* ҚР МОМ – материалдарынан; 
* ОМЭЭ – материалдарынан.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақ мәдениеті]]
[[Санат:Зергерлік]]
[[Санат:Әшекейлер]]</text>
      <sha1>b6d8qs1d5rxudi5jzdv0z0tcc1l83m3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бесқасқа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42787</id>
    <revision>
      <id>3621433</id>
      <parentid>3534021</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:11:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurzhan Sagadenov</username>
        <id>175610</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Толықтыру</comment>
      <origin>3621433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1241" sha1="3rs87njrb6mgm4xhu894et4hgruv3p1" xml:space="preserve">'''Бесқасқа''' — [[қазақ]] халқының құрамындағы [[ру]]. [[Шежіре]] бойынша, [[Алшын]] тайпасының [[байұлы]] тармағының [[Беріш]] руындағы  жеке тармақ. Гаплагруппасы — Q-M242&lt;ref&gt;Труды Евразийского общества генетической генеалогии. Генетическая история народов Евразии

Авторы: Дмитрий Адамов, Владимир Гурьянов, Жаксылык Сабитов · 2016&lt;/ref&gt;. 

Бесқасқа — жеке ру басының атына байланысты ата емес, [[ерлік]]пен аты шыққан бес адамның ұрпақтарына ортақ атау.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том&lt;/ref&gt;

==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;

{{Қазақ рулары}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақ рулары]]</text>
      <sha1>3rs87njrb6mgm4xhu894et4hgruv3p1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шақпақ тас</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57750</id>
    <revision>
      <id>3621224</id>
      <parentid>1966669</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:33:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1493" sha1="fhc3x1dvlky8tdm64whgs1n8nu9qods" xml:space="preserve">[[File:Flintstone.jpg|thumb| alt=A.| ''[[Шақпақ тас]]'']]
'''Шақпақ тас''', кремень — әр түрлі кремнийлі тау жыныстарының қазақша жалпы атауы. Шақпақ тас соққанда ұшқын шығаратындықтан ерте кезде от тұтатуға пайдаланған. Бітімі тығыз, қатты, сынуы мүйіз тәрізді. Түсі қара, қара сұр, сұр, құрамы жағынан кварц-халцедонды, опал-халцедонды, аса ұсақ түйірлі және нәзік талшықты келеді. Негізінен карбонатты, кейде шөгінділер арасында кездеседі. Шақпақ тастан дәл өлшейтін таразылардың, өлшеу аспаптарының бөлшектері жасалады. Құрамында 98 — 99 SіO2 бар. Одан кристалдық кремний карбиді өндіріледі. Шақпақ тас [[Шыңғыстау|Шыңғыстауда]], [[Мұғалжар|Мұғалжарда]], [[Балқаш|Балқаштың]] батысында, Атасуда, тағы басқа көптеген жерлерде кездеседі.&lt;ref&gt;Қазақ Энциклопедиясы, 9 том 18 бөлім&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{wikify}}
{{stub}}

[[Санат:Тау жыныстары]]</text>
      <sha1>fhc3x1dvlky8tdm64whgs1n8nu9qods</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621225</id>
      <parentid>3621224</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:34:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1506" sha1="plxfcwjdj54grtcsqdavti1huynky7x" xml:space="preserve">[[File:Flintstone.jpg|thumb| alt=A.| ''[[Шақпақ тас]]'']]
'''Шақпақ тас''' ({{lang-ru|кремень}}) — әр түрлі кремнийлі тау жыныстарының қазақша жалпы атауы. Шақпақ тас соққанда ұшқын шығаратындықтан ерте кезде от тұтатуға пайдаланған. Бітімі тығыз, қатты, сынуы мүйіз тәрізді. Түсі қара, қара сұр, сұр, құрамы жағынан кварц-халцедонды, опал-халцедонды, аса ұсақ түйірлі және нәзік талшықты келеді. Негізінен карбонатты, кейде шөгінділер арасында кездеседі. Шақпақ тастан дәл өлшейтін таразылардың, өлшеу аспаптарының бөлшектері жасалады. Құрамында 98 — 99 SіO2 бар. Одан кристалдық кремний карбиді өндіріледі. Шақпақ тас [[Шыңғыстау|Шыңғыстауда]], [[Мұғалжар|Мұғалжарда]], [[Балқаш|Балқаштың]] батысында, Атасуда, тағы басқа көптеген жерлерде кездеседі.&lt;ref&gt;Қазақ Энциклопедиясы, 9 том 18 бөлім&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{wikify}}
{{stub}}

[[Санат:Тау жыныстары]]</text>
      <sha1>plxfcwjdj54grtcsqdavti1huynky7x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Windows XP</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58342</id>
    <revision>
      <id>3621241</id>
      <parentid>3551293</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:43:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DimiDimi</username>
        <id>116295</id>
      </contributor>
      <comment>added logo</comment>
      <origin>3621241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4409" sha1="mkdkq99706z2tyuzzz41s0nj875eha8" xml:space="preserve">{{Операциялық жүйе
 |Аты                    = Windows XP
 |Логотипі                     = [[Сурет:Windows XP wordmark.svg|ортаға|сүрмесіз]]
 |Скриншоты               = [[Сурет:Windows XP SP3.png|300px]]
 |Атауы                  = Windows XP скриншоты
 |Жасаушы                = Microsoft Corporation
 |Отбасысы                   = Microsoft Windows
 |Негізінен құрылды                = '''[[Release to manufacture|RTM]]:''' [[24 тамыз]], [[2001 жыл]]&lt;br /&gt; '''Retail:''' {{start date and age|October 25, 2001}}
 |Программа басылмасы             = http://www.microsoft.com/presspass/press/2001/aug01/08-24WinXPRTMPR.mspx
 |Алғашғы шығаруының уақыты                 = 
 |Соңғы нұсқасы   = 
 |Соңғы нұсқасының шығарған уақыты      = 
 |Өзгертілу жиілігі       = 
 |Соңғы тесттік нұсқасы      = 
 |Соңғы тесттік нұсқасының шығарылған уақыты         = 
 |Соңғы қол жетімді нұсқасы  = 
 |Соңғы қол жетімді нұсқасының шығарылған уақыты    = 
 |Жаңарту тәсілі            = 
 |Пакетті басқару жүйесі          = 
 |Қолдайтын тілдері                 = 
 |Ядросы              = 
 |Интерфейсі               = 
 |Лицензиясы                  =  [[Proprietary software|Proprietary]] [[commercial software]]
 |Жағдайы            = 
 |Компьютерлік платформасы      = [[IA-32]], [[x86-64]] and [[Itanium]]
 |Сайты                  = [http://www.microsoft.com/windows/windows-xp/default.aspx Windows XP: Басты бет]
}}
'''Windows XP''' (жасалу кезіндегі кодтаулы аты — ''Whistler''; ішкі нұсқасы — ''Windows NT 5.1'') — [[Microsoft|Microsoft корпорациясының]] [[Windows NT]] отбасындағы 2001 жылдың 25 қазанында жарыққа шыққан, [[компьютер|компьютерлерге]] арналған операциялық жүйесі. Бұл жүйе [[Windows 2000|Windows 2000 Professional]] дамытылған түрі болып саналады. '''XP''' атауы {{lang-en|e'''XP'''erience}} сөзінен шыққан (тәжірибе).


'''Windows XP''' – бұл бұрыннан бар Windows нұсқаларының жаңартылуы болып табылатын Microsoft амалдық жүйесі. Windows XP екі нұсқасы бар: жеке пайдаланушыларға және шағын кәсіпорындар мен мекемелерге арналған '''Windows XP''' Home және неғұрлым күрделі есептеулерді жүргізуге арналған недәуір жетілдірілген '''Windows XP'''Professional.

Windows (тікелей аударғанда – терезе) бейне беттің терезелерге бөлінуі арқасында осындай атауға ие болды. Әрбір терезе іске қосуға болатын қандай да бір ақпараттан, кескін немесе бағдарламадан тұрады. Бейне бетте бір мезгілде бірнеше терезе орналастырып қойып, бірінен біріне ауысып жүруге болады. '''Windows XP''' пайдаланушы қажеттіліктеріне недәуір бейімделген, оның тілдесуі недәуір қызықты, алдыңғы жүйелермен салыстырғанда мүмкіндіктері недәуір кеңірек. Әдетте жүйе бір мәселе шешімінің үштен артық нұсқасын ұсынады.&lt;ref&gt;Қазақстан Республикасында ақпараттық теңсіздікті төмендету бағдарламасы бойынша халықты компьютерлік сауаттылыққа оқыту жөніндегі оқу-әдістемелік құрал 2007 ж.&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
&lt;references/&gt;

[[Санат:Операциялық жүйелер]]
[[Санат:Microsoft Windows]]</text>
      <sha1>mkdkq99706z2tyuzzz41s0nj875eha8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Windows 2000</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58346</id>
    <revision>
      <id>3621230</id>
      <parentid>2098277</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:36:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DimiDimi</username>
        <id>116295</id>
      </contributor>
      <comment>replaced dead file link with actual logo</comment>
      <origin>3621230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3068" sha1="h0rvigm2ldpaxk2q0hp5dvib5erldw6" xml:space="preserve">{{Infobox OS version
|name                = Windows 2000
|family              = Microsoft Windows
|logo                = [[Сурет:Microsoft Windows 2000 wordmark.svg|ортаға|сүрмесіз]]
|screenshot          =
|caption             = Screenshot of Windows 2000 Professional
|developer           = [[Microsoft]]
|website             = {{URL|http://technet.microsoft.com/en-us/windowsserver/bb643141}}
|first_release_date  = '''Retail:''' {{Start date and age|df=yes|2000|February|17}}
|first_release_url   = http://www.microsoft.com/presspass/press/1999/Dec99/W2KrtmPR.mspx
|release_version     = 5.0 (Build 2195: Service Pack 4)
|release_date        = {{Start date and age|df=yes|2005|9|13}}
|release_url         = http://support.microsoft.com/kb/891861
|source_model        = [[Shared source]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.microsoft.com/resources/sharedsource/Licensing/Enterprise.mspx|title=Enterprise Source Licensing Program|accessdate=2007-04-05|publisher=Microsoft}}&lt;/ref&gt;
|license             = [[Proprietary software|Proprietary]] [[commercial software]]
|kernel_type         = [[Hybrid kernel]]
|updatemodel         = [[Windows Update]]
|supported_platforms = [[IA-32]] and [[Itanium]]
|preceded_by         = [[Windows NT 4.0]]
|succeeded_by        = [[Windows XP]] and [[Windows Server 2003]]
|support_status      = Unsupported as of 13 July 2010
|date=March 2011
}}
'''Windows 2000''' (тағы да оны ''Win2k'', ''W2k'' немесе ''Windows NT 5.0'', кодтаулы аты ''Cairo'') — [[Microsoft|Microsoft корпорациясының]] Windows NT отбасындағы 32-биттік процесстермен жұмыс жасайтын [[компьютер|компьютерлерге]] арналған операциялық жүйесі.

==Тарихы==
Жүйе 1994 жылы жарияланды. Альфа-сынақ 1995 жылдың басынан бастап 1997 жылдың қыркүйек айы аралығында болды. Тұңғыш бета-нұсқасы жұртшылыққа 1997 жылдың 27 қыркүйегінде көрсетілді. 

==Ағымдағы сөздердің сыртқа таралуы==
2004 жылдың 12 ақпанында пирингтік сайтында Windows 2000 ағымдағы сөздерінің бөлшектері сыртқа таралғаны мәлім болды. &lt;ref&gt;{{cite web
 | author        = 
 | authorlink    = 
 | datepublished = 13 ақпан 2004
 | url           = http://www.theregister.co.uk/2004/02/13/ms_windows_source_code_escapes/
 | title         = MS Windows source code escapes onto Internet
 | format        = 
 | work          = 
 | publisher     = Theregister.co.uk
 | accessdate    = 2010-05-21
 | lang          = Ағылшынша
 | description   = 
 | archiveurl    = http://www.webcitation.org/61DIjoBDp
 | archivedate   = 2011-08-26
}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
&lt;references/&gt;

[[Санат:Операциялық жүйелер]]
[[Санат:Microsoft Windows]]
[[Санат:Интернет]]</text>
      <sha1>h0rvigm2ldpaxk2q0hp5dvib5erldw6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Windows 98</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58353</id>
    <revision>
      <id>3621239</id>
      <parentid>2992061</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:42:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DimiDimi</username>
        <id>116295</id>
      </contributor>
      <comment>moved logo in infobox, screenshot no longer available</comment>
      <origin>3621239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30212" sha1="rl5d8lxfcujndcgkgymailhb0t0hs3a" xml:space="preserve">{{Infobox OS version
|name=Windows 98
|family=Microsoft Windows
|logo=[[Сурет:Windows 98 logo.svg|ортаға|сүрмесіз]]
|screenshot=
|caption=
|developer=[[Microsoft]]
|source_model=[[Closed source]]
|license=Microsoft [[Software license agreement|EULA]]
|first_release_date='''RTM:''' May 15, 1998&lt;br&gt;'''Retail:''' {{start date and age|June 25, 1998}}
|first_release_url=http://www.microsoft.com/presspass/press/1998/jun98/availpr.mspx
|kernel_type=[[Monolithic kernel]]
| preceded_by         = [[Windows 95]]
| succeeded_by        = [[Windows Me]]
|release_version='''First edition:'''&lt;br&gt;4.1 (Build 2000: Service Pack 1)&lt;br&gt;&lt;small&gt;({{Start date and age|1998|06|25|df=yes}})&lt;/small&gt;&lt;br&gt;'''Second Edition:'''&lt;br&gt; 4.1 (Build 2222 A)&lt;br&gt;
|release_date={{Start date and age|1999|05|05|df=yes}}
|release_url=http://www.microsoft.com/presspass/press/1998/may98/doj5-14pr.mspx
|support_status=Unsupported as of 11 July 2006&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://support.microsoft.com/gp/lifean18|title=Windows 98, Windows 98 SE, and Windows Me Support ends on 11 July 2006| accessdate=2006-06-10|publisher=Microsoft}}&lt;/ref&gt;
|other_articles=[[Development of Windows 98]]
|date=January 2011 &lt;!-- approximate date of template insertion for dating hidden maintenance categories --&gt;
}}
'''Windows 98''' (кодтаулы аты '''Memphis''') — [[Microsoft|Microsoft корпорациясының]] 1998 жылдың 25 маусымында жарыққа шыққан [[компьютер]]лерге арналған  графикалық операциялық жүйесі. Бұл жүйе [[Windows 95]] жаңалатынған түрі болып саналады. [[MS-DOS]] 7.1 негізінде жасалған гибридтелген 16/32-разрядты өнім.
Дамытылған [[AGP]] жүйесін қолдауы, толығымен жасалған [[USB]] драйверлері, [[WebTV]] мен бірнеше мониторлармен бірдей жұмыс жасай алатын жаңа өнім болып келді. [[Windows 95 OSR 2.5]]-тегі дей [[Internet Explorer]] 4 интерфейсі сақталған.

Windows 98 арналған жүйелік қажеттіліктері: жүйені қондыруға керек ті процессор 486DX/66&amp;nbsp;MHz немесе одан да мықтырақ, 16 Мб ОЗУ және қатті дискті қосымш 195 Мб бос орын қажет етеді.

== Тағы қараңыз ==
*[[Windows 98 жүйесіні құрылысы]]
Windows 98
	Windows 98 архитектурасы мынадай элементтерден тұрады, олардың әрқайсысы белгілі бір бөлікке жауап береді.
	Жүйелік виртуалды машина (system virtual mashine-vm) Windows 98 32-разрядты Windows қосымшаларымен, қолданушсы бар интерфейсті қамтамассызететін бағдарламамен және 16- разрядты Windows қосымшаларымен қолданылады. Бұл компонент жоқ болғанда қосымшалардың қосылуы мүмкін емес еді. MS DOS қосымшалары MS DOS виртуалды машина шегінде орындалатындықтан, жүйелі виртуалды машинаны қолданбайды. Бұл Windows қосымшаларын және операциялық жүйенің өзін MS DOS бағдарламаларын орындауда мүмкін болатын қателерден сақтау үшін жасалған.
	Windows API (application Programming Interface – қосымшаларды бағдарлау интерфейсі) қосымшаларға файлды жүйе сияқты Windows ішкі компоненттерімен өзара әрекеттесуге мүмкіндік береді. Windows кез келген компоненттерінің функцияларына өту сәйкес API арқылы жүзеге асатындықтан Windows қосымшаларын API қолданбай жазу мүмкін емес еді. Windows 98-ге екі бағдарламалы интерфейс қосылған: Winl6 API,Win 32 API. Winl6 API Windows 3.x қосымшаларымен сәйкестікті қамтамассыз ету  үшін қолданылады және операциялық жүйенің әр түрлі компоненттеріне ену үшін  
16-разрядты қосымшалармен шақырылатын функциялар жиынынан тұрады. Windows 3.х- та қолданылатын стандартты Winl6 API- мен салыстырғанда Windows 98-дегі  Winl6 API драйверлерге өту әдістері мен басқа төмен деңгейлі компоненттері модификацияланған. Барық 32- разрядты Windows қосымшалары Win 32 API қолданады.
	Төмен деңгейлі компоненттер (Base System)- операциялық жүйенің жұмысына жауап беретін қызметтер жиыны. Windows 98 төмен деңгейлі компоненттерінің кейбір қасиеттері:
	Файлдармен басқарудың ішкі жүйесі (File Management Subsystem). Бұл компонент қосымшаларға әр түрлі типті компьютерге қосылған ақпаратты сақтау құралдарына енуге қамтамассыз етеді (мысалы, қатты дискіге немесе компакт-дискілерге). Қосылудың қандай әдісі екені бәрі бір: құрылғы компьютерге жергілікті немесе желі бойынша қосылуы мүмкін.
	Желілі компоненттер. Windows 98 желілік мүмкіндіктері алдыңғыларымен салыстырғанда әлдеқайда жақсартылған. Windows 98 негізінде Microsoft біррангілі желілерді ғана емес, одан артық жасауға болады. Бұл операциялық жүйенің құрамына әлдеқайда кең желілік операциялық жүйелерді қабылдайтын құрылғылар енгізілген. Әр типті желілерді қамтамассыз етуге жауапты компоненттер сақталған режимде орындалады, бұл желілік операцияларды орындаудың ең жоғары сенімділігіне жауап береді. Сонымен қатар, Windows 98-де желінің бірнеше типтерімен қатар жұмыс істеуге болады. Windows 98-дің желілік компоненттерінің модульді табиғаты бағдарламаық қамтамассыз етудің тәуелсіз өндірушілеріне қосалқы функционалды мүмкіндіктерді виртуалды драйверлер (VxD) түрінде жасауға мүмкіндік береді.
	Операциялық жүйенің қызметтері. Бұл операциялық жүйенің бөлігі Plug and Play сияқты құралды қамтамассыз ету үшін арналған. Бұл ішкі жүйеде DirectX сияқты мүмкіндіктерді де табуға болады. Операциялық жүйенің қызметтері қосымшалардың және операцилық жүйенің әр түрлі сұрауларын орындауға жауап береді.
	Виртуалды машина диспетчері. Бұл компоненттің көмегімен кез келген қосымша қосылады және өшірелді (MS DOS қосымшаларын қосқанда), сонымен қатар қосымшаны орындау үшін қажетті жады бөлінеді. Көптеген қосымшалар виртуалды машина диспетчерін тікелей қолданбайды, оған Win32 API  арқылы оның функцияларымен байланысады. Соған қоса,виртуалды машиналар диспетчері сақталған режимде орындалатын MS DOS қосымшалары жады бөлу үшін қолданылатын MS DOS сақталған режимінің интерфейсін (DOS protected-mode interface- DPMI) жасайды.
	Құрылғы драйверлері мен Win32 (WDM) драйверлер моделі.Windows 98 бұл қабаты әр түрлі құрылғыларымен өзара әрекеттесу үшін қолданылады. Операциялық жүйенің командасы драйверлерінің көмегімен нақты құрылғылар командаларының форматына өзгереді. Windows 98 құрылғылар драйверлерінің үш типін қабылдайды. Бірінші тип- нақты режимдегі құрылғылар драйвері. Мұндай драйверлермен жұмыс істеген кезде Windows 98 жүйесіне процессордың нақты және сақтандырылған режимдері арасында қосылып отыруға тура келеді,бұл құрылғыға өту жылдамдығын азайтады және операциялық жүйе жұмысында күйреу мүмкіндіктерін ұлғайтады. Windows 98 құрылғылары сақталған режимде байланысуға болатын виртуалды драйверлерді де (VxD) қабылдайды. Сонымен қатар, Windows 98 Windows NT қолданылатын және әр түрлі құрылғыларымен жұмыс істегенде тез және сенімді істеуін қамтамассыз ететін Win32 Driver Model  драйверлерінің жаңа үлгісін қабылдайды.
	Windows 98 MS DOS қосымшаларымен Windows қосымшаларына қарағанда біраз ерекше істейді. MS DOS әр қосымшасы бөлек виртуалды машинады орындалады. Әр виртуалды машинаның өзіндік адресті кеңістігі мен құрылғылары тәуелсіз өту мүмкіндігі болады.
	Жүйелік файлдар.
	Бірміндеттілік орта үшін қосымшалар жасайтын адамдар операциялық жүйенің  функцияларына өтуді үзілісті өңдеу процедурасының көмегімен алуға болатынын біледі. Windows- та Windows қосымшалары операциялық жүйе функцияларына өтуді қосымшаларды бағдарламалау интерфейсінің көмегімен өтеді. Негізінде Windows-та қосымшаларды бағдарламалау интерфейсі MS DOS-тағы үзілістер сияқты қиындықтарыд шешу үшін арналған: олардың көмегімен белгілі бір жүйеге белгілі бір  тапсырманың орындалуы қажет екенін хабарлайды. Windows (16-разрядты және 32-разрядты) барлық қосымшалары бұл опеациялық жүйенің үш негізгі компоненттерінің функциялар щақыруын қолданады: kernel модулі (Windows 98 ядросы), GDI модулі (сызба құрылғыларының интерфейсі) және USERмодулі (қолданбалы интерфейс құрылғылары). Бұл компоненттердің 16-разрядты түрлері мына файлдарда болады: KRNL386.EXE,GDI.EXE және USER.EXE, ал 32-разрядты сәйкесінше KERNEL32.DLL,GDI32DLL және USER32.DLL файлдарында.
	Windows  ядросы (Windows KERNEL). Операциялық жүйенің бұл бөлігі қосымшаларды орындау үшін қажетті төмен деңгейлі функцияларды қамтамассыз етеді. Мысалы, әрқашан, қосымшаға жады керек болған кезде ол Windows ядросына жүгінеді. Бұл компонент құрылғылармен өзара әрекеттеспейді, ол тек Windows операциялық жүйесінің өзімен жұмыс істейді.
	Сызба құрылғысының интерфейсі (GDI module). Әрқашан қосымшаға экран бетіне шығару керек болған кезде ол сызба құрылғысының интерфейсімен (Graphical Device Interface-GDI) берілген қызметтерді қолданады. Бұл Windows компоненті шрифтермен, баспа құралдары мен Windows басқа сызба құралдарымен басқарады. 
	Қолданбалы интерфейс құралдары (User module) Windows дәл өз аты айтып тұрғандай, терезені білдіреді. Бұл операциялық жүйеге қосымшалардың ақпаратты көрсету үшін жасаған терезелердің барлығын бақылау үшін басқарушы бір мүше қажет. Әрқашан қосымша белгі не батырманы көрсеткен кезде ол User компонентінің белгілі бір функциясының типін қолданады. 
	Windows 98 әлі де 16-разрядты қосымша ретінде қосылады, сондықтан бұл операциялық жүйе Plug and Play технологиясын қолдана алады. Plug and Play BIOS нақты режим сұрауларын және 16-разрядты сақталған режимді өңдеу үшін жеке бөлімдерден тұрады. Егер де Windows 98 32-разрядты режимде қосылатын болса, онда ол құрылғыларды орнату үшін Plug and Play BIOS жүгіне алмас еді. Құрылғыларды орнықтыру бойынша барлық жұмыс Windows қолданушысының сызба интерфейсін (Graphical User Interface) қосқанға дейін біту керек.
	16-разрядты режимдегі операциялар Windows қосқан соң бірден бітеді. Қолданылатын қабаты 32-разрядты қосымшала болып табылады. 16- разрядты ядро қабаттың сұрауларын қабыл алғанда ол VWIN32.386 атты қосымшаны қосады. Бұл бағдарлама 32-разрядты динамикалық топтастырылған кітапханаларды (Dynamic Link Library-DLL) қосады, олар Windows бағдарламалық интерфейсін жасайды. Бұл тапсырманы бітірген соң VWIN32.386 өз алдына 32-разрядты ядроны шақыратын 16-разрядты ядроға басқаруды қайтарады. Осы уақыттан бастап Windows 32-разрядты режимде орындалады.
	BIOS деңгейінде Plug and Play қабылдау
	Plug and Play (PnP) компьютерді аппараттық жасақтаманы орнықтырудың ең қарапайым әдісін қамтамассыз етеді. PnP ешқандай жаңалық ашпайды. Windows 98 бір ғана шын мәнінде басқа түрлерден айрықша қылып тұратыны - Plug and Play қабылдайтын аппараттық жасақтаманың көрсететін мүмкіндіктері.
	Өткенге жүгініп көрейік. Ең бірінші микроарналы архитектуралы компьютерде (MicroChannel architecture-MCA) PnP үшін операциялық жүйеден басқа қажеттінің барлығы болады. Солай  EISA-ның көптеген машиналары жайлы да айтуға болады.
	Тапсырма операциялық жүйенің кейбір мүмкіндіктерін қосуда ғана болған жоқ. Мұны операциялық жүйенің әр элементтеріне қосу керек болды; мұндай мүмкіндіктер жөндеулер ретінде енгізілуі мүмкін емес. Сонымен қатар белгілі бір кіріс немесе шығыс порттарына не үзілулерге таласатын құрылғылар арасында пайда болатын қақтығысуларды шешетін процедуралар болу керек. BIOS жүйесі стандартты интерфейспен қамтамасыз ету керек; алдында стандарттан басқаның барлығы ұсынылатын.
	PnP үш жүйелі компаненттердің өзара әрекеттесуінің шешімі болып табылады: апараттық жасақтама, BIOS пен операциялық жүйе. Қосу мезетінде BIOS барлық жүйелі компаненттерін сұрайды қатты диск пен дисплей адаптері қосылады. Қалғандардың барлығы операциялық жүйе қосылғанға дейін шетте қала береді. Қосылу процесінде операциялқ жүйе жүйе үзілулер және әр компаненттері үшін кіріс шығыс портының адерістерін белгілеу  бойынша жұмысты тоқтатады. Ол сонымен қаттар  BIOS тан алдындағы белгілеулер тізімін сұрайды сөйтіп операциялық жүйе белгілеулерді қайталап қолданбайды. 
	EISA BIOS және  MCA BIOS операциялық жүйемен жоғарыда айтылғандай әрекеттесуге арналған. Дәл осыдан  PnP BIOS опекцифакциясы пайда болады. Бұл жүйе – Microsoft өнімі ғана емес , оны өндіруде Compaq  Computer Corporation, Phoenix Technologies Ltd, және Intel  Corporation компаниялары қатысады.
	 PnP BIOS операциялық жүйемен әрекеттесуден басқан EISA және MCA BIOS сақтанған режим процедураларында жоқ маңызды жайыттармен қамтамасыз етеді. BIOS нағыз специфакациясы сақталған режимде орындалатын 16-разрядты процедураларды ғана қамтамасыз етеді. Бұл Windows 98 32 разрядты емес 16-разрядты режимде қосылуының себебі, өйткені нағыз режимдегі MS-DOS бөлек құрылымға белгіленген. Назыз режимдегі Windows 98  жүретін MS-DOS  AUTOEXES BAT және CONFIG SYS файлдарын орындайды, бірақ бұл жайт кешірек қарастырылады. Сақталған режим  процедураларын BIOS қа неғыз режимде жұмыс істеу үшін қажетті ақпаратты алдын ала жинамай қолдануға болмайды. 
	PnP жүйесі ұсынатын қосалқы құрылғылар: 
	Орындалған құрылғылардың иденфикциясы жайлы. Windows 98 автоматты түрде жүйеде Plug and Play барлық компаненттері анықталады. Бұл орнату мезетінде минимум ақпаратты ұсыну керек екенін, ал келесі жүктелулерде мүлде еш нәрсе істеп керегі жоқ екенін білдіреді. Осындай әдісті контраст құрылғыны орнату үшін ақпаратты қажет ететін Windows З.х операциялық жүйесі көрсетеді.  
	Құрылғыға қажетті ресурстарды анықтау. Компьютердегі әр құрылғы ресурстарды яғни процессор циклдерін кіріс шығыс порттарын, DMA арналған  жады мен үзілістерін қажет етеді. BIOS мен Windows 98 қосымша құрылғылардың өзара қатынасының көмегімен бұл қажеттіліктерді қандайда сырттан әсер етусіз қанағаттандырады. 
	Жүйелік орнықтырудың автоматты түрде толықтыруы мен келіспеушіліктерді табу. Қосымша құрылғылар, BIOS және операциялық жүйелер арасындағы өзара қатынас Windows 98 қолданушының ешқандай  кірісуінсіз жүйелі орнықтыруды  жасауға мүмкіндік береді. Мұндай арақатынас Windows 98 ге барлық қосымшаларды басқа порттарға және құрылғылардың келіспеушілік жағдайы туған кезде үзілістерді қайта жөндеуге мүмкіндік береді. 
	Драйверлердің жүктелуі мен жүктелуден шығуы. AUTOEXES BAT және CONFIG SYS  командалық процестер немесе Windows З.х жүктелгенге дейін жүгінуі керек болғандықтан , драйверлер мен резидентті бағдарламалар жайындағы келісімдер жолдарынан тұрады. Windows 98 CONFIG SYS және AUTOEXES BAT файылдарын қолданбайтын PnP сәйкесті жүйелерді ұстанады және құрылғылардың кез келген драйверлерін жүктеуге және шығаруға мүмкіндік береді. 
	D Жүйе орнықтыруларының өзгерістері жайындағы хабарландыру. Plug and Play технологиясы жүйе орнықтыруларының автоматты түрде өзеруге мүмкіндік береді , бірақ бұл Windows 98 қолданушыға болған өзгерістерді білдіртпейді. Әрқашан жүйе орнықтырулары өзгерген жағдайда Windows 98 экран бетіне хабар терезесін шығарып жүйедегі өзгерістерді хабарлап отырады. Бұл қосымша ынғайлықты жасауға мүмкіндік. Сонымен қатар Windows 98 әрқашан құрылғының қандай да бір бұзылуы болған жағдайда қолданушыға білдіреді. Құрылғының бір бөлігі жұмыс істемей тұрғанда Windows 98  оның байланыстан тыс екенін айтады. Қолданушыға құрылғымен байланыстың жоқтығына таңқалмас үшін Windows 98 өзгерістерді олар болысымен хабарлайды.
	 Windows реестері	
	 Microsoft компаниясы Windows 95 сосын Windows 98 жасаған кезде ол Windows З.х операциялық жүйесінде қолданылған INI файылдарға қарағанда орнықтырудың ең ыңғайлы әдісін іздеді. Қолданушыларға басқа бағдарламалардың жұмыс директориядағы әр түрлі INI файлдарды айтпағанда жалпв Windows директориясына файылдарды жүктеу қиынға соқты. Windows З.х қандайда бір  қиындықты жою үшін керекті файлды іздеу өте қиын. INI файлдарды жабдықтаушыларын бағдарламалық жасақтаманың орындауларының мүмкіндіктерін шектеуге жол берді. Пішімдеудің әр түрлі әдістерін қолданғандықтан ешкім де бұл жағдайда бір INI файлды екіншісінен ажырата алмады. Бұл қолданушының жұмысын аурлатқаны белгілі.
	 Windows 98 дұрыс реестерсіз  жүктеле алмайды. Реестер файылының кез келен бұзылуы Windows 98 дің жүктелуіне қарамастан көптеген қиындықтар туғызады Тіпті , реестер Windows реестері INI файлдарға қарағанда жай және жүйе жайлы ақпаратты орталық сақтағыш болса да ол өзімен өзі тудырады. Егер реестерді мән беріп қарастырсақ , Windows жүйесімен комьпютердің аппараттық құралдарының өзара байланысының толық сипаттамасынан тұратынын көруге болады. Windows реестрі аппараттық және бағдарламалық жөндеулерден ғана тұрмайды, ол сонымен қатар компьютер жайлы кез келген ақпараттан тұрады. Windows жайлы көп нәрсені мына базасында келтірілген ақпаратты қарастырып қана білуге болады. Мысалы, Windows 98 де бірнеше жұмыс үстелдерін қолдануға болатынын білесіз бе? Әрине бұл басқа қиындыққа әкеледі: бұл бөлек үстелдерді қарастыру. Реестр редакторында (Registry Editor) көрсетілген  реестр форматы әкімшілікке жұмыс үстелдерін жөндеудің түрлілігін анықтауға мүмкіндік береді және оларды орнықтыруға көмектеседі. Бәрінен де ыңғайлысы реестрді жөндеу үшін мәтін редакторын қолдану міндетті емес. Windows тың басқару қолдана алатын реестрде сақталатын жөндеулерді өзгерту үшін әдейі  сызба интерфейсімен редакторы бар. 	Windows реестрі көп ақпараттын тұрады және оны анықтау  оңай, бірақ бұл қолданушы үшін әлі ештеңе білдірмейді. Қатты дис құрамын қорғау үшін жетекші (Explorer) қаншалықты жиі қолданылады? Көптеген адамдар оны жиі қолданады, өйткені ол  ақпаратты табудың еі ынғайлы әдісі. Реестр Explorer ді қолдануда өте ынғайлы болады. Көп қолданылатын әдістердің бірі қосымшасы бар файл типінің көптік қауымдастығын жасау. BMP және PCX типті файлдармен қандайда бір сызба редакторының қауымдастығының жасау керек дейік. Бұл мүлде қиын емес.  Бірақ типтердің әрбіреуі басқарма жолының параметірлерін қажет етсе не болады? Дәл осы уақытта реестрдің көмегі керек болады. Реестрдің белгілі бір жазбаларын жөндеу үшін әр түрлі типті құжаттар үшін жаңа командаларды контекстік менюге қосу керек. Реестрдің ішкі құрылысын қарастырайық. Реестр редакторын қосу үшін    RegEdit  ашыңыз. Реестр редакторын Windows 98 реестрдегі әр түрлі жазбаларды қалай жіктейтінін білу үшін қолдануға болады. Реестр редакторында екі панель бар, сонымен ол Windows жетекшісіне ұқсас. Сол жақ панелінде көрсетілген элементтер кілттер болып табылады. Бұл кілттерді орнықтыру ақпаратының белгілі бір бөлшектерін табуын тездететін кітап бөлімдері ретінде қарастыруға болады

== Дереккөздер ==
&lt;references/&gt;

[[Санат:Операциялық жүйелер]]
[[Санат:Microsoft Windows]]
[[Санат:Интернет]]</text>
      <sha1>rl5d8lxfcujndcgkgymailhb0t0hs3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Басты бет/Жаңалықтар</title>
    <ns>10</ns>
    <id>58856</id>
    <revision>
      <id>3621495</id>
      <parentid>3620981</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:57:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <origin>3621495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3497" sha1="kth0t8acceeaf1s15rbasag4gauf2tx" xml:space="preserve">{{Басты бет/Түйін
| түйін = 
{{Flatlist|'''[[Портал:Ағымдағы оқиғалар|Ағымдағы оқиғалар]]:''' [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі| Футболдан әлем біріншілігі]]{{*}}[[Ирандағы соғыс (2026)|Ирандағы соғыс]]{{*}}[[Ауғанстан–Пәкістан соғысы]]{{*}}[[Газадағы соғыс|Газа соғысы]]{{*}}[[Судандағы үшінші азамат соғысы|Судандағы азамат соғысы]]{{*}}[[Ресейдің Украинаға басып кіруі]] &lt;Small&gt;([[Ресейдің Украинаға басып кіру хронологиясы (2022 жылдан бастап)|хронологиясы]])&lt;/small&gt;
}}
&lt;!-- Ағымдағы оқиғалардың бірінің суреттемесі --&gt;
[[Сурет:Prime Minister Keir Starmer meets Donald Tusk at EPC summit (55245478912) (cropped).jpg|оңға|100px]]
&lt;!-- Нақты оқиғалар --&gt;
* [[20 сәуір]] — [[Ұлыбритания премьер-министрі]] '''[[Кир Стармер]]''' (''суретте'') жуырдағы отставкасын жариялады.
* [[31 мамыр]] — [[Будапешт]]тің [[Ференц Пушкаш (стадион, 2019)|Пушкаш стадионы]]нда франциялық [[Пари Сен-Жермен]] футбол клубы '''[[УЕФА Чемпиондар лигасы 2025/26|2026 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасы]]ның''' чемпионы атанды.
* [[29 мамыр]] — [[ресей]]лік дрон [[НАТО]] мен [[Еуропа одағы]] мүше-мемлекетінің әуе шекарасын бұзып өтіп, [[Румыния]] аумағындағы көпқабатты үйге құлады.
* [[23 мамыр]] — [[Канн кинофестивалі 2026|Канн кинофестивалі]]нің '''«[[Алтын пальма бұтағы]]н»''' режиссер [[Кристиан Мунджиу]]дың «[[Фьорд (фильм)|Фьорд]]» фильмі иеленді, ал [[Гран-при (Канн кинофестивалі)|Гран-при]] жүлдесі [[Андрей Петрович Звягинцев|Андрей Звягинцев]]тің «[[Минотавр (фильм, 2026)|Минотавр]]» туындысына бұйырды.
* [[16 мамыр]] — [[Болгария]]лық әнші [[Дара (әнші)|Дара]] '''[[Eurovision ән байқауы 2026|Eurovision 2026 ән байқауында]]''' «[[Bangaranga]]» әнімен жеңіске жетті.
* [[10 мамыр]] — Аустрияның [[Вена]] қаласында [[Eurovision ән байқауы]]ның '''[[Eurovision ән байқауы 2026|70-мерейтойлық шығарылымы]]''' басталды.
{{Flatlist|
*'''[[2026 жылы қайтыс болғандар тізімі|Жақында қайтыс болғандар]]:''' [[Оливер Три]]{{*}}[[Бернадетт Ширак]]{{*}}[[Төленді Әрінқожаұлы Ахметжанов|Төленді Ахметжанов]]{{*}}[[Тед Тёрнер]]{{*}}[[Бақыт Ниязбекқызы Түменова|Бақыт Түменова]]{{*}}[[Мұхтар Шаханов]]{{*}}[[Есмұхан Несіпбайұлы Обаев|Есмұхан Обаев]]
}}
}}
&lt;noinclude&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kth0t8acceeaf1s15rbasag4gauf2tx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621508</id>
      <parentid>3621495</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:06:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <origin>3621508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3662" sha1="3rd44gezywmf3v0kd9obv32509yg3xk" xml:space="preserve">{{Басты бет/Түйін
| түйін = 
{{Flatlist|'''[[Портал:Ағымдағы оқиғалар|Ағымдағы оқиғалар]]:''' [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі| Футболдан әлем біріншілігі]]{{*}}[[Ирандағы соғыс (2026)|Ирандағы соғыс]]{{*}}[[Ауғанстан–Пәкістан соғысы]]{{*}}[[Газадағы соғыс|Газа соғысы]]{{*}}[[Судандағы үшінші азамат соғысы|Судандағы азамат соғысы]]{{*}}[[Ресейдің Украинаға басып кіруі]] &lt;Small&gt;([[Ресейдің Украинаға басып кіру хронологиясы (2022 жылдан бастап)|хронологиясы]])&lt;/small&gt;
}}
&lt;!-- Ағымдағы оқиғалардың бірінің суреттемесі --&gt;
[[Сурет:Prime Minister Keir Starmer meets Donald Tusk at EPC summit (55245478912) (cropped).jpg|оңға|100px]]
&lt;!-- Нақты оқиғалар --&gt;
* [[22 маусым]] — [[Ұлыбритания премьер-министрі]] '''[[Кир Стармер]]''' (''суретте'') жуырдағы отставкасын жариялады.
* [[11 маусым]] — [[Солтүстік Америка]]да '''[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]]''' басталды.
* [[31 мамыр]] — [[Будапешт]]тің [[Ференц Пушкаш (стадион, 2019)|Пушкаш стадионы]]нда франциялық [[Пари Сен-Жермен]] футбол клубы '''[[УЕФА Чемпиондар лигасы 2025/26|2026 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасы]]ның''' чемпионы атанды.
* [[29 мамыр]] — [[ресей]]лік дрон [[НАТО]] мен [[Еуропа одағы]] мүше-мемлекетінің әуе шекарасын бұзып өтіп, [[Румыния]] аумағындағы көпқабатты үйге құлады.
* [[23 мамыр]] — [[Канн кинофестивалі 2026|Канн кинофестивалі]]нің '''«[[Алтын пальма бұтағы]]н»''' режиссер [[Кристиан Мунджиу]]дың «[[Фьорд (фильм)|Фьорд]]» фильмі иеленді, ал [[Гран-при (Канн кинофестивалі)|Гран-при]] жүлдесі [[Андрей Петрович Звягинцев|Андрей Звягинцев]]тің «[[Минотавр (фильм, 2026)|Минотавр]]» туындысына бұйырды.
* [[16 мамыр]] — [[Болгария]]лық әнші [[Дара (әнші)|Дара]] '''[[Eurovision ән байқауы 2026|Eurovision 2026 ән байқауында]]''' «[[Bangaranga]]» әнімен жеңіске жетті.
* [[10 мамыр]] — Аустрияның [[Вена]] қаласында [[Eurovision ән байқауы]]ның '''[[Eurovision ән байқауы 2026|70-мерейтойлық шығарылымы]]''' басталды.
{{Flatlist|
*'''[[2026 жылы қайтыс болғандар тізімі|Жақында қайтыс болғандар]]:''' [[Оливер Три]]{{*}}[[Бернадетт Ширак]]{{*}}[[Төленді Әрінқожаұлы Ахметжанов|Төленді Ахметжанов]]{{*}}[[Тед Тёрнер]]{{*}}[[Бақыт Ниязбекқызы Түменова|Бақыт Түменова]]{{*}}[[Мұхтар Шаханов]]{{*}}[[Есмұхан Несіпбайұлы Обаев|Есмұхан Обаев]]
}}
}}
&lt;noinclude&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3rd44gezywmf3v0kd9obv32509yg3xk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621510</id>
      <parentid>3621508</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:06:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <origin>3621510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3433" sha1="r91l47i9qadwygq9jmdkgeem3xhdwth" xml:space="preserve">{{Басты бет/Түйін
| түйін = 
{{Flatlist|'''[[Портал:Ағымдағы оқиғалар|Ағымдағы оқиғалар]]:''' [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі| Футболдан әлем біріншілігі]]{{*}}[[Ирандағы соғыс (2026)|Ирандағы соғыс]]{{*}}[[Ауғанстан–Пәкістан соғысы]]{{*}}[[Газадағы соғыс|Газа соғысы]]{{*}}[[Судандағы үшінші азамат соғысы|Судандағы азамат соғысы]]{{*}}[[Ресейдің Украинаға басып кіруі]] &lt;Small&gt;([[Ресейдің Украинаға басып кіру хронологиясы (2022 жылдан бастап)|хронологиясы]])&lt;/small&gt;
}}
&lt;!-- Ағымдағы оқиғалардың бірінің суреттемесі --&gt;
[[Сурет:Prime Minister Keir Starmer meets Donald Tusk at EPC summit (55245478912) (cropped).jpg|оңға|100px]]
&lt;!-- Нақты оқиғалар --&gt;
* [[22 маусым]] — [[Ұлыбритания премьер-министрі]] '''[[Кир Стармер]]''' (''суретте'') жуырдағы отставкасын жариялады.
* [[11 маусым]] — [[Солтүстік Америка]]да '''[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]]''' басталды.
* [[31 мамыр]] — [[Будапешт]]тің [[Ференц Пушкаш (стадион, 2019)|Пушкаш стадионы]]нда франциялық [[Пари Сен-Жермен]] футбол клубы '''[[УЕФА Чемпиондар лигасы 2025/26|2026 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасы]]ның''' чемпионы атанды.
* [[29 мамыр]] — [[ресей]]лік дрон [[НАТО]] мен [[Еуропа одағы]] мүше-мемлекетінің әуе шекарасын бұзып өтіп, [[Румыния]] аумағындағы көпқабатты үйге құлады.
* [[23 мамыр]] — [[Канн кинофестивалі 2026|Канн кинофестивалі]]нің '''«[[Алтын пальма бұтағы]]н»''' режиссер [[Кристиан Мунджиу]]дың «[[Фьорд (фильм)|Фьорд]]» фильмі иеленді, ал [[Гран-при (Канн кинофестивалі)|Гран-при]] жүлдесі [[Андрей Петрович Звягинцев|Андрей Звягинцев]]тің «[[Минотавр (фильм, 2026)|Минотавр]]» туындысына бұйырды.
* [[16 мамыр]] — [[Болгария]]лық әнші [[Дара (әнші)|Дара]] '''[[Eurovision ән байқауы 2026|Eurovision 2026 ән байқауында]]''' «[[Bangaranga]]» әнімен жеңіске жетті.
{{Flatlist|
*'''[[2026 жылы қайтыс болғандар тізімі|Жақында қайтыс болғандар]]:''' [[Оливер Три]]{{*}}[[Бернадетт Ширак]]{{*}}[[Төленді Әрінқожаұлы Ахметжанов|Төленді Ахметжанов]]{{*}}[[Тед Тёрнер]]{{*}}[[Бақыт Ниязбекқызы Түменова|Бақыт Түменова]]{{*}}[[Мұхтар Шаханов]]{{*}}[[Есмұхан Несіпбайұлы Обаев|Есмұхан Обаев]]
}}
}}
&lt;noinclude&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r91l47i9qadwygq9jmdkgeem3xhdwth</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Слэнг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63996</id>
    <revision>
      <id>3621552</id>
      <parentid>3304646</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:45:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HiOne'kazakh</username>
        <id>178185</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3621552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6504" sha1="73okip8f6h3zgdfgbap01lrral4aum7" xml:space="preserve">'''Сленг''' ({{lang-en|slang}}) — XVIII ғасырда «қорлау» мағынасында пайда болып, 1850 жылға дейін жаргонның емес, аргоның синонимі есебінде қолданылып келген. Бұл терминнің шығу тегінің екі нұсқасы бар, оның біреуі ағылышынның «sling» - лақтыру сөзінен шыққан десе, екіншісі ағылшынның «slanguge» - ұрының тілі деп айтады. А.Т. Липатов сленгті «кедей сығандардың жасырын тілінен» шыққан деп айтады&lt;ref&gt;Липатов А.Т. Сленг как проблема социолингвистики. – М.: Изд.: «Элпис», 2010. – 318 с. &lt;/ref&gt;. Кеңес үкіметі тұсында жаргонды сленгтің орнына қолданып келді, себебі ол барлық әлеуметтік топтарға (жастар жаргоны, геймерлардың жаргоны, ұрылардың жаргоны) қатысты болды. Осыдан кейін екеуін ажыратуда қиындықтар туа бастады. Ал кейін  «сленг» деп көбіне жастардың тілін айтатын болды.  Сленгтер жаргон немесе диалект сөздерге қарағанда тез өзгеріп отырады, бұны ғалым М.А. Грачев  былай түсіндіреді: «Жас ұрпақтың сөзінде әр кез жаңашылдық көп болады, ал аға буынның сөзінде ескіріп бара жатқан сөздер көп болады»&lt;ref&gt;Грачев М.А., Романов Т.В. Язык молодежи: лингвистический ландшафт Нижнего Новгорода. /Администрация Нижнего Новгорода. – Нижний Новгород: Книги, 2008. – 253 с.&lt;/ref&gt;.  Бүгінгі күні ғаламтор, әлеуметтік желілердің  (Whatsapp, Instagram, Tik-tok) әсерінен сленгтер өте көп және тез таралуда. Олар көбіне ағылшын тілінен алынған. Мысалы: изи, ноу проблем, сторис, викенд және т.б.

Сленгте [[Эмоция|эмоционалды]] бояу басым. Сленг тек халықтың түрлі топ өкілдерінің, әсіресе жастардың сөйлеу тілінде ғана қолданылмайды, сонымен қатар ол мерзімді басылым беттерінде, телехабарлар мен жарнамаларда да пайдаланылып жүр. Көптеген сленг сөздері салыстырмалы түрде ұзақ өмір сүрмейді және егер олар тілде тұрақталса, сленг қатарынан шығып, [[Ауызекі тіл|ауызекі сөйлеу тіліне]] енеді. Сленгтердің шығу тарихы компьютерлік технологиямен байланысты деген пікір бар. Яғни, жаңа нәрселерді ойлап табу барысында жаңа терминдер пайда болады. Сленгтің [[жаргон]], аргодан негізгі айырмашығы қолданушы топтың жас ерекшелігі мен кәсіби біліктілігінен көрініс табады.&lt;ref&gt;[https://sozdikqor.kz/soz?id=387042&amp;a=Sleng Сленг] «Сөздікқор» сайтында&lt;/ref&gt;

Р.И. Розина жаргон мен сленгтің айырмашылығы деп мыналарды көрсетеді:

1. Жаргон көбіне белгілі бір ортадағы жабық әлеуметтік топқа арналған және оның көпшілікке қарсы деп көрсетеді, яғни ол түрмедегі жаргон немесе ұрылардың жаргоны деп көрсеткен. Жаргон бастапқыдан жалпы халыққа арналмаған.

2. Сленг пен жаргонды алып қарастырғанда, сленг бейтарап жақты ұстанады. Жаргонға қарағанда оның жағымсыз жағы жоқ, яғни оның қылмыстық топқа қатысты емес.

3. Сленг ағылшындардың тілдік қолданысында ғасырдан да ұзақ қолданылып келеді &lt;ref&gt;Розина Р.И. Семантическое развитиеслова в русском литературном языке и современном сленге: глагол: докт. дисс. на соискание ученой степени докт. фил. наук. – М., 2004. – 291 с.&lt;/ref&gt;

Сленг термині көбіне тар мағынасында, жаргонның синонимі ретінде қолданылып келеді. Оның жаргоннан басты ерекшелігі қазіргі заманда оның сөйлеу мәдениетінде көркемдегіш құрал ретінде пайдалануы, оны көбіне жастар сөйлеу кезінде қолданғандықтан «жастар жаргоны» деген атауға ие болған. Сленгтер сөздік қорымызды күннен күнге толықтырып келе жатыр. Жастардың  әлеуметтік желіні белсенді  қолданғандықтың әсерінен тілімізде көптеген жаңа сөздер пайда болуда, олардың көп бөлігі калька тәсілімен аударылған ағылшын сөздері.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* [https://massaget.kz/layfstayl/sport/bul_kyzyk/43000/ Сленг сөздерді жиі қолданасыз ба?]
* [https://tilalemi.kz/article/806 «Жынды» сөйлеп, жаргоннан жалықпадық па?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210615080135/https://tilalemi.kz/article/806 |date=2021-06-15 }}

[[Санат:Лингвистика]]</text>
      <sha1>73okip8f6h3zgdfgbap01lrral4aum7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ғұмар Қожахметұлы Есенғұлов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70967</id>
    <revision>
      <id>3621474</id>
      <parentid>3470295</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:43:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiman Tauman</username>
        <id>182650</id>
      </contributor>
      <origin>3621474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7907" sha1="i048ci8acfo06i6uh7f1lk6rut7hfb8" xml:space="preserve">'''Ғұмар Қожахметұлы Есенғұлов''' (15.05.1890, [[Орал облысы]], [[Темір уезі]] Ембі-Темір болысының №8 ауылы (қазіргі [[Ақтөбе облысы]], [[Темір ауданы]]) — 1930) — Батыс Алашорда қайраткері, қазақтың жоғары білімді алғашқы дәрігерлерінің бірі. 

* Оның әкесі – Қожахмед Есенғұлов, анасы – №3 ауылдан Балхия Таменова. Әкесі елдегі көзі ашық, зерек адам болған. &lt;ref&gt;[http://kz3.fatwords.org/safia/tarih-ilimdarini-doktori-professor-alashtanushi/stranica-6.html Тарих ғылымдарының докторы, профессор, алаштанушы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304121558/http://kz3.fatwords.org/safia/tarih-ilimdarini-doktori-professor-alashtanushi/stranica-6.html |date=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;
* Есенғұлов болыстық орыс-қазақ мектебін, қалалық орыс-қазақ Романов училищесін бітіргеннен кейін Орал реальдық әскер училищесін тәмамдаған (1910). 
* Училищеден соң курстастары [[Бақтығали Бейсенов|Б.Бейсенов]], Ы.Шұғыловпен бірге 1910 ж. Саратов университетінің медицина факультетивіне түсіп, оны 1914 ж. бітіріп шықты. 
* 1914-16 ж. [[Саратов қаласы]]ндағы Земгор одағының лазаретінде [[дәрігер]]-[[ординатор]]. 
* 1916 ж. [[Орынбор қаласы]]ндағы жедел жәрдем стансасында дәрігер. 
* 1917 ж. сәуірдің басында [[Орынбор қаласы]]нда өткен [[Торғай облысы (Ресей империясы)|Торғай]] және [[Орал облысы]] қазақтарының съезінде қаралатын мәселелерді әзірлеп, өтетін орны мен уақытын анықтап, жұртқа хабар беретін айрықша бюроның құрамына кірді. 
* 1917 ж. сәуірдің ортасында Орал қаласында өткен 1-Қазақ [[Орал облысы]] съезінде Жайық сырты облысы қазақ комитетінің мүшесі болып сайланды. 
* Сол жылғы 21-26 шілде аралығында өткен 2-Жалпықазақ съезінің қаулысымен Құрылтай жиналысы депутаттығына Орал облысынан белгіленген 7 кандидаттың бірі. Құрылтай жиналысына Алаш партиясы атынан аталған депутаттар тізіміне де кірді. 
* [[Уақытша үкімет]]тің [[Орал облысы]]ндағы [[комиссар]]ы Г.Бизяновтың ұйғаруымен 1917 ж. Темір уезі бойынша Уақытша үкімет комиссары болып тағайындалды.
* 1918 ж. 11 қыркүйектегі орталық [[Алашорда]] үкіметінің [[Уфа]] мәжілісінің қаулысымен Уақытша үкімет берген құқықтарды уақытша пайдалана отырып, жергілікті земстволық басқару ісіне бақылау жасайтын [[Алашорда]] [[Темір]] уездік комиссары міндеті қоса жүктелді. Осыған орай [[Ойыл уәлаяты]]ның облысы комиссары Ж.Мергеновке бағына отырып, Темір уездік атқару комитетінің Халық шаруашылығы бөлімі деп аталған жергілікті земстволық басқару құрылымының жұмысына бақылау жасады. 

Осы қызметте жүріп 1918 ж. күзде ақ қазақтардан қашып, Темірге келген Ә.Әйтиевке, М. Илмағамбетовке уақытша үкімет комиссарының қолы қойылып, мөрі басылған куәлік табыстап, елге жетулеріне көмекгесті. Осы тұста [[Ташкент]]тен [[Жұрын]], [[Темір]], [[Орал]] арқылы [[Орынбор]]ға бара жатқан [[Мұстафа Шоқай]]ға жәрдемдесті. Большевик И.Құрмановтың идеяластарына қарсы күреске қатысты. 1919 ж. маусым айында Батыс Алашорданың әскери бөлімшелерін Орал Войско үкіметі жағында үрыс қимылдарына
қатыстырмау мақсатында [[Темір]], [[Ырғыз]] бағытына алып келген Ж.Досмұхамедовке көмектесті. Ізімбет станциясы маңында қызылдарды атағымен қашырған Ж.Досмұхамедовтың 300 жігітін халық жасағы - сойылмен қаруланған «запас кісілер» есебінен
3 мыңға жеткізіп, үрей туғызған әскери тактикалық шараны ұйымдастыруға қатысты. 
* 1919 ж. қарашада Темір кентін қызылдардың 1-армиясы алғаннан кейін Кеңестер жағына 1919 ж. 20 желтоқсанға дейін шыққандардың қатарында ауылды кеңестендіру, жергілікті басқару органдарын қайта қүру ісіне атсалысты. Темір кентінде эпидемиолог-дәрігер болды. Темір уездік солдат, жүмысшы, шаруа және қазақ депутаттары кеңесінің денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі Н.Қалменовтің ұсынуымен 1920 ж. қаңтарда сүзекке қарсы күресетін эпидемемиялық [[отряд]] меңгерушілігіне тағайындалды.
* 1920 ж. маусым айында РК(б)П Қазақ облысы бюросы төралқасының шешімімен жаңадан құрылған [[Орынбор-Торғай губерниясы]] атқару комитетіне мүшелікке тағайындалды. 
* 1925 жылдан бастап [[Ақтөбе]] қаласында орталық амбулаторияда [[дәрігер]]-[[терапевт]]. 
* 1929 ж. тергеу органдары тарапынан тұтқындалып, [[Воронеж]]ге жер аударылды. 
* 1930 ж. елге қайтып келіп, дәрігер болып қызмет етіп жүргенде қайтыс болды.&lt;ref&gt;Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002. ISBN 9965-607-02-8&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;«Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008. ISBN 9965-32-715-7&lt;/ref&gt;

==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:15 мамырда туғандар]]
[[Санат:1886 жылы туғандар]]
[[Санат:Темір ауданында туғандар]]
[[Санат:1930 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Алаш Орда қайраткерлері]]
[[Санат:Қазақстан дәрігерлері]]
[[Санат:КСРО-да репрессияланғандар]]

{{Bio-stub}}</text>
      <sha1>i048ci8acfo06i6uh7f1lk6rut7hfb8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ойыл уәлаяты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71672</id>
    <revision>
      <id>3621476</id>
      <parentid>3465464</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:46:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2482" sha1="q2bcfuooodx4qxv9is6kw9wnba2x5dv" xml:space="preserve">'''«Ойыл уәлаяты»''' Уақытша үкіметі - XX ғасыр басында Жайық өңірінде орнаған мемлекеттік-автономиялық құрылым. 


Ол [[1918 жыл]]ғы сәуір айының соңында [[Жымпиты]]да өткен 4-Орал облыстық қазақ сьезінің қарарымен құрылды. Ойыл уәлаятының кұрамына [[Ілбішін уезі|Ілбішін]], [[Орал уезі|Орал]], [[Гурьев уезі|Гурьев]], [[Ақтөбе уезі|Ақтөбе]], [[Ырғыз уезі|Ырғыз]] уездерінің қазақтар мекендеген аудандары мен [[Маңғыстау уезі|Маңғыстау]], [[Ойыл уезі|Ойыл]] және [[Бөкей уезі|Бөкей]] уездері кірді. 


Үкімет құрамына 7 адам: [[Жанша Досмұхамедов]], [[Халел Досмұхамедов]], [[Дәулетше Күсепқалиев]], [[Өлеңті болысы]]ның бұрынғы басқарушысы [[Сырым Датұлы|С.Датұлының]] шөбересі [[Салық Омаров]], Саратов университетінің түлегі, экономист [[Қалдыбай Асанов]], Бағдат университетінің түлегі, Қуанай хазіреттің баласы [[Ғабдол Қосдәулетов]] мүше болды. 

1918 жылы [[11 қыркүйек]]те [[Әлихан Нұрмұхамeдұлы Бөкейханов|Ә.Бөкейхан]] төрағалық еткен [[Жанша Досмұхамедов|Ж.Досмұхамедұлы]] және Х.Досмұхамедұлы, А.[[Ахмет Бірімжанов|Бірімжанов]], Ә.[[Әлімхан Әбуұлы Ермеков|Ермеков]], М.[[Мұхамеджан Тынышбаев|Тынышбаев]], У.[[Уәлитхан Танашев|Танашев]] қатысқан [[Алашорда үкіметі]]нің шұғыл мәжілісінде «Ойыл уәлаяты» үкіметі таратылды.&lt;ref&gt;«Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008. ISBN 9965-32-715-7&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Қазақстан тарихы]]
[[Санат:1918 жыл]]
[[Санат:Қазақстан әкімшілік бөлінісі]]</text>
      <sha1>q2bcfuooodx4qxv9is6kw9wnba2x5dv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Көп валюталық стандарт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85930</id>
    <revision>
      <id>3621544</id>
      <parentid>3557268</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:30:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lp0 on fire</username>
        <id>174781</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/ACTsev|ACTsev]] ([[User talk:ACTsev|talk]]): Cross-wiki spam (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>3621544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="854" sha1="2nnw2zd425ebsmiq40xn9qkzjmc72uv" xml:space="preserve">'''Көп валюталық стандарт''' — бірнеше [[валюта]]ға негізделген валюталық жүйе. Сайка валюталық жүйесі шеңберінде сдр стандартының тұрлау- тұжырымдамасынан [[американ доллары]]на, [[еуро]]ға, [[жапон иені]]не негізделген көп валюталық стандартқа көшті.&lt;ref&gt;Қаржы-экономика сөздігі. — Алматы: ҚР Білім және ғылым министрлігінің Экономика институты, «Зияткер» ЖШС, 2007. ISBN 978-601-215-003-2&lt;/ref&gt;
==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Экономика]]
[[Санат:Қаржы]]


{{Economy-stub}}</text>
      <sha1>2nnw2zd425ebsmiq40xn9qkzjmc72uv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қазақстандағы саяси партиялар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102929</id>
    <revision>
      <id>3621196</id>
      <parentid>3617287</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:58:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* Мәжілісте өкілдігі бар партиялар */</comment>
      <origin>3621196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8410" sha1="t00ixr3fl25lgijqgb4ra4v0z6wzb5d" xml:space="preserve">Осы мақалада [[Қазақстан]]ның [[саяси партия]]ларының тізімі көрсетілген. Дәл қазір Қазақстанда 7 заңды тіркелген партия бар. Партияны тіркеу үшін оның мүшесі кемінде 20 000 адам болуы қажет.

==Мәжілісте өкілдігі бар партиялар==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- &quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Атауы
! Қысқ. аты
! Басшысы
! Идеологиясы
! Мәжілістегі орын саны
! Құрылуы
|-
| bgcolor=&quot;0A5C2E&quot;|
| [[Ауыл (партия)|«Ауыл» Халықтық-демократиялық патриоттық партиясы]]
| ''Ауыл''
| [[Қайрат Қапарұлы Айтуғанов|Қайрат Айтуғанов]]
| [[Социал-демократия]]&lt;br /&gt;[[Аграризм]]
| {{Партия/Орындар|8|98|#0A5C2E}}
| 2000
|-
| bgcolor=&quot;4A77EC&quot;|
| [[Respublica|«Respublica» партиясы]]
| ''Respublica''
| [[Айдарбек Асанұлы Қожаназаров|Айдарбек Қожаназаров]]
| [[Ашық үкімет]]&lt;br&gt;[[Жемқорлық|Анти-жемқорлық]]
| {{Партия/Орындар|6|98|#4A77EC}}
| 2022&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://m.forbes.kz/process/v_kazahstane_poyavitsya_novaya_respublika/?|title=В Казахстане появится новая «Республика»?|publisher=Forbes|lang=ru|date=2022-08-29|access-date=2023-01-21}}&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;0A408A&quot;|
| [[Ақ жол (партия)|«Ақ жол» Қазақстанның демократиялық партиясы]]
| ''Ақ жол''
| [[Дәния Мәдиқызы Еспаева|Дәния Еспаева]]
| [[Либералды консерватизм]]&lt;br&gt;[[Қоғамдық ұлтшылдық]]&lt;br&gt;Экономикалық [[либерализм]]
|{{Партия/Орындар|5|98|#0A408A}}
| 2002
|-
| bgcolor=&quot;DB241E&quot;|
| [[Қазақстан халық партиясы|Қазақстан Халық партиясы]]&lt;/small&gt;
| ''ҚХП''
| [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев|Ермұхамет Ертісбаев]]
| [[Социализм]]
|{{Партия/Орындар|5|98|#DB241E}}
| 2004 {{small|(ҚКХП)}}&lt;br&gt;2020 {{small|(ҚХП)}}
|-
| bgcolor=&quot;0456F7&quot;|
| [[Жалпыұлттық социал-демократиялық партия]]
| &lt;small&gt;''ЖСДП''&lt;/small&gt;
| [[Асхат Нұрмағамбетұлы Рақымжанов|Асхат Рақымжанов]]
| [[Социал-демократия]]&lt;br&gt;[[Парламентаризм]]
| {{Партия/Орындар|4|98|#0456F7}}
| 2006
|-
|}

==Мәжіліс сыртындағы тіркелген партиялар==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Атауы
! Қысқ. аты
! Басшысы
! Идеологиясы
! Құрылуы
! Тіркелуі
|-
| bgcolor=&quot;purple&quot;|
| [[Әділет (партия)|«Әділет» саяси партиясы]]
| ''Әділет''
| [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]]
| [[Реформизм]]
| 2026
| 2026
|-
| bgcolor=&quot;426F39&quot;|
| [[Байтақ (партия)|«Байтақ» Жасылдар партиясы]]
| &lt;small&gt;''Байтақ''&lt;/small&gt;
| [[Азаматхан Сайлауұлы Әміртай|Азаматхан Әміртай]]
| [[Жасыл саясат]]
| 2015 (Төраға сөзінше)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vlast.kz/politika/53759-my-ne-kakaa-to-partia-kotoraa-tolko-segodna-poavilas.html|title=«Мы — не какая-то партия, которая только сегодня появилась»|author=Вааль, Тамара|publisher=vlast.kz|lang=ru|access-date=2022-03-04|date=2023-02-04}}&lt;/ref&gt;
| 2022&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rus.azattyq.org/a/32155432.html|title=В Казахстане зарегистрирована партия «Байтак»|lang=ru|access-date=2023-01-21|date=2022-11-30|publisher=[[Азаттық радиосы]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

==Тыйым салынған және тіркелмеген партиялар==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Атауы
! Басшысы
! Идеологиясы
! Құрылуы
|-
| bgcolor=&quot;B4F2E8&quot;|
| [[Қазақстан халық конгресі]]
| [[Олжас Омарұлы Сүлейменов|Олжас Сүлейменов]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://halyq-uni.kz/news/15690-olzhas-suleimenov-kazakstan-khalyk-kongresi-partiiasynyn-toragasy-bolyp-sailandy/ |title= Олжас Сүлейменов «Қазақстан халық конгресі» партиясының төрағасы болып сайланды |lang= kk |publisher= Халық үні |date= 2023-02-05 |accessdate= 2024-02-04}}&lt;/ref&gt;
| [[Либерал-демократия]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://masa.media/kz/site/olzhas-sleymenov-zhne-ayta-tirilgen-azastan-khaly-kongresi-partiyasyny-tarikhy |title= ОЛЖАС СҮЛЕЙМЕНОВ ЖӘНЕ ҚАЙТА ТІРІЛГЕН «ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ КОНГРЕСІ» ПАРТИЯСЫНЫҢ ТАРИХЫ |lang= kk |publisher= masa media |accessdate= 2024-02-04}}&lt;/ref&gt;
| 1991 (тұңғыш рет)&lt;br&gt;2023 (қайта құрылды)
|-
| bgcolor=&quot;008000&quot;|
| [[Алаш ұлттық бостандық партиясы]]
| ''орны бос''
| [[Ұлтшылдық]]&lt;br&gt;[[Түркішілдік]]&lt;br&gt;[[Исламизм]]
| 1990
|-
| bgcolor=&quot;0083cd&quot;|
| [[Қазақстанның демократиялық таңдауы]]
| [[Мұхтар Қабылұлы Әблязов|Мұхтар Әблязов]]
| [[Либерализм]]&lt;br&gt;[[Либералды демократия]]&lt;br&gt;[[Популизм]]&lt;br&gt;[[Ұлтшылдық]]&lt;br&gt;[[Вестернизация]]
| 2001–2004&lt;br&gt;2017
|-
| bgcolor=&quot;FE0000&quot;|
| [[Қазақстанның Социалистік Қозғалысы]]
| Айнұр Құрманов
| [[Коммунизм]]&lt;br&gt;[[Марксизм–Ленинизм]]
| 2002 (СоҚ)&lt;br&gt;2011 (ҚСҚ)
|-
| bgcolor=&quot;1F1A17&quot;|
| [[Қазақстан Пираттық Партиясы]]
| Марат Мүлкібаев
| [[Пираттық партия]]&lt;br&gt;[[Авторлық және (немесе) сабақтас құқықтар иесі|Авторлық құқықты]] реформалау
| 2010
|-
| bgcolor=&quot;000000&quot;|
| [[Oyan, Qazaqstan]]
|
| Зорлықсыз қарсылық&lt;br&gt;Анти-[[авторитаризм]]
| 2019
|-
| bgcolor=&quot;01AEF3&quot;|
| [[Қазақстанның демократиялық партиясы]]
| [[Жанболат Мамай]]
| Оппозиция
| 2019
|-
| bgcolor=&quot;FFF601&quot;|
| [[Көше Партиясы]]
| 
| Анти-[[жемқорлық]]&lt;br&gt;Анти-[[авторитаризм]]&lt;br&gt;[[Электронды демократия|Э-демократия]]
| 2020
|-
| bgcolor=&quot;EF7F1A&quot;|
| [[Ел тірегі]]
| [[Нұржан Бауыржанұлы Әлтаев|Нұржан Әлтаев]]
| [[Национал-либерализм]]
| 2020
|-
|}

== Бұрынғы партиялар ==
* [[Қазақстан аграрлық партиясы]]
* [[Аманат (партия)|Аманат]]
* [[Асар партиясы|Асар]]
* [[Қазақстан азаматтық партиясы|Азаматтық партия]]
* [[Қазақстан патриоттары партиясы]]
* [[Руханият (партия)|Руханият]]
* [[Әділет (партия, 2002)|Әділет]] (2002)
* [[Қазақстан халық бірлігі партиясы|Халық бірлігі партиясы]]
* [[Қазақстан кәсіподақтар федерациясы|Кәсіподақтар федерациясы]]
* [[Қазақстан Социалистік партиясы|Социалистік партия]]
* [[Үйлесім әлеуметтік қозғалысы|Гармония]]
* [[Қазақстан шаруалар одағы|Шаруалар одағы]]
* [[Адам құқығы демократиялық комитеті]]
* [[Қазақстан жастар одағы|Жастар одағы]]

==Дереккөздер==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан саяси партиялары| ]]
[[Санат:Елдер бойынша саяси партиялардың тізімдері|Қазақстан]]
{{Kz-hist-stub}}</text>
      <sha1>t00ixr3fl25lgijqgb4ra4v0z6wzb5d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621331</id>
      <parentid>3621196</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T20:58:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>Әзірге тұра тұрсын</comment>
      <origin>3621331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8918" sha1="ruuzv1ke2fvj3lfu4bn3y7hz6py5hbf" xml:space="preserve">Осы мақалада [[Қазақстан]]ның [[саяси партия]]ларының тізімі көрсетілген. Дәл қазір Қазақстанда 7 заңды тіркелген партия бар. Партияны тіркеу үшін оның мүшесі кемінде 20 000 адам болуы қажет.

==Мәжілісте өкілдігі бар партиялар==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- &quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Атауы
! Қысқ. аты
! Басшысы
! Идеологиясы
! Мәжілістегі орын саны
! Құрылуы
|-
| bgcolor=&quot;48C0BE&quot;|
| [[Аманат (партия)|«AMANAT» партиясы]]
| ''Аманат''
| [[Ерлан Жақанұлы Қошанов|Ерлан Қошанов]]
| {{nowrap|[[Еуразияшылдық]]&lt;br&gt;Социалды [[Консерватизм]]&lt;br&gt;Экономикалық [[Либерализм]]&lt;br&gt;[[Зайырлылық]]}}
|{{Партия/Орындар|62|98|#48C0BE}}
| {{nowrap|1999 {{small|(Отан)}}&lt;br&gt;2006 {{small|(Нұр Отан)}}&lt;br&gt;2022 {{small|(Аманат)}}}}
|-
| bgcolor=&quot;0A5C2E&quot;|
| [[Ауыл (партия)|«Ауыл» Халықтық-демократиялық патриоттық партиясы]]
| ''Ауыл''
| [[Қайрат Қапарұлы Айтуғанов|Қайрат Айтуғанов]]
| [[Социал-демократия]]&lt;br /&gt;[[Аграризм]]
| {{Партия/Орындар|8|98|#0A5C2E}}
| 2000
|-
| bgcolor=&quot;4A77EC&quot;|
| [[Respublica|«Respublica» партиясы]]
| ''Respublica''
| [[Айдарбек Асанұлы Қожаназаров|Айдарбек Қожаназаров]]
| [[Ашық үкімет]]&lt;br&gt;[[Жемқорлық|Анти-жемқорлық]]
| {{Партия/Орындар|6|98|#4A77EC}}
| 2022&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://m.forbes.kz/process/v_kazahstane_poyavitsya_novaya_respublika/?|title=В Казахстане появится новая «Республика»?|publisher=Forbes|lang=ru|date=2022-08-29|access-date=2023-01-21}}&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;0A408A&quot;|
| [[Ақ жол (партия)|«Ақ жол» Қазақстанның демократиялық партиясы]]
| ''Ақ жол''
| [[Дәния Мәдиқызы Еспаева|Дәния Еспаева]]
| [[Либералды консерватизм]]&lt;br&gt;[[Қоғамдық ұлтшылдық]]&lt;br&gt;Экономикалық [[либерализм]]
|{{Партия/Орындар|5|98|#0A408A}}
| 2002
|-
| bgcolor=&quot;DB241E&quot;|
| [[Қазақстан халық партиясы|Қазақстан Халық партиясы]]&lt;/small&gt;
| ''ҚХП''
| [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев|Ермұхамет Ертісбаев]]
| [[Социализм]]
|{{Партия/Орындар|5|98|#DB241E}}
| 2004 {{small|(ҚКХП)}}&lt;br&gt;2020 {{small|(ҚХП)}}
|-
| bgcolor=&quot;0456F7&quot;|
| [[Жалпыұлттық социал-демократиялық партия]]
| &lt;small&gt;''ЖСДП''&lt;/small&gt;
| [[Асхат Нұрмағамбетұлы Рақымжанов|Асхат Рақымжанов]]
| [[Социал-демократия]]&lt;br&gt;[[Парламентаризм]]
| {{Партия/Орындар|4|98|#0456F7}}
| 2006
|-
|}

==Мәжіліс сыртындағы тіркелген партиялар==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Атауы
! Қысқ. аты
! Басшысы
! Идеологиясы
! Құрылуы
! Тіркелуі
|-
| bgcolor=&quot;purple&quot;|
| [[Әділет (партия)|«Әділет» саяси партиясы]]
| ''Әділет''
| [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]]
| [[Реформизм]]
| 2026
| 2026
|-
| bgcolor=&quot;426F39&quot;|
| [[Байтақ (партия)|«Байтақ» Жасылдар партиясы]]
| &lt;small&gt;''Байтақ''&lt;/small&gt;
| [[Азаматхан Сайлауұлы Әміртай|Азаматхан Әміртай]]
| [[Жасыл саясат]]
| 2015 (Төраға сөзінше)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vlast.kz/politika/53759-my-ne-kakaa-to-partia-kotoraa-tolko-segodna-poavilas.html|title=«Мы — не какая-то партия, которая только сегодня появилась»|author=Вааль, Тамара|publisher=vlast.kz|lang=ru|access-date=2022-03-04|date=2023-02-04}}&lt;/ref&gt;
| 2022&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rus.azattyq.org/a/32155432.html|title=В Казахстане зарегистрирована партия «Байтак»|lang=ru|access-date=2023-01-21|date=2022-11-30|publisher=[[Азаттық радиосы]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

==Тыйым салынған және тіркелмеген партиялар==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Атауы
! Басшысы
! Идеологиясы
! Құрылуы
|-
| bgcolor=&quot;B4F2E8&quot;|
| [[Қазақстан халық конгресі]]
| [[Олжас Омарұлы Сүлейменов|Олжас Сүлейменов]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://halyq-uni.kz/news/15690-olzhas-suleimenov-kazakstan-khalyk-kongresi-partiiasynyn-toragasy-bolyp-sailandy/ |title= Олжас Сүлейменов «Қазақстан халық конгресі» партиясының төрағасы болып сайланды |lang= kk |publisher= Халық үні |date= 2023-02-05 |accessdate= 2024-02-04}}&lt;/ref&gt;
| [[Либерал-демократия]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://masa.media/kz/site/olzhas-sleymenov-zhne-ayta-tirilgen-azastan-khaly-kongresi-partiyasyny-tarikhy |title= ОЛЖАС СҮЛЕЙМЕНОВ ЖӘНЕ ҚАЙТА ТІРІЛГЕН «ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ КОНГРЕСІ» ПАРТИЯСЫНЫҢ ТАРИХЫ |lang= kk |publisher= masa media |accessdate= 2024-02-04}}&lt;/ref&gt;
| 1991 (тұңғыш рет)&lt;br&gt;2023 (қайта құрылды)
|-
| bgcolor=&quot;008000&quot;|
| [[Алаш ұлттық бостандық партиясы]]
| ''орны бос''
| [[Ұлтшылдық]]&lt;br&gt;[[Түркішілдік]]&lt;br&gt;[[Исламизм]]
| 1990
|-
| bgcolor=&quot;0083cd&quot;|
| [[Қазақстанның демократиялық таңдауы]]
| [[Мұхтар Қабылұлы Әблязов|Мұхтар Әблязов]]
| [[Либерализм]]&lt;br&gt;[[Либералды демократия]]&lt;br&gt;[[Популизм]]&lt;br&gt;[[Ұлтшылдық]]&lt;br&gt;[[Вестернизация]]
| 2001–2004&lt;br&gt;2017
|-
| bgcolor=&quot;FE0000&quot;|
| [[Қазақстанның Социалистік Қозғалысы]]
| Айнұр Құрманов
| [[Коммунизм]]&lt;br&gt;[[Марксизм–Ленинизм]]
| 2002 (СоҚ)&lt;br&gt;2011 (ҚСҚ)
|-
| bgcolor=&quot;1F1A17&quot;|
| [[Қазақстан Пираттық Партиясы]]
| Марат Мүлкібаев
| [[Пираттық партия]]&lt;br&gt;[[Авторлық және (немесе) сабақтас құқықтар иесі|Авторлық құқықты]] реформалау
| 2010
|-
| bgcolor=&quot;000000&quot;|
| [[Oyan, Qazaqstan]]
|
| Зорлықсыз қарсылық&lt;br&gt;Анти-[[авторитаризм]]
| 2019
|-
| bgcolor=&quot;01AEF3&quot;|
| [[Қазақстанның демократиялық партиясы]]
| [[Жанболат Мамай]]
| Оппозиция
| 2019
|-
| bgcolor=&quot;FFF601&quot;|
| [[Көше Партиясы]]
| 
| Анти-[[жемқорлық]]&lt;br&gt;Анти-[[авторитаризм]]&lt;br&gt;[[Электронды демократия|Э-демократия]]
| 2020
|-
| bgcolor=&quot;EF7F1A&quot;|
| [[Ел тірегі]]
| [[Нұржан Бауыржанұлы Әлтаев|Нұржан Әлтаев]]
| [[Национал-либерализм]]
| 2020
|-
|}

== Бұрынғы партиялар ==
* [[Қазақстан аграрлық партиясы]]
* [[Аманат (партия)|Аманат]]
* [[Асар партиясы|Асар]]
* [[Қазақстан азаматтық партиясы|Азаматтық партия]]
* [[Қазақстан патриоттары партиясы]]
* [[Руханият (партия)|Руханият]]
* [[Әділет (партия, 2002)|Әділет]] (2002)
* [[Қазақстан халық бірлігі партиясы|Халық бірлігі партиясы]]
* [[Қазақстан кәсіподақтар федерациясы|Кәсіподақтар федерациясы]]
* [[Қазақстан Социалистік партиясы|Социалистік партия]]
* [[Үйлесім әлеуметтік қозғалысы|Гармония]]
* [[Қазақстан шаруалар одағы|Шаруалар одағы]]
* [[Адам құқығы демократиялық комитеті]]
* [[Қазақстан жастар одағы|Жастар одағы]]

==Дереккөздер==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан саяси партиялары| ]]
[[Санат:Елдер бойынша саяси партиялардың тізімдері|Қазақстан]]
{{Kz-hist-stub}}</text>
      <sha1>ruuzv1ke2fvj3lfu4bn3y7hz6py5hbf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Киев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119766</id>
    <revision>
      <id>3621379</id>
      <parentid>3620456</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T03:47:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>165</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:File:Aerial_view_of_memorial_complex_of_museum_of_the_history_of_Ukraine_in_World_War_II_and_monument_to_the_Motherland.jpg|Aerial_view_of_memorial_complex_of_museum_of_the_history_of_Ukraine_in_World_War_II_and_monument_to_the_Motherland.jpg]]» деген</comment>
      <origin>3621379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78999" sha1="clq9d2ewr90uomvvy4d7a1el4vsu2lw" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Киев
 |шынайы атауы            = {{lang-uk|Київ}}
 |сурет                   = {{Photomontage
 | photo1a = Kiev Cabinet of Ministers.jpg
 | photo2a = P1130119-1.JPG{{!}}
 | photo2b = Ku02.JPG{{!}}
 | photo3a = Будинок із химерами, в якому жив архітектор Городецький.jpg{{!}}
 | photo3b = Дзвіниця собору Святої Софії в Києві, Україна.jpg
 | photo4a = 17-07-02-Maidan Nezalezhnosti RR74377-PANORAMA.jpg{{!}}
 | photo4b =
 | photo5a =
 | photo5b =
 | color = white
 | color_border = white
 | position = center
 | spacing = 2
 | size = 320
 | foot_montage =
 }}
 |жағдайы                 = Астана
 |ел                      = Украина
 |елтаңба                 = COA of Kyiv Kurovskyi.svg
 |ту                      = Flag of Kyiv Kurovskyi.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = 50|lat_min = 27|lat_sec = 00 
  |lon_dir = E|lon_deg = 30|lon_min = 30|lon_sec = 00
  |CoordAddon             = type:city(2661299)_region:UA
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 250
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                   = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                   = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 10 аудан
 |басшының түрi           = Мэр
 |басшысы                 = [[Виталий Владимирович Кличко|Виталий Кличко]]
 |құрылған уақыты         = [[V ғасыр|V]]&lt;ref name=&quot;eob&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kiev Kiev] at [[Encyclopedia of Britannica]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tolochko, P., Ivakin, G., Vermenych, Ya. ''[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&amp;I21DBN=EIU&amp;P21DBN=EIU&amp;S21STN=1&amp;S21REF=10&amp;S21FMT=eiu_all&amp;C21COM=S&amp;S21CNR=20&amp;S21P01=0&amp;S21P02=0&amp;S21P03=TRN=&amp;S21COLORTERMS=0&amp;S21STR=Kyiv_mst Kiev]''. Encyclopedia of History of Ukraine.&lt;/ref&gt;—[[X ғасыр]]&lt;ref name=&quot;Толочко&quot;&gt;''Толочко П. П.'' Новые археологические исследования Киева (1963—1978) // Новое в археологии Киева. — Киев, 1981.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.iananu.kiev.ua/archaeology/2003-1/zukerman.htm К. Цукерман. Два этапа формирования древнерусского государства]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{кітап|авторы= А. В. Комар|бөлімі= Киев и Правобережное Поднепровье|тақырыбы= Русь в IX–XI веках: археологическая панорама / Rus' in 9th - 10th centuries: archaeological panorama|сілтеме= http://www.academia.edu/5028113|жауапты= Н. А. Макаров|орны= Москва; Вологда|баспасы= Древности Севера|жыл= 2012|беттері= 496|isbn= 978-5-93061-068-0}}&lt;/ref&gt;
 |алғашқы дерек           = V ғасырдың басы — VI ғасырдың  басы
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 826,35&lt;ref name=&quot;Ауданның үлкею&quot;&gt;[https://kmr.gov.ua/uk/content/mezhi-kyyeva-mozhut-zminytysya Межі Києва можуть змінитися] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191216051856/https://kmr.gov.ua/uk/content/mezhi-kyyeva-mozhut-zminytysya |date=2019-12-16 }}&lt;/ref&gt; немесе 847,66&lt;ref name=&quot;гк&quot;&gt;{{cite web |url = http://atu.gki.com.ua/atu/26 |title = Геодезия, картография және кадастрлар жайында Украина мемлекеттік қызметі |lang = uk  |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150918152231/http://atu.gki.com.ua/atu/26 |archivedate = 2015-09-18 }}&lt;/ref&gt;
 |биiктiктiң түрi         = Ең биік жері
 |орталығының биiктігі    = 100—200
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 2 967 360&lt;ref name=&quot;1 қаңтар 2020 халық&quot;&gt;[http://www.ukrstat.gov.ua/operativ/operativ2019/ds/kn/kn_u/kn1219_u.html Чисельність населення (за оцінкою) на 1 січня 2020 року та середня чисельність у 2019 році]&lt;/ref&gt; немесе&lt;br&gt; 3 703 100
  |санақ жылы             = 2019
  |тығыздығы              = 4481
  |шоғырлануы             = Киев агломерациясы — 4 071 000
  |ұлттық құрамы          = (2001 ж. санақ бойынша)&lt;br&gt; [[украиндар]] — 82,2 %,&lt;br&gt;[[орыстар]] — 13,1 %,&lt;br&gt;[[еврейлер]] — 0,7 %,&lt;br&gt;[[беларустар]] — 0,6 %,&lt;br&gt;[[поляктар]] — 0,3 %
  |конфессионалдық құрамы = православтар, католиктер, протестанттар, мұсылмандар, иудейлер
  |этнохороним            = киевтік, киевтіктер
 |уақыт белдеуі           = +2
 |DST                     = бар
 |телефон коды            = +380 44
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 01000 — 06999
 |автомобиль коды         = AA, КА / 11, 28
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Kiev
 |сайты                   = http://kmv.gov.ua/
 |сайт тілі               = uk
 | add1n                    = Марапаттары
 | add1                     = {{Алтын Жұлдыз медалі|тип=қала|1965 жыл}} {{Ленин ордені|түрі=қала|1965 жыл}} {{Халықтар Достығы ордені|түрі=қала|1982 жыл}}
}}
'''Киев''' ({{lang-uk|Київ}} {{IPA|[ˈkɪjiu̯]}}) — [[Украина]]ның [[елорда|астанасы]] және ең ірі қаласы, батыр-қала. [[Днепр]] өзенінің бойында орналасқан. [[Киев агломерациясы]]ның орталығы болып табылады. Киев – Украинаның жеке әкімдік-аймақтық бірлігі, елдің мәдени-басқару орталығы, сол сияқты [[Киев облысы]]ның әкімшілік орталығы. Украинаның орталық бөлігінің солтүстігіне қарай орналасқан. Тұрғындары жыл сайын орта есеппен алғанда 20 мың адамға тұрақты түрде өсіп келеді.&lt;ref&gt;[http://www.gorstat.kiev.ua/p.php3?c=527&amp;lang=1 Населення Київа на 1.01.20ХХ років] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004213334/http://www.gorstat.kiev.ua/p.php3?c=527&amp;lang=1 |date=2013-10-04 }}&lt;/ref&gt; Киев – халқының есебі бойынша европадағы [[Мәскеу]], [[Лондон]], [[Санкт-Петербург]], [[Берлин]] және [[Мадрид]]тен кейін алтыншы орынды иемденген.

Киев [[поляндық]]тар, [[Киев Русі]]нің, және [[Киев князьдігі]]нің астанасы болған. [[1917 жыл]]ғы қарашаның 7 мен [[1918 жыл]]дың 29 сәуірі аралығында және [[1918 жыл]]дың 14 желтоқсаны мен [[1919 жыл]]дың 5 ақпаны аралығында - [[Украина Халық Республикасы]]ның астанасы, [[1918 жыл]]дың [[29 сәуір]]і мен [[14 желтоқсан]]ы аралығында – [[Украина Державасы]]ның (Ірі мемлекетінің) астанасы, [[1919 жыл]]дың [[7 қыркүйек|7 қыркүйегі]] мен [[29 желтоқсан]]ы аралығында - [[ОРҚК Киев әскери облысы]]ның орталығы, [[1934 жыл]]дың маусымынан [[1991 жыл]]дың [[24 тамыз]]ына дейінгі уақыт аралығында [[УССР]], [[1991 жыл]]дан бері – [[Украина]] астанасы.

Киев – елдің алдаңғы қатарлы саяси, әлеуметтік-экономикалық, көліктік және ғылыми орталығы. Киевте үкіметтің жалпымемлекеттік органы және жергілікті өзін-өзі басқару органдары, шет мемлекеттер елшілігі, жалпымемлекеттік коммерциялық ұйымдардың және қоғамдық бірлестіктердің, сол сияқты шетел серіктестерінің Украинада жұмыс істейтін өкілдігінің көпшілігінің штаб-пәтерлері бар.

Қаланың өзінің елтаңбасы мен туы бар. ІХ ғасырдан ХІІ ғасыр аралығында Киев Русінің орталығы ретіндегі тарихи өзіндік мәнінің күшімен де қаланы қазіргі уақытта да «Орыс қалаларының анасы» деп атайды.

== Физико-географиялық сипаттамасы ==
Киев Украинаның солтүстік бөлігінде, орманды дала аймағы мен аралас орман аймағының шекарасында, [[Днепр]]дің орта ағысында (Десна сағасынан төмен), оның екі жағалауында орналасқан.&lt;br /&gt;
Киев рельефі жазық пішінге ие: сол жағалауда – Днепр ойпаты, оң жағалауда солтүстік бөлігінде – Полесье ойпаты, оңтүстік бөлігінде – Днепр тауы.

Днепрдің жоғары оң жағалауы Днепр тауының сілемдерін алып жатыр. Бұл биіктік Киев үстірті деп аталады. Жер бедері кейде көтеріліп, жекелеген биіктіктер тізбегін құраса, кейде Днепр аңғарының деңгейіне дейін төмендейді. Днепрден жоғары ең биік нүктелер (106 метр) қаланың шығыс бөлігінде, Печерск ауданында орналасқан. Бұл жерден жер бедері бірте-бірте батысқа қарай, Либид өзенінің кең аңғарларына және Крещатик және Скоморох өзектеріне түседі. Содан кейін қайтадан Бату тауына көтеріледі.
Рельефтің ең төменгі нүктелері Подолда орналасқан (өзен деңгейінен небәрі 4-8 м биіктікте). Днепр және оның салалары (Десна, Припять, Березина, Почайна, Глубочица, Киянка, Либед) Орта Днепр аймағы халқының экономикалық және саяси өмірінде ұзақ уақыт бойы үлкен рөл атқарды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tvoyaukraina.wordpress.com/%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F/%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2/|title=Киев географиясы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-02-24 |lang=}}&lt;/ref&gt;

=== Климат ===
Киевтің климаты қалыпты континенттік болып саналады, жазы жылы, қысы өте жұмсақ. Климаттың өзгеруіне байланысты ол теңіз климатына көбірек ұқсайды. Ең жоғары температура шілдеде, ең суық қаңтарда, орташа жылдық көрсеткіш +8,4°С.

Қыста суық ауа аңғарларға түсіп, өзендердегі температураны төмендетеді. Киевте ылғалдылық айтарлықтай жоғары (жылдық көрсеткіш 75% құрайды). Қыс 90-нан 120 күнге дейін созылады (қарашаның ортасы – наурыздың аяғы). Бірақ мұнда да климаттың өзгеру тенденциясы байқалады: қаңтарға дейін айтарлықтай жылы болуы мүмкін, ал суық ауа райы наурыздың басына дейін созылуы мүмкін.

Көктем – ең қысқа кезең, ол орта есеппен наурыздың ортасында басталып, мамырда аяқталады. Бұл кезеңде аяздар болуы мүмкін, олар әдетте айдың басында аяқталады - кейде олар ұзаққа созылуы мүмкін.

Жаз көбінесе мамырдың ортасында/соңында басталып, қыркүйектің ортасында аяқталады. Климаттың өзгеруіне байланысты жаз біртіндеп сәуірге қарай ауысады. Орташа алғанда, жазда температура +18 градустан төмен түспейді, көлеңкеде максималды көтерілу +40 дейін мүмкін.
Жазда ылғалдылық жеткілікті (65% дейін). Күз мезгілі ауа температурасының 10 °С-тан төмен түсетін кезеңі болып саналады. Қыркүйектің аяғынан қазанның ортасына дейін ауа-райы айтарлықтай жылы және құрғақ, ал айдың екінші жартысы мен қараша-желтоқсанға қарай ылғалды, жаңбырлы, бұлтты және суық.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tut1.ru/goroda-ukrainy/55-kiev-stolica-ukrainy.html|title=Киев|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-02-24 |lang=}}&lt;/ref&gt;

== Атауы ==
=== Атаудың шығу тарихы ===
Ескіден қалған бір сөздерде қаланың атауы [[Кия]] деген есімнен шығады дейді - аңызда айтылғандай, Киев негізін қалаған ағайынды үш жігіттің ең үлкені. Бұл аңыз бізге дейін [[ХІІ ғасыр]]дың [[«Повесть временных лет»]] шежіресімен жеткен болатын. 
&lt;blockquote&gt;
 ''«Была три братья,— сообщает летописец,— единому имя Кий, а другому Щек, а третьему Хорив и сестра их Лыбедь. Седяше Кий на горе, идеже ныне оувоз Бо́ричев, а Щек седяше на горе, идеже ныне зовётся Щекови́ца, а Хорив на третьей горе, от него же прозвася Хореви́ца, и створиша град, во имя брата своего старейшего и нарекоша имя ему Киев. И бяше около града лес и бор велик, и бяху ловяща зверь, бяху мужи мудры и смыслени, и нарицахуся Поляне, от них же суть Поляне в Киеве и до сего дня».
Қаланың шығу тарихы турасында және тағы бір болжам бар. Днепр өзенінің өткелінде қызмет еткен жұмыскерлер (кияндықтар) оның алғашқы тұрғындары есімімен аталған. Өткел өзеннің түбіне қағып енгізген тіреулерге төселген ағаш төсеулер түрінде көрінді. «Повести временных лет» жылнамасында:
«Ини же несведуще, реша, яко Кий есть перевозник. У Киева бо бяше перевоз тъгда с оноя страны Днепра — темь глаголаху: „на перевоз на Киев“»'' 
&lt;/blockquote&gt;
дейді… 
Шежіреші... мұны былай негіздейді:
&lt;blockquote&gt;
''«Аще бы Кий перевозьник был, то не бы ходил Цесарюграду. Но се Кий княжаше в роде своём и приходившю ему к цесарю, которого не свемы, но тъкмо о сем вемы, якоже сказають, яко велику честь приял есть от цесаря, при котором ходив цесари. Идущю же ему вспять (вторично — В. Я.), приде к Дунаеви и взлюби место и сруби градък мал и хотяше сести с родъм своим и не даша ему ту близь живущии. Еже и доныне наречють дунайти „городище Киевець“. Киеви же пришедшю в свой град Киев, ту живот свой сконьча».''
&lt;/blockquote&gt;

Қала атауының шығу тарихы тұрғысындағы тағы бір қызықты нұсқасы [[Гельмольд]]ің [[«Славянская хроника»]] жазбасы береді.&lt;ref&gt;[http://www.vostlit.info/Texts/rus/Gelmold/framegel1.htm ГЕЛЬМОЛЬД, СЛАВЯНСКАЯ ХРОНИКА]&lt;/ref&gt;:
&lt;blockquote&gt;
''«Да́ны называют Русь также Острогардом по той причине, что, будучи расположена на востоке, она изобилует всеми благами. Ее называют также Хунигардом, потому что на этих местах сначала жили гунны… …Главный город ее Хуэ»''

&lt;/blockquote&gt;

Украиналық этнограф М.В. Закревский Клавдий Птолемей айтқан «Азагариум» қазіргі Киевтің орнында орналасқан деп мәлімдеді. Ю. А. Кулаковский Птолемейлік «Метропольді» Киевпен, М. Ю. Брайчевский - «Сармен» байланыстырды.

=== Атауларды өзге тілге трансляциялау негіздері. ===
Славян тілдерінде бұл қаланың атауында кейбір жайттарда [[Кий (князь)|Кий]] есімінен сын есімнің туындауы негізінің шығуына орай, екінші жариясы едәуір түленділіп айтылады. Мысалы, қала орыс тілінде Киев деп аталады, Поляк тілінде ''Kijów'' ({{IPA|[ˈcijuf]}}), сербтер мен хорваттар тілінде — ''Kijev''т.с.с. Киев ұзақ уақыттар бойына Ресей империясының және КСРО-ның құрамында болғандықтан, қала атауы славян тілінен емес, орыс тілі: ағылшын Kiev, немісше Kiew, т.с.с. арқылы таралды. Украин үкіметі Украина тәуелсіздігін алғаннан кейін ресми құжаттарда украиндық атауы негізін орыс тілінен емес, ағылшын тілінен алатын болды.&lt;ref&gt;[http://ukrlit.org/transliteratsiia/ РІШЕННЯ УКРАЇНСЬКОЇ КОМІСІЇ З ПИТАНЬ ПРАВНИЧОЇ ТЕРМІНОЛОГІЇ N9 Протокол N2 від 19 квітня 1996 р.]&lt;/ref&gt; Бұл сонымен қатар, Киевтің ағылшын нұсқасына негізделіп, нәтижесінже Kyiv сөзі пайда болды, алайда ағылшын тілдес азаматтар үшін &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/talking_point/4946456.stm Q&amp;A: Chernobyl 20 years on] [[BBC News]] 2006/04/26&lt;/ref&gt; үйреншікті болмағандықтан да олардың қолданысында Kiev &lt;ref&gt;[http://www.kiev-life.com/kyiv/kiev-or-kyiv Kiev or Kyiv] Kiev-Life.com&lt;/ref&gt; сөзінен гөрі сирек айтылады.

2018 жылдың 2 қазанында Украина Сыртқы істер министрлігі «StratCom Ukraine» стратегиялық коммуникациялар орталығымен бірлесіп, «#CorrectUA» онлайн науқанын бастады, оның аясында шетелдік БАҚ-қа Киев қаласының (#KyivNotKiev) емлесін түзетуді сұрайды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mfa.gov.ua/news/67521-correctua-mzs-ukrajini-zvertajetysya-do-svitu-vzhivaj-kyivnotkiev|title=#CorrectUA – МЗС України звертається до світу – вживай #KyivNotKiev|website=Міністерство закордонних справ України|language=uk|accessdate=2018-10-02|archive-date=2020-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20200907211839/https://mfa.gov.ua/news/67521-correctua-mzs-ukrajini-zvertajetysya-do-svitu-vzhivaj-kyivnotkiev}}&lt;/ref&gt; сонымен бірге, тиісті ойконимі бар жеке мақалалар, атап айтқанда Киев Русі туралы, өзгеріссіз қалады.

Киев қаласы үшін емле түзетулері туралы алғашқы хабарламалар пайда болды: олар мәтіндерінде Киев BBC орнына Киев деп жазады&lt;ref&gt;[https://www.eurointegration.com.ua/news/2018/10/6/7087849/ Клімкін похвалився результатами кампанії МЗС: BBC пише Kyiv, не Kiev] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190215050914/https://www.eurointegration.com.ua/news/2018/10/6/7087849/ |date=15 лютого 2019 }} // Європейська правда, 6 жовтня 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/ukrainian/news-49999939 Kyiv not Kiev: ВВС змінює написання столиці України] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260504000832/https://www.bbc.com/ukrainian/news-49999939 |date=2026-05-04 }} // BBC, 14 жовтня 2019. {{ArchivedURL|https://archive.today/20191014091713/https://www.bbc.com/ukrainian/news-49999939|14 жовтня 2019}} (таке правило написання столиці України в текстах, на картах та у графіках починає діяти на ВВС з 14 жовтня 2019 року)&lt;/ref&gt; және The Guardian.&lt;ref&gt;[https://www.eurointegration.com.ua/news/2019/02/13/7092786/ Видання The Guardian писатиме у своїх текстах Kyiv замість Kiev] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190213201917/https://www.eurointegration.com.ua/news/2019/02/13/7092786/ |date=13 лютого 2019 }} // Європейська правда, 13 лютого 2019.&lt;/ref&gt; Лондон Лутон әуежайы,&lt;ref&gt;[https://www.eurointegration.com.ua/news/2019/02/13/7092772/ Лондонський аеропорт Лутон змінив назву Kiev на Kyiv] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190213195854/https://www.eurointegration.com.ua/news/2019/02/13/7092772/ |date=13 лютого 2019 }} // Європейська правда, 13 лютого 2019.&lt;/ref&gt; Будапешт және Таллин әуежайлары&lt;ref&gt;[https://www.eurointegration.com.ua/news/2019/02/14/7092846/ Аеропорти Будапешта і Таллінна виправили назву Kiev на Kyiv] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190214220004/https://www.eurointegration.com.ua/news/2019/02/14/7092846/ |date=14 лютого 2019 }} // Європейська правда, 14 лютого 2019&lt;/ref&gt; және Бельгия&lt;ref&gt;[https://www.pravda.com.ua/news/2019/04/20/7212891/ Аеропорти Бельгії виправили Kiev на Kyiv] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420073550/https://www.pravda.com.ua/news/2019/04/20/7212891/ |date=20 квітня 2019 }} // Українська правда, 20 квітня 2019&lt;/ref&gt; өз атауларын Киевтен Киевке өзгертті. Сонымен қатар, украиналық UIA әуе компаниясы бастапқыда Киев атауын Киевке өзгертуден бас тартты, себебі Киев Халықаралық әуе көлігі қауымдастығының IATA ресми транслитерациясы болып табылады.&lt;ref&gt;[https://www.eurointegration.com.ua/news/2019/02/13/7092778/ МАУ відмовилась змінити Kiev на Kyiv] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190213202512/https://www.eurointegration.com.ua/news/2019/02/13/7092778/ |date=13 лютого 2019 }} // Європейська правда, 13 лютого 2019&lt;/ref&gt; Бірақ 2019 жылдан бастап IATA Киев деп жазуға көшті.

2020 жылдың 16 қыркүйегінде ағылшынша Уикипедия Киев туралы мақаланың атауын &quot;Kiev&quot;-ден &quot;Kyiv&quot;-ге өзгертті,&lt;ref&gt;[[https://blog.wikimedia.org.ua/2020/09/18/kyiv-not-kiev/ Kyiv, а не Kiev: у Вікіпедії змінено написання столиці України]]&lt;/ref&gt; сонымен бірге, тиісті ойконимі бар жеке мақалалар, атап айтқанда Киев Русі туралы, өзгеріссіз қалады.

Ежелгі орыс ескерткіштерінде қала атауы Кивки деп жазылған, мұнда y прото-славян тіліндегі *y дыбысын, ал ј — иоттық [e] («ё») дыбысын білдірген. Мұндай емле шежірелерде ұзақ уақыт сақталған. Кейінірек, екінші палатализация заңы тоқтатылғаннан және [ɨ] дыбысы [i] дыбысымен біріктірілгеннен кейін алдыңғы-ортаңғы қатардағы [ɪ] жаңа дауысты дыбысына Киевки, Киевки емлелері пайда болды, ал «жаңа яты» — және «Kyyѣvy», «Kyѣvy», «Kyѣvy» қалыптасқаннан кейін. 19 ғасырда украин емлесінің жетілдірілуімен, и әрпі [ɪ] әрпіне, ал [ji] әрпі иоттық «жаңа яты» — ї әрпінен бекітілгенде, емле қазіргі заманғы түрін — Киевті алды.

== Тарихы ==
{{main|Киев тарихы}}
[[Сурет:Kiev downtown.jpg|thumb|right|Киев 19 ғ. аяғында]]
Археологиялық қазбалардың көрсетуі бойынша [[Киев облысы]]ның аймағындағы тұрғындар 15 000—20 000 жыл бұрын болған екен. [[Неолит]] және [[энеолит]] ([[мыс дәуірі]]) кезеңдері [[трипольдық мәдениет]]ін көрсетеді, ескерткіштер мен мезгілдерін зерттеушілер үш кезеңге бөледі: ерте(4500—3500), орта (3500—2750) және кешірек (2750—2000 б.з.д. жж.). Оңтүстік-батыс аймақтардағы қола дәуірінің кезеңіне [[белогрудтық мәдениет]] тиесілі екен. Б.з.д. І мың жылдық - б.з. І мың жылдығының алғашқы кезеңінде [[Зарубинец мәдениеті]] солтүстік-батыс Киевтіктерге тән болды.

Заманауи Киев және Киев облысының аймағындағы [[темір ғасыры]], сол сияқты, «киев мәдениеті» деп аталған және II—III ғғ., IV—V ғғ. тұсында дунайдың төменгі бөлігіндегі ормандар мен даладан [[Днепр]]дің сол жағалауына және шығыстағы Черниговтік [[черняхов археологиялық мәдениеті]]н көрсетеді. 
Киев аса ірі әкімшілік орталық ретінде антикалық географтардың айтуы бойынша Шығыс Еурпада (К.Птолемей және басқалары) б.з. ІІ ғасырдн бері ғұндар қожалығы кезеңінде өз қызметін бастап кеткен болатын. Әрі қарай ол бұлғар,печенег, хазарлар, қыпшақтар «сахаралық» империясы аясында динамикалық түрде дамыды. Әр түрлі зерттеулерде оның тұрғындарының арасында торктер (Ақ шіркеу - Торческ) колбягтар, бұлғарлар, печенегтер, далалықтар және басқалар бар екенін айтады.

=== Русь–Украина ===
VIII–IX ғасырлар тоғысында Киев оңтүстік Шығыс славян тайпаларының тайпааралық одағы Рус жерінің басты қаласына айналды, ал 882 жылдан бастап, [[Варягтар]] жаулап алғаннан кейін, «Русь қалаларының анасы» — Рус мемлекетінің астанасы болды.&lt;ref&gt;Толочко П. П., Івакін Г. Ю., Верменич Я. В. Київ // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наукова думка, 2007. — Т. 4 : Ка — Ком. — С. 201—218. — ISBN 978-966-00-0692-8.&lt;/ref&gt;

=== Литва Ұлы Герцогтігі, Русь, Жемантия ===
Шамамен [[1362]] жылы Киев Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. Владимир Ольгердович оның князі болды.

=== Гетманат ===
[[XV]] ғасырдың соңы Киевтің құлдырауының басталуын белгіледі, бұл Литва Ұлы Герцогтігінің жалпы дағдарысынан туындады - оның бақылауындағы жерлерді Қырым татарларының шабуылдарынан қорғауды ұйымдастыра алмауы, олардың ең ірісі [[1482]] жылы жасалған.

=== Ресей империясы ===
=== 17 ғасыр ====
Киев Мәскеу губернаторларының резиденциясына айналды. 1667 жылы казак мемлекетін Польша-Литва Достастығы мен Мәскеу патшалығы арасында бөлген Андрусив бейбітшілігіне қол қою нәтижесінде қала соңғысының құрамына кірді. Формальды түрде Киев Запорожье армиясының билігінде қалды, бірақ іс жүзінде қалада Мәскеу әкімшілігі жұмыс істеді, соған қарамастан, қала өзін-өзі басқарудан ләззат алып, өз өмірін жалғастырды. 1686 жылғы «мәңгілік бейбітшілікке» сәйкес, Киев ақыры Мәскеу мемлекетінің протекторатына өтті.

==== 18 ғасыр ====
Украинаның батыс аймақтарымен байланыстың үзілуі 18 ғасырда экономика мен сауданың тоқырауына әкелді. 1782 жылдан бастап Киев губернаторлықтың бас қаласына айналды, оның аумағы Гетманаттың айтарлықтай бөлігін қамтыды.

==== 19 ғасыр ====
1820 жылдары Киевте шамамен 40 000 адам болды, оның 18 000-ы әскери қызметкерлер болды.

==== 20 ғасыр ====
1911 жылы 6 тамызда Киев тұрғындары астананың үстінен ұшып өткен алғашқы украиналық 35 метрлік «Киев» дирижаблін тамашалау мүмкіндігіне ие болды, ол 1912 жылдың тамызына дейін коммерциялық рейстерді жалғастырды. Дирижаблды украиндық жобалаушы инженер, киевтік Федор Андерс жасаған. Ол Дума алаңы (қазіргі Тәуелсіздік алаңы) мен Труханов аралы арасында қатынаған. Сол кездегі билет бағасы 50 тиын болды, ал студенттерге жеңілдік болды.

=== Украина революциясы ===
Украина революциясы және азаттық күрестері кезінде Киев Украина мемлекеттілігі үшін күрестің орталығы болды. 1917 жылы 3 наурызда, патшалық режим құлағаннан кейін, қалада Украина Орталық Радасы құрылды. 1917 жылы 20 қарашада ол Үшінші Универсалмен Украина Халық Республикасын, ал Киевті оның астанасы деп жариялады. 1918 жылы 8 ақпанда қаланы большевиктер басып алды, бірақ Брест бейбітшілігі аяқталғаннан кейін оны Орталық державалардың әскерлері азат етті. 1918 жылдың 29 сәуірінен 14 желтоқсанына дейін Киев гетман Павел Скоропадский бастаған Украина мемлекетінің астанасы болды. Гетманат құлатылғаннан кейін БҰҰ директориясы 1919 жылдың 14 ақпанына дейін Киевте болды. 1919 жылдың ақпанында қаланы большевиктер, тамызда Антон Деникиннің әскерлері, ал желтоқсанда қайтадан большевиктер басып алды. 1920 жылы 7 мамырда Киевті Кеңес-Польша соғысы кезінде БҰҰ армиясының одақтас күштері мен поляк армиясы қайтарып алды. Алайда, большевиктердің қарсы шабуылының нәтижесінде ол ақыры Кеңес билігіне оралды.

=== Киев дүниежүзілік соғыстар аралығында ===
1930 жылдары Киевте автобус және троллейбус қозғалысы енгізілді, Евгения Бош көпірі салынды, алғашқы автоматты телефон станциясы іске қосылды, орталық жылыту ұйымдастырылды.

=== Кеңес оккупациясы ===
1941 жылы 19 қыркүйекте, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 78 күндік қорғаныстан кейін Киев кеңестіктер тарапынан тастап кетіліп, неміс әскерлері басып алды. Қала екі жыл бойы Киев генералдық, қалалық және ауылдық округтерінің әкімшілік орталығына айналды. Осы уақыт ішінде, атап айтқанда, Бабын Яр трагедиясы болды. 1943 жылы 6 қарашада кеңес өкіметі қаланы қайтарып алды.

=== Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі қала ===
Ұрыс кезінде Киев қатты зардап шекті, әсіресе коммунистік партизандардың диверсиялық жұмыстарынан. Қалпына келтіру жұмыстары 1950 жылдардың басына дейін жалғасты.

1948 жылы Дашава-Киев газ құбырының құрылысы аяқталды, ал 1949 жылы Дарница теміржол көпірі мен Патон көпірі салынды.

1950 жылы КСРО-дағы алғашқы компьютер MESM жасалды, ал 1951 жылы Украинадағы алғашқы теледидар орталығы хабар тарата бастады.

1960 жылы метрополитеннің бірінші бөлігі іске қосылды, ал Днепрдің сол жағалауында жаңа тұрғын үй аудандары салынды.

=== Тәуелсіз Украина ===
[[1991]] жылы Киев тәуелсіз Украинаның астанасы болды. Дегенмен, қалада оң өзгерістерді жүзеге асыру қиын болды: бүкіл ел бойынша әлеуметтік-экономикалық дағдарыс өз әсерін тигізіп, жұмыссыздыққа және өндірістің төмендеуіне әкелді. Осы кезде Лукьяновка мен Харьков массивіне баратын метро желісі аяқталып, Спивоче полюсі ашылды.

Киев бірнеше рет наразылық акцияларының орталығына айналды. [[2000]] жылдың аяғы мен [[2001]] жылдың басында Киев «Кучмасыз Украина» саяси акциясының орталығына айналды. Бұл тәуелсіздік алғаннан бергі үкіметке қарсы ең ірі зорлық-зомбылық шеру болды. [[2004]] жылдың қарашасынан [[2005]] жылдың қаңтарына дейін қалада президент сайлауының бұрмалануына қарсы жаппай наразылық акциялары өтті, олар «Қызғылт сары революция» деп аталды. [[2013]] жылдың қарашасынан 2014 жылдың ақпанына дейін Киев Еуромайданның орталығына айналды, оның барысында қала орталығында «Беркут» арнайы жасақтарымен қақтығыстарда жүзден астам наразылық білдіруші қаза тауып, бірнеше жүздеген адам ауыр жарақат алды.

[[Сурет:Житловий_будинок_на_вул._Лобановського%2C_6-А_після_обстрілу.jpg|200px]]

==== Украинаға толық көлемді Ресей басып кіруі (2022 жылдан бастап) ====
Ресей Федерациясының Украинаға толық ауқымды басып кіруінің бөлігі ретіндегі әскери агрессиясы 2022 жылдың 24 ақпанынан 2 сәуіріне дейін қаланың шетінде және өзінде жалғасты. Оған жаппай зымырандық, әуе және артиллериялық шабуылдар қосылды.

Астана аймағына қарсы агрессия 1 ай, 1 апта және 1 күнге созылды, бұл осы кезеңде оккупацияланған аумақтарда (Буча және т.б.) ауыр соғыс қылмыстары мен адамзатқа қарсы қылмыстарға әкелді.

[[2022]] жылдың 24 ақпанынан кейінгі барлық жылдары Киев үнемі бомбалаудан және ұшқышсыз ұшу аппараттарының шабуылдарынан зардап шекті.

== Халқы ==
[[2025]] жылғы 1 ақпандағы жағдай бойынша Киев халқының саны 2 888 470 адамды құрайды, оның ішінде: 
*6 жасқа дейінгі балалар - 288 486 адам, 
*7 жастан 17 жасқа дейінгі жасөспірімдер (мектеп оқушылары) - 341 201 адам, 
*18 жастан 29 жасқа дейінгі жастар - 56, 200 адам 2 403 адам, 
*60 және одан жоғары жастағы қарттар – 629 686 адам, 
*80 жастан асқан ұзақ өмір сүрген тұрғындары – 40 439 адам.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://bdex.ru/naselenie/ukraine/kyiv/?ysclid=m7j97bewsi985062858|title=Киев халқы (Украина)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-02-24 |lang=}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Киев қаласындағы халық саны 2011 жылдан 2022 жылға дейін&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://index.minfin.com.ua/reference/people/kiev/|title=Киев қаласындағы халық саны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2024-06-12|lang=}}&lt;/ref&gt;
|-
! 2011 !! 2012 !! 2013 !! 2014 !! 2015 !! 2016 !! 2017 !! 2018 !! 2019 !!2020 !! 2021 !! 2022
|-
| 2 799,2|| 2 814,3 || 2 845,0 || 2 868,7 || 2 888,0 || 2 906,6	 || 2 925,8	 || 2 934,5|| 2 950,8|| 2 967,4 || 2 962,2	||2 962,2	
|}

[[Сурет:Panorama of Podil.jpg|нобай|орта|1200px|Киевтің орталық аудандарының бірінің панорамасы]]

== Өнеркәсібі ==
Киев Украинаның ірі [[өнеркәсіп]] орталығы болып табылады. Қалада [[халық шаруашылығы]]ның көптеген салалары бар. Олар: жеңіл және тағам өнеркәсібі, полиграфия, машинажасау, металлургия, авиақұрылыс.
[[Сурет:Obolon-2008.jpg|нобай|оңға|200px|&quot;Оболонь&quot; сыра зауыты]]   [[Сурет:Завод Я. Гретера та О. Криваненка.JPG|нобай|оңға|200px|&quot;Большевик&quot; зауыты]]  [[Сурет:11 big.jpg|нобай|оңға|200px|«Арсенал» зауыты]]  [[Сурет:First Ukrainian serial production An-148.jpg|нобай|оңға|200px|Антонов атындағы ӘҒТК]] [[Сурет:Plant 410 Civil Aviation.jpg|нобай|оңға|200px|410 азаматтық авиация зауыты]]              
Негізгі өнеркәсіп орындары:
* &quot;Оболонь&quot; сыра зауыты
* Киев кеме жөндеу-құрылысы зауыты
* Киев зергерлік зауыты
* Киев дәрумендік зауыты
* «Дарница» фармацевтикалық өнеркәсібі
* Антонов атындағы ӘҒТК
* Киев механикалық зауыты
* Киев «Столичный» шампан сырасы зауыты
* Киев автоматика зауыты
* Киев &quot;Большевик&quot; зауыты
* Киев «Ленинская кузня» зауыты
* «Киевхимволокно» ААҚ
* «АТЭК» (бұрынғы «Красный экскаватор») зауыты
* Киев арнайы механика зауыты
* «Росток» ЖАҚ
* Киев құрылыс материалдары зауыты
* ГП «Буревестник»
* ООО ПТК «Агромат»
* «Отис» (Киевтік лифт зауыты) ЖАҚ
* 410 азаматтық авиация зауыты
* Киев қазыналық механикалық зауыты
* Киев жөндеу-механикалық зауыты
* Киев мотоцикл зауыты
* Киев «АВИАНТ» авиациялық зауыты

=== Экономикалық көрсеткіштер ===
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
|-
! N
! көрсеткіштер
! бірліктер
! [[2006 жыл|2006]] жылғы мәні
|-
| 1
| Тауарлар экспорты
| млн [[АҚШ доллары|$]]
| 4398,3
|-
| 2
| Уд. вес в общеукраинском
| %
| 11,5
|-
| 3
| Тауарлар экспорты
| млн [[АҚШ доллары|$]]
| 17573,0
|-
| 4
| Уд. вес в общеукраинском
| %
| 39,0
|-
| 5
| [[Сальдо]] [[экспорт]]-[[импорт]]
| млн [[доллар США|$]]
| −13174,7
|-
| 6
| Капитальные инвестиции
| млн [[гривна|₴]]
| 29946,5
|-
| 7
| Орташа айлық
| [[гривна|₴]] ( [[сентябрь|01.09.]][[2009|09]])
| 3250
|-
| 8
| Орташа айлық
| [[доллар США|$]] ( [[сентябрь|01.09.]][[2009|09]])
| 406
|}
Украина статистикасы мәліметтері бойынша алынды.&lt;ref&gt;[http://www.ukrstat.gov.ua/ Державний комітет статистики України&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;

== Транспорты ==
Киев қаласы - ірі транспорттық торап (темір және тас жолдар,кемежай, әуежайлар). 1960 жылдан бері метрополитен жұмыс істейді. Автобус, троллейбус, трамвай жүйесі дамыған, фуникулер (тауға көтеретін жол) жұмыс істейді.

=== Әуе жолы ===    
Киевте үш әуежай қызмет етеді: халықаралық [[Борисполь (аэропорт)|аэропорт Борисполь]] ( Киев шетіне қарай, Киевской облысы Борисполь қаласында), [[Жуляны (әуежай)|Киев ( Жуляны ескі атауы]] және жүк тасу [[Гостомель (аэропорт)|Гостомель әуежайы]].[[Сурет:Kiev airport international terminal.jpg|нобай|оңға|200px|Киев әуежайы (Жулияны)]] 
* [[Борисполь (аэропорт)|Борисполь әуежайы]]
* [[Международный аэропорт «Киев»|Жуляны әуежайы]]
* [[Гостомель (аэропорт)|Гостомель әуежайы]] (Антонов әуежайы)

Сол сияқты, қаланың шетінде Святоши әуежайы орналасқан (Авиант әуежайы бәрінен бұрын &quot;Авиант&quot; Киев әуезауытына қызмет көрсетуге қолданылады). Сонымен бірге қаланың маңында Васильков, Узин, Белая Церковь қалаларында әскери әуежайлар орналасқан. Бірнеше рет Васильков пен Белая Церковь әуежайларын жолаушылар әуежайы ретінде жоспары талқыға салынды. Қаланың қатарында кішігірім мынадай әуежайлар орын алған: Чайка (бұрынғы ДОСААФ, парашюттік база, спорттық авиация), Бузовтық (планерлік база), Долина (спорттық авиация), Бышев, Бородянка (парашюттік база), Киев-Южный (Гребинки, сельхоз, авиация, тікұшақтар) және басқалары.

=== Өзен жолы ===
1823 жылы Киевте бірінші пароход пайда болды, ал 1858 жылы «Днепр және оның салалары бойынша кеме қатынасы қоғамы» құрылды. Келесі жылы Днепрде 17 пароход, ал 25 жылдан кейін олардың саны 74 болды.
[[Сурет:Київський річковий вокзал.jpg|нобай|оңға|200px|Өзен вокзалы]]     
1961 жылы өзен вокзалы ашылды, оның сыртқы түрі кемеге ұқсайды. Вокзал сыйымдылығы бір мезетте 550 адамды құрады. Кеңестік кезеңде өзен порты флоты жылына 4 миллионға дейін жолаушы тасымалдады. Черкассы, Запорожье және Днепропетровскіге қалаларына ракеталар мен метеорлар қатынады. 1975 жылдан бастап Днепр су электр станцияларының каскады салынғаннан кейін Киев порты транзиттік портқа айналды. Үлкен сыйымдылықтағы кемелерден жүк Днепр мен Деснаның таяз бөлігіне қызмет көрсететін флотқа берілді.

Бүгінгі таңда Днепр көлік артериясы ретінде жарты ғасыр бұрынғыдай көлік артериясы емес. Жыл бойы тасымалмен айналысатын басқа компаниялар үшін өзен көлігі ыңғайсыз болды.
Дегенмен, 2014 жылдан бері портқа 40 миллион гривеннен астам инвестиция салынды: кедендік кешен салынды, шеберханалар мен қоймалар қайта қалпына келтірілді, теміржол желісі қалпына келтірілді. Олар жүк тиеу алаңы мен кеңселері бар логистикалық кешен, цемент базасы терминалын салып, жүктерді өңдеуді ғана емес, контейнерлік тасымалдауды да дамытуды жоспарлап отыр. Өзен вокзалы қазір туристік бағытта дамып келеді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://bigkyiv.com.ua/proshloe-i-budushhee-kievskogo-rechnogo-flota/|title=Киев өзен портының өткені мен болашағы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-02-24 |lang=}}&lt;/ref&gt;

=== Метро ===
[[Сурет:Kiev metro route map ru.svg|thumb|200px|Киев метрополитенінің жүйелік кестесі 2011 жыл]]
1960 жылы ашылған Киев метросы Мәскеу мен Ленинградта метро ашылғаннан кейін Кеңес Одағында үшінші метро болды. Қазіргі уақытта метро Киевтегі ең жылдам көлік түрі болып табылады. 

Киев метросының он ауданды кесіп өтетін үш желісі бар, метро желілерінің жалпы ұзындығы шамамен 65 шақырымды құрайды, 52 станция және үш жерасты трансфер торабы бар. Киев метросының алты станциясы жер үстінде, жиырма станциясы үлкен тереңдікте, ал жиырма төрт станциясы таязырақ тереңдікте орналасқан.

2014 жылдан бастап метроның навигациялық жүйесінің дизайны әзірленді. Одан метро карталарының дизайнын, метро схемаларын, көліктердегі мониторларға арналған анимацияларды және ақпараттық баннерлерді көруге болады. 2019 жылы қолданыстағы 822 метро вагонының 500-і жолаушылар вагондарда орналасқан теледидарда көшелер ғана емес, сонымен қатар қоғамдық көлік аялдамалары, метроға кіретін және шығатын жерлер, жақын маңдағы орындар көрсетілді.

Киев метросында 105,5 метр тереңдікте орналасқан және Еуропа мен бұрынғы КСРО елдеріндегі ең терең болып табылатын Лондон метрополитенінің типіне сәйкес салынған 
вестибюльі жоқ Арсеналная стансасы бар.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.tourister.ru/world/europe/ukraine/city/kiev/publications/487?ysclid=m7jakfo5lx513476508|title=Киев көлігі|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-02-24 |lang=}}&lt;/ref&gt;

=== Трамвай ===     
Тарихтағы ең көне көлік түрі – трамвай, Киев қаласында алғаш рет 1892 жылы іске қосылды. 1913 жылға қарай 20-дан астам маршрут желісі болды.
[[Сурет:Kyiv Express Tram 763 2019 G2.jpg|нобай|оңға|200px|Трамвай Pesa Twist]]
1978 жылы Киевте КСРО-да алғашқы жүрдек трамвай желісі іске қосылды. Жүрдек трамвай құрылысының жобасын Мария Савченконың жетекшілігімен «Киевпроект» мемлекеттік мекемесінің мамандары әзірледі. Жобаның бірінші кезеңі жүзеге асырылып, айналма жолдан Жеңіс алаңына дейінгі маршрут 9 шақырымды құрап, 12 бекеттен тұрды. Маршрут бойымен 2 және 3 вагонды жүрдек пойыздар жүрді. Желідегі орташа жылдамдық 28,7 км/сағ құрады.

КСРО ыдырағаннан кейін жүрдек трамвай желісі нашар жағдайда болды: метро станциясы мен жол жөндеуді қажет етті. Қайта құру жұмыстары 2007 жылы басталды. Станциялар заманауи технологиялар арқылы қайта салынды.

Бүгінгі таңда Киев трамвай бағыттарына 473 трамвай вагоны қызмет көрсетеді. Киевте жүретін трамвай түрлері: Tatra T3SUCS, Tatra T3R.P, Tatra T6A5 7 0, K-1M6 1 0, T3UA-3 &quot;Kashtan&quot;, Богдан TR843 1, K-1M 8 6, Tatra K3R-N (KT3UA), Pesa Foklectron 73414 0 5. Қазіргі уақытта трамвай бұрынғы маңызын жоғалтты.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://my-kiev.com/city/interesnye-fakty-iz-istorii-kievskogo-tramvaya.html|title=Киев трамвайының тарихынан қызықты деректер|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-02-24 |lang=}}&lt;/ref&gt;

=== Троллейбус ===
[[Сурет:MAZ-103T trolley - Kiev.jpg|нобай|оңға|200px|Троллейбус MAZ-103T]]     
Киевте троллейбус қозғалысын ұйымдастыру жұмыстары 1934 жылы басталды. Алғашқы троллейбус бағыты Красноармейская көшесі (Большая Васильковская) болды. 
1966 жылы 12 маусымда киевтік өнертапқыш Владимир Веклич әлемдегі алғашқы троллейбус пойызын жасады.
1983 жылға қарай Киев троллейбус паркінің жартысынан астамы Владимир Веклич жүйесін пайдаланатын 296 троллейбус пойыздарында жұмыс істеді.

Бүгінгі таңда жылжымалы құрам негізінен К12, ЮМЗ, ЛАЗ Е183 және 301, МАЗ-103Т және Богдан көліктерімен ұсынылған.

2000 жылы Киевте 35 троллейбус бағыты жұмыс істеді. Троллейбус желілерінің жалпы ұзындығы 324,9 шақырымды құрайды, автопарк 640 көліктен тұрады. 2006 жылдың мамыр айынан бастап троллейбус бағыттарының саны 44-ке жетті. 2010 жылғы желтоқсанда 37 бағыт жұмыс істейді. 4 троллейбус депосы жұмыс істейді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0|title=Киевтегі қоғамдық көлік|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-02-24 |lang=}}&lt;/ref&gt;

=== Автобус ===
[[Сурет:Laz A183 A24 Kyiv Khreshchatyk.jpg|нобай|оңға|200px|Автобус ЛАЗ-А183]]     
Киевте тұрақты автобус қатынасының алғашқы ашылуы 1913 жылы болды. Шын мәнінде, автобус толық ауқымды жұмысын 1925 жылы бастады. Ол кезде жалғыз бағыт бойынша 2 ғана автобус жүретін. Қазір Киевте 90-ға жуық муниципалды автобус бағыты жұмыс істейді. Автобустардың саны 700 бірліктен асады. 8 автобус базасы жұмыс істейді.

Киев бағыттарының көпшілігі үлкен класты автобустармен қызмет көрсетеді, олар негізінен ЛАЗ-A183 және MAЗ-203 автобустарымен ұсынылған. Бұл автобустар қаланың барлық дерлік маршруттарында кездеседі. Үлкен класты автобустар көптеген қалалық маршруттарда да кездеседі, бірақ әдетте әртүрлі бағыттар бойынша шашыраңқы болады. Мұндай автобустардың көп шоғырлануы Троещина немесе Виноградарь сияқты халық тығыз орналасқан аудандарға қызмет көрсететін №6 автобазаның бағыттарында кездеседі. 

Жолаушылар ағыны аз бағыттарда шағын класты автобустар пайдаланылады. Богдан А091 және Богдан А092 шағын класты автобустар, мысалы, № 2, 47, 59, 78 маршруттары.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/%D0%9A%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%83%D1%81|title=Киев автобусы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-02-24 |lang=}}&lt;/ref&gt;

=== Маршрутты таксилер ===
Шағын автобустар Киевтегі қоғамдық көліктерден кем емес танымал болып саналады. Көптеген адамдар қозғалыс жылдамдығы мен қозғалыс жиілігіне байланысты көліктің осы түріне басымдылық береді. Киевтің шетінен немесе қоғамдық көлікті пайдалану ыңғайсыз қаланың шалғай аудандарынан жету қажет болғанда, жолаушыларға қажетсіз қиындықсыз тез арада діттеген жеріне жетуге микроавтобустар көмектеседі. Сондай-ақ, автобустардан, троллейбустардан және трамвайлардан айырмашылығы, Киевтің маршруттық таксилері көп мөлшерде ұсынылған, бұл көліктің осы түрімен қала бойынша жүруді өте ыңғайлы етеді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tripmydream.com/ukraine/kiev/local-transport|title=Киевтегі қоғамдық көлік|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-02-24 |lang=}}&lt;/ref&gt;

=== Фуникулёр ===
[[Сурет:2948279 Киевский фуникулер.jpg|нобай|оңға|200px|Киев фуникулері]]     
Көптеген жылдар бойы Киев тұрғындары мен Украина астанасының қонақтары фуникулерды белсенді түрде пайдаланып келеді. Ерекше және өзіндік бірегей көлік жүйесі Владимирская төбесінен тез көтерілуге ​​немесе төмен түсуге мүмкіндік береді.

Киев фуникулері 1905 жылы ашылды (Одессадан кейінгі Украинадағы екінші). Жолдың ұзындығы 222 м, еңісі 18-20°. Бір бағыттағы жол жүру уақыты шамамен 3 минутты алады. Жоғарғы және төменгі стансалар арасындағы биіктік айырмашылығы 75 м. Фуникулерлық трассаның жоғарғы бөлігі темірбетонды эстакадада орналасқан.

Киевтік фуникулер маятникті (ең кең тараған) жұмыс схемасын пайдаланады: екі моторсыз вагондар жоғарғы станцияда орналасқан шығырға сым арқан арқылы жалғанған. Вагондардың бірінің төмен қозғалуы екінші вагонның жоғарыға симметриялы қозғалысына әкеледі. Әрбір фуникулерлық вагонда рельсті тістеуік тәрізді ұстайтын сына тәрізді авариялық тежегіш бар. Әр вагонның сиымдылығы 100 адам, оның 30 - ы отыратын орын. 

Фуникулёр қалалық көлік құралы ретінде де, туристік тартымдылық ретінде де белсенді қолданылады. Тәуліктік жолаушылар ағыны 10-15 мың жолаушыны құрайды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kak-eto-sdelano.livejournal.com/168790.html|title=Киев фуникулері қалай жұмыс істейді?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-02-24 |lang=}}&lt;/ref&gt;

== Мәдениеті ==
=== Театрлары ===
Киевте 50-ге жуық театр ұжымдары жұмыс істейді. 2009 жылдың ресми деректері бойынша 31 театр бар. Оның ішінде:  Т.Г.Шевченко атындағы Украинаның Ұлттық академиялық опера және балет театры, Киев қалалық балалар мен жасөспірімдерге арналған академиялық опера және балет театры, Иван Франко атындағы Ұлттық академиялық драма театры, Леся Украинка атындағы Ұлттық академиялық драма театры, «ПоэТ» театры, Подольдегі театр, Киев академиялық жастар театры, Киев ұлттық академиялық оперетта театры, Киев мемлекеттік академиялық қуыршақ театры, Киев қалалық академиялық қуыршақ театры, сол жағалаудағы Киев мемлекеттік академиялық драма және комедия театры, Киев эстрадалық театры, «Күміс арал» театры.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Kiev Opera House 2012 01.JPG|Опера және балет театры
Kiev Academic Puppet Theatre.jpg|Киев мемлекеттік академиялық театры
Драматичний театр імені Івана Франка.JPG|Иван Франко атындағы драма театры
Богдана Хмельницкого 5 дробь 15 Киев 2012 01.JPG|Леся Украинка атындағы Ұлттық академиялық драма театры
Кукольный театр - panoramio (2).jpg|Киев мемлекеттік академиялық қуыршақ театры
&lt;/gallery&gt;

=== Мұражайлары ===
'''Киев тарихы мұражайы''' — 1978 жылы құрылған. Мұражай қорында 250 мыңға жуық экспонат бар. Экспонаттардың көпшілігі - бұл қалада қазылған археологиялық материалдар. Киев тұрғындарының әр жылдардағы тұрмыстық заттар топтамалары назар аударуға тұрарлық.
[[Сурет:National Art Museum of Ukraine 20190505.jpg|нобай|оңға|200px|Ұлттық өнер мұражайы]]   [[Сурет:National History Museum of Ukraine.jpg|нобай|оңға|200px|Украинаның ұлттық тарихи мұражайы]] [[Сурет:Kiev Pyrogiv Podillya 070628.jpg|нобай|оңға|200px|Украинаның сәулет және тұрмыс мұражайы]]             
'''Украинаның Ұлттық өнер мұражайы''' — Украинадағы ең үлкен өнер галереясы. Мұнда 40 мыңға жуық экспонат қойылған. Мұнда украиндық және шетелдік үздік суретшілердің картиналары, мүсіндер мен гравюралар жинағы бар. Экспонаттардың жасы Киев Русынан қазіргі заманға дейін. Мұнда ежелгі икондардың әдемі жинағы бар. Мұражайда тұрақты түрде қазіргі украин суретшілерінің жұмыстарының көрмелері өткізіліп тұрады.

'''Украина Қарулы Күштерінің Орталық мұражайы''' — Украинадағы ең маңызды әскери мұражай. Мұражай 1996 жылы құрылған. Мұнда 1991 жылдан бері Украина армиясы мен флотын құрудың бүкіл тарихы сипатталған.

'''Киев бекінісі''' — ХІХ ғасырда салынған қорғаныс ғимараты. Кейбір үй-жайларды Украина Қорғаныс министрлігі әлі күнге дейін әскери қоймалар ретінде пайдалануда. Патша заманында мұнда казарма, қарауыл, азық-түлік қоймалары болған, бұл ғимарат 1927 жылы мұражайға айналды. Бекіністің өзі Киевтің орталық және сәнді аудандарының бірі – Печерскде орналасқан.

'''Ұлы Отан соғысы мұражайы''' — 1981 жылы ашылды. Мұнда Ұлы Отан соғысы кезіндегі әскери киімдер, майдан хаттары, мұрағаттық фотосуреттер, әскери карталар және басқа да қызықты жәдігерлер жинақталған.

'''Украинаның тарихи қазыналар мұражайы''' — 1969 жылы 4 қаңтарда ашылды. Киев-Печерск лаврасының аумағында орналасқан. Онда Украинадағы алтын зергерлік бұйымдардың ең үлкен топтамаларының бірі бар. Алтын бұйымдармен қатар асыл тастардан жасалған бұйымдар да бар.

'''Леся Украинка мұражайы''' — өткен ғасырдың 60-жылдарында құрылған. 1991 жылы оның мемориалдық пәтері ашылды. Мұнда ақынға тиесілі заттар, картиналар, сирек кітаптар жинақталған. Бөлек бөлмеде ақынның бүкіл өмірінен сыр шертетін жәдігерлер орналасқан.

'''Николай Лысенконың үйі''' - ұлы украин композиторы өмір сүріп, қызмет еткен жер. Мұнда композитордың көзі тірісінде болған үй ортасы сақталған.

'''Украинаның сәулет және тұрмыс мұражайы''' — Киев қаласының оңтүстік шетінде Пирогово ауданында орналасқан. Бұл 1969 жылы құрылған ашық аспан астындағы мұражай.  Мұнда XVI—XX ғасырлардағы халық сәулет өнерінің 275 ғимараты – ауыл үйлері, сарайлар, шіркеулер жинақталған, мұнда украин шаруаларының 70 мыңнан астам тұрмыстық заттары сақталған, мұражай экспозициясы көптеген мұрағаттық фотосуреттермен толықтырылған.

'''Украин сәндік өнерінің мемлекеттік мұражайы''' — Киев-Печерск лаврасында орналасқан. Экспонаттар 1899 жылы жинала бастады. Мұнда украиндық ұлттық кілемдер, маталар, украин кестелері, керамика және иконалар қойылған.

'''«Чернобыль» ұлттық мұражайы''' — 1992 жылы ашылды. Мұнда 7000 экспонат – құпиядан шығарылған кеңестік құжаттар, Чернобыль атом электр станциясының апатқа дейінгі және одан кейінгі карталары мен фотосуреттері бар.

'''Украина тарихының ұлттық мұражайы''' - Украина тарихын зерттейтін ең үлкен украин мұражайы. Старокиев тауында орналасқан. Мұнда картиналар, ұлттық украиндық киімдер, көне монеталар коллекциялары, ескі кітаптар сақталған. Мұражай қорында 800 мың экспонат бар. Бұл жерде казак хаттары мен гетмандардың хаттары да сақталған.

'''Кітап және баспа мұражайы''' — Киев-Печерск Лаврасында орналасқан. Мұнда 56 мың экспонат бар. Баспа машиналары, клишелер, алғашқы баспа кітаптарының көшірмелері жинақталған.

'''Киев-Печерск лавры''' — Украинадағы ең қасиетті орын. Мұнда терең зынданда әулиелердің жәдігерлері жатыр, монастырь және бірнеше белсенді шіркеулер бар. Мұнда жәдігерлер ауыр аурулардан арылуға немесе қалпына келтіруді тездетуге қабілетті.

'''Мемлекеттік авиация мұражайы''' — Киевтің оңтүстік-батыс шетіндегі Жуляны әуежайының жанында орналасқан. Мұнда 70-ке жуық ұшақ пен тікұшақ бар. Мұнда жолаушылар және әскери ұшақтар жинақталған.

'''Украинаның ұлттық медицина мұражайы''' — мұнда ежелгі дәуірден қазіргі заманға дейінгі украин медицинасының даму тарихы ұсынылған. Әйгілі украин дәрігерлерінің портреттері бар галерея бар.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://goldengorod.ru/kiev/#more-3331|title=Киев|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-02-24 |lang=}}&lt;/ref&gt;

== Білімі ==
ІХ ғасырдан бастап Киев Шығыс Еуропаның интеллектуалды дамуының орталығы болды. XVII ғасырдың аяғынан бастап Киев-Могилян академиясы көптеген танымал ғалымдарды даярлап шығарды. Алайда бірінші еуропалық үлгідегі заманауи университет Николай І патшаның жарлығымен Әулие Владимир атындағы Киев Императорлық университеті ретінде құрылды.
[[Сурет:Universität Kiew.jpg|thumb|200px|Тарас Шевченко атындағы Киев Ұлттық университеті.]]
[[Сурет:KPI-1st building-left.jpg|thumb|200px|Украина Ұлттық техникалық университеті «КПИ»]]
[[Сурет:NaUKMA plats.JPG|thumb|200px|«Киев-Могилян академиясы» Ұлттық университеті]]
Бүгінде Киев – Украинадағы ірі ғылым мен білім орталықтарының бірі. Киевте халықаралық дәрежедегі университеттерді қосып алғанда, көптеген жоғары және орта білім мекемелері, соның ішінде Украинаның үш ең беделді университетттері: Тарас Шевченко атындағы Киев Ұлттық Университеті, Украинаның «КПИ» Ұлттық техникалық Университеті және «Киев-Могилян академиясы» Ұлттық университеті орналасқан &lt;ref&gt;[http://korrespondent.net/ukraine/events/844116 Корреспондент опубликовал рейтинг лучших украинских вузов &quot; Последние события в Украине — Корреспондент]&lt;/ref&gt;.
Киевте Киевте 350 мектеп, 100-ден астам гимназиялар мен лицейлер, 70-тер шамасында Жоғары оқу орындары&lt;ref&gt;[http://www.mon.gov.ua/nz/28/ Список высших и средних специальных учебных заведений Киева] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061014211033/http://www.mon.gov.ua/nz/28/ |date=2006-10-14 }}&lt;/ref&gt; бар, олар:
*«КПИ» Ұлттық техникалық Университеті,
*Киев ұлттық экономикалық университеті,
*Ұлттық көлік университеті,
*Ұлттық әуе университеті,
*Киев құрылыс және сәулет өнері ұлттық университеті (КИСИ),
*М.П.Драгоманов атындағы Ұлттық педагоикалық университеті,
*Ақпараттық-Коммуникациялық Технологиялар мемлекеттік университеті,
*«Киев-Могилян академиясы» Ұлттық университеті,
*Киев консерваториясы,
*Жарнама институты,
*Киев Ұлттық лингвистика университеті (ИНЯЗ),
*Украина ғылыми Ұлттық университеті (НАНУ),
*Украина биоресурстары мен табиғатты пайдалану Ұлттық университеті,
*Киев ішкі істер Ұлттық университеті,
*Киев көркем академиясы,
*О.О.Богомолец атындағы Ұлттық медициналық университет,
*Халықаралық Соломонов университеті,
*Украина дене тәрбиесі және спорт Ұлттық Университеті (ИНФИЗ),
*И.К.Карпенко-Каро атындағы театр, кино және теледидар Киев Ұлттық университеті,
*Мәдениет және өнер Киевтік Ұлттық университеті,
*Киевтік Ұлттық технология және дизайн университеті,
*Киев Ұлттық тағам технологиясы университеті,
*Киевтік нарық қатынасы университеті,
*Киевтік Ұлттық сауда-экономикалық университет.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Еуропа елордалары}}
{{Украина әкімшілік бөлінісі}}

[[Санат:Еуропа елордалары]]
[[Санат:Киев]]
[[Санат:Украинаның миллионер қалалары]]
[[Санат:Украина қалалары]]</text>
      <sha1>clq9d2ewr90uomvvy4d7a1el4vsu2lw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:Kasymov</title>
    <ns>3</ns>
    <id>122375</id>
    <revision>
      <id>3621316</id>
      <parentid>3614410</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T20:30:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Programman</username>
        <id>28305</id>
      </contributor>
      <comment>/* Мақалаларды рұқсатсыз жою */ жаңа бөлім</comment>
      <origin>3621316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="175387" sha1="f12vplt07lbvpn5hpfct3ry23idm8ij" xml:space="preserve">{{Мұрағат|қыркүйек 2011 — қаңтар 2015|қаңтар 2015 — 2016 қаңтар|қаңтар 2016 — қаңтар 2017|қаңтар 2017 — сәуір 2019|маусым 2019 — желтоқсан 2020|ақпан 2021 — қаңтар 2022|ақпан 2022 — қаңтар 2023|қаңтар 2023 — сәуір 2024}}
{{астынан}}

== Жою №1 ==

Қайырлы күн. Мына қажетсіз айрық бетті &lt;s&gt;Мұқыр ауылдық округі&lt;/s&gt; жою керек болып тұр. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 05:29, 2024 ж. сәуірдің 28 (+05)

:Алматы облысындағысының атауы шынымен Мұқыры ма? [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 08:34, 2024 ж. сәуірдің 28 (+05)
::Иә, шынымен Мұқыры. Орысшасы ''Мукры''. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 04:51, 2024 ж. сәуірдің 29 (+05)
:Жетісу облысында мұндай ауыл бар ғой [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 16:51, 2024 ж. сәуірдің 28 (+05)

== Павел Архипович Загребельный‎ ==

Павел Архипович Загребельный‎ мақаласынан не үшін «КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері» деген санатты алып тастадың? Себебін айта кетсең, келесіде қоймас үшін. [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 12:38, 2024 ж. мамырдың 1 (+05)
: Түсіндім, кешірерсің, автоматты шығатын болып тұр ғой.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 12:41, 2024 ж. мамырдың 1 (+05)
::Кеш жарық {{@|Мағыпар}}! Сонымен қатар {{tl|туғанжері}}, {{tl|қайтысболғанжері}} деген үлгілерді қолдансаңыз, автоматты түрде туған/қайтыс болған жерлердің санаты пайда болады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:58, 2024 ж. мамырдың 1 (+05)

== Үлгі:Азаматтық қақтығыс ==

Қайырлы күн, ''[[Үлгі:Азаматтық қақтығыс|Азаматтық қақтығыс]]'' үлгісін дұрыстап жібересіз ба? ''Себеп'' деген істемей тұр. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 15:30, 2024 ж. мамырдың 7 (+05)

:Сосын, ''Нәтиже'' дегенде алғашқы сөйлемде * белгісі істемейді, мысалы [[Қазақстандағы жер наразылығы (2016)]] мақаласында көрсеңіз болады. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 15:41, 2024 ж. мамырдың 7 (+05)
:Иә, енді істейді. Бірақ &quot;жұлдызшаны&quot; білмедім. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 17:29, 2024 ж. мамырдың 7 (+05)
::{{@|Casserium}}''*'' барлық үлгілерде солай дұрыс көрсетпейді, метауикиден болу керек --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 01:15, 2024 ж. мамырдың 8 (+05)
:::Иә солай шығар онда -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 01:27, 2024 ж. мамырдың 8 (+05)

== Албан тілі мақалам жоққа шығарылды.  ==

Менің жақында істегем мақаламда қате кеткен болар, мақаланың қате кеткен жері бар ма? Болмаса жоққа шығарудың себе не? [[Қатысушы:Nafpeg|Nafpeg]] ([[Қатысушы талқылауы:Nafpeg|талқылау]]) 17:21, 2024 ж. мамырдың 8 (+05)
:Себебі, сіз аудару функция арқылы мақаланы аяғына дейін өңдеген жоқсыз. Тыныс белгілер, дереккөздер арасында интервал қалып қойған, сонымен қатар дайын үлгіні пайдаланбай отырсыз --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:46, 2024 ж. мамырдың 9 (+05)

== Мақалада қате бар ==
Қайырлы күн, [[Egov.Press|мына мақалада]] суретті жойып жіберген екен. Қырғызша нұсқасындағыдай түзеп жіберсеңіз керемет болар еді. [[Арнайы:Үлесі/37.99.97.162|37.99.97.162]] 17:42, 2024 ж. мамырдың 11 (+05)
: Қайырлы күн! Суретті түзеп қойдым;-[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:52, 2024 ж. мамырдың 11 (+05)

== Қате ==

Қайырлы кеш. Біраздан бері [[Үлгі:Елді мекен-Қазақстан]] дұрыс істемей тұр. Атырау облысының барлық елді мекендерінде '''&lt;imagemap&gt;: 2 жолдағы кескін жарамсыз, әрбір жол мынаның біреуінен басталу қажет:''' деген жазу шығады. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 23:06, 2024 ж. мамырдың 15 (+05)
::{{@|Casserium}}, үлгі қате емес. Позкарта үлгісіне қосымша үлгі жасалды. Түзетілді --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:39, 2024 ж. мамырдың 16 (+05)
:::Көп рақмет -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 22:52, 2024 ж. мамырдың 16 (+05)

== Жеңіл атлетші ==

Сәлеметсізбе! Жеңіл атлетші‎ үлгісі дүрыс істемей жатыр. ең төменгі жағында ақпаратты көрсетпейді (10 000м ден бастап). мүмкін шаблон тым созылғандықтан шығар? қалай түзетуге болады? [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 22:54, 2024 ж. мамырдың 18 (+05)
:{{@|TalgatSnow}}Қайырлы күн, уақыт болғанда тексерістен өткіземін. Ұзақ үлгі екен, асықпай қарау керек --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 16:56, 2024 ж. мамырдың 19 (+05)
::Ok [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 21:56, 2024 ж. мамырдың 19 (+05)

== Мақалаларды жою ==

Қайырлы кеш, мына мақалаларды жоюға ұсынамын.
* &lt;s&gt;Атбасар түсті металдар тресі (Атбасцветмет)&lt;/s&gt;
* &lt;s&gt;ХVІІІ ғасырдың екінші жартысы – ХІХ ғасырдың басында Ертістің оң жағалауына көшу.&lt;/s&gt;
* &lt;s&gt;Қорғанысқа және басқаруға жұмсалатын шығыстар&lt;/s&gt;
* &lt;s&gt;Гринвуд Джеймс&lt;/s&gt;
* &lt;s&gt;Зат мөлшері. Авогадро саны. Молярлық масса&lt;/s&gt;
* &lt;s&gt;Ең кіші шекті өлшем&lt;/s&gt;
* &lt;s&gt;Ең үлкен шекті өлшем&lt;/s&gt;
* ''Есенжол Қаниұлы Әлиаров''
* &lt;s&gt;Шіркеулік славянизмдер&lt;/s&gt;
* ''Байзақ ауданының ескерткіштері''
* &lt;s&gt;Иоганни Густав Ренат&lt;/s&gt;
* &lt;s&gt;Әбілқайыр Мұқамбет Ғази Баһадур хан&lt;/s&gt;
* &lt;s&gt;Әуе-десанттық күштер күні&lt;/s&gt;
* &lt;s&gt;Өздігінен даму&lt;/s&gt;
* &lt;s&gt;Сесиль Джон Родс&lt;/s&gt;
[[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 02:25, 2024 ж. мамырдың 20 (+05)

:Қалғандары не себеппен жойылмады? [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 04:37, 2024 ж. мамырдың 21 (+05)

== Үш мақала жою ==
Мыналарды жоюға ұсынамын:
* &lt;s&gt;Өзіндік маркетинг&lt;/s&gt;
* ''Өзін-өзі өлтіру‎''
* &lt;s&gt;Мен&lt;/s&gt;
--[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 14:38, 2024 ж. мамырдың 24 (+05)

== Өзін-өзі өлтіру‎ ==
Бұл мақаланы неге жоймадыңыз? --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 13:30, 2024 ж. мамырдың 26 (+05)
:{{@|Жанна Ж}} Керек мақала, әлде дубликаты бар ма? Ретке келтіру керек --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:43, 2024 ж. мамырдың 26 (+05)
:: Ол сізге не үшін керек? Оны қашан ретке келтіресіз? Менің ойымша, бұл мақала қажет емес. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 07:18, 2024 ж. мамырдың 27 (+05)
:::{{@|Жанна Ж}}, маған керек деп жазбадым, сосын мен ретке келтіремін деген жоқпын. Мақала маңызды, сіз жой деп талқыға салмай мұндай керек мақалалар жойыла бермейді. Сіздің талқылау бетіңізге қалдырып кеткен жұмысты жасасаңыз дұрыс болар еді, уақытыңыз бен ынтаңыз бар сияқты --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:54, 2024 ж. мамырдың 27 (+05)
:::: Бірақ мен айтқан ''Өзіндік маркетинг'' және ''Мен'' мақалаларын жойдыңыз ғой. Оларды талқыға салған жоқсыз. Ендеше мына мақаланы да жойыңыз. Оның тіпті '''Суицидтік ой''' деген дубликаты да бар. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 11:56, 2024 ж. мамырдың 28 (+05)
:{{@|Жанна Ж}} Себебі басқа тілмен байланыспаған, сондықтан маңыздылығы төмен болғандықтан, жойылды. Ендеше жойыңыз деп бұйрық бере алмайсыз, мұнда өз еркімен. Қай нұқасының атауы ресми түрде дұрыс, соны қалдыру керек. 

Сізге айтылған жұмысты орындау қолыңыздан келмейтін сияқты --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:30, 2024 ж. мамырдың 30 (+05)
: Мен сізді түсінбей отырмын: сапасы жоғары ''Өзіндік маркетинг'', ''Өздігінен даму'' және ''Мен'' мақалаларын сіз оңай жойып, сапасы төмен ''Өзін-өзі өлтіру''‎ мақаласын белгісіз бір себеппен қалдырып отырсыз, оның тіпті дубликаты да бар. Бұл екіжүзділік пе? --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 11:26, 2024 ж. мамырдың 30 (+05)
: Жалпы сіз маңыздылықтың басқа тілдерге қатысы жоқ екенін білмейді екенсіз. Бірақ бұған соншама қадалып қалсаңыз, мысалы, ''Мен'' мақаласының 27 интеруики сілтемесі бар екенін біліп жүріңіз. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 11:32, 2024 ж. мамырдың 30 (+05)
::{{@|Жанна Ж}}Жақсы, сізге айтылған жұмысты білмейді екенсіз. Жасай алмайды екенсіз, бірақ маған сын айтып, білгіш болып, екіжүзділік танытып отырсыз. Немесе өтірікші екенсіз. 134 мақаланы тексерістен өткізіп, жоюға болатын мақалаларға үлгі қалдырып кетсеңіз. Ақыры сондай нәрсенің сарапшысына қатты ұқсайсыз. Іске сәт. Уақыт пен энергияны маған құртпаңыз, өмір онсызда қысқа. Пайдалы нәрсеге жұмсаңыз --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:09, 2024 ж. мамырдың 31 (+05)
::: Әңгімені басқа жаққа бұрудың шебері екенсіз! Екіжүзділік дегеніміз екі бірдей тақырыпты қарама-қарсы тәсілдермен шешу. Мысалы, мен айтқан '''Өзіндік маркетинг''' мақаласын сіз тез-ақ жоя салдыңыз, бірақ мен айтқан ''Өзін-өзі өлтіру''‎ мақаласын сіз «жой деп талқыға салмай мұндай керек мақалалар жойыла бермейді» деген сылтаумен қалдырдыңыз. Яғни мұнда екіжүзділік таныттыңыз!!! --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 10:38, 2024 ж. мамырдың 31 (+05)
:{{@|Жанна Ж}}Егер басқа сұрақтарыңыз бен артық әңгімеңіз бітсе, құр босқа менің мазамды алмаңыз. Сау болыңыз, іске сәт --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 01:00, 2024 ж. маусымның 1 (+05)
:: Екіжүзді болып танылмас үшін жаңағы үш мақаланы жойғандай [[Өзін-өзі өлтіру]] мақаласын да жойыңыз! --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 10:06, 2024 ж. маусымның 1 (+05)
:::Ол мақаланы не себеппен жою керек? '''Біріншіден''', бұл бетке көп бет сілтеніп тұр. '''Екіншіден''', энциклопедиялық маңызы сіз айтқандай жоқ емес айтарлықтай маңызы бар ([[wikidata:Q10737|141 тілде жазылған]]). '''Үшіншіден''', мақаланы жоюға [[Талқылау:Өзін-өзі өлтіру#Жедел жоюға ұсынысы|қарсылықтар бар]]. Нақты аргументтер ұсынсаңыз. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 10:44, 2024 ж. маусымның 1 (+05)
:::: Бірақ ол '''Өздігінен даму''' және '''Мен''' мақалаларын жойды ғой. Олардың сапасы шамамен бірдей, оларға да көп тілде сілтеме қойылған. Бұл кедергі болған жоқ қой. Сонда бұны да жойсын, әлде алдыңғы мақалаларды қайтара ма? --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 11:44, 2024 ж. маусымның 1 (+05)
:::::Тағы айтам '''нақты аргументтер''' келтірсеңіз. Өздігінен даму бетіне [[Арнайы:Мында сілтегендер/Өздігінен даму|еш бет сілтеніп тұрған жоқ]], ал Мен бетіне [[Арнайы:Мында сілтегендер/Мен|2 бет қана сілтеніп тұр]]. Сонымен қатар, бұл мақалалар көлемі аз және сапасы жағынан өте нашар жазылған. Өтіп кеткен нәрсені қайта қозғаудың қажеті жоқ. Осымен бұл тақырып жабылсын. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 03:00, 2024 ж. маусымның 2 (+05)

== Күндерек ==

Сәлеметсізбе! неліктен басты беттегі күндерек жаңартылмайды? кейбір күндері мүлдем бос тұр [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 19:10, 2024 ж. мамырдың 26 (+05)
:{{@|TalgatSnow}} Кеш жарық, себебі ешкім жасамаған, жасалғандардың өзі ескі ақпарат сияқты. Егер ынтаңыз болса жасауға болады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:47, 2024 ж. мамырдың 26 (+05)
::жазсам қосқан ақпарат басты бетте көрстілмейді. Бетті жаңалау батырмасы істемейді [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 10:28, 2024 ж. мамырдың 27 (+05)
:::{{@|TalgatSnow}} қайырлы күн! Сіз тек ақпаратты «26 мамыр» сияқты деген бетке қосып жатқанға ұқсайсыз. Басты беттегі күндеректі өңдеу үшін «Уикипедия:Бүгін/26 мамыр» дегенді өңдеу қажет -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 13:10, 2024 ж. мамырдың 27 (+05)
::::Ок [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 13:23, 2024 ж. мамырдың 27 (+05)

== [[Әйелдердің қоғамдағы орны]] ==
Kasymov, сізге не болды??? Бұл мақалаға енгізіп жүрген түзетулерімді неге жойып жүрсіз? Бір жерден қатені таптыңыз ба? --[[Қатысушы:Амантаева Дарига|Амантаева Дарига]] ([[Қатысушы талқылауы:Амантаева Дарига|талқылау]]) 22:49, 2024 ж. мамырдың 30 (+05)
:{{@|Амантаева Дарига}} Ешнәрсе болған жоқ) Сіз мақалаға тікелей қатысы '''жоқ''' сөздерге сілтеме қойып жатыр екенсіз. Олай дұрыс емес, ''Әйелдердің қоғамдағы орны'' мақаласында ''генерал'', ''қазақ әйелдері'' (жоқ мақала, әрі ондай мақала болмайды да) сөздерге сілтенген соң кері қайтардым. Сіз қойған санатты қойдым --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:04, 2024 ж. мамырдың 31 (+05)
:: Салт-дәстүр, қоғам, дала сөздерінің бұл мақалаға қатысы жоқ деп неге санайсыз?  Тарихымызда болған төрт әйгілі әйелдің есіміне сілтеме қосу қалайша бұл мақалаға қатысты емес болады? Қайтарыңыз ол сілтемелерді... --[[Қатысушы:Амантаева Дарига|Амантаева Дарига]] ([[Қатысушы талқылауы:Амантаева Дарига|талқылау]]) 22:26, 2024 ж. мамырдың 31 (+05)
:::Есімдерді сілтеймін, бірақ сал-дәстүр сияқты сөздер мақалаға тікелей қатысы жоқ --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 01:02, 2024 ж. маусымның 1 (+05)

== Аралтұз ==

Қайырлы күн, ''Аралтұз'' мақаласын жойып, &lt;s&gt;Аралтұз комбинаты&lt;/s&gt; мақаласын ''Аралтұз'' бетіне жылжытсаңыз. Себебі ол бұрын басталған және мен оны толықтырдым. 

Сосын ''Арал теңізі мәселелері жөніндегі мемлекетаралық кеңес'', ''Арал теңізі мәселелері жөніндегі мемлекетаралық келісім'' мақалаларын жоя салсаңыз. Арал теңізі мәселелері жөніндегі келісім дубликаты. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 15:58, 2024 ж. мамырдың 31 (+05)

== Сайт ==

Қайырлы кеш. [[Үлгі:Компания|Мына үлгінің кодына]] сайтқа қойылатын ''URL'' үлгісін қоса қоясыз ба. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 04:18, 2024 ж. маусымның 1 (+05)
:{{@|Casserium}}, өңдеуге болады. Болғаннан кейін, жаза салыңыз. Қайтадан жабамын --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 02:46, 2024 ж. маусымның 2 (+05)
::Рақмет, қостым. Жаба берсеңіз болады -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 01:52, 2024 ж. маусымның 4 (+05)
:::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]], Енді [[Үлгі:Мемлекеттік орган|мына]] үлгіні уақытша аша тұрасыз ба. Өткендегі себеппен -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 04:18, 2024 ж. маусымның 6 (+05)
:::Қайырлы күн, сіздер осы [[Үлгі:Компания]] үлгісінде логотиптен бөлек '''сурет''' бөлімін қоса аласыздар ма, яғни компания логотипі сосын астында мысалға штаб-пәтерінің суреті тұрады. Мәселен, орыс уикипедиясындағы [https://ru.m.wikipedia.org/wiki/Apple Apple] мақаласынан қарасаңыздар болады. Солай істелсе, жақсы болар еді. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 14:24, 2024 ж. маусымның 6 (+05)
::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]], екі үлгіні қайта аша қойыңызшы онда. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 19:47, 2024 ж. маусымның 7 (+05)
:{{@|Casserium}}, {{@|Тұран}} дайын --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:53, 2024 ж. маусымның 10 (+05)

== [[Әйелдің отбасындағы орны]] ==

Сіз антифеминистсіз бе? Бұл мақаланы неге жойдыңыз? Өте жақсы жазылған мақала еді ғой. [[Қатысушы:Амантаева Дарига|Амантаева Дарига]] ([[Қатысушы талқылауы:Амантаева Дарига|талқылау]]) 19:04, 2024 ж. маусымның 3 (+05)
:Иә ''сексистпін''!! Мақаланың маңыздылығы төмен, мәселе әйел, ер болсын! Энциклопедиялық мақалаға қандай қатысы бар??? 

Неге жойдыңыз деудің орнына, ойыңызға келгенін ойланбай жазуға бола ма?!. Ескерту, бір-бірімізді танитын құрбы емеспіз, этика пен шекараны ұстаңыз! --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:50, 2024 ж. маусымның 4 (+05)

:Админ дұрыс айтады. Сексист болу ең ауыр күнәлардың бірі болып саналады. Ол Ібіліс шайтанның ісі ғой [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 13:36, 2025 ж. шілденің 4 (+05)

== Медиа Уики ==

&lt;s&gt;Қайырлы кеш. Уикипедияда [https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Tooltip-n-portal/kk-cyrl Translatewiki] сайтында аударылып қойған [[МедиаУики:Tooltip-n-portal]] [[МедиаУики:Articleexists]] бар. Соны жою мүмкін бе екен?&lt;/s&gt; -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 19:46, 2024 ж. маусымның 7 (+05)

== Procter &amp; Gamble ==

''Проктер мен Гэмбл'' мақаласын '''Procter &amp; Gamble''' деп жылжытып бересіз бе? Себебі бұл компанияның ресми атауы. Сосын, &lt;s&gt;Проктер және Гэмбл&lt;/s&gt;, ''Проктер мен Гэмбл'' жоя салу керек, ешкім олай іздемейді. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 01:24, 2024 ж. маусымның 9 (+05)
:{{@|Тұран}} Дайын, есік атауға мақалалар сільеніп тұр  --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:55, 2024 ж. маусымның 10 (+05)
::Рақмет, оны өзім жөндей саламын. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 10:23, 2024 ж. маусымның 11 (+05)
::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] енді &lt;s&gt;Проктер мен Гэмбл&lt;/s&gt; жоя салыңыз. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 11:08, 2024 ж. маусымның 11 (+05)

== Жақсы мақалалардағы хаос ==

Сәлеметсіз бе, Kasymov мырза! Жақсы мақалаларда бүртүрлі жағдай. [[Қымыз]] мақаласы жақсы мақалалар қатарында болса да, ол таңдаулы мақала белгсіне ие. [[Биология]] мақаласында белгі мүлдем жоқ. Бұл ситуацияны түзейсіз бе [[Қатысушы:Рахман999|Рахман999]] ([[Қатысушы талқылауы:Рахман999|талқылау]]) 00:35, 2024 ж. маусымның 13 (+05)
:{{@|Рахман999}}Кеш жарық, шешімді қателеспесем Амангелді мен Нұрлан мырзалар шешкен. Солардан нақты жауап алып, түзетпесе. --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 02:05, 2024 ж. маусымның 14 (+05)
::Солардан сұрап көрейім бе? [[Қатысушы:Рахман999|Рахман999]] ([[Қатысушы талқылауы:Рахман999|талқылау]]) 02:08, 2024 ж. маусымның 14 (+05)
:Иә --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 02:09, 2024 ж. маусымның 14 (+05)

== Вандализм  ==

‎Мықтыбек Оразтайұлы деген қатысушы менің [[Футболдан 2024 жылғы Еуропа чемпионаты (финал)]] мақаламды жойып, жылжытудың орнына көшіріп басқа атпен бастады [[Футболдан 2024 жылғы Еуропа біріншілігі (финал)]]. өзгенің еңбегін өзіңе жатқызу админге сай келмейтін нәрсе. бұған дейін менің рұқсатымсыз жеке бетімді бастап өндеген [[Қатысушы:TalgatSnow]]. сан үшін мақалаларды бастап бітірмейді:[[Футболдан Литва чемпионаты 2023]], [[Футболдан Украина кубогы 2021/22]]. мақала санатаулары дұрыс емес. әрекет етуіңізді сұраймын
@[[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]], @[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]], @[[Қатысушы:Салиха|Салиха]] [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 16:13, 2024 ж. шілденің 17 (+05)
:{{@|TalgatSnow}}Қалпына келді --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:46, 2024 ж. шілденің 18 (+05)
::@[[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] біреудің мақаласын жойып дәл сол мәтінді өз атыңызбен жариялағыңыз шындық па? @[[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] осылай шағымданып жатыр екен, бұл тіпті бір жарым жыл бұрынғы талқыалу, енді телеграмдағы топта шағымданып жатыр. --&lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 13:10, 2026 ж. ақпанның 10 (+05)
:::Бұл бетті де [[2026 Қысқы Олимпиада ойындары]]. Егер мен бұл бетке редирект жасамағанымда - [[2026 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары]] жағдай дәл осындай болар еді. Ол жәй ғана атауын өзгертпейді, бірақ мәтінді авторлығын көрсетпестен көшіріп алады [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 02:04, 2026 ж. ақпанның 11 (+05)

== Мақаланың көрінуі ==

Қайырлы күн!

[[Айбар Қайнарұлы Олжаев]] мақаласы неге гуглдан іздесе шықпайды? Тек уикидің ішінен іздегенде ғана шығады екен. 

Жауабыңызға алдын ала рақмет. [[Қатысушы:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] ([[Қатысушы талқылауы:Daniyal.aidarov5|талқылау]]) 12:41, 2024 ж. шілденің 22 (+05)
:{{@|Daniyal.aidarov5}} кеш жарық, меніңше біршама уақыт керек сияқты --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:54, 2024 ж. шілденің 22 (+05)

== Research about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub ==

Hi everyone, 

We would like to invite you to submit your responses to the survey dedicated to the tools that are used currently across the Wikimedia projects and the tools that you want to have.

This survey was made by the working group of the [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], and your responses will be reviewed afterwards, as we want to continue supporting the communities. That support can be documentation for certain most used tools by other communities across the region per specific topics, finding solutions for new tools to be created in the future, creating most needed tools in the region (so called &quot;regional wishlist list&quot;), and many other options.

''Deadline to fill in the survey is '''20th of August, 2024'''.''

Submit your answers [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIwzCDKs6jXPG7EpZe-JH2Mm1odU0_MAv1bO-z-nLOq9dlug/viewform?usp=sf_link '''here''']

Thank you in advance for your time that you will dedicate in filling in this survey --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:07, 2024 ж. шілденің 26 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&amp;oldid=27177596 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Мақаладағы қате ==

Қайырлы күн, [[Egov.Press|мына мақалада]] Instagram-парақшасы қате сілтемеге жолдайды екен. Сілтемені алып тастасаңыз жақсы болар еді. [[Арнайы:Үлесі/37.99.45.88|37.99.45.88]] 18:49, 2024 ж. шілденің 27 (+05)
:Түзетілді --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 19:38, 2024 ж. шілденің 29 (+05)

== [[Жоба:Инкубатор/Astana Vision]] ==

Қайырлы күн Мен өңдеуге жіберген мақаланы тексере аласыз ба? Қарау кезегінде әлі көп мақалалар бар екенін түсінемін және осы мақалаға ерекше назар аударғаным үшін кешірім сұраймын. Алдын ала көп рахмет! [[Қатысушы:Nomini Meo|Nomini Meo]] ([[Қатысушы талқылауы:Nomini Meo|талқылау]]) 13:48, 2024 ж. тамыздың 9 (+05)

== Мақаланы жою ==

Какого хуя менің қазақша мақалаларымды жоясыз ? Мен оларды орысша мақаладан өз қолыммен аударып, толықтай өзім өңдеп жарияласам, өшіріп тастағансыз. Какого хуя ? Қазақ тіліне деген құрметсіздік пе ?[[Қатысушы:Balgymbek Has Been|Balgymbek Has Been]] ([[Қатысушы талқылауы:Balgymbek Has Been|талқылау]]) 07:37, 2024 ж. тамыздың 14 (+05)
:{{@|Balgymbek Has Been}} Мақалаңызда '''қ**тақта''' ақпарат жоқ екен, саған ескерткенмін! Мақаласымақты артынан құл сияқты тегін кім өңдеп толықтыру керек?? Дым ақпарат жоқ, өтірік аудару функциясы арқылы топаста жасай алады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:57, 2024 ж. тамыздың 16 (+05)

== &quot;Бергамаск Сиютасы&quot; мақаласы жойылды.  ==

Сәлеметсіз бе! Менің &quot;Бергамаск Сиютасы&quot; атты мақалам тамыздың 4, сағат 21:00-де жойылды. Не себеппен жойылғанын айтып береңізші, мен қателерін түзетіп қайта жазып көрейін. Деректер ағылшын тілді мақала нұсқасынан алынды өйткені қазақ тілінде Бергамаск Сиютасы туралы мәлеметтер жоқ. [[Қатысушы:Nafpeg|Бекзат Азатұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Nafpeg|талқылау]]) 22:18, 2024 ж. тамыздың 17 (+05)
: {{@|Nafpeg}}Сіз мақала емес, жоба бастапсыз, атауы өзгеріп, тексерістен өтпей тұр: ''Бергамаск сюитасы'' --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 19:45, 2024 ж. тамыздың 19 (+05)

== Шақырым — километрдің қазақшасы ==

Қайырлы күн! Мен кей елді мекендердегі орысша сөздерді қазақшалап жатсам, оларды неге қайтадан орыс нұсқасына келтіріп жүрсіз? --[[Қатысушы:Kyzyljar muzei|Kyzyljar muzei]] ([[Қатысушы талқылауы:Kyzyljar muzei|талқылау]]) 13:35, 2024 ж. тамыздың 20 (+05) Мысалы, мынау жерде [[Ақшоқы (Солтүстік Қазақстан облысы)]].
:{{@|Kyzyljar muzei}}Ресми түрде қалай? шақырым деген сөзге дереккөздер көрсетсеңіз. Халықаралық сөзді аударған дұрыс па? --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:16, 2024 ж. тамыздың 22 (+05)
:: Ойбай, сіз жаңалықтарды қай тілде көресіз, оқисыз?! [https://egemen.kz/article/371013-kolik-infraqurylymyn-damytugha-568-mlrd-tenhge-bolinedi Мынау кешегі жаңалықта] басты газетте шыққан ақпарат — километр емес. --[[Қатысушы:Kyzyljar muzei|Kyzyljar muzei]] ([[Қатысушы талқылауы:Kyzyljar muzei|талқылау]]) 07:03, 2024 ж. тамыздың 28 (+05)
:::{{@|Kyzyljar muzei}} Осы туралы телеграмм тобына қосылып, сонда талқылаңыз. Егер шақырым деген 100 пайыз сенімді болсаңыз СІЗ барлық мақала өзгерте аласыз ба???? --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:44, 2024 ж. тамыздың 28 (+05)
:::: Бұл талқылайтын дүние емес. Бұны бәрі біледі, сізден басқа. --[[Қатысушы:Kyzyljar muzei|Kyzyljar muzei]] ([[Қатысушы талқылауы:Kyzyljar muzei|талқылау]]) 09:03, 2024 ж. тамыздың 30 (+05)
:{{@|Kyzyljar muzei}} Сізден 100 пайыз дәлел болмағандықтан '''км''' қалады. ''Бұны бәрі біледі'', 20 млн халықтан немесе осында белсенді 250 қатысушыдан сұрадыңыз ба? --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:21, 2024 ж. тамыздың 30 (+05)
:: Сіз теледидардан референдум сияқты сөздерді естіп, шақырым деген сөзді қалай елемей қалғансыз? --[[Қатысушы:Kyzyljar muzei|Kyzyljar muzei]] ([[Қатысушы талқылауы:Kyzyljar muzei|талқылау]]) 12:18, 2024 ж. қыркүйектің 1 (+05)

== Түркістан облысы бауырлас қалалары  ==

неге алынып тасталды? [[Қатысушы:Nurbol9393|Nurbol9393]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurbol9393|талқылау]]) 18:53, 2024 ж. тамыздың 20 (+05)

== Үлгі-инфобокс керек еді ==

Қайырлы күн! Тарихи нысандар мен ескерткіштер бойынша енгізілген беттерді өңдеп, жаңа материалдар енгізбекші едім, соған үлгі-инфобокс жасап бере аласыз ба? (мен жасауды білмеймін). Жасау барысында үлгіде - атауы/суреті/орналасқан жері/ескерткіш түрі/кезеңі/авторы/нысан мәртебесі деген тұстар көрсетілсе. Мысалы, [[Тәнеке батыр мазары]]. Алдын ала рахмет! Салиха 16:39, 2024 ж. тамыздың 21 (+05)
:{{@|Салиха}} Кеш жарық, мысалға көрсетіп жіберсеңіз (үлгіні) --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:17, 2024 ж. тамыздың 22 (+05)

:Қайырлы күн! Мысалы,
:{{Тарихи нысан
: | атауы =  Тәнеке батыр мазары
: | Суреті = 
: | сурет атауы = 
: | орналасуы =  Жетісу облысы, Ақсу ауданы
: | жасалу кезеңі = ХІХ ғасыр  
: | сәулетші =
: | мүсінші = 
: | нысанның түрі = қала құрылысы және сәулет 
: | нысан мәртебесі = киелі нысан 
:}}
: қосарыңыз болса қосуға болады. Салиха 11:06, 2024 ж. тамыздың 23 (+05)
:Жақсы --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:59, 2024 ж. тамыздың 24 (+05)

== “Мұса пайғамбар” мақалаға енгізілген өзгерістерді қайтару ==

Bekzat Alibek есімді қолданушы жазған мәтін Уикипедияның стильдік талаптарына сәйкес келмейді. Мысалы, бүкіл мәтін тек жеке және исламдық тұрғыдан сипатталған. (&quot;Ғ.С&quot;, стиль, анықтама) [[Қатысушы:Jondjas|Jondjas]] ([[Қатысушы талқылауы:Jondjas|талқылау]]) 09:24, 2024 ж. тамыздың 25 (+05)
:{{@|Jondjas}} Ол жағы дұрыс, бірақ сіз неге '''Киелі кітапқа''' сілтеп тұрсыз --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:40, 2024 ж. тамыздың 26 (+05)

== Мақалаларды жою ==

Ассалаумағалейкүм! [[Назар]] мен [[Абыл Өтембетұлы]] мақалаларын жоюға ұсынамын. Біріншісі түсініксіз, екіншісі қайталанған. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:47, 2024 ж. тамыздың 25 (+05)

== Үлгі-инфобокс туралы ==

Қайырлы таң, Айдын! Тарихи нысанға үлгі-инфобокс жасауға мысал ретінде [[Қызыл таң маталар үйі]] бетін көріңізші, жаңа ғана жаздым. Салиха 11:30, 2024 ж. тамыздың 31 (+05)
:Жақсы, уақыт тығыз болғандықтан, уикипедияға көңіл бөле алмай жатырмын --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:15, 2024 ж. қыркүйектің 2 (+05)

== Жою №2 ==
Кеш жарық! ''Асыл Тұрсынбекұлы Шубай''‎ және ''Әйел тілі'' мақалаларын жоюды ұсынамын. --[[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 00:33, 2024 ж. қыркүйектің 5 (+05)
:Жойылды, {{@|І Хәріполла}} --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 14:35, 2024 ж. қыркүйектің 8 (+05)

== Мақалада қате бар ==

Қайырлы күн. [[Egov.Press|Мына мақаладағы]] Instagram сілтемесі дұрыс емес екен. Түзеп жіберсеңіз. egov.kz орнына egovpress болуы керек. [[Арнайы:Үлесі/37.99.44.42|37.99.44.42]] 09:58, 2024 ж. қыркүйектің 8 (+05)
: Инстапарашаңызды түзеп қойдым. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 10:24, 2024 ж. қыркүйектің 8 (+05)

== Қ.К. Тоқаев туралы ==

Тоқаевтың Тимурдан басқа тағы Манира (1987 ж.т.) деген қызы бар екен ғой. Оны неге ешкім жазбайды ? Рақмет  [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 11:06, 2024 ж. қыркүйектің 8 (+05)

== Аналды секс ==
Сәлем, ''бұл мақаланы'' жою керек! Масқара емес пе? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 21:31, 2024 ж. қыркүйектің 11 (+05)
:Кеш жарық, енді ол масқара болғанда көп тілде жазылған, бар нәрсені қайтіп жоямыз. Басқа админдерден сұрап көріңіз --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:56, 2024 ж. қыркүйектің 12 (+05)

== Қазақстанның темір жол бекеттері ==

Жалпы фотосуреттер қосқанда түсірген жылы міндетті түрде болу керек деп ойлаймын. Себебі қай жылы түсірілгенін оқырман білу керек. Екіншіден сол суретті, мысалы вокзалдардың дизайны өзгерсе, қайта жіберсең сурет бар деп қабылдамайды, егер жылы болмаса. 
Мен 10 жылдан бері Фотопланета энциклопедиясына суреттер жіберіп жүрмін, бәрінде де түсірген күнін, айын сұрайды. [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 09:54, 2024 ж. қыркүйектің 13 (+05)
:{{@|Мағыпар}}Кеш жарық, суреттің атауы ұзақ сияқты. Сипаттамасы бөлімінде бәрін жазып көрсетуге болады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:21, 2024 ж. қыркүйектің 14 (+05)
::Жақсы, келесілерін қысқартармын. [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 10:40, 2024 ж. қыркүйектің 15 (+05)

== Үлгілер ==


== Үлгілер ==
Ассалаумағалейкум! [[АФК чемпиондар лигасы элитасы|АФК чемпиондар лигасы]] мен [[КОНКАКАФ чемпиондары кубогы|КОНКАКАФ чемпиондар лигасы]]ның атауы өзгеріпті. Үлгілерді қайтеміз? Атауын өзгертеміз бе? --[[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылау]]) 12:27, 2024 ж. қыркүйектің 16 (+05)
:Кеш жарық! Навигациялық үлгілерді ма, егер сол болса иә. Әрі ескі атаудағы үлгіні жою керек --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 20:01, 2024 ж. қыркүйектің 16 (+05)

== Жою №3 ==
Қайырлы кеш. Мақала атауларын бір үлгіге келтіру үшін мына сілтеме беттерді жою керек болып тұр:
* ''КИМЭП''
* Үлгі:Кәрім Мәсімовтың министрлер кабинеті (2016 жыл 6 мамыр)
-- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 00:40, 2024 ж. қыркүйектің 30 (+05)
:{{@|Casserium}}Екіншісін не үшін жою керек? Атын өзгерту керек, тарихы сақталады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:45, 2024 ж. қазанның 1 (+05)
::Ол дубликат болып тұрған үлгі. Ішіндегі мазмұны [[Үлгі:Кәрім Мәсімовтің II министрлер кабинеті]] осы үлгімен біріктірілген. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 22:57, 2024 ж. қазанның 1 (+05)

== Санат ==

Кеш жарық! &quot;Қазақ билері&quot; санатында [[Би (өнер)]] мен [[Би (тұлға)]] аралас екен. Бұл санатты [[Би (өнер)]]-ге қалдырып, қазақ тұлғаларын &quot;Қазақ би-шешендері&quot; санатына көшірсек қайтеді? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:19, 2024 ж. қазанның 2 (+05)

* Санаттар дұрысталды, мәселе шешілді. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:39, 2024 ж. қазанның 3 (+05)

== Results from the survey about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub ==

Hi everyone,

During August 2024, we sent you a survey about the tools, so now we would like to bring to your attention the conclusions and results from the survey, which you can explore on this '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Tools|Meta page]]'''.

I hope you will enjoy exploring the mentioned tools on the page, along with other conclusions from the survey. Thanks for your time, and we will continue working on this important topic. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 17:10, 2024 ж. қазанның 7 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&amp;oldid=27177596 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Біріктіруге немесе жоюға ұсынылған мақалалар тізімі ==

Біріктіруге немесе жоюға ұсынылған мақалалар тізімі:

1.0 – ''Қазақстандағы хандық биліктің жойылуы'' (жақсысы) 

1.1 – &lt;s&gt;Қазақ хандығындағы биліктің жойылуы&lt;/s&gt;

1.0 – Саңырақ Тоқтыбайұлы батыр (жақсысы)

1.1 – Саңырық Тоқтыбайұлы

1.2 – Саңырақ батыр Тоқтыбайұлы

1.0 – Хангелді Сырымбетұлы

1.1 – Ханкелді батыр 

1.0 – олбарыс би

1.1 – Жолбарыс Жылқайдарұлы

1.0 – Әлмерек абыз

1.1 – Әлмерек Жаншықұлы

[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:03, 2024 ж. қазанның 9 (+05)

== Translation request ==

Hello, Kasymov.

Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]]/[[:ru:Родрик, Дэни]] in Kazakh Wikipedia?

Yours sincerely, [[Қатысушы:Oirattas|Oirattas]] ([[Қатысушы талқылауы:Oirattas|талқылау]]) 16:14, 2024 ж. қазанның 14 (+05)

== Координаттар ==

Ассалаумағалейкум! Қала туралы мақала жазғанда картадан географиялық орнын көрсетпей жатыр ғой. [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылау]]) 13:50, 2024 ж. қазанның 28 (+05)
: Уағалейкум салам! Бұл кемшілік кейбір үлгілердің әлі жазылмағанына байланысты болып отыр. Мысалы, мен екі жаңа үлгіні жүктеп қойдым, енді [[Кайенна]] мен [[Уагадугу]] қалалары картада көрсетіліп тұр. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 17:25, 2024 ж. қазанның 28 (+05)
::{{@|Мықтыбек Оразтайұлы}} қай мақала? Позкартасы жасалмаған болу керек --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:14, 2024 ж. қазанның 29 (+05)
:::[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt;, [[Сан-Томе (қала)|Сан-Томе]], [[Сент-Джорджес]] мақалаларында тұр. Кей қалалардікі әдемі боп шығады, ал кейбіреуде олай емес--[[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылау]]) 00:39, 2024 ж. қазанның 30 (+05)
:жақсы --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 20:04, 2024 ж. қазанның 31 (+05)
: Иә, мәселе Позкартада болып тұр. Мен тағы Сальвадор және Эритреяны қостым, әрі қарай іліп әкетсеңдер жақсы болар ед... --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:26, 2024 ж. қазанның 31 (+05)
::Иә, жасап жатырмын--[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:27, 2024 ж. қазанның 31 (+05)
:{{@|Мықтыбек Оразтайұлы}} Елді мекен үлгісін толық толтыру керек. Ауданы, халқы, телефоны сияқты мәліметтер жоқ қой және дұрыс толтыру керек, ел деген параметрге ешқандай сілтеме немесе туды қоюға болмайды --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:27, 2024 ж. қазанның 31 (+05)
::[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt;, ел деген параметрге тек елдің атын жазып жатырмын, еш сілтемесіз, үлгісіз--[[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылау]]) 01:15, 2024 ж. қарашаның 1 (+05)

== Неге жойдың? ==
''Махмет Құлмағамбетов'' деген танымал саясаткер туралы мақаланы не пиғылмен жойғансың? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 21:53, 2024 ж. қарашаның 24 (+05)
:{{@|Елмұрат Х}} жедел жоюға ұсыныпты, содан соң жойылды. '''Пиғылға келсек ата жауым болу керек''' --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:00, 2024 ж. қарашаның 24 (+05)
:: Ата жауың болатындай саған бірдеңке істеп қойған ба? [[File:Face-smile-big.svg|23px]] Негізі әйгілі тұлға, сақтап қалуға болатын еді. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 22:05, 2024 ж. қарашаның 24 (+05)
:{{@|Елмұрат Х}} Қалпына келтірілді, жедел жоюға ұсынған қатысушыдан сұрап көріңіз. Мүмкін дубликат мақала ма екен? --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:11, 2024 ж. қарашаның 24 (+05)
:Мақала тым қысқа, екіншіден қайталанған. Сондықтан жедел жоюға ұсынылған. Міне жақсысы: [[Махмет Ибатоллаұлы Құлмағамбетов]]. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:15, 2024 ж. қарашаның 24 (+05)
::{{@|Елмұрат Х}} мақаланы жоюға ұсынған себебім көрсетілген, бір тұлға туралы екі мақала бола алмайды, &quot;Махмет Ибатоллаұлы Құлмағамбетов&quot; мақаласы бірінші басталған, сондықтан сол қалуға құқылы деп ойлаймын. Жалпы бұл тұлғаның маңыздылығы күмән тудырады. Қосатын ақпаратыңызды осы мақалаға қосуды сұраймын.--[[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 22:37, 2024 ж. қарашаның 24 (+05)
::: Алғашқыда жоюға себеп ретінде дубликат деп көрсетілмеген еді. Дубликат болса, жояйық әрине. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 22:57, 2024 ж. қарашаның 24 (+05)

== Үлгі ==

Ассалаумағалейкүм. &lt;nowiki&gt;{{Договор}}&lt;/nowiki&gt; үлгісі жарамсыз сияқты, дұрыстап бересіз ба? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:34, 2024 ж. қарашаның 27 (+05)
: Уағалейкум салам! Үлгі жарамды, бірақ орысша қалып қойған сөзді қазақшаға ауыстыру керек, сонда бәрі жақсы шығады. Мен қазір осы үлгіні мақалаға қосамын. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 09:57, 2024 ж. қарашаның 28 (+05)
::Рақмет! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 10:45, 2024 ж. қарашаның 28 (+05)

== Неге жойылды? ==

Сурет:Maska--kazahstan-shou1.jpeg осы суретті &quot;Маска&quot; мақаласына кірістіріп қоям деп жүктеп қойсам жойып тастапсыз. Адамның еңбегін еш етуді білесіз, ә. Толықтырамын оны әлі!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 23:39, 2024 ж. желтоқсанның 14 (+05)
:{{@|Madi Dos}}Екеуі де жойылады, себебі авторы мен қайнаркөзі көрсетілмеген. дайын суретті жүктеу қандай еңбек? --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:42, 2024 ж. желтоқсанның 14 (+05)
::Білем, оны көрсету керек екендігін. Менің енгізген бұрынғы суреттерімде дереккөздер бар. Кейінірек енгіземін, оның үстіне бұл еркін сурет емес. Тек осы Қазуикиде ғана орналасатын сурет, сосын адамның жасаған ісін құнсыздандырмаңыз. Админ болсаңыз, өзіңізге админсіз.Дайын суреті де енгізілмеген қаншама мақала бар.  [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 23:48, 2024 ж. желтоқсанның 14 (+05)
:::Қалпына келтіремін, бірақ авторы мен дереккөзін көрсете кетсеңіз --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:54, 2024 ж. желтоқсанның 14 (+05)

== Координат модулін жаңарту ==
Module:Coordinates модуліне көптеген жаңартулар енгізілді, соларды қазақша нұсқасына енгізіп, координаттардың мақаладағы орналасуын дұрыстау керек. Модульді соңғы рет сіз өңдепсіз, жаңартып жіберуіңізді сұраймын. [[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 22:45, 2024 ж. желтоқсанның 22 (+05)
&lt;s&gt;:Дайын --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:41, 2024 ж. желтоқсанның 23 (+05)&lt;/s&gt; Нақтылау керек

:Мысалы: [[Екібастұз]] немесе кез келген қала жайлы мақаланы ашқанда, коориднаттар инфобокспен бірге жабысып тұрады. Соны түзесеңіз. [[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 23:38, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05)
::{{@|Murat Karibay}}Ол үлгіден емес, уикипедияның интерфейсі жаңарғаннан болып тұр. --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:09, 2024 ж. желтоқсанның 27 (+05)

== Кедергі  ==

Саламатсыз ба, мазалағыныма кешірім сұраймын. Мен қазақша Википедияға өз үлесімді қосқым келеді, алайда шегіндіруші 1nter pares деген адам менің әрбір өңдеуімді себепсіз жойып жатыр. Мен одан неге өңдеулерімді жойғаның сұрадым, бірақ нақты жауап ала алмадым. Осы жайында шара қолдансаңыз. Алдын ала рақмет  [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:33, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05)

== Айдаушы мақала ==

Француз және үнді соғысы деген жойылған мақаланы айдаушы бет ретінде қалпына келтіру үшін сыртқы сілтемелерді қалай қолдансам болады және оған рұқсатым бар ма [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:43, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05)

== Администраторды сайлау ==

Кеш жарық! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 21:56, 2025 ж. қаңтардың 1 (+05)

== Үлгі ==

Кеш жарық! Осы үлгінің басқасы бар ма? (Үлгі:Апат). Көрсетілімі нашарлау, не қолдануға болады орнына? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 00:08, 2025 ж. қаңтардың 22 (+05)
:Бсақасын біле алмадым, мүмкін дубликат жасай бермей, осы үлгіні жаңарту керек шығар --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:11, 2025 ж. қаңтардың 22 (+05)

== Администратор құқығынан айыру ==

Кеш жарық! [[Уикипедия:Администратор құқығынан айыру|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:31, 2025 ж. қаңтардың 23 (+05)

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 11:23, 2025 ж. қаңтардың 26 (+05)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 тізімін пайдаланып User:Doc James@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Байланыс ==

Kasymov мырза сізбен қалай байланысқа шықсақ болады, мақала өңдеуге қатысты кейбір сұрақтар бар еді? [[Қатысушы:Nirvana 0099|Nirvana 0099]] ([[Қатысушы талқылауы:Nirvana 0099|талқылау]]) 11:21, 2025 ж. ақпанның 5 (+05)

== Бітікші сайлауы ==

Қайырлы таң! [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 07:34, 2025 ж. ақпанның 19 (+05)

== Господин Касымов  ==

Господин Касымов, как с вами связаться? У нас есть вопросы по редактированию статьи [[Қатысушы:1lockeny|1lockeny]] ([[Қатысушы талқылауы:1lockeny|талқылау]]) 19:54, 2025 ж. наурыздың 14 (+05)

== Assistance with Template Updates on Kazakh Wikipedia ==

Hello Kasymov, I hope you're doing well. I recently made a request on the Kazakh Wikipedia village pump regarding updating certain country data templates to align with standard formatting. Since this impacts multiple pages, I’d appreciate your input or assistance in addressing it. You can find my request here: [[Уикипедия:Форум#Replacing &quot;Country data&quot; templates with &quot;Үлгі:Байрақ&quot;.]] Please let me know if you need any clarification. Thank you for your time and consideration! Best regards. [[Қатысушы:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[Қатысушы талқылауы:OperationSakura6144|талқылау]]) 07:35, 2025 ж. наурыздың 26 (+05)

== Sorting files in categories ==

Hi! I hope you can help me a bit.
[[Үлгі:Non-free media]] seems to put files in [[:Category:Тегін мақалалар]] and according to Google Translate it means free files. It should say something like &quot;All non-free files&quot; like [[:en:Template:Non-free media]].
Also [[Үлгі:Free media]] should put files in &quot;All free files&quot; like [[:en:Template:Free media]]. Can you help fix?
Finally there seems to be a lot of redundant categories in [[:Санат:Уикипедия:Суреттер]]. Can you delete those that are not needed? 
If you want to rename the categories wit files without machine-readable source, author etc. you need to use Translatewiki. You can see more at [[:m:File_metadata_cleanup_drive/How_to_fix_metadata#Finding_images_without_an_information_template]]. [[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 23:23, 2025 ж. сәуірдің 11 (+05)
== Бетті жою ==
Қайырлы күн, Қасымов мырза. ''Қатысушы:Austrian Cat/зертхана/Осман империясы'' бетімді жоюыңыздың себебі не? [[Қатысушы:Austrian Cat|Austrian Cat]] ([[Қатысушы талқылауы:Austrian Cat|талқылау]]) 09:55, 2025 ж. сәуірдің 25 (+05)
:қалпына келтірдім, бірақ ондай мақала бар ғой. Бұрынғы автордың еңбегін жоққа шығарып, зертханаңыздан көшіре салу болмайды --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:54, 2025 ж. сәуірдің 26 (+05)
::неге? Қазақша Уикипедияда мақалалардың көбісі безендіру, яғни эстетика, дереккөздер мен сілтемелердің болуы тараптарынан біраз ақсап, және жалпы сапа критерийлерін қанағаттандырмайды деп айтуға болады. Әсіресе ол басқа тілдік бөлімдермен салыстырғанда байқалады. Егер де біздегі мақаланы ағылшын бөлімінде қолданылған сілтемелер мен деректерге негізделіп, оны бейімдеп һәм безендіріп, қайтадан жазғаннан не залал? Бір түсіндіріп жіберсеңіз [[File:Face-grin.svg|25px]] [[Қатысушы:Austrian Cat|Austrian Cat]] ([[Қатысушы талқылауы:Austrian Cat|талқылау]]) 23:15, 2025 ж. сәуірдің 26 (+05)
:::соны неге мақаланың өзің безендіріп, толықтырып жаңартпасқа --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:22, 2025 ж. сәуірдің 26 (+05)
::::әзірше жазылу үрдісінде, зертханамда мәтін толық дайын болған соң, мақаланың өзіне бір-ақ өңдеме арқылы көшіре салам деген ой болған негізі. Себебі қазуикидегі кейбір үлгілер, мысалға [[Үлгі:Sfn]] жеке өзіме қазірше шамалы түсініксіз болып тұр (себебі орыс Уикипедиясында бұл үлгіні қолдану үшін, [[Үлгі:Cite book]] дегеннің &quot;| ref =&quot; қатарында автор есімін енгізіп, дәл соны ''sfn'' үлгісіне қоясың). Жазып аяқтаған соң, бұл үлгі дұрыс жұмыс істеп, барлық ақпарат толық екеніне көзім жеткенде жария етемін (деп ойлағанмын). Ондайға тыйым салынған ба? [[Қатысушы:Austrian Cat|Austrian Cat]] ([[Қатысушы талқылауы:Austrian Cat|талқылау]]) 23:32, 2025 ж. сәуірдің 26 (+05)
:Сапаға көмектесер еді, түсінгенім көп өңделген уикипедия тереңдігі көп болады екен --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:46, 2025 ж. сәуірдің 26 (+05)

Балам, ''Абсурдизм'' деген мақаланы неге жойдың? Қайтара салшы... --[[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 23:37, 2025 ж. Мамырдың 2 (+05)
:Қалпына келді, {{@|І Хәріполла}} --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:38, 2025 ж. Мамырдың 9 (+05)
Сәлем, [[Хасанкейф]] және [[Ойжұмбақ]] мақалаларын неге жойғансың? Қалпыларына келтіргенің дұрыс болады. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 22:05, 2025 ж. Мамырдың 7 (+05)
:Кеш жарық! {{@|Елмұрат Х}} Ол қатысушы тоқтамай мақалалар жазған екен, барлық мақаласын жойғанмын. Қалпына келтірмеймін, себебі біреудің шала жұмысын админдер артынан неге ретке келтіріп отыру керек? --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:38, 2025 ж. Мамырдың 9 (+05)
:: Сәлем! Жалпы ондай жерде «тексерілмеген мақала» деген үлгіні қолданған жөн. Басқа қатысушылардың еңбегін елейтін болсақ, әрине. Немесе «бастама» деген үлгі де бар және оған қатысты көптеген нақтылау белгілерін қолдануға болады, егер мақалалар санын күрт азаюын қаламасақ. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 23:57, 2025 ж. Мамырдың 11 (+05)
:{{@|Еститін Азамат}} кеш жарық! Онсызда сондай үлгі қойылады, бірақ оның мазмұнын, сапасын, грамматикасын кім тексереді. Біреудің артын кім тегін тексеріп, көзді қызартып, қиналып отыру керек. Ынтасы мен жауапкершілігі жоғары адам жазатын нәрсені жазады, жай шетелге барып қайту үшін жасамайды. Шындық солай --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:49, 2025 ж. Мамырдың 13 (+05)
:: Қызықсың. Сені мұнда біреу мәжбүрлеп жатыр ма? --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:00, 2025 ж. мамырдың 15 (+05)
:Бірнеше қатысушы ғана тексеріп, уақытын бөліп, сапасыз дүниемен күресіп жүр. Соның ішінен Сені байқамадым. Сондықтан уақытты маған құрта бермей, жақсы мақалалар дамытуға үлес қоссаң немесе қате, жетіспейтін үлгілерлі толықтырса жақсы болар еді. Егер оларды түзетіп тексеріске салсаң, жоюға болмайды. Осыны әсіресе оқушылар мен студенттер көп пайдаланады. Мазмұны копи паст жасалған нәрседен қазуикипедияның сапасына күмәнмен қарайтын болады. Айдаладағы біреудің мақаласына басты ауыртудың қажеті шамалы. Болмаса телеграм топқа жаз, осы мәселені шулатып жүргенімізге біраз болды. Бірақ көбісі робот сияқты, қыстырмайды,  бір рет қана өңделген, аударылған, конвейер мақалаларын минут сайын жазып отырады.  --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:58, 2025 ж. мамырдың 15 (+05)
:: Әлгі [[Абсурдизм]] мақаласын алайықшы — оны өзің жойдың, өзің қалпына келтірдің. Жалпы оны жоятындай ештеңе көріп жатқан жоқпын, әжептәуір мақала. Орфографиялық қателер бар әрине, бірақ ол енді басқа әңгіме. Мүмкін, жойғанда сен оны оқымаған да шығарсың? Солай болып көрінеді. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 17:36, 2025 ж. мамырдың 18 (+05)
:Ол да мүмкін, себебі жоймай қарап шыққанымда түзететін заттары көп болды. Сондықтан 2-3 минут аралықта жасалған мақалалардың сапасына күмн тудырдым. Сондықтан соған ұқсас дүниелерді қарамай жойғаным бар. --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:09, 2025 ж. мамырдың 20 (+05)
:: Сөйтіп жүріп сапалы мақалаларды құртып жүрсің. Басқа қатысушылар Қазақ уикипедиясындағы мақалалар санын арттырып жатқанда, сен осындай керағар әрекетпен айналысып, не пайда таппақшысың? --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 23:17, 2025 ж. мамырдың 21 (+05)
:{{@|Еститін Азамат}} сені және басқа да ұқсас '''фейк''' аккаунтарды бұғаттау жайлы талқылап жатыр. Соған қарағанда шынымен 4-5 аккаунт бір адамға тиесілі болу керек. Сен мені қадалағанша басқа шаруалармен айналыссай, істейтін тірлігін, жұмысын жоқ па? --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:58, 2025 ж. мамырдың 22 (+05)
:: Мұнда фейк жұмыспен айналысқанды сені ғана көріп тұрмын. Жарайды, сен мылжи бермей, қатесіз жазуды үйреніп алсаш. Әртүрлі фейк тапсырмаларды «қадалағамай». --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 08:09, 2025 ж. мамырдың 23 (+05)
:::Бұл даудың қажеті жоқ, бір-біріміздің уақытымызды алып нестейміз?
:::Әркім барынша жұмыстанып жатыр, арасында қателерде болады, мінсіз адам жоқ)
:::@[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]], сізге ұсыныс, басқа қатысушылардың әрекеттерін «қадағаламай» өзіңіз де мақала жазып бастаңыз. Мүмкін сіздікі ең үздігі болып шығар?
:::Осы талқылау былай (агрессивті түрде) жалғаса берсе шынымен де бұғаттау шараларын еңгізуге тура келеді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 08:25, 2025 ж. мамырдың 23 (+05)
:::: Артық кетсем, кешірерсіз. Жалпы бейтарап болуға тырысқанмын... --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 09:18, 2025 ж. мамырдың 23 (+05)
:{{@|Еститін Азамат}} не деген екі жүзділік пен жасанды жауап. Бейтарап дей ма... деп Сен, не пайда таппақшысың деген жауаптар ше? --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 13:33, 2025 ж. мамырдың 24 (+05)
*{{@|Еститін Азамат}} Айтқаным келді. Құрметті админдер осы және осыған ұқсас '''ФЕЙК-ПРОВОКАТОР''' аккаунттың бәрін бұғаттап жою керек. ''Мира бел, Джамбул, осы аккаунт, Хәриполла'' деген аккаунт бір адамның артында. Кім екенін де сезіп тұрмын. {{@|Batyrbek.kz}}, {{@|Нұрлан Рахымжанов}} шара қолдансаңыздар. '''Ң''' әрпіне әдейі қате жіберіп, айтқан жауабынан байқадым. Өзінің жұмысы мен жеке өмірі жоқ па? Дені дұрыс емес-ау (осындай сөздер жазуға тура келіп тұр). Егер сіздер әрекет қылмасаңыздар өзім ретке келтіремін --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 13:28, 2025 ж. мамырдың 24 (+05)
*:Еститін Азамат деген қатысушыны 6 айға блоктадым. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 16:29, 2025 ж. мамырдың 29 (+05)

== CEE Meeting 2025 ==

Сәлеметсізбе. Биыл Грекияның Салоники қаласында CEE Meeting 2025 конференциясы болады. Біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2025|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 23:25, 2025 ж. мамырдың 15 (+05)
:дауыс берілді --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:01, 2025 ж. мамырдың 16 (+05)

== Техникалық мәселе ==

Ұлы мәртебелім, мен жоқ кезде қандай техникалық мәселе туындады? Мүмкін кейбіреуін шеше алармын. Талқылау легінне жазайын десем жаза алмай қалыппын, бұл менде ғана ма білейін деп едім. Әзірге себебін таба алмай жатырмын. Санатта неге мақалалар қазақ алфавитімен ретттелмейді деген сұраққа әлі жауап тапқам жоқ, мен жоқта анау үш нұсқа деген пәле жоғалыпты, қуанып қалдым.  &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 20:51, 2025 ж. мамырдың 21 (+05)

:Арыстанбек, үш нұсқаны алдырттық қой әйтүп-бүйтіп. Талқылау легін барлық уики бойынша аламыз деп жатыр еді. Сол алып тастаған болар. Санаттар туралы сұрап көрейін. Осы бет иесінен кешірім өтінем, оның атынан жауап беріп отырғаным үшін. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 08:52, 2025 ж. мамырдың 22 (+05)
::@[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] Талқылау легі деген керемет дүние еді, жақсы дүниені неге құртқанды жақсы көреді екен. Фейсбуктың да алғашқы кездегі дизайны мен талқылау құрылымы өте әдемі еді, қазір быт-шыт бірдеңе болып кетткен.  &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 10:18, 2025 ж. мамырдың 22 (+05)

== [[Бауыржан]] ==

Why are you removing the name I added? [[Қатысушы:Altenmann|Altenmann]] ([[Қатысушы талқылауы:Altenmann|талқылау]]) 00:25, 2025 ж. мамырдың 28 (+05)

== Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! ==

Hi everyone, 

We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there.

The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]'').

If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''.

[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 16:17, 2025 ж. мамырдың 29 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Үлгі ==

Қайырлы кеш! Апат және Оқиға үлгілерін ретке келтіре аласыз ба? Нашарлау екен. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 21:56, 2025 ж. маусымның 1 (+05)
:Кеш жарық! Қазір өңдей алмаймын, кейінірек --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:57, 2025 ж. маусымның 1 (+05)
::Қайырлы түн. Осыны ұмытып кетпеңізші. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 00:05, 2025 ж. маусымның 18 (+05)

== Жеке кеңістігімдегі мақалалар ==

Қайырлы күн.Неліктен менің жеке кеңістігімдегі мақалаларды түсіндірместен өшірдіңіз? Мен негізгі мақала кеңістігін толтырмау үшін бос уақытымда жұмыс істейтін жаңа мақалалар жасадым. (Қатысушы:Programman/Kickstarter, т.д.). Барлық жойылған мақалаларды қалпына келтіруді сұраймын. [[Қатысушы:Programman|Programman]] ([[Қатысушы талқылауы:Programman|талқылау]]) 15:46, 2025 ж. маусымның 11 (+05)

:Кеш жарық! Ол жерде ешқандай мақалалар көріп тұрған жоқпын. Бәрі бос бет қой? [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 01:05, 2025 ж. маусымның 13 (+05)
::Иә, әзірге бос беттер болды, онда мен мәтінді біртіндеп қосуды жоспарладым. Осы беттердің барлығын қайта жасауым керек пе, әлде оларды қалпына келтіре аласыз ба? [[Қатысушы:Programman|Programman]] ([[Қатысушы талқылауы:Programman|талқылау]]) 13:40, 2025 ж. маусымның 13 (+05)
:::асықпай, біртіңдеп жазған дұрыс-ау. [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:24, 2025 ж. маусымның 14 (+05)

== Мыстангер жайлы ақпаратты мақұлдау ==

Сәлем! Мыстангер жайлы бетті қазақшаға аударып, ақпарат қосып едім. Соны мақұлдап, жариялап жіберсеңіздер. [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 14:19, 2025 ж. маусымның 13 (+05)

:Жалпы, қарап жіберетін біреу-міреу бар ма екен мұнда?)) [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 11:47, 2025 ж. маусымның 16 (+05)
:Сілтемесін беріңіз. Қарап берейін. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:42, 2025 ж. маусымның 17 (+05)
::{{@|Aweworthy}} кеш жарық! Басқа да белсенді қатысушылар мен админдерден көмек сұрасаңыз болады--[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:57, 2025 ж. маусымның 17 (+05)
::Қайырлы күн! https://en.wikipedia.org/wiki/The_Witcher осының қазақшасын бастап берсеңіз)) [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 15:26, 2025 ж. маусымның 25 (+05)
::Өтініш жасағаныма 9 айдың жүзі болып қалыпты... 
::https://en.wikipedia.org/wiki/The_Witcher [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 11:44, 2026 ж. ақпанның 11 (+05)
:[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] сіз көмектесе аласыз ба? [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 11:46, 2026 ж. ақпанның 11 (+05)
::Сізге бетті бастап беру керек пе? Әрі қарай өзіңіз толықтырасыз ба? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:51, 2026 ж. ақпанның 11 (+05)
:::Дәл солай. Жаңа материал бастауға әлі құқығым жеткіліксіз, сондықтан тек өңдей аламын. [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 11:56, 2026 ж. ақпанның 11 (+05)
::::Бастадым, өңдей беріңіз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:08, 2026 ж. ақпанның 11 (+05)

== Жою ==

Сәлеметсіз бе! &lt;s&gt;Асқар Алтынбекұлы Күлібаев&lt;/s&gt; осы мақаланы жоюыңызды сұраймын [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 03:48, 2025 ж. маусымның 15 (+05)
:дайын --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 13:45, 2025 ж. маусымның 15 (+05)

== Біріктіру ==

Сәлеметсіз бе! [[Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжіліс төрағасының орынбасарлары]] мен оның ағылшынша нұсқасын (Deputy Chairman of the Mäjilis) біріктіріп, барлық мақалаларда қолдана берсек қалай жалпы ? Егер рұқсат болса, біріктіруіңізді сұраймын. Рақмет [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 03:19, 2025 ж. маусымның 16 (+05)
:жақсы, өзіңіз жұрыс деп шешсеңіз, жылжыта беріңіз --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:56, 2025 ж. маусымның 17 (+05)

== Бетті уақытша жартылай қорғау ==

Сәлеметсізбе, менің жаңа мақаламда вандализмнің алдын алу үшін уақытша қорғауыңызды сұраймын.

Мерзімі - 1 ай.

Мақала аты: [[Яковлев Як-42]] және [[Zhezkazgan Air]] [[Жетісу Әуекомпаниясы]] [[Эрдэнэт қаласы]] 
1 айға жартылай қорғау қылдырып беріңіз

[[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 10:45, 2025 ж. шілденің 4 (+05)

== Мағынасыз мақала ==
Кеш жарық, [[PewDiePie T-Series-ге қарсы]] деген мақаланы жоюға ұсынамын. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 20:39, 2025 ж. шілденің 4 (+05)

:Кеш жарық! Неге, мазмұнын оқымадым. Басқа тілдерде бар екен, себебін жаза кетсеңіз [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:23, 2025 ж. шілденің 5 (+05)
::Енді адам деген мазмұнын білу үшін мәтінді оқымай ма?? Қарапайым нәрсе ғой, жоя салыңыз. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 17:24, 2025 ж. шілденің 6 (+05)
:::Не себепті жою керек? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 17:34, 2025 ж. шілденің 6 (+05)
::::Ол қазақ болмысына, әдетіне жат шетелдердің еріккен күйбең тіршілігін сипаттайтын еш маңыздылығы жоқ мақала ғой. Анық көрініп тұр ғой, мағынасы жоқ екені. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 19:03, 2025 ж. шілденің 6 (+05)
:::::Мақала басты бетте тұрған жоқ. Тек басқа тілдерден аударып жазылған. 18 тілде жазылған екен. 17 тілде жазылғандарын жойсаңыз, қазақ тілінде де жоямын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:08, 2025 ж. шілденің 6 (+05)
::::::Түсінбедім, сонда басқа тілдерде санасыз, мағынасыз мақалалар болса, бізде де қала бере ма? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 19:46, 2025 ж. шілденің 6 (+05)
:::::::{{@|Елмұрат Х}} қайырлы кеш! Қандай да бір мақаланы жойылуға лайықты деп санасаңыз, онда сол мақалаға «[[Үлгі:Жедел жойылсын|Жедел жойылсын]]» үлгісін қойып, себебін жаза кетіңіз. Ары қарай жойылу туралы сол мақаланың талқылау бетінде жүруі қажет. Қандай да бір қатысушының талқылау бетіне жеке келіп, &quot;мақаланы жоя салыңыз&quot; деген болмайды -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 20:10, 2025 ж. шілденің 6 (+05)
:::Елмұрат этика ұстаңыз. Көшеде, базарда жүрген жоқсыз, мен СЕНІ танымаймын. Арақашықтықты сақтаңыз! Қарапайым болса, нақты себебін көрсет, жоя сал, ала сал демей [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 01:52, 2025 ж. шілденің 8 (+05)

== Мақала жойу ==

Сәлеметсіз бе. Сіз [[Kazakhstan Airlines]] мақаласын жойыңызшы. Мен оның орнына жаңа мақаласын жасамақпын [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 11:50, 2025 ж. шілденің 5 (+05)

:Кеш жарық! Сол мақаланы уикипедияға сәйкес толықтырыңыз. Жоя алмаймын [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:24, 2025 ж. шілденің 5 (+05)
::Неге сіз мен мақалалардың атын толықтай жазып қойсам қысқа қылдырып өзгертіп тастайсыз? Қысқа жазған біртүрлі ғой толық жазып қойу керек қой Ан-30 емес Антонов Ан-30 деп қойу керекқой [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 06:40, 2025 ж. шілденің 6 (+05)
:::енді қайта толықтырып қойыңыз [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 06:42, 2025 ж. шілденің 6 (+05)
::::[[Жезқазған әуежайы]] деген мақаланы неге қайта қалпына келтіріңіз? Мен инфобокс және қосымша ақпараттар қосытымғой. Дереккөздердіде қосып қойғам [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 12:42, 2025 ж. шілденің 6 (+05)

== беттің атын өзгертпей туралы ==

сәлеметсізбе, мен мақалалардың бетін тотықтап жазып қойсам сіз неге атын ауыстыра бересіз.
Ан-30 жан Антонов Ан-30 деп өзгертсем қысқа сына ауыстырып жібере бересіз, бұл қандай себептермен??? [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 11:42, 2025 ж. шілденің 7 (+05)

:кеш жары! Орыс тілінде қысқа нұсқадағы атауын маған ыңғайлы көрінді, яғни оқырман іздегенге оңай болады. Бірақ та қалған админдер дұрыс деп шешкен екен, сіздің қайта жылжытқан нұсқаңыз қалатын болды. Ескерту мақала атауларын ойланбай, талқыға салмай жатып жылжытпауды өтінемін. Рахмет [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 01:54, 2025 ж. шілденің 8 (+05)
::жауап бергеніңіз үшін рахмет [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 08:52, 2025 ж. шілденің 8 (+05)

== ПозКарта ==

сәлемктсізбе. Айта аласыз ба қалай ПозКарта жасау керегін [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 13:47, 2025 ж. шілденің 8 (+05)

== ескі өңдемеге қайтармау ==

Сәлеметсіз, [[Үржар (ауыл)]] деген бетті ескі өңдемесіне қайтармауды сұраймын. [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 20:24, 2025 ж. шілденің 9 (+05)

== Growth features - Mentorship and Community updates ==

Hi everyone, 

Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page).

You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''.

CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''.

We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed.

If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]].

--[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 17:28, 2025 ж. шілденің 16 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Әсел Құрманбаева ==

Сәлеметсіз бе! Әсел Құрманбаеваға уикипедия мақаласын жазсам қалай болады ? Әлде ол орынсыз ба ? [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 12:33, 2025 ж. шілденің 28 (+05)

:Кеш жарық! кешірерсіз кім екенін білмедім) [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:10, 2025 ж. шілденің 28 (+05)
::Нұрсұлтан Назарбаевтың екінші әйелі 😉 жай ғаламторда оның өмірбаяны, жеке өмірі, отбасы, байлығы жазылған, соның бәрін қолданып уикипедия мақаласын арнасам ба деп едім [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 21:14, 2025 ж. шілденің 28 (+05)
:::өз еркіңіз, маңызды болып көрінер. қазаққа біреудің өмірі мен өсек қызық болу керек) [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:20, 2025 ж. шілденің 28 (+05)
::::Жақсы 😅 [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 21:30, 2025 ж. шілденің 28 (+05)

== Бет жою ==

Сәлеметсіз бе сіз меннің ''Бозанбай өзені'' деген мақаламды Бозанбай (өзен) деп жылжытыңыз. Ал ''Бозанбай өзені'' деп қалған мақаланы жойып бере аласызба [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 17:45, 2025 ж. шілденің 29 (+05)

:Түсінбедім? [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:09, 2025 ж. шілденің 31 (+05)
::Іздемеге жазсам (Гуглдың) Бозанбай өзені деп шығады соны бассам ол бет [[Бозанбай (өзен)]]іне айдатылған Kasymov деп тұр. жойылған бетті жойып бере аласызба [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 01:18, 2025 ж. тамыздың 2 (+05)
:::Ол онсызда жойылған [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:35, 2025 ж. тамыздың 3 (+05)

== Бет жою ==

&lt;s&gt;Нарын&lt;/s&gt; бетін жойып беріңізші. Түпнұсқа бетін ''Нарын (айрық)'' дегенге айдағанмын. Мен бұл сөздің орнына ''Нарын (қала)''ның өзгертетін деп тұрмын [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 06:44, 2025 ж. тамыздың 4 (+05)

:Рахмет [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 17:07, 2025 ж. тамыздың 13 (+05)

== Стивенсон Роберт Льюис ==
Сәлеметсізбе, мына мақаланы қалпына келтіре аласыз ба, өте әйгілі жазушы ғой? --[[Арнайы:Үлесі/2.133.132.177|2.133.132.177]] 14:21, 2025 ж. тамыздың 21 (+05)
:Касымов мырза, неге жауап бермейсіз? Басқа жүз шақты тілде бар мақала қазақ тілінде де болу керек қой!! --[[Арнайы:Үлесі/2.133.132.177|2.133.132.177]] 17:06, 2025 ж. тамыздың 24 (+05)

== Саддам Хусейн ==

Hello. 

There is something wrong with the childhood photo of Saddam Hussein in the [[Саддам Хусейн]] article. His date of birth is 1937, but in the photo, supposedly from 1940, he looks no older than one year old. Either the year is incorrect, or the child is not Saddam Hussein. The same issue was raised back in 2012 on the Wikimedia Commons discussion page for this photo, but there was no response. https://commons.wikimedia.org/wiki/File_talk:Saddam_in_childhood.jpg 

If the discrepancies cannot be identified, then this photo should be removed from the article. 

Yours sincerely, [[Арнайы:Үлесі/78.174.55.43|78.174.55.43]] 07:11, 2025 ж. тамыздың 30 (+05)

== Тілдер vs. Infobox Language үлгілері ==

Сәлеметсіз бе. Тілдерге қатысты мақалаларды реттеуге үлес қосықым келді, және әдеттегідей басқа сапалы мақалалардың үлгісі бойынша жазуға тырысамын, мысалы [[Қазақ тілі]]. Бұл мақалада Үлгі:Тілдер үлгісі қолданылған. Кейбір беттерде қазақшаға аударылған  Үлгі:Infobox Language тұр. Қайсысын қолданған дұрыс? &quot;Тілдер&quot; үлгісін ұстануға тырысып тұрмын, бірақ оны да пішімдеу тұрғыдан сәл өңдеу керек. [[Қатысушы:Aisford|Aisford]] ([[Қатысушы талқылауы:Aisford|талқылау]]) 19:55, 2025 ж. қыркүйектің 5 (+05)

:кеш жарық! Тілдер үлгісін қолданған дұрыс. Егер үлгі қате болса, үлгіні толықтықтырып, әрлер қатесін түзетуге болады. Үлгіні жасай алатын шығарсыз [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:13, 2025 ж. қыркүйектің 7 (+05)

== Execution of Saddam Hussein ==
Good afternoon! Would you be so kind to translate [[en:Execution of Saddam Hussein|this article]] into Kazakh language?! --[[Қатысушы:Edrilizer|Edrilizer]] ([[Қатысушы талқылауы:Edrilizer|талқылау]]) 01:48, 2025 ж. қыркүйектің 9 (+05)

== Жазған мақаламды тексеріп, Wikidata тізіміне қосу ==

Ассалаумағалейкум ''Kasymov'' мырза, мен кеше [[Майлысу]] атты мақала жазған едім, соны тексеріп, Wikidata элементіне қосуыңызды сұраймын [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 22:58, 2025 ж. қыркүйектің 21 (+05)

== Ту үлгісін жасау ==

Кеш жарық! 
{{ту|Тайвань}} үлгісінің екінші нұсқасы бар ма екен? Олимпиада және спорт жарыстарына спортшылар басқа байрақпен шығады. Спорт жарыстарында да басқа ту көрсетіледі. Бізде сол тудың нұсқасын жасауға болар ма еді? Екінші өтініш, '''спорт жарысы''' үлгісінде атауы дегенді жасыл түспен белгілемесек бола ма? Сұр түсті қалдырсақ немесе шрифт жасыл фонда ақ болуы керек сияқты?. [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 18:56, 2025 ж. қыркүйектің 22 (+05)

== Тәулік суреті ==

Тәулік суретін бот ортаққордан импортайтындай жасап қойсақ қалай? Сен басқа пайдалырақ жұмыстарға көңіл бөле аласың. Бұндай қайталанатын шаршататын жұмыстарды ботқа тапсырған дұрыс. Бот күн сайын бір бетті сосын ай сайын бір бетті импорттап отырады. Келісесің бе? &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:54, 2025 ж. қыркүйектің 28 (+05)

:@[[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]] Әрине соны баяғыдан атйып жүргенмін, бұрындары солай болатын. Жасап қоя салыңыз) [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:30, 2025 ж. қазанның 1 (+05)
::Скрипт істеп тұр ма тексеру үшін сен бастаған осы айдың POTD үлгілерін жоямын. Түсіністікпен қарайды деп ойлаймын &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:39, 2025 ж. қазанның 1 (+05)
::@[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] [[Қатысушы:ArystanbekBot|менің ботыма]], мерзімі шектеусіз уикиаралық импорттаушы тобына қосып бергенің керек болып тұр.  Уикиаралық импорттау құқығын алудағы мақсат: Commons-тан Potd үлгілерін күнделікті импорттау &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:55, 2025 ж. қазанның 1 (+05)
:::Ондай құқығым жоқ деп тұр. :( Нұрлан ағадан сұрап көрші. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 14:26, 2025 ж. қазанның 2 (+05)
::Тәулік суретіне қатысты үлгілерге ештеңе жасмай тұра тұруыңды сұраймын. Сынақ ойдағыдай болды, енді бот өзі үлгілерді бастай береді. &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:33, 2025 ж. қазанның 4 (+05)
:::Тамаша! Ортаққордан жүктейді ма? [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 18:11, 2025 ж. қазанның 5 (+05)
::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] иә &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 21:23, 2025 ж. қазанның 6 (+05)
:::::суреттің сипаттамасы жасанды интелеккт арқылы қазақша бірден жазылатындай жасауға бола ма екен негізі? Не сурет екенін көрсететіндей? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 16:47, 2025 ж. қазанның 23 (+05)
::::::@[[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] көп нәрсені жасауға болады, бірақ оның бәріне уақыт керек қой. Көбіміз уақытты дұрыс бағаламаймыз. Уақыты келсе жасаймын, басымдықтарға, маңыздылықтарға бірінші көңіл бөлемін. Уикипедияға жасанды интеллект тікелей қосып қоямын ба деген ой да келген. Ең маңызды істер тұрғанда бұндағы істерім өзінің сәтті уақытын күте тұрады, мүмкін ондай сәтті уақыты мүлдем келмейтін де шығар, себебі Уикипедиядағы істерімнің маңыздылығы 1/10, 1/20, 1/40 геометриялық прогрессиямен маңыздылығы төмендеп барады. &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 22:39, 2025 ж. қарашаның 2 (+05)
@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] айлық үлгілерін өзің жазып жүр екенсің ботқа ай сайынғы үлгіні де жазып отыруға тапсырма беріп қойғанмын. Егер бет бар болса бот  елемейді сондықтан боттың не жасағысы келгенін көре алмаймыз. --&lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 10:41, 2025 ж. қарашаның 22 (+05)

:жақсы, бастысы Бот санат пен интеруикиді қоюды ұмытпасың) [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:21, 2025 ж. қарашаның 23 (+05)
::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] интеруикиді өзіміз қоятын сиқтымыз. Бот қоя алмайды деп ойлай бер. Бізге де жұмыс қалсын ))) &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:46, 2025 ж. қарашаның 24 (+05)

== Крем ==

Добрый день! Поясните причину [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Сары_май_кремі&amp;diff=prev&amp;oldid=3508291вашей отмены], пожалуйста. [[Қатысушы:Рефлексист|Рефлексист]] ([[Қатысушы талқылауы:Рефлексист|талқылау]]) 19:13, 2025 ж. қазанның 5 (+05)

:Кеш жарық! Стақан сияқты сөздерге мақалаға тікелей қатысы болмағандықтан, кері қайтардым [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:57, 2025 ж. қазанның 7 (+05)

== Me editing my user page ==

For some reason, every time I add links to my user page on different Wikipedia language editons on my user page '[[User:PK2]]' in Kazakh, the following warning comes up: 'This action has been automatically identified as harmful, and therefore disallowed. If you believe your action was constructive, please inform an administrator of what you were trying to do. A brief description of the abuse rule which your action matched is: Қатысушы жеке бетіне мақала жазу'. [[Қатысушы:PK2|PK2]] ([[Қатысушы талқылауы:PK2|талқылау]]) 04:27, 2025 ж. қазанның 27 (+05)

== Өңдеу қателігі ==

Асхат Советханұлы Жұмабеков бетінде мақала өңдегенде қателік шықты. Не істесем болады? Администраторға хабарлассын деген

@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] [[Қатысушы:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] ([[Қатысушы талқылауы:Daniyal.aidarov5|талқылау]]) 21:19, 2025 ж. қазанның 30 (+05)

:Кеш жарық! Түсінбедім [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:26, 2025 ж. қазанның 31 (+05)

== Оңтүстік Қазақстан жастары Уикипедия бағдарламасы ==

Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Ұсыныстар#Оңтүстік_Қазақстан_жастары_Уикипедия_бағдарламасы|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 14:30, 2025 ж. қарашаның 14 (+05)

== Invitation for a session &quot;Tools and features for Users with Extended Rights&quot; ==

Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you.

The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session.

The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''.

If you have any questions, please contact me. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:45, 2025 ж. қарашаның 19 (+05) (on behalf of the CEE Hub)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=29165186 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Қызыл ту ордені мақаласына бағыттайтын беттер қателігі ==

Сәлеметсіз бе! ҚҰРМЕТТІ @[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]!

Қызыл ту ордені бетіне бағыттайтын келесі беттер:
''Еңбек Қызыл Ту''


Бұл беттерді тез арада жобға ұсынамын, себебі Еңбек Қызыл Ту ордені - өз алдына басқа марапат. 

[[Қатысушы:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] ([[Қатысушы талқылауы:Daniyal.aidarov5|талқылау]]) 08:43, 2025 ж. қарашаның 20 (+05)

&lt;s&gt;:Жақсы&lt;/s&gt; Біраз мақалаларға сілтеніп тұр, әзірше жойылмайды. [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:56, 2025 ж. қарашаның 23 (+05)

== Уикижобалар ==

Саламатсыз ба қазір қандай уикижобалар бар [[Қатысушы:Galumzhan|Galumzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Galumzhan|талқылау]]) 15:15, 2025 ж. желтоқсанның 18 (+05)

== Администраторды сайлау ==

Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:58, 2026 ж. қаңтардың 1 (+05)

== Райымбек батыр мақаласын қорғау жөнінде ==

Қайырлы күн, мырза!

[[Райымбек батыр]] мақаласын уикилендірдім. Дереккөздерге сілтеме жасадым. Мақаланың қазіргі нұсқасын қорғауға алуларыңызды сұраймын. Трайбалистік сипаттағы вандализмнің (тұлғаларды негізсіз мадақтау және артық эпитеттер мен метафорларды қолдануы) алдын алу үшін. 

Алдын ала рақмет! [[Қатысушы:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] ([[Қатысушы талқылауы:Daniyal.aidarov5|талқылау]]) 13:10, 2026 ж. қаңтардың 8 (+05)

:Кеш жарық! жартылай қорғадым [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:13, 2026 ж. қаңтардың 10 (+05)
::Кеш жарық!
::Енді көріп отырмын, рақмет! [[Қатысушы:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] ([[Қатысушы талқылауы:Daniyal.aidarov5|талқылау]]) 20:13, 2026 ж. қаңтардың 27 (+05)

== '''Уикипедия 25''' ==

Уикипединың [[Уикипедия: 25 жылдық мерейтой|25 жылдық мерейтойын]] тойлауға шақырамыз [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 14:33, 2026 ж. қаңтардың 9 (+05)

== Қазақстан Республикасындағы педагогикалық практика ==

Сәлеметсіз бе, менің мақаламды жойып тастапсыз. Себептерін айтсаңыз жақсы болар еді [[Қатысушы:Мақалалар жинағы|Мақалалар жинағы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мақалалар жинағы|талқылау]]) 11:45, 2026 ж. қаңтардың 13 (+05)

:@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]Жауап бересіз бе? Басқаларға комментарий жазып жатырсыз, маған да мақаланың өшірілуі туралы жазған жоқсыз [[Қатысушы:Мақалалар жинағы|Мақалалар жинағы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мақалалар жинағы|талқылау]]) 08:53, 2026 ж. қаңтардың 20 (+05)
::Энциклопедиялық мақалаға келмейді [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:32, 2026 ж. қаңтардың 21 (+05)

== Орфографиялық қате ==

Сәлеметсіз бе. Неге менің [[Сәрсенбі]] бетіне жасаған өңдемемді қайтарып тастадыңыз? Қазақ тілінің орфографиялық ережесіне сәйкес бастауыш пен баяндауыш арасына [[дефис]] (-) емес ұзын сызық (—, [[сызықша]]) қолданылады. Мысалы, &quot;Алма — жеміс&quot;. Сондықтан өзгеріс әдейі жасалды. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 20:23, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05)

:[[Бристоль]] бетіне жасаған өңдемемді де қайтарып тастапсыз. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 20:26, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05)
::Бірінші мақала сол қалпында тұр. Екіншісінде орынсыз сілтеме қойылған. ** өзені деп сілтенбейді [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 20:30, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05)
:::Сәлеметсіз бе. Сонда &quot;&lt;nowiki&gt;[[Эйвон өзені]]&lt;/nowiki&gt;&quot; емес &quot;&lt;nowiki&gt;[[Эйвон]]&lt;/nowiki&gt; өзені&quot;, яғни тек [[жалқы есім]]ді сілтемеге алу керек пе? Дереккөз көрсете аласыз ба? [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 15:05, 2026 ж. қаңтардың 17 (+05)
::::Кеш жарық! Осындай аттас басқа заттар аталмаса ешқандай өзені, көлі деген керек емес. Болып жатса *** (өзен) деген дұрыс болады [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:08, 2026 ж. қаңтардың 17 (+05)

== Одиссейді жою ==
Сәлем, мына мақаланы неғып жойдың? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 00:08, 2026 ж. қаңтардың 18 (+05)

:сәлем! Ол қатысушының біраз өңдемелері кері қайтарылды. Бастаған мақалалары әлі тексерісен өткізілмеген. Қалпына келтірдім. Соны әрлеп, санаттарын қойып, мазмұнын тексеріп жіберсең жақсы болар еді. Жалпы сол қатысушының барлық бастаған мақаласын тексерістен өткізіп жіберсең, қазуикиге қосқан үлкен үлес болар еді [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:26, 2026 ж. қаңтардың 18 (+05)

== Айлық үлгілер ==

Тәулік суретінің айлық үлгілерін ай сайын айдың соңында 26-күні басталатын етіп қойдым. Енді өзің бастамай тек бақылап жүрсең жеткілікті болар. Бірдеңе дұрыс болмай жатса айтасың ғой. Уақытым болса дұрыстауға тырысамын. &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 22:12, 2026 ж. қаңтардың 31 (+05)

:Рахмет бірақ қате болып жатыр. Қазақша емес, басқа тілге сілтенбеген екен [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:29, 2026 ж. ақпанның 1 (+05)

== Бетті жою ==

Сәлеметсіз бе. Мен жасаған [[Лимбург (Бельгия)]] бетін жоюыңыздың себебі не? [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 13:18, 2026 ж. ақпанның 1 (+05)

:Қайырлы күн! Қателесіп кеткен шығар, [[Лимбург (Бельгия)|мақалаңыз]] қалпына келтірілді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 13:30, 2026 ж. ақпанның 1 (+05)
:Жоқ, қателескен жоқпын. Қысқа мақалалар онсыз да толып жатыр. Неге оны толықтырып жазбасқа? [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:31, 2026 ж. ақпанның 1 (+05)
::Негізі осындай бас-аяғы жоқ мақалаларда бастамаған дұрыс.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 10:09, 2026 ж. ақпанның 2 (+05)
:::Белгі қойып кетсеңіздер, неше күннен кейін жойылады. Әдетте жаңа жазылған мақалаға кемінде бір апта беру қажет. Егер жазылған күннен бастап толықтырылмаса бірден жойылуы тиіс. [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 15:57, 2026 ж. ақпанның 10 (+05)


== Навигациялық үлгіні жою себебі түсіндірілмеген ==
Үлгі:FIFA Futsal World Cup 2024 деген үлгіні неге жойдыңыз? Қатесі болса, ескерту жасау мәдениеті бар ма? Жою тарихына да еш белгі, дерек қалдырмаған екенсіз? Қатесі болса жөндесіп жіберіңіз немесе ескертіп кеңес беріп кетсеңіз орынды болар еді. Тағы ескерту айтамын өзіңізге, бұл әкеңізден қалған мұра емес. Ескертіп, мәтінмен түсіндіріңіз шешіміңізді. Бірден жойылатын мақалалардың параметрлері болады. Бірақ бұл үлгіде дөрекі қате жоқ, өңдеуге және жетілдіруге болатын. Жауабыңызды толыққанды жазып, түсіндірірмесін беріңіз. Үлгіні қалпына келтіремін. [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 16:11, 2026 ж. ақпанның 10 (+05)

:себебі басқа тілден ондай нав. үлгі таба алмадым. Әрі ол жерде құрамалар ғана көрсетілген. Меніңше сол жарысқа қатысты мақалалар болы керек шығар (финал, іріктеу, тағы сол сияқты) [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:55, 2026 ж. ақпанның 11 (+05)
::Басқа тілде дәл осындай навигация үлгісі болмауы мүмкін. Қолдан жасалған яғни код мәселесі болмаған нәрсеге басқа уики үлгі болуы да мүмкін. Бірақ тақырып жаңадан ұарқын алып келе жатқан мәселеге арналғандықтан, біздің жағдайда футзал спорт түрі, онда оларда жоқ болуына таңғалмауымыз керек. Бізде бар екен. Әлем чемпионатына қатысқан және белгілі орын алған құрамалардың навигациялық кестесі жаңадан құрастырыла береді. Айып етпеңіз, бірақ бұл аргументіңізді қабылдай алмаймын. Керісінше, сол навигациялық кестеге ұсыныстарыңыз бен санаттарын және басқа үлгілерді кіріктіруге кеңес берсеңіз? Одан кейін, менің жасаған және басқа адам жасаған болсын талқыламай, пікір алмаспай жоймауыңызды сұраймын. Ережеге сәйкес егер ескерту айтылған уақыттан екі апта ішінде мақала жақсы жаңына қарай өзгермесе бірден жою қажет. [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 15:08, 2026 ж. ақпанның 12 (+05)

== Жедел жойылсын ==

Қайырлы түн. [[Америка Құрама Штаттарының 250 жылдығы|Мына]] мақаланың жойылуын қолдайсыз ба әлде қарсысыз ба? Талқылау бетінде өз пікіріңізді жазып кетсеңіз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 00:29, 2026 ж. ақпанның 12 (+05)

== Олимпиада ойындары туралы үлгі ==

Қасымов, Олимпиада туралы үлгіні түзеткен едім. Олимпиадалық ойын деген қазақша сөз жоқ. Сіз неге өзгерісті шегірттіңіз? Әлде қате жазуды қолдайсыз ба? Егер сауатыңыз жетпесе, талқылауға сұранбайсыз ба? [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 21:33, 2026 ж. ақпанның 22 (+05)

:'''Олимпиа ойындары''' дегенді естімедім? сіз солай өзгертіпсіз. -''лық'' деген шылауды енді байқадым, алып тастадым. Қалпына келді
:Футзал үлгісінде ешқандай санат жоқ сосын неге ағылшынша? Тексеру үлгісі тұра берсін, басқа біреулер ерінбей біреудің жүмысын аяқтап шығар. [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 01:25, 2026 ж. ақпанның 24 (+05)

== Администратор құқығынан айыру ==

Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администратор құқығынан айыру|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:50, 2026 ж. ақпанның 23 (+05)

== Панорама бостандығы ==

Қайырлы кеш, 1886 жылғы мешіттің бейнесін рұқсат сұрамай салу ешқандай мәселеге әкелмейдіғой? Және егер мен ғимарат иесінің немесе директорының рұқсатымен файлды, сондай-ақ Creative Commons Attribution 4.0 International лицензиясына келісетінін көрсететін қолтаңба мен мөрді тіркесем, 70 жасқа толмаған ғимараттардың фотосуреттерін жариялай аламын ба, себебі сәулетшілер мен жобалау фирмасының атаулары оларға белгісіз және ғимараттың қасбетінің қарапайым фотосуретін жариялау қиын процесс. Шетелдік модераторлар менің жұмысымды жоя ма? [[Қатысушы:Almatoswiki|Almatoswiki]] ([[Қатысушы талқылауы:Almatoswiki|талқылау]]) 19:55, 2026 ж. наурыздың 13 (+05)

:Қайырлы күн! Сіздің сұрағыңызға нақты жауап бере алмадым. Өзіңіз түсірген сурет болса ешқандай мәселесіз жүктеуге болады. Сырттай болса авторлық құқық пен қайнаркөзін көрсету керек сияқты. Бұл мәселені Арыстанбек немесе Батырбек мырзалардан сұрап көріңіз. [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 14:13, 2026 ж. наурыздың 14 (+05)

== Жоққа шығару ==
{{жабық}}
@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] Саламатсыз ба! Атырау облысын мақаласын неге жоққа шығардыңыз мені мен қатені түзетіп едім [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 15:41, 2026 ж. наурыздың 14 (+05)

:Гектар неге үлкен әріппен, сөйлемнің ортасында тұрған сөз емес па? [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 15:43, 2026 ж. наурыздың 14 (+05)
::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] нүктеден кейін үлкен әріппен жазылуы керек. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 15:46, 2026 ж. наурыздың 14 (+05)
:::қай жерде нүкте, сөйлемнің ортасы ғой. Сәл асықпай қараңыз [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 15:47, 2026 ж. наурыздың 14 (+05)
::2 млн. Деп тұр мақалада сосын мен Гектар деп үлкен әріппен жазып жібердім дұрыстап қараңызшы нүкте тұр. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 15:59, 2026 ж. наурыздың 14 (+05)
:::Сізге енді грамматиканы оқытып отырайық енді? ''млн.'' қысқартылған сөз, онда ''2000 ж.'' деп жазсақ артынан үлкен әріп жазыла ма? [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 16:01, 2026 ж. наурыздың 14 (+05)
::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] жоқ [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:06, 2026 ж. наурыздың 14 (+05)
:::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] 2000 ж. дегенге не қатысы бар? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:12, 2026 ж. наурыздың 14 (+05)
::::::Саған мысал ретінде айтып отыр [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:17, 2026 ж. наурыздың 14 (+05)
:::::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] негізі 2 млн. Гектар деп басталуы дұрыс. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:31, 2026 ж. наурыздың 14 (+05)
{{жабық-соңы}}

== Жоққа шығару ==

қайырлы күн! Неге өңдемелерімді жоққа шығарып жатырсыз? &quot;Алфавит бойынша ...&quot; деп басталған тақырыптағы санаттар [[:Санат:Алфавит бойынша санаттар]] санатына қосылмай ма? Сосын [[:Санат:Шатқалдар]] санаты өз-өзіне қосылуы керек пе? Шатқал аңғардың бір түрі емес пе? -- [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 12:12, 2026 ж. наурыздың 18 (+05)

:Қалпына келтірдім, мен қателесіп керісінше ойлап қалдым. [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:43, 2026 ж. наурыздың 19 (+05)

== Бетті жою ==
{{жабық}}
@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] неге @[[Қатысушы:AdilBot|AdilBot]] деген бетті жойдыңыз? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:13, 2026 ж. наурыздың 25 (+05)

:Себебі сізде бот мәртебесе жоқ. [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:20, 2026 ж. наурыздың 25 (+05)
::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] Өз аккаунтымда AutoWikiBrowser ді қолдануға бола ма? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:24, 2026 ж. наурыздың 25 (+05)
:::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] бот жүргізбей @[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] осы аккаунтыма AutoWikiBrowser жұмыс жасауға рұқсат беріңізші. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:00, 2026 ж. наурыздың 26 (+05)
::::Кеш жарық! Сізде әлі тәжірибе аз, қателессеңіз біз артынан түзетіп әлек боламыз. Әзірше жоқ [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:08, 2026 ж. наурыздың 27 (+05)
:::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] Бот жүргізбеймін ғой тек өзімнің аккаунтыма AutoWikiBrowser ге жұмыс жасауға рұқсат беріңіз деп айттым [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:11, 2026 ж. наурыздың 27 (+05)
::::::Ол жартылай автомат, сіз қателессеңіз, біз сияқты админдер артынан түзету үшін уақыт пен күшті құртамыз. Егер шынымен де жаны ашар болсаңыз, мақаладарды әрлеп, толықтырып, сапасын жақсартуға болады. Талай админ мен қатысушы солай жұмыс жасап жатыр. Сіз әлі тіпті үлгіні дұрыс қолдана алмайсыз, ''актриса'' деген үлгіні қойдыңыз ба? Болмаса, соны жасаңыз. Сау бол! [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:17, 2026 ж. наурыздың 27 (+05)
:::::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] Басқа қатысушылар да AutoWikiBrowser пайдаланып жүр ғой тәжірибе аз болса да. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:21, 2026 ж. наурыздың 27 (+05)
::::::::Басқа админдерден сұраңыз, менің жауабым жоқ. Қандай қатысушылар? тізімін көрсетіп берсеңіз [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:24, 2026 ж. наурыздың 27 (+05)
:::::::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] Zscout370 осы қатысушы егер қателеспесем. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:31, 2026 ж. наурыздың 27 (+05)
::::::::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] рұқсат бересіз бе өтініш [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 01:13, 2026 ж. наурыздың 27 (+05)
:::::::::::Берілмейді. Тіпті оны менде айттым, саған тәжірибе жинау керек. Талқылау аяқталды. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:15, 2026 ж. наурыздың 27 (+05)
{{жабық-соңы}}

== Айдос Ғалымов туралы мақала ==

Сәлеметсіз бе! Инкубаторға Айдос Ғалымов туралы толық мақала енгіздім. Тексеріп, негізгі бетке көшіруге көмектесесіз бе? Рақмет! [[Қатысушы:QazPaluan|QazPaluan]] ([[Қатысушы талқылауы:QazPaluan|талқылау]]) 23:25, 2026 ж. сәуірдің 2 (+05)

== Жедел жою туралы ==

''Анна Александровна Немченко'' мақаласы орыс уикида жоқ, бірақ ағылшын уикипедиясында бар. Маңыздылығы онша төмен емес. //- [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 12:06, 2026 ж. сәуірдің 4 (+05)
:Қазуики оқырмандарына қандай маңыздылығы бар екен? --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:22, 2026 ж. сәуірдің 6 (+05)

== Мақаламдағы қателік ==

@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] кеш жарық! [[Дженнифер Лоуренс]] менің мақалам еді ол мақалада қателіктер бар ма? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 18:24, 2026 ж. сәуірдің 9 (+05)

:Кристиан Бекйл, Крис Эванс сияқты мақалаларды қарап көріңіз. Әрине ол жерде мәліметтер ескірген, мысал ретінде көруге болады [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:49, 2026 ж. сәуірдің 9 (+05)

== үлгі ==

Сәлеметсіз бе! Мына 3 үлгіні өңдеу үшін аша аласыз ба: Үлгі:Кино, Үлгі:Тұлға және Үлгі:Кинематограф [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 22:15, 2026 ж. сәуірдің 13 (+05)

:Дайын [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:20, 2026 ж. сәуірдің 13 (+05)

== Шегіндіру ==

@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] кеш жарық! Өңдемені шегіндіру үшін рұқсаты керек пе? Жалпы айтып жатқаным. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 20:53, 2026 ж. сәуірдің 17 (+05)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:06, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) &lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472432 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== CEE MEETING 2026 ==

Кеш жарық. [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC/%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80#TheNomadEditor_(Muzaffar_Turgunov) CEE MEETING 2026] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 19:07, 2026 ж. мамырдың 20 (+05)

== Алтын Орда дәуіріндегі тұрақжайлар ==
Елде Алтын Орданың мұрасын жаңғырту үдерісі қарқыынды дамып жатқанда, сен оған қатысты мақалаларды жойып жатқаның қалай болды??? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 23:52, 2026 ж. мамырдың 26 (+05)

:Қандай мақаланы жойдым? @[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]]. Тізімін көрсетіп бер, қалпына келтірейін, әлде басқа админ болуы да мүмкін [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:17, 2026 ж. мамырдың 27 (+05)
:: [[Алтын Орда дәуіріндегі тұрақжайлар]] --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 21:38, 2026 ж. мамырдың 29 (+05)
:::''І Хәріполла'' мырза жоюға ұсыныпты, дубликат деп. Өте қырағы екенсің) ''Алтын Орда тарихы, Қазақстан тарихын'' осылай жаңартып, толықтырып жіберсең жақсы болар еді. Өңдеу санын 100 асыруға үлкен мүмкіндік бар [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:28, 2026 ж. мамырдың 30 (+05)
:::: Басқа қатысушының өңдемелер санында не шатағың бар??? Бұл бір. Екіншіден, мақала аттары ұқсас болса, жоя бересің ба, бұл қайдан шыққан ереже? Жалпы тарихи кезеңге бір мақала арналса, сол заманның тұрақжайлар тізімі туралы тағы бір мақала болса, бір жерің тарыла ма? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 23:39, 2026 ж. маусымның 1 (+05)
:::::кішкене этиканы ұсиауды өтінемін. Бірінші жазған сұрақтарға сәл назар аударсаң. Сен, қалай болды деп, ауыз екі стильде жазуды доғару керек. Тағы осылай қайталанса, дөрекілік үшін бұғаттауға кетеді. Жазу мәнерің тура алдында бір шатақ кісінің стиліне ұқсайды. Жауабымды түсінбедің, І Хәріполла деген қатысушы дубликат деп ЖЖ ұсыныпты, содан жойылды. Сенің маған аяқ асты қызығушылық танытқанынан, жасаған өңдеулерге назар аудардым. Енді неге басқа мақалаларды ретке келтірмеске, мысалы сол Алтын Орда [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:11, 2026 ж. маусымның 3 (+05)
::::::Ойыбай, енді „Сен“ деген сөзден қорықсаң, онда саған ештеңе де жазбай-ақ қояйын. Нәзік жандарға тиісетін адам емеспін. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 00:36, 2026 ж. маусымның 7 (+05)
:::::::Аман бол, тағы бір біртүрлі адамдар. Базардан келесіздер өзі? [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:11, 2026 ж. маусымның 7 (+05)

== Мақалаларды рұқсатсыз жою ==

Неліктен менің жоба мақалаларымды қайтадан жойдыңыз? [[Қатысушы:Programman|Programman]] ([[Қатысушы талқылауы:Programman|талқылау]]) 01:30, 2026 ж. маусымның 24 (+05)</text>
      <sha1>f12vplt07lbvpn5hpfct3ry23idm8ij</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621319</id>
      <parentid>3621316</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T20:33:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Programman</username>
        <id>28305</id>
      </contributor>
      <comment>/* Мақалаларды рұқсатсыз жою */ Жауап беру</comment>
      <origin>3621319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="175606" sha1="44x33azwh7t8wumhx2bjixdl4pohsh8" xml:space="preserve">{{Мұрағат|қыркүйек 2011 — қаңтар 2015|қаңтар 2015 — 2016 қаңтар|қаңтар 2016 — қаңтар 2017|қаңтар 2017 — сәуір 2019|маусым 2019 — желтоқсан 2020|ақпан 2021 — қаңтар 2022|ақпан 2022 — қаңтар 2023|қаңтар 2023 — сәуір 2024}}
{{астынан}}

== Жою №1 ==

Қайырлы күн. Мына қажетсіз айрық бетті &lt;s&gt;Мұқыр ауылдық округі&lt;/s&gt; жою керек болып тұр. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 05:29, 2024 ж. сәуірдің 28 (+05)

:Алматы облысындағысының атауы шынымен Мұқыры ма? [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 08:34, 2024 ж. сәуірдің 28 (+05)
::Иә, шынымен Мұқыры. Орысшасы ''Мукры''. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 04:51, 2024 ж. сәуірдің 29 (+05)
:Жетісу облысында мұндай ауыл бар ғой [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 16:51, 2024 ж. сәуірдің 28 (+05)

== Павел Архипович Загребельный‎ ==

Павел Архипович Загребельный‎ мақаласынан не үшін «КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері» деген санатты алып тастадың? Себебін айта кетсең, келесіде қоймас үшін. [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 12:38, 2024 ж. мамырдың 1 (+05)
: Түсіндім, кешірерсің, автоматты шығатын болып тұр ғой.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 12:41, 2024 ж. мамырдың 1 (+05)
::Кеш жарық {{@|Мағыпар}}! Сонымен қатар {{tl|туғанжері}}, {{tl|қайтысболғанжері}} деген үлгілерді қолдансаңыз, автоматты түрде туған/қайтыс болған жерлердің санаты пайда болады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:58, 2024 ж. мамырдың 1 (+05)

== Үлгі:Азаматтық қақтығыс ==

Қайырлы күн, ''[[Үлгі:Азаматтық қақтығыс|Азаматтық қақтығыс]]'' үлгісін дұрыстап жібересіз ба? ''Себеп'' деген істемей тұр. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 15:30, 2024 ж. мамырдың 7 (+05)

:Сосын, ''Нәтиже'' дегенде алғашқы сөйлемде * белгісі істемейді, мысалы [[Қазақстандағы жер наразылығы (2016)]] мақаласында көрсеңіз болады. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 15:41, 2024 ж. мамырдың 7 (+05)
:Иә, енді істейді. Бірақ &quot;жұлдызшаны&quot; білмедім. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 17:29, 2024 ж. мамырдың 7 (+05)
::{{@|Casserium}}''*'' барлық үлгілерде солай дұрыс көрсетпейді, метауикиден болу керек --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 01:15, 2024 ж. мамырдың 8 (+05)
:::Иә солай шығар онда -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 01:27, 2024 ж. мамырдың 8 (+05)

== Албан тілі мақалам жоққа шығарылды.  ==

Менің жақында істегем мақаламда қате кеткен болар, мақаланың қате кеткен жері бар ма? Болмаса жоққа шығарудың себе не? [[Қатысушы:Nafpeg|Nafpeg]] ([[Қатысушы талқылауы:Nafpeg|талқылау]]) 17:21, 2024 ж. мамырдың 8 (+05)
:Себебі, сіз аудару функция арқылы мақаланы аяғына дейін өңдеген жоқсыз. Тыныс белгілер, дереккөздер арасында интервал қалып қойған, сонымен қатар дайын үлгіні пайдаланбай отырсыз --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:46, 2024 ж. мамырдың 9 (+05)

== Мақалада қате бар ==
Қайырлы күн, [[Egov.Press|мына мақалада]] суретті жойып жіберген екен. Қырғызша нұсқасындағыдай түзеп жіберсеңіз керемет болар еді. [[Арнайы:Үлесі/37.99.97.162|37.99.97.162]] 17:42, 2024 ж. мамырдың 11 (+05)
: Қайырлы күн! Суретті түзеп қойдым;-[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:52, 2024 ж. мамырдың 11 (+05)

== Қате ==

Қайырлы кеш. Біраздан бері [[Үлгі:Елді мекен-Қазақстан]] дұрыс істемей тұр. Атырау облысының барлық елді мекендерінде '''&lt;imagemap&gt;: 2 жолдағы кескін жарамсыз, әрбір жол мынаның біреуінен басталу қажет:''' деген жазу шығады. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 23:06, 2024 ж. мамырдың 15 (+05)
::{{@|Casserium}}, үлгі қате емес. Позкарта үлгісіне қосымша үлгі жасалды. Түзетілді --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:39, 2024 ж. мамырдың 16 (+05)
:::Көп рақмет -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 22:52, 2024 ж. мамырдың 16 (+05)

== Жеңіл атлетші ==

Сәлеметсізбе! Жеңіл атлетші‎ үлгісі дүрыс істемей жатыр. ең төменгі жағында ақпаратты көрсетпейді (10 000м ден бастап). мүмкін шаблон тым созылғандықтан шығар? қалай түзетуге болады? [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 22:54, 2024 ж. мамырдың 18 (+05)
:{{@|TalgatSnow}}Қайырлы күн, уақыт болғанда тексерістен өткіземін. Ұзақ үлгі екен, асықпай қарау керек --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 16:56, 2024 ж. мамырдың 19 (+05)
::Ok [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 21:56, 2024 ж. мамырдың 19 (+05)

== Мақалаларды жою ==

Қайырлы кеш, мына мақалаларды жоюға ұсынамын.
* &lt;s&gt;Атбасар түсті металдар тресі (Атбасцветмет)&lt;/s&gt;
* &lt;s&gt;ХVІІІ ғасырдың екінші жартысы – ХІХ ғасырдың басында Ертістің оң жағалауына көшу.&lt;/s&gt;
* &lt;s&gt;Қорғанысқа және басқаруға жұмсалатын шығыстар&lt;/s&gt;
* &lt;s&gt;Гринвуд Джеймс&lt;/s&gt;
* &lt;s&gt;Зат мөлшері. Авогадро саны. Молярлық масса&lt;/s&gt;
* &lt;s&gt;Ең кіші шекті өлшем&lt;/s&gt;
* &lt;s&gt;Ең үлкен шекті өлшем&lt;/s&gt;
* ''Есенжол Қаниұлы Әлиаров''
* &lt;s&gt;Шіркеулік славянизмдер&lt;/s&gt;
* ''Байзақ ауданының ескерткіштері''
* &lt;s&gt;Иоганни Густав Ренат&lt;/s&gt;
* &lt;s&gt;Әбілқайыр Мұқамбет Ғази Баһадур хан&lt;/s&gt;
* &lt;s&gt;Әуе-десанттық күштер күні&lt;/s&gt;
* &lt;s&gt;Өздігінен даму&lt;/s&gt;
* &lt;s&gt;Сесиль Джон Родс&lt;/s&gt;
[[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 02:25, 2024 ж. мамырдың 20 (+05)

:Қалғандары не себеппен жойылмады? [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 04:37, 2024 ж. мамырдың 21 (+05)

== Үш мақала жою ==
Мыналарды жоюға ұсынамын:
* &lt;s&gt;Өзіндік маркетинг&lt;/s&gt;
* ''Өзін-өзі өлтіру‎''
* &lt;s&gt;Мен&lt;/s&gt;
--[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 14:38, 2024 ж. мамырдың 24 (+05)

== Өзін-өзі өлтіру‎ ==
Бұл мақаланы неге жоймадыңыз? --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 13:30, 2024 ж. мамырдың 26 (+05)
:{{@|Жанна Ж}} Керек мақала, әлде дубликаты бар ма? Ретке келтіру керек --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:43, 2024 ж. мамырдың 26 (+05)
:: Ол сізге не үшін керек? Оны қашан ретке келтіресіз? Менің ойымша, бұл мақала қажет емес. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 07:18, 2024 ж. мамырдың 27 (+05)
:::{{@|Жанна Ж}}, маған керек деп жазбадым, сосын мен ретке келтіремін деген жоқпын. Мақала маңызды, сіз жой деп талқыға салмай мұндай керек мақалалар жойыла бермейді. Сіздің талқылау бетіңізге қалдырып кеткен жұмысты жасасаңыз дұрыс болар еді, уақытыңыз бен ынтаңыз бар сияқты --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:54, 2024 ж. мамырдың 27 (+05)
:::: Бірақ мен айтқан ''Өзіндік маркетинг'' және ''Мен'' мақалаларын жойдыңыз ғой. Оларды талқыға салған жоқсыз. Ендеше мына мақаланы да жойыңыз. Оның тіпті '''Суицидтік ой''' деген дубликаты да бар. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 11:56, 2024 ж. мамырдың 28 (+05)
:{{@|Жанна Ж}} Себебі басқа тілмен байланыспаған, сондықтан маңыздылығы төмен болғандықтан, жойылды. Ендеше жойыңыз деп бұйрық бере алмайсыз, мұнда өз еркімен. Қай нұқасының атауы ресми түрде дұрыс, соны қалдыру керек. 

Сізге айтылған жұмысты орындау қолыңыздан келмейтін сияқты --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:30, 2024 ж. мамырдың 30 (+05)
: Мен сізді түсінбей отырмын: сапасы жоғары ''Өзіндік маркетинг'', ''Өздігінен даму'' және ''Мен'' мақалаларын сіз оңай жойып, сапасы төмен ''Өзін-өзі өлтіру''‎ мақаласын белгісіз бір себеппен қалдырып отырсыз, оның тіпті дубликаты да бар. Бұл екіжүзділік пе? --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 11:26, 2024 ж. мамырдың 30 (+05)
: Жалпы сіз маңыздылықтың басқа тілдерге қатысы жоқ екенін білмейді екенсіз. Бірақ бұған соншама қадалып қалсаңыз, мысалы, ''Мен'' мақаласының 27 интеруики сілтемесі бар екенін біліп жүріңіз. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 11:32, 2024 ж. мамырдың 30 (+05)
::{{@|Жанна Ж}}Жақсы, сізге айтылған жұмысты білмейді екенсіз. Жасай алмайды екенсіз, бірақ маған сын айтып, білгіш болып, екіжүзділік танытып отырсыз. Немесе өтірікші екенсіз. 134 мақаланы тексерістен өткізіп, жоюға болатын мақалаларға үлгі қалдырып кетсеңіз. Ақыры сондай нәрсенің сарапшысына қатты ұқсайсыз. Іске сәт. Уақыт пен энергияны маған құртпаңыз, өмір онсызда қысқа. Пайдалы нәрсеге жұмсаңыз --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:09, 2024 ж. мамырдың 31 (+05)
::: Әңгімені басқа жаққа бұрудың шебері екенсіз! Екіжүзділік дегеніміз екі бірдей тақырыпты қарама-қарсы тәсілдермен шешу. Мысалы, мен айтқан '''Өзіндік маркетинг''' мақаласын сіз тез-ақ жоя салдыңыз, бірақ мен айтқан ''Өзін-өзі өлтіру''‎ мақаласын сіз «жой деп талқыға салмай мұндай керек мақалалар жойыла бермейді» деген сылтаумен қалдырдыңыз. Яғни мұнда екіжүзділік таныттыңыз!!! --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 10:38, 2024 ж. мамырдың 31 (+05)
:{{@|Жанна Ж}}Егер басқа сұрақтарыңыз бен артық әңгімеңіз бітсе, құр босқа менің мазамды алмаңыз. Сау болыңыз, іске сәт --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 01:00, 2024 ж. маусымның 1 (+05)
:: Екіжүзді болып танылмас үшін жаңағы үш мақаланы жойғандай [[Өзін-өзі өлтіру]] мақаласын да жойыңыз! --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 10:06, 2024 ж. маусымның 1 (+05)
:::Ол мақаланы не себеппен жою керек? '''Біріншіден''', бұл бетке көп бет сілтеніп тұр. '''Екіншіден''', энциклопедиялық маңызы сіз айтқандай жоқ емес айтарлықтай маңызы бар ([[wikidata:Q10737|141 тілде жазылған]]). '''Үшіншіден''', мақаланы жоюға [[Талқылау:Өзін-өзі өлтіру#Жедел жоюға ұсынысы|қарсылықтар бар]]. Нақты аргументтер ұсынсаңыз. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 10:44, 2024 ж. маусымның 1 (+05)
:::: Бірақ ол '''Өздігінен даму''' және '''Мен''' мақалаларын жойды ғой. Олардың сапасы шамамен бірдей, оларға да көп тілде сілтеме қойылған. Бұл кедергі болған жоқ қой. Сонда бұны да жойсын, әлде алдыңғы мақалаларды қайтара ма? --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 11:44, 2024 ж. маусымның 1 (+05)
:::::Тағы айтам '''нақты аргументтер''' келтірсеңіз. Өздігінен даму бетіне [[Арнайы:Мында сілтегендер/Өздігінен даму|еш бет сілтеніп тұрған жоқ]], ал Мен бетіне [[Арнайы:Мында сілтегендер/Мен|2 бет қана сілтеніп тұр]]. Сонымен қатар, бұл мақалалар көлемі аз және сапасы жағынан өте нашар жазылған. Өтіп кеткен нәрсені қайта қозғаудың қажеті жоқ. Осымен бұл тақырып жабылсын. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 03:00, 2024 ж. маусымның 2 (+05)

== Күндерек ==

Сәлеметсізбе! неліктен басты беттегі күндерек жаңартылмайды? кейбір күндері мүлдем бос тұр [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 19:10, 2024 ж. мамырдың 26 (+05)
:{{@|TalgatSnow}} Кеш жарық, себебі ешкім жасамаған, жасалғандардың өзі ескі ақпарат сияқты. Егер ынтаңыз болса жасауға болады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:47, 2024 ж. мамырдың 26 (+05)
::жазсам қосқан ақпарат басты бетте көрстілмейді. Бетті жаңалау батырмасы істемейді [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 10:28, 2024 ж. мамырдың 27 (+05)
:::{{@|TalgatSnow}} қайырлы күн! Сіз тек ақпаратты «26 мамыр» сияқты деген бетке қосып жатқанға ұқсайсыз. Басты беттегі күндеректі өңдеу үшін «Уикипедия:Бүгін/26 мамыр» дегенді өңдеу қажет -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 13:10, 2024 ж. мамырдың 27 (+05)
::::Ок [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 13:23, 2024 ж. мамырдың 27 (+05)

== [[Әйелдердің қоғамдағы орны]] ==
Kasymov, сізге не болды??? Бұл мақалаға енгізіп жүрген түзетулерімді неге жойып жүрсіз? Бір жерден қатені таптыңыз ба? --[[Қатысушы:Амантаева Дарига|Амантаева Дарига]] ([[Қатысушы талқылауы:Амантаева Дарига|талқылау]]) 22:49, 2024 ж. мамырдың 30 (+05)
:{{@|Амантаева Дарига}} Ешнәрсе болған жоқ) Сіз мақалаға тікелей қатысы '''жоқ''' сөздерге сілтеме қойып жатыр екенсіз. Олай дұрыс емес, ''Әйелдердің қоғамдағы орны'' мақаласында ''генерал'', ''қазақ әйелдері'' (жоқ мақала, әрі ондай мақала болмайды да) сөздерге сілтенген соң кері қайтардым. Сіз қойған санатты қойдым --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:04, 2024 ж. мамырдың 31 (+05)
:: Салт-дәстүр, қоғам, дала сөздерінің бұл мақалаға қатысы жоқ деп неге санайсыз?  Тарихымызда болған төрт әйгілі әйелдің есіміне сілтеме қосу қалайша бұл мақалаға қатысты емес болады? Қайтарыңыз ол сілтемелерді... --[[Қатысушы:Амантаева Дарига|Амантаева Дарига]] ([[Қатысушы талқылауы:Амантаева Дарига|талқылау]]) 22:26, 2024 ж. мамырдың 31 (+05)
:::Есімдерді сілтеймін, бірақ сал-дәстүр сияқты сөздер мақалаға тікелей қатысы жоқ --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 01:02, 2024 ж. маусымның 1 (+05)

== Аралтұз ==

Қайырлы күн, ''Аралтұз'' мақаласын жойып, &lt;s&gt;Аралтұз комбинаты&lt;/s&gt; мақаласын ''Аралтұз'' бетіне жылжытсаңыз. Себебі ол бұрын басталған және мен оны толықтырдым. 

Сосын ''Арал теңізі мәселелері жөніндегі мемлекетаралық кеңес'', ''Арал теңізі мәселелері жөніндегі мемлекетаралық келісім'' мақалаларын жоя салсаңыз. Арал теңізі мәселелері жөніндегі келісім дубликаты. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 15:58, 2024 ж. мамырдың 31 (+05)

== Сайт ==

Қайырлы кеш. [[Үлгі:Компания|Мына үлгінің кодына]] сайтқа қойылатын ''URL'' үлгісін қоса қоясыз ба. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 04:18, 2024 ж. маусымның 1 (+05)
:{{@|Casserium}}, өңдеуге болады. Болғаннан кейін, жаза салыңыз. Қайтадан жабамын --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 02:46, 2024 ж. маусымның 2 (+05)
::Рақмет, қостым. Жаба берсеңіз болады -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 01:52, 2024 ж. маусымның 4 (+05)
:::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]], Енді [[Үлгі:Мемлекеттік орган|мына]] үлгіні уақытша аша тұрасыз ба. Өткендегі себеппен -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 04:18, 2024 ж. маусымның 6 (+05)
:::Қайырлы күн, сіздер осы [[Үлгі:Компания]] үлгісінде логотиптен бөлек '''сурет''' бөлімін қоса аласыздар ма, яғни компания логотипі сосын астында мысалға штаб-пәтерінің суреті тұрады. Мәселен, орыс уикипедиясындағы [https://ru.m.wikipedia.org/wiki/Apple Apple] мақаласынан қарасаңыздар болады. Солай істелсе, жақсы болар еді. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 14:24, 2024 ж. маусымның 6 (+05)
::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]], екі үлгіні қайта аша қойыңызшы онда. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 19:47, 2024 ж. маусымның 7 (+05)
:{{@|Casserium}}, {{@|Тұран}} дайын --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:53, 2024 ж. маусымның 10 (+05)

== [[Әйелдің отбасындағы орны]] ==

Сіз антифеминистсіз бе? Бұл мақаланы неге жойдыңыз? Өте жақсы жазылған мақала еді ғой. [[Қатысушы:Амантаева Дарига|Амантаева Дарига]] ([[Қатысушы талқылауы:Амантаева Дарига|талқылау]]) 19:04, 2024 ж. маусымның 3 (+05)
:Иә ''сексистпін''!! Мақаланың маңыздылығы төмен, мәселе әйел, ер болсын! Энциклопедиялық мақалаға қандай қатысы бар??? 

Неге жойдыңыз деудің орнына, ойыңызға келгенін ойланбай жазуға бола ма?!. Ескерту, бір-бірімізді танитын құрбы емеспіз, этика пен шекараны ұстаңыз! --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:50, 2024 ж. маусымның 4 (+05)

:Админ дұрыс айтады. Сексист болу ең ауыр күнәлардың бірі болып саналады. Ол Ібіліс шайтанның ісі ғой [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 13:36, 2025 ж. шілденің 4 (+05)

== Медиа Уики ==

&lt;s&gt;Қайырлы кеш. Уикипедияда [https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Tooltip-n-portal/kk-cyrl Translatewiki] сайтында аударылып қойған [[МедиаУики:Tooltip-n-portal]] [[МедиаУики:Articleexists]] бар. Соны жою мүмкін бе екен?&lt;/s&gt; -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 19:46, 2024 ж. маусымның 7 (+05)

== Procter &amp; Gamble ==

''Проктер мен Гэмбл'' мақаласын '''Procter &amp; Gamble''' деп жылжытып бересіз бе? Себебі бұл компанияның ресми атауы. Сосын, &lt;s&gt;Проктер және Гэмбл&lt;/s&gt;, ''Проктер мен Гэмбл'' жоя салу керек, ешкім олай іздемейді. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 01:24, 2024 ж. маусымның 9 (+05)
:{{@|Тұран}} Дайын, есік атауға мақалалар сільеніп тұр  --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:55, 2024 ж. маусымның 10 (+05)
::Рақмет, оны өзім жөндей саламын. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 10:23, 2024 ж. маусымның 11 (+05)
::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] енді &lt;s&gt;Проктер мен Гэмбл&lt;/s&gt; жоя салыңыз. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 11:08, 2024 ж. маусымның 11 (+05)

== Жақсы мақалалардағы хаос ==

Сәлеметсіз бе, Kasymov мырза! Жақсы мақалаларда бүртүрлі жағдай. [[Қымыз]] мақаласы жақсы мақалалар қатарында болса да, ол таңдаулы мақала белгсіне ие. [[Биология]] мақаласында белгі мүлдем жоқ. Бұл ситуацияны түзейсіз бе [[Қатысушы:Рахман999|Рахман999]] ([[Қатысушы талқылауы:Рахман999|талқылау]]) 00:35, 2024 ж. маусымның 13 (+05)
:{{@|Рахман999}}Кеш жарық, шешімді қателеспесем Амангелді мен Нұрлан мырзалар шешкен. Солардан нақты жауап алып, түзетпесе. --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 02:05, 2024 ж. маусымның 14 (+05)
::Солардан сұрап көрейім бе? [[Қатысушы:Рахман999|Рахман999]] ([[Қатысушы талқылауы:Рахман999|талқылау]]) 02:08, 2024 ж. маусымның 14 (+05)
:Иә --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 02:09, 2024 ж. маусымның 14 (+05)

== Вандализм  ==

‎Мықтыбек Оразтайұлы деген қатысушы менің [[Футболдан 2024 жылғы Еуропа чемпионаты (финал)]] мақаламды жойып, жылжытудың орнына көшіріп басқа атпен бастады [[Футболдан 2024 жылғы Еуропа біріншілігі (финал)]]. өзгенің еңбегін өзіңе жатқызу админге сай келмейтін нәрсе. бұған дейін менің рұқсатымсыз жеке бетімді бастап өндеген [[Қатысушы:TalgatSnow]]. сан үшін мақалаларды бастап бітірмейді:[[Футболдан Литва чемпионаты 2023]], [[Футболдан Украина кубогы 2021/22]]. мақала санатаулары дұрыс емес. әрекет етуіңізді сұраймын
@[[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]], @[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]], @[[Қатысушы:Салиха|Салиха]] [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 16:13, 2024 ж. шілденің 17 (+05)
:{{@|TalgatSnow}}Қалпына келді --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:46, 2024 ж. шілденің 18 (+05)
::@[[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] біреудің мақаласын жойып дәл сол мәтінді өз атыңызбен жариялағыңыз шындық па? @[[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] осылай шағымданып жатыр екен, бұл тіпті бір жарым жыл бұрынғы талқыалу, енді телеграмдағы топта шағымданып жатыр. --&lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 13:10, 2026 ж. ақпанның 10 (+05)
:::Бұл бетті де [[2026 Қысқы Олимпиада ойындары]]. Егер мен бұл бетке редирект жасамағанымда - [[2026 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары]] жағдай дәл осындай болар еді. Ол жәй ғана атауын өзгертпейді, бірақ мәтінді авторлығын көрсетпестен көшіріп алады [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 02:04, 2026 ж. ақпанның 11 (+05)

== Мақаланың көрінуі ==

Қайырлы күн!

[[Айбар Қайнарұлы Олжаев]] мақаласы неге гуглдан іздесе шықпайды? Тек уикидің ішінен іздегенде ғана шығады екен. 

Жауабыңызға алдын ала рақмет. [[Қатысушы:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] ([[Қатысушы талқылауы:Daniyal.aidarov5|талқылау]]) 12:41, 2024 ж. шілденің 22 (+05)
:{{@|Daniyal.aidarov5}} кеш жарық, меніңше біршама уақыт керек сияқты --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:54, 2024 ж. шілденің 22 (+05)

== Research about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub ==

Hi everyone, 

We would like to invite you to submit your responses to the survey dedicated to the tools that are used currently across the Wikimedia projects and the tools that you want to have.

This survey was made by the working group of the [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], and your responses will be reviewed afterwards, as we want to continue supporting the communities. That support can be documentation for certain most used tools by other communities across the region per specific topics, finding solutions for new tools to be created in the future, creating most needed tools in the region (so called &quot;regional wishlist list&quot;), and many other options.

''Deadline to fill in the survey is '''20th of August, 2024'''.''

Submit your answers [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIwzCDKs6jXPG7EpZe-JH2Mm1odU0_MAv1bO-z-nLOq9dlug/viewform?usp=sf_link '''here''']

Thank you in advance for your time that you will dedicate in filling in this survey --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:07, 2024 ж. шілденің 26 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&amp;oldid=27177596 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Мақаладағы қате ==

Қайырлы күн, [[Egov.Press|мына мақалада]] Instagram-парақшасы қате сілтемеге жолдайды екен. Сілтемені алып тастасаңыз жақсы болар еді. [[Арнайы:Үлесі/37.99.45.88|37.99.45.88]] 18:49, 2024 ж. шілденің 27 (+05)
:Түзетілді --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 19:38, 2024 ж. шілденің 29 (+05)

== [[Жоба:Инкубатор/Astana Vision]] ==

Қайырлы күн Мен өңдеуге жіберген мақаланы тексере аласыз ба? Қарау кезегінде әлі көп мақалалар бар екенін түсінемін және осы мақалаға ерекше назар аударғаным үшін кешірім сұраймын. Алдын ала көп рахмет! [[Қатысушы:Nomini Meo|Nomini Meo]] ([[Қатысушы талқылауы:Nomini Meo|талқылау]]) 13:48, 2024 ж. тамыздың 9 (+05)

== Мақаланы жою ==

Какого хуя менің қазақша мақалаларымды жоясыз ? Мен оларды орысша мақаладан өз қолыммен аударып, толықтай өзім өңдеп жарияласам, өшіріп тастағансыз. Какого хуя ? Қазақ тіліне деген құрметсіздік пе ?[[Қатысушы:Balgymbek Has Been|Balgymbek Has Been]] ([[Қатысушы талқылауы:Balgymbek Has Been|талқылау]]) 07:37, 2024 ж. тамыздың 14 (+05)
:{{@|Balgymbek Has Been}} Мақалаңызда '''қ**тақта''' ақпарат жоқ екен, саған ескерткенмін! Мақаласымақты артынан құл сияқты тегін кім өңдеп толықтыру керек?? Дым ақпарат жоқ, өтірік аудару функциясы арқылы топаста жасай алады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:57, 2024 ж. тамыздың 16 (+05)

== &quot;Бергамаск Сиютасы&quot; мақаласы жойылды.  ==

Сәлеметсіз бе! Менің &quot;Бергамаск Сиютасы&quot; атты мақалам тамыздың 4, сағат 21:00-де жойылды. Не себеппен жойылғанын айтып береңізші, мен қателерін түзетіп қайта жазып көрейін. Деректер ағылшын тілді мақала нұсқасынан алынды өйткені қазақ тілінде Бергамаск Сиютасы туралы мәлеметтер жоқ. [[Қатысушы:Nafpeg|Бекзат Азатұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Nafpeg|талқылау]]) 22:18, 2024 ж. тамыздың 17 (+05)
: {{@|Nafpeg}}Сіз мақала емес, жоба бастапсыз, атауы өзгеріп, тексерістен өтпей тұр: ''Бергамаск сюитасы'' --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 19:45, 2024 ж. тамыздың 19 (+05)

== Шақырым — километрдің қазақшасы ==

Қайырлы күн! Мен кей елді мекендердегі орысша сөздерді қазақшалап жатсам, оларды неге қайтадан орыс нұсқасына келтіріп жүрсіз? --[[Қатысушы:Kyzyljar muzei|Kyzyljar muzei]] ([[Қатысушы талқылауы:Kyzyljar muzei|талқылау]]) 13:35, 2024 ж. тамыздың 20 (+05) Мысалы, мынау жерде [[Ақшоқы (Солтүстік Қазақстан облысы)]].
:{{@|Kyzyljar muzei}}Ресми түрде қалай? шақырым деген сөзге дереккөздер көрсетсеңіз. Халықаралық сөзді аударған дұрыс па? --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:16, 2024 ж. тамыздың 22 (+05)
:: Ойбай, сіз жаңалықтарды қай тілде көресіз, оқисыз?! [https://egemen.kz/article/371013-kolik-infraqurylymyn-damytugha-568-mlrd-tenhge-bolinedi Мынау кешегі жаңалықта] басты газетте шыққан ақпарат — километр емес. --[[Қатысушы:Kyzyljar muzei|Kyzyljar muzei]] ([[Қатысушы талқылауы:Kyzyljar muzei|талқылау]]) 07:03, 2024 ж. тамыздың 28 (+05)
:::{{@|Kyzyljar muzei}} Осы туралы телеграмм тобына қосылып, сонда талқылаңыз. Егер шақырым деген 100 пайыз сенімді болсаңыз СІЗ барлық мақала өзгерте аласыз ба???? --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:44, 2024 ж. тамыздың 28 (+05)
:::: Бұл талқылайтын дүние емес. Бұны бәрі біледі, сізден басқа. --[[Қатысушы:Kyzyljar muzei|Kyzyljar muzei]] ([[Қатысушы талқылауы:Kyzyljar muzei|талқылау]]) 09:03, 2024 ж. тамыздың 30 (+05)
:{{@|Kyzyljar muzei}} Сізден 100 пайыз дәлел болмағандықтан '''км''' қалады. ''Бұны бәрі біледі'', 20 млн халықтан немесе осында белсенді 250 қатысушыдан сұрадыңыз ба? --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:21, 2024 ж. тамыздың 30 (+05)
:: Сіз теледидардан референдум сияқты сөздерді естіп, шақырым деген сөзді қалай елемей қалғансыз? --[[Қатысушы:Kyzyljar muzei|Kyzyljar muzei]] ([[Қатысушы талқылауы:Kyzyljar muzei|талқылау]]) 12:18, 2024 ж. қыркүйектің 1 (+05)

== Түркістан облысы бауырлас қалалары  ==

неге алынып тасталды? [[Қатысушы:Nurbol9393|Nurbol9393]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurbol9393|талқылау]]) 18:53, 2024 ж. тамыздың 20 (+05)

== Үлгі-инфобокс керек еді ==

Қайырлы күн! Тарихи нысандар мен ескерткіштер бойынша енгізілген беттерді өңдеп, жаңа материалдар енгізбекші едім, соған үлгі-инфобокс жасап бере аласыз ба? (мен жасауды білмеймін). Жасау барысында үлгіде - атауы/суреті/орналасқан жері/ескерткіш түрі/кезеңі/авторы/нысан мәртебесі деген тұстар көрсетілсе. Мысалы, [[Тәнеке батыр мазары]]. Алдын ала рахмет! Салиха 16:39, 2024 ж. тамыздың 21 (+05)
:{{@|Салиха}} Кеш жарық, мысалға көрсетіп жіберсеңіз (үлгіні) --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:17, 2024 ж. тамыздың 22 (+05)

:Қайырлы күн! Мысалы,
:{{Тарихи нысан
: | атауы =  Тәнеке батыр мазары
: | Суреті = 
: | сурет атауы = 
: | орналасуы =  Жетісу облысы, Ақсу ауданы
: | жасалу кезеңі = ХІХ ғасыр  
: | сәулетші =
: | мүсінші = 
: | нысанның түрі = қала құрылысы және сәулет 
: | нысан мәртебесі = киелі нысан 
:}}
: қосарыңыз болса қосуға болады. Салиха 11:06, 2024 ж. тамыздың 23 (+05)
:Жақсы --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:59, 2024 ж. тамыздың 24 (+05)

== “Мұса пайғамбар” мақалаға енгізілген өзгерістерді қайтару ==

Bekzat Alibek есімді қолданушы жазған мәтін Уикипедияның стильдік талаптарына сәйкес келмейді. Мысалы, бүкіл мәтін тек жеке және исламдық тұрғыдан сипатталған. (&quot;Ғ.С&quot;, стиль, анықтама) [[Қатысушы:Jondjas|Jondjas]] ([[Қатысушы талқылауы:Jondjas|талқылау]]) 09:24, 2024 ж. тамыздың 25 (+05)
:{{@|Jondjas}} Ол жағы дұрыс, бірақ сіз неге '''Киелі кітапқа''' сілтеп тұрсыз --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:40, 2024 ж. тамыздың 26 (+05)

== Мақалаларды жою ==

Ассалаумағалейкүм! [[Назар]] мен [[Абыл Өтембетұлы]] мақалаларын жоюға ұсынамын. Біріншісі түсініксіз, екіншісі қайталанған. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:47, 2024 ж. тамыздың 25 (+05)

== Үлгі-инфобокс туралы ==

Қайырлы таң, Айдын! Тарихи нысанға үлгі-инфобокс жасауға мысал ретінде [[Қызыл таң маталар үйі]] бетін көріңізші, жаңа ғана жаздым. Салиха 11:30, 2024 ж. тамыздың 31 (+05)
:Жақсы, уақыт тығыз болғандықтан, уикипедияға көңіл бөле алмай жатырмын --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:15, 2024 ж. қыркүйектің 2 (+05)

== Жою №2 ==
Кеш жарық! ''Асыл Тұрсынбекұлы Шубай''‎ және ''Әйел тілі'' мақалаларын жоюды ұсынамын. --[[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 00:33, 2024 ж. қыркүйектің 5 (+05)
:Жойылды, {{@|І Хәріполла}} --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 14:35, 2024 ж. қыркүйектің 8 (+05)

== Мақалада қате бар ==

Қайырлы күн. [[Egov.Press|Мына мақаладағы]] Instagram сілтемесі дұрыс емес екен. Түзеп жіберсеңіз. egov.kz орнына egovpress болуы керек. [[Арнайы:Үлесі/37.99.44.42|37.99.44.42]] 09:58, 2024 ж. қыркүйектің 8 (+05)
: Инстапарашаңызды түзеп қойдым. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 10:24, 2024 ж. қыркүйектің 8 (+05)

== Қ.К. Тоқаев туралы ==

Тоқаевтың Тимурдан басқа тағы Манира (1987 ж.т.) деген қызы бар екен ғой. Оны неге ешкім жазбайды ? Рақмет  [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 11:06, 2024 ж. қыркүйектің 8 (+05)

== Аналды секс ==
Сәлем, ''бұл мақаланы'' жою керек! Масқара емес пе? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 21:31, 2024 ж. қыркүйектің 11 (+05)
:Кеш жарық, енді ол масқара болғанда көп тілде жазылған, бар нәрсені қайтіп жоямыз. Басқа админдерден сұрап көріңіз --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:56, 2024 ж. қыркүйектің 12 (+05)

== Қазақстанның темір жол бекеттері ==

Жалпы фотосуреттер қосқанда түсірген жылы міндетті түрде болу керек деп ойлаймын. Себебі қай жылы түсірілгенін оқырман білу керек. Екіншіден сол суретті, мысалы вокзалдардың дизайны өзгерсе, қайта жіберсең сурет бар деп қабылдамайды, егер жылы болмаса. 
Мен 10 жылдан бері Фотопланета энциклопедиясына суреттер жіберіп жүрмін, бәрінде де түсірген күнін, айын сұрайды. [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 09:54, 2024 ж. қыркүйектің 13 (+05)
:{{@|Мағыпар}}Кеш жарық, суреттің атауы ұзақ сияқты. Сипаттамасы бөлімінде бәрін жазып көрсетуге болады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:21, 2024 ж. қыркүйектің 14 (+05)
::Жақсы, келесілерін қысқартармын. [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 10:40, 2024 ж. қыркүйектің 15 (+05)

== Үлгілер ==


== Үлгілер ==
Ассалаумағалейкум! [[АФК чемпиондар лигасы элитасы|АФК чемпиондар лигасы]] мен [[КОНКАКАФ чемпиондары кубогы|КОНКАКАФ чемпиондар лигасы]]ның атауы өзгеріпті. Үлгілерді қайтеміз? Атауын өзгертеміз бе? --[[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылау]]) 12:27, 2024 ж. қыркүйектің 16 (+05)
:Кеш жарық! Навигациялық үлгілерді ма, егер сол болса иә. Әрі ескі атаудағы үлгіні жою керек --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 20:01, 2024 ж. қыркүйектің 16 (+05)

== Жою №3 ==
Қайырлы кеш. Мақала атауларын бір үлгіге келтіру үшін мына сілтеме беттерді жою керек болып тұр:
* ''КИМЭП''
* Үлгі:Кәрім Мәсімовтың министрлер кабинеті (2016 жыл 6 мамыр)
-- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 00:40, 2024 ж. қыркүйектің 30 (+05)
:{{@|Casserium}}Екіншісін не үшін жою керек? Атын өзгерту керек, тарихы сақталады --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:45, 2024 ж. қазанның 1 (+05)
::Ол дубликат болып тұрған үлгі. Ішіндегі мазмұны [[Үлгі:Кәрім Мәсімовтің II министрлер кабинеті]] осы үлгімен біріктірілген. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 22:57, 2024 ж. қазанның 1 (+05)

== Санат ==

Кеш жарық! &quot;Қазақ билері&quot; санатында [[Би (өнер)]] мен [[Би (тұлға)]] аралас екен. Бұл санатты [[Би (өнер)]]-ге қалдырып, қазақ тұлғаларын &quot;Қазақ би-шешендері&quot; санатына көшірсек қайтеді? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:19, 2024 ж. қазанның 2 (+05)

* Санаттар дұрысталды, мәселе шешілді. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:39, 2024 ж. қазанның 3 (+05)

== Results from the survey about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub ==

Hi everyone,

During August 2024, we sent you a survey about the tools, so now we would like to bring to your attention the conclusions and results from the survey, which you can explore on this '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Tools|Meta page]]'''.

I hope you will enjoy exploring the mentioned tools on the page, along with other conclusions from the survey. Thanks for your time, and we will continue working on this important topic. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 17:10, 2024 ж. қазанның 7 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&amp;oldid=27177596 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Біріктіруге немесе жоюға ұсынылған мақалалар тізімі ==

Біріктіруге немесе жоюға ұсынылған мақалалар тізімі:

1.0 – ''Қазақстандағы хандық биліктің жойылуы'' (жақсысы) 

1.1 – &lt;s&gt;Қазақ хандығындағы биліктің жойылуы&lt;/s&gt;

1.0 – Саңырақ Тоқтыбайұлы батыр (жақсысы)

1.1 – Саңырық Тоқтыбайұлы

1.2 – Саңырақ батыр Тоқтыбайұлы

1.0 – Хангелді Сырымбетұлы

1.1 – Ханкелді батыр 

1.0 – олбарыс би

1.1 – Жолбарыс Жылқайдарұлы

1.0 – Әлмерек абыз

1.1 – Әлмерек Жаншықұлы

[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:03, 2024 ж. қазанның 9 (+05)

== Translation request ==

Hello, Kasymov.

Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]]/[[:ru:Родрик, Дэни]] in Kazakh Wikipedia?

Yours sincerely, [[Қатысушы:Oirattas|Oirattas]] ([[Қатысушы талқылауы:Oirattas|талқылау]]) 16:14, 2024 ж. қазанның 14 (+05)

== Координаттар ==

Ассалаумағалейкум! Қала туралы мақала жазғанда картадан географиялық орнын көрсетпей жатыр ғой. [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылау]]) 13:50, 2024 ж. қазанның 28 (+05)
: Уағалейкум салам! Бұл кемшілік кейбір үлгілердің әлі жазылмағанына байланысты болып отыр. Мысалы, мен екі жаңа үлгіні жүктеп қойдым, енді [[Кайенна]] мен [[Уагадугу]] қалалары картада көрсетіліп тұр. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 17:25, 2024 ж. қазанның 28 (+05)
::{{@|Мықтыбек Оразтайұлы}} қай мақала? Позкартасы жасалмаған болу керек --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:14, 2024 ж. қазанның 29 (+05)
:::[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt;, [[Сан-Томе (қала)|Сан-Томе]], [[Сент-Джорджес]] мақалаларында тұр. Кей қалалардікі әдемі боп шығады, ал кейбіреуде олай емес--[[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылау]]) 00:39, 2024 ж. қазанның 30 (+05)
:жақсы --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 20:04, 2024 ж. қазанның 31 (+05)
: Иә, мәселе Позкартада болып тұр. Мен тағы Сальвадор және Эритреяны қостым, әрі қарай іліп әкетсеңдер жақсы болар ед... --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:26, 2024 ж. қазанның 31 (+05)
::Иә, жасап жатырмын--[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:27, 2024 ж. қазанның 31 (+05)
:{{@|Мықтыбек Оразтайұлы}} Елді мекен үлгісін толық толтыру керек. Ауданы, халқы, телефоны сияқты мәліметтер жоқ қой және дұрыс толтыру керек, ел деген параметрге ешқандай сілтеме немесе туды қоюға болмайды --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:27, 2024 ж. қазанның 31 (+05)
::[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt;, ел деген параметрге тек елдің атын жазып жатырмын, еш сілтемесіз, үлгісіз--[[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылау]]) 01:15, 2024 ж. қарашаның 1 (+05)

== Неге жойдың? ==
''Махмет Құлмағамбетов'' деген танымал саясаткер туралы мақаланы не пиғылмен жойғансың? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 21:53, 2024 ж. қарашаның 24 (+05)
:{{@|Елмұрат Х}} жедел жоюға ұсыныпты, содан соң жойылды. '''Пиғылға келсек ата жауым болу керек''' --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:00, 2024 ж. қарашаның 24 (+05)
:: Ата жауың болатындай саған бірдеңке істеп қойған ба? [[File:Face-smile-big.svg|23px]] Негізі әйгілі тұлға, сақтап қалуға болатын еді. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 22:05, 2024 ж. қарашаның 24 (+05)
:{{@|Елмұрат Х}} Қалпына келтірілді, жедел жоюға ұсынған қатысушыдан сұрап көріңіз. Мүмкін дубликат мақала ма екен? --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:11, 2024 ж. қарашаның 24 (+05)
:Мақала тым қысқа, екіншіден қайталанған. Сондықтан жедел жоюға ұсынылған. Міне жақсысы: [[Махмет Ибатоллаұлы Құлмағамбетов]]. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:15, 2024 ж. қарашаның 24 (+05)
::{{@|Елмұрат Х}} мақаланы жоюға ұсынған себебім көрсетілген, бір тұлға туралы екі мақала бола алмайды, &quot;Махмет Ибатоллаұлы Құлмағамбетов&quot; мақаласы бірінші басталған, сондықтан сол қалуға құқылы деп ойлаймын. Жалпы бұл тұлғаның маңыздылығы күмән тудырады. Қосатын ақпаратыңызды осы мақалаға қосуды сұраймын.--[[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 22:37, 2024 ж. қарашаның 24 (+05)
::: Алғашқыда жоюға себеп ретінде дубликат деп көрсетілмеген еді. Дубликат болса, жояйық әрине. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 22:57, 2024 ж. қарашаның 24 (+05)

== Үлгі ==

Ассалаумағалейкүм. &lt;nowiki&gt;{{Договор}}&lt;/nowiki&gt; үлгісі жарамсыз сияқты, дұрыстап бересіз ба? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:34, 2024 ж. қарашаның 27 (+05)
: Уағалейкум салам! Үлгі жарамды, бірақ орысша қалып қойған сөзді қазақшаға ауыстыру керек, сонда бәрі жақсы шығады. Мен қазір осы үлгіні мақалаға қосамын. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 09:57, 2024 ж. қарашаның 28 (+05)
::Рақмет! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 10:45, 2024 ж. қарашаның 28 (+05)

== Неге жойылды? ==

Сурет:Maska--kazahstan-shou1.jpeg осы суретті &quot;Маска&quot; мақаласына кірістіріп қоям деп жүктеп қойсам жойып тастапсыз. Адамның еңбегін еш етуді білесіз, ә. Толықтырамын оны әлі!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 23:39, 2024 ж. желтоқсанның 14 (+05)
:{{@|Madi Dos}}Екеуі де жойылады, себебі авторы мен қайнаркөзі көрсетілмеген. дайын суретті жүктеу қандай еңбек? --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:42, 2024 ж. желтоқсанның 14 (+05)
::Білем, оны көрсету керек екендігін. Менің енгізген бұрынғы суреттерімде дереккөздер бар. Кейінірек енгіземін, оның үстіне бұл еркін сурет емес. Тек осы Қазуикиде ғана орналасатын сурет, сосын адамның жасаған ісін құнсыздандырмаңыз. Админ болсаңыз, өзіңізге админсіз.Дайын суреті де енгізілмеген қаншама мақала бар.  [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 23:48, 2024 ж. желтоқсанның 14 (+05)
:::Қалпына келтіремін, бірақ авторы мен дереккөзін көрсете кетсеңіз --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:54, 2024 ж. желтоқсанның 14 (+05)

== Координат модулін жаңарту ==
Module:Coordinates модуліне көптеген жаңартулар енгізілді, соларды қазақша нұсқасына енгізіп, координаттардың мақаладағы орналасуын дұрыстау керек. Модульді соңғы рет сіз өңдепсіз, жаңартып жіберуіңізді сұраймын. [[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 22:45, 2024 ж. желтоқсанның 22 (+05)
&lt;s&gt;:Дайын --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:41, 2024 ж. желтоқсанның 23 (+05)&lt;/s&gt; Нақтылау керек

:Мысалы: [[Екібастұз]] немесе кез келген қала жайлы мақаланы ашқанда, коориднаттар инфобокспен бірге жабысып тұрады. Соны түзесеңіз. [[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 23:38, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05)
::{{@|Murat Karibay}}Ол үлгіден емес, уикипедияның интерфейсі жаңарғаннан болып тұр. --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:09, 2024 ж. желтоқсанның 27 (+05)

== Кедергі  ==

Саламатсыз ба, мазалағыныма кешірім сұраймын. Мен қазақша Википедияға өз үлесімді қосқым келеді, алайда шегіндіруші 1nter pares деген адам менің әрбір өңдеуімді себепсіз жойып жатыр. Мен одан неге өңдеулерімді жойғаның сұрадым, бірақ нақты жауап ала алмадым. Осы жайында шара қолдансаңыз. Алдын ала рақмет  [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:33, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05)

== Айдаушы мақала ==

Француз және үнді соғысы деген жойылған мақаланы айдаушы бет ретінде қалпына келтіру үшін сыртқы сілтемелерді қалай қолдансам болады және оған рұқсатым бар ма [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:43, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05)

== Администраторды сайлау ==

Кеш жарық! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 21:56, 2025 ж. қаңтардың 1 (+05)

== Үлгі ==

Кеш жарық! Осы үлгінің басқасы бар ма? (Үлгі:Апат). Көрсетілімі нашарлау, не қолдануға болады орнына? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 00:08, 2025 ж. қаңтардың 22 (+05)
:Бсақасын біле алмадым, мүмкін дубликат жасай бермей, осы үлгіні жаңарту керек шығар --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:11, 2025 ж. қаңтардың 22 (+05)

== Администратор құқығынан айыру ==

Кеш жарық! [[Уикипедия:Администратор құқығынан айыру|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:31, 2025 ж. қаңтардың 23 (+05)

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 11:23, 2025 ж. қаңтардың 26 (+05)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 тізімін пайдаланып User:Doc James@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Байланыс ==

Kasymov мырза сізбен қалай байланысқа шықсақ болады, мақала өңдеуге қатысты кейбір сұрақтар бар еді? [[Қатысушы:Nirvana 0099|Nirvana 0099]] ([[Қатысушы талқылауы:Nirvana 0099|талқылау]]) 11:21, 2025 ж. ақпанның 5 (+05)

== Бітікші сайлауы ==

Қайырлы таң! [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 07:34, 2025 ж. ақпанның 19 (+05)

== Господин Касымов  ==

Господин Касымов, как с вами связаться? У нас есть вопросы по редактированию статьи [[Қатысушы:1lockeny|1lockeny]] ([[Қатысушы талқылауы:1lockeny|талқылау]]) 19:54, 2025 ж. наурыздың 14 (+05)

== Assistance with Template Updates on Kazakh Wikipedia ==

Hello Kasymov, I hope you're doing well. I recently made a request on the Kazakh Wikipedia village pump regarding updating certain country data templates to align with standard formatting. Since this impacts multiple pages, I’d appreciate your input or assistance in addressing it. You can find my request here: [[Уикипедия:Форум#Replacing &quot;Country data&quot; templates with &quot;Үлгі:Байрақ&quot;.]] Please let me know if you need any clarification. Thank you for your time and consideration! Best regards. [[Қатысушы:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[Қатысушы талқылауы:OperationSakura6144|талқылау]]) 07:35, 2025 ж. наурыздың 26 (+05)

== Sorting files in categories ==

Hi! I hope you can help me a bit.
[[Үлгі:Non-free media]] seems to put files in [[:Category:Тегін мақалалар]] and according to Google Translate it means free files. It should say something like &quot;All non-free files&quot; like [[:en:Template:Non-free media]].
Also [[Үлгі:Free media]] should put files in &quot;All free files&quot; like [[:en:Template:Free media]]. Can you help fix?
Finally there seems to be a lot of redundant categories in [[:Санат:Уикипедия:Суреттер]]. Can you delete those that are not needed? 
If you want to rename the categories wit files without machine-readable source, author etc. you need to use Translatewiki. You can see more at [[:m:File_metadata_cleanup_drive/How_to_fix_metadata#Finding_images_without_an_information_template]]. [[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 23:23, 2025 ж. сәуірдің 11 (+05)
== Бетті жою ==
Қайырлы күн, Қасымов мырза. ''Қатысушы:Austrian Cat/зертхана/Осман империясы'' бетімді жоюыңыздың себебі не? [[Қатысушы:Austrian Cat|Austrian Cat]] ([[Қатысушы талқылауы:Austrian Cat|талқылау]]) 09:55, 2025 ж. сәуірдің 25 (+05)
:қалпына келтірдім, бірақ ондай мақала бар ғой. Бұрынғы автордың еңбегін жоққа шығарып, зертханаңыздан көшіре салу болмайды --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:54, 2025 ж. сәуірдің 26 (+05)
::неге? Қазақша Уикипедияда мақалалардың көбісі безендіру, яғни эстетика, дереккөздер мен сілтемелердің болуы тараптарынан біраз ақсап, және жалпы сапа критерийлерін қанағаттандырмайды деп айтуға болады. Әсіресе ол басқа тілдік бөлімдермен салыстырғанда байқалады. Егер де біздегі мақаланы ағылшын бөлімінде қолданылған сілтемелер мен деректерге негізделіп, оны бейімдеп һәм безендіріп, қайтадан жазғаннан не залал? Бір түсіндіріп жіберсеңіз [[File:Face-grin.svg|25px]] [[Қатысушы:Austrian Cat|Austrian Cat]] ([[Қатысушы талқылауы:Austrian Cat|талқылау]]) 23:15, 2025 ж. сәуірдің 26 (+05)
:::соны неге мақаланың өзің безендіріп, толықтырып жаңартпасқа --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:22, 2025 ж. сәуірдің 26 (+05)
::::әзірше жазылу үрдісінде, зертханамда мәтін толық дайын болған соң, мақаланың өзіне бір-ақ өңдеме арқылы көшіре салам деген ой болған негізі. Себебі қазуикидегі кейбір үлгілер, мысалға [[Үлгі:Sfn]] жеке өзіме қазірше шамалы түсініксіз болып тұр (себебі орыс Уикипедиясында бұл үлгіні қолдану үшін, [[Үлгі:Cite book]] дегеннің &quot;| ref =&quot; қатарында автор есімін енгізіп, дәл соны ''sfn'' үлгісіне қоясың). Жазып аяқтаған соң, бұл үлгі дұрыс жұмыс істеп, барлық ақпарат толық екеніне көзім жеткенде жария етемін (деп ойлағанмын). Ондайға тыйым салынған ба? [[Қатысушы:Austrian Cat|Austrian Cat]] ([[Қатысушы талқылауы:Austrian Cat|талқылау]]) 23:32, 2025 ж. сәуірдің 26 (+05)
:Сапаға көмектесер еді, түсінгенім көп өңделген уикипедия тереңдігі көп болады екен --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:46, 2025 ж. сәуірдің 26 (+05)

Балам, ''Абсурдизм'' деген мақаланы неге жойдың? Қайтара салшы... --[[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 23:37, 2025 ж. Мамырдың 2 (+05)
:Қалпына келді, {{@|І Хәріполла}} --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:38, 2025 ж. Мамырдың 9 (+05)
Сәлем, [[Хасанкейф]] және [[Ойжұмбақ]] мақалаларын неге жойғансың? Қалпыларына келтіргенің дұрыс болады. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 22:05, 2025 ж. Мамырдың 7 (+05)
:Кеш жарық! {{@|Елмұрат Х}} Ол қатысушы тоқтамай мақалалар жазған екен, барлық мақаласын жойғанмын. Қалпына келтірмеймін, себебі біреудің шала жұмысын админдер артынан неге ретке келтіріп отыру керек? --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:38, 2025 ж. Мамырдың 9 (+05)
:: Сәлем! Жалпы ондай жерде «тексерілмеген мақала» деген үлгіні қолданған жөн. Басқа қатысушылардың еңбегін елейтін болсақ, әрине. Немесе «бастама» деген үлгі де бар және оған қатысты көптеген нақтылау белгілерін қолдануға болады, егер мақалалар санын күрт азаюын қаламасақ. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 23:57, 2025 ж. Мамырдың 11 (+05)
:{{@|Еститін Азамат}} кеш жарық! Онсызда сондай үлгі қойылады, бірақ оның мазмұнын, сапасын, грамматикасын кім тексереді. Біреудің артын кім тегін тексеріп, көзді қызартып, қиналып отыру керек. Ынтасы мен жауапкершілігі жоғары адам жазатын нәрсені жазады, жай шетелге барып қайту үшін жасамайды. Шындық солай --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:49, 2025 ж. Мамырдың 13 (+05)
:: Қызықсың. Сені мұнда біреу мәжбүрлеп жатыр ма? --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:00, 2025 ж. мамырдың 15 (+05)
:Бірнеше қатысушы ғана тексеріп, уақытын бөліп, сапасыз дүниемен күресіп жүр. Соның ішінен Сені байқамадым. Сондықтан уақытты маған құрта бермей, жақсы мақалалар дамытуға үлес қоссаң немесе қате, жетіспейтін үлгілерлі толықтырса жақсы болар еді. Егер оларды түзетіп тексеріске салсаң, жоюға болмайды. Осыны әсіресе оқушылар мен студенттер көп пайдаланады. Мазмұны копи паст жасалған нәрседен қазуикипедияның сапасына күмәнмен қарайтын болады. Айдаладағы біреудің мақаласына басты ауыртудың қажеті шамалы. Болмаса телеграм топқа жаз, осы мәселені шулатып жүргенімізге біраз болды. Бірақ көбісі робот сияқты, қыстырмайды,  бір рет қана өңделген, аударылған, конвейер мақалаларын минут сайын жазып отырады.  --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:58, 2025 ж. мамырдың 15 (+05)
:: Әлгі [[Абсурдизм]] мақаласын алайықшы — оны өзің жойдың, өзің қалпына келтірдің. Жалпы оны жоятындай ештеңе көріп жатқан жоқпын, әжептәуір мақала. Орфографиялық қателер бар әрине, бірақ ол енді басқа әңгіме. Мүмкін, жойғанда сен оны оқымаған да шығарсың? Солай болып көрінеді. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 17:36, 2025 ж. мамырдың 18 (+05)
:Ол да мүмкін, себебі жоймай қарап шыққанымда түзететін заттары көп болды. Сондықтан 2-3 минут аралықта жасалған мақалалардың сапасына күмн тудырдым. Сондықтан соған ұқсас дүниелерді қарамай жойғаным бар. --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:09, 2025 ж. мамырдың 20 (+05)
:: Сөйтіп жүріп сапалы мақалаларды құртып жүрсің. Басқа қатысушылар Қазақ уикипедиясындағы мақалалар санын арттырып жатқанда, сен осындай керағар әрекетпен айналысып, не пайда таппақшысың? --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 23:17, 2025 ж. мамырдың 21 (+05)
:{{@|Еститін Азамат}} сені және басқа да ұқсас '''фейк''' аккаунтарды бұғаттау жайлы талқылап жатыр. Соған қарағанда шынымен 4-5 аккаунт бір адамға тиесілі болу керек. Сен мені қадалағанша басқа шаруалармен айналыссай, істейтін тірлігін, жұмысын жоқ па? --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:58, 2025 ж. мамырдың 22 (+05)
:: Мұнда фейк жұмыспен айналысқанды сені ғана көріп тұрмын. Жарайды, сен мылжи бермей, қатесіз жазуды үйреніп алсаш. Әртүрлі фейк тапсырмаларды «қадалағамай». --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 08:09, 2025 ж. мамырдың 23 (+05)
:::Бұл даудың қажеті жоқ, бір-біріміздің уақытымызды алып нестейміз?
:::Әркім барынша жұмыстанып жатыр, арасында қателерде болады, мінсіз адам жоқ)
:::@[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]], сізге ұсыныс, басқа қатысушылардың әрекеттерін «қадағаламай» өзіңіз де мақала жазып бастаңыз. Мүмкін сіздікі ең үздігі болып шығар?
:::Осы талқылау былай (агрессивті түрде) жалғаса берсе шынымен де бұғаттау шараларын еңгізуге тура келеді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 08:25, 2025 ж. мамырдың 23 (+05)
:::: Артық кетсем, кешірерсіз. Жалпы бейтарап болуға тырысқанмын... --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 09:18, 2025 ж. мамырдың 23 (+05)
:{{@|Еститін Азамат}} не деген екі жүзділік пен жасанды жауап. Бейтарап дей ма... деп Сен, не пайда таппақшысың деген жауаптар ше? --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 13:33, 2025 ж. мамырдың 24 (+05)
*{{@|Еститін Азамат}} Айтқаным келді. Құрметті админдер осы және осыған ұқсас '''ФЕЙК-ПРОВОКАТОР''' аккаунттың бәрін бұғаттап жою керек. ''Мира бел, Джамбул, осы аккаунт, Хәриполла'' деген аккаунт бір адамның артында. Кім екенін де сезіп тұрмын. {{@|Batyrbek.kz}}, {{@|Нұрлан Рахымжанов}} шара қолдансаңыздар. '''Ң''' әрпіне әдейі қате жіберіп, айтқан жауабынан байқадым. Өзінің жұмысы мен жеке өмірі жоқ па? Дені дұрыс емес-ау (осындай сөздер жазуға тура келіп тұр). Егер сіздер әрекет қылмасаңыздар өзім ретке келтіремін --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 13:28, 2025 ж. мамырдың 24 (+05)
*:Еститін Азамат деген қатысушыны 6 айға блоктадым. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 16:29, 2025 ж. мамырдың 29 (+05)

== CEE Meeting 2025 ==

Сәлеметсізбе. Биыл Грекияның Салоники қаласында CEE Meeting 2025 конференциясы болады. Біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2025|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 23:25, 2025 ж. мамырдың 15 (+05)
:дауыс берілді --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:01, 2025 ж. мамырдың 16 (+05)

== Техникалық мәселе ==

Ұлы мәртебелім, мен жоқ кезде қандай техникалық мәселе туындады? Мүмкін кейбіреуін шеше алармын. Талқылау легінне жазайын десем жаза алмай қалыппын, бұл менде ғана ма білейін деп едім. Әзірге себебін таба алмай жатырмын. Санатта неге мақалалар қазақ алфавитімен ретттелмейді деген сұраққа әлі жауап тапқам жоқ, мен жоқта анау үш нұсқа деген пәле жоғалыпты, қуанып қалдым.  &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 20:51, 2025 ж. мамырдың 21 (+05)

:Арыстанбек, үш нұсқаны алдырттық қой әйтүп-бүйтіп. Талқылау легін барлық уики бойынша аламыз деп жатыр еді. Сол алып тастаған болар. Санаттар туралы сұрап көрейін. Осы бет иесінен кешірім өтінем, оның атынан жауап беріп отырғаным үшін. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 08:52, 2025 ж. мамырдың 22 (+05)
::@[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] Талқылау легі деген керемет дүние еді, жақсы дүниені неге құртқанды жақсы көреді екен. Фейсбуктың да алғашқы кездегі дизайны мен талқылау құрылымы өте әдемі еді, қазір быт-шыт бірдеңе болып кетткен.  &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 10:18, 2025 ж. мамырдың 22 (+05)

== [[Бауыржан]] ==

Why are you removing the name I added? [[Қатысушы:Altenmann|Altenmann]] ([[Қатысушы талқылауы:Altenmann|талқылау]]) 00:25, 2025 ж. мамырдың 28 (+05)

== Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! ==

Hi everyone, 

We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there.

The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]'').

If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''.

[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 16:17, 2025 ж. мамырдың 29 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Үлгі ==

Қайырлы кеш! Апат және Оқиға үлгілерін ретке келтіре аласыз ба? Нашарлау екен. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 21:56, 2025 ж. маусымның 1 (+05)
:Кеш жарық! Қазір өңдей алмаймын, кейінірек --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:57, 2025 ж. маусымның 1 (+05)
::Қайырлы түн. Осыны ұмытып кетпеңізші. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 00:05, 2025 ж. маусымның 18 (+05)

== Жеке кеңістігімдегі мақалалар ==

Қайырлы күн.Неліктен менің жеке кеңістігімдегі мақалаларды түсіндірместен өшірдіңіз? Мен негізгі мақала кеңістігін толтырмау үшін бос уақытымда жұмыс істейтін жаңа мақалалар жасадым. (Қатысушы:Programman/Kickstarter, т.д.). Барлық жойылған мақалаларды қалпына келтіруді сұраймын. [[Қатысушы:Programman|Programman]] ([[Қатысушы талқылауы:Programman|талқылау]]) 15:46, 2025 ж. маусымның 11 (+05)

:Кеш жарық! Ол жерде ешқандай мақалалар көріп тұрған жоқпын. Бәрі бос бет қой? [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 01:05, 2025 ж. маусымның 13 (+05)
::Иә, әзірге бос беттер болды, онда мен мәтінді біртіндеп қосуды жоспарладым. Осы беттердің барлығын қайта жасауым керек пе, әлде оларды қалпына келтіре аласыз ба? [[Қатысушы:Programman|Programman]] ([[Қатысушы талқылауы:Programman|талқылау]]) 13:40, 2025 ж. маусымның 13 (+05)
:::асықпай, біртіңдеп жазған дұрыс-ау. [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:24, 2025 ж. маусымның 14 (+05)

== Мыстангер жайлы ақпаратты мақұлдау ==

Сәлем! Мыстангер жайлы бетті қазақшаға аударып, ақпарат қосып едім. Соны мақұлдап, жариялап жіберсеңіздер. [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 14:19, 2025 ж. маусымның 13 (+05)

:Жалпы, қарап жіберетін біреу-міреу бар ма екен мұнда?)) [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 11:47, 2025 ж. маусымның 16 (+05)
:Сілтемесін беріңіз. Қарап берейін. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:42, 2025 ж. маусымның 17 (+05)
::{{@|Aweworthy}} кеш жарық! Басқа да белсенді қатысушылар мен админдерден көмек сұрасаңыз болады--[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:57, 2025 ж. маусымның 17 (+05)
::Қайырлы күн! https://en.wikipedia.org/wiki/The_Witcher осының қазақшасын бастап берсеңіз)) [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 15:26, 2025 ж. маусымның 25 (+05)
::Өтініш жасағаныма 9 айдың жүзі болып қалыпты... 
::https://en.wikipedia.org/wiki/The_Witcher [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 11:44, 2026 ж. ақпанның 11 (+05)
:[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] сіз көмектесе аласыз ба? [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 11:46, 2026 ж. ақпанның 11 (+05)
::Сізге бетті бастап беру керек пе? Әрі қарай өзіңіз толықтырасыз ба? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:51, 2026 ж. ақпанның 11 (+05)
:::Дәл солай. Жаңа материал бастауға әлі құқығым жеткіліксіз, сондықтан тек өңдей аламын. [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 11:56, 2026 ж. ақпанның 11 (+05)
::::Бастадым, өңдей беріңіз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:08, 2026 ж. ақпанның 11 (+05)

== Жою ==

Сәлеметсіз бе! &lt;s&gt;Асқар Алтынбекұлы Күлібаев&lt;/s&gt; осы мақаланы жоюыңызды сұраймын [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 03:48, 2025 ж. маусымның 15 (+05)
:дайын --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 13:45, 2025 ж. маусымның 15 (+05)

== Біріктіру ==

Сәлеметсіз бе! [[Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжіліс төрағасының орынбасарлары]] мен оның ағылшынша нұсқасын (Deputy Chairman of the Mäjilis) біріктіріп, барлық мақалаларда қолдана берсек қалай жалпы ? Егер рұқсат болса, біріктіруіңізді сұраймын. Рақмет [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 03:19, 2025 ж. маусымның 16 (+05)
:жақсы, өзіңіз жұрыс деп шешсеңіз, жылжыта беріңіз --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:56, 2025 ж. маусымның 17 (+05)

== Бетті уақытша жартылай қорғау ==

Сәлеметсізбе, менің жаңа мақаламда вандализмнің алдын алу үшін уақытша қорғауыңызды сұраймын.

Мерзімі - 1 ай.

Мақала аты: [[Яковлев Як-42]] және [[Zhezkazgan Air]] [[Жетісу Әуекомпаниясы]] [[Эрдэнэт қаласы]] 
1 айға жартылай қорғау қылдырып беріңіз

[[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 10:45, 2025 ж. шілденің 4 (+05)

== Мағынасыз мақала ==
Кеш жарық, [[PewDiePie T-Series-ге қарсы]] деген мақаланы жоюға ұсынамын. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 20:39, 2025 ж. шілденің 4 (+05)

:Кеш жарық! Неге, мазмұнын оқымадым. Басқа тілдерде бар екен, себебін жаза кетсеңіз [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:23, 2025 ж. шілденің 5 (+05)
::Енді адам деген мазмұнын білу үшін мәтінді оқымай ма?? Қарапайым нәрсе ғой, жоя салыңыз. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 17:24, 2025 ж. шілденің 6 (+05)
:::Не себепті жою керек? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 17:34, 2025 ж. шілденің 6 (+05)
::::Ол қазақ болмысына, әдетіне жат шетелдердің еріккен күйбең тіршілігін сипаттайтын еш маңыздылығы жоқ мақала ғой. Анық көрініп тұр ғой, мағынасы жоқ екені. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 19:03, 2025 ж. шілденің 6 (+05)
:::::Мақала басты бетте тұрған жоқ. Тек басқа тілдерден аударып жазылған. 18 тілде жазылған екен. 17 тілде жазылғандарын жойсаңыз, қазақ тілінде де жоямын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:08, 2025 ж. шілденің 6 (+05)
::::::Түсінбедім, сонда басқа тілдерде санасыз, мағынасыз мақалалар болса, бізде де қала бере ма? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 19:46, 2025 ж. шілденің 6 (+05)
:::::::{{@|Елмұрат Х}} қайырлы кеш! Қандай да бір мақаланы жойылуға лайықты деп санасаңыз, онда сол мақалаға «[[Үлгі:Жедел жойылсын|Жедел жойылсын]]» үлгісін қойып, себебін жаза кетіңіз. Ары қарай жойылу туралы сол мақаланың талқылау бетінде жүруі қажет. Қандай да бір қатысушының талқылау бетіне жеке келіп, &quot;мақаланы жоя салыңыз&quot; деген болмайды -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 20:10, 2025 ж. шілденің 6 (+05)
:::Елмұрат этика ұстаңыз. Көшеде, базарда жүрген жоқсыз, мен СЕНІ танымаймын. Арақашықтықты сақтаңыз! Қарапайым болса, нақты себебін көрсет, жоя сал, ала сал демей [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 01:52, 2025 ж. шілденің 8 (+05)

== Мақала жойу ==

Сәлеметсіз бе. Сіз [[Kazakhstan Airlines]] мақаласын жойыңызшы. Мен оның орнына жаңа мақаласын жасамақпын [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 11:50, 2025 ж. шілденің 5 (+05)

:Кеш жарық! Сол мақаланы уикипедияға сәйкес толықтырыңыз. Жоя алмаймын [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:24, 2025 ж. шілденің 5 (+05)
::Неге сіз мен мақалалардың атын толықтай жазып қойсам қысқа қылдырып өзгертіп тастайсыз? Қысқа жазған біртүрлі ғой толық жазып қойу керек қой Ан-30 емес Антонов Ан-30 деп қойу керекқой [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 06:40, 2025 ж. шілденің 6 (+05)
:::енді қайта толықтырып қойыңыз [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 06:42, 2025 ж. шілденің 6 (+05)
::::[[Жезқазған әуежайы]] деген мақаланы неге қайта қалпына келтіріңіз? Мен инфобокс және қосымша ақпараттар қосытымғой. Дереккөздердіде қосып қойғам [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 12:42, 2025 ж. шілденің 6 (+05)

== беттің атын өзгертпей туралы ==

сәлеметсізбе, мен мақалалардың бетін тотықтап жазып қойсам сіз неге атын ауыстыра бересіз.
Ан-30 жан Антонов Ан-30 деп өзгертсем қысқа сына ауыстырып жібере бересіз, бұл қандай себептермен??? [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 11:42, 2025 ж. шілденің 7 (+05)

:кеш жары! Орыс тілінде қысқа нұсқадағы атауын маған ыңғайлы көрінді, яғни оқырман іздегенге оңай болады. Бірақ та қалған админдер дұрыс деп шешкен екен, сіздің қайта жылжытқан нұсқаңыз қалатын болды. Ескерту мақала атауларын ойланбай, талқыға салмай жатып жылжытпауды өтінемін. Рахмет [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 01:54, 2025 ж. шілденің 8 (+05)
::жауап бергеніңіз үшін рахмет [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 08:52, 2025 ж. шілденің 8 (+05)

== ПозКарта ==

сәлемктсізбе. Айта аласыз ба қалай ПозКарта жасау керегін [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 13:47, 2025 ж. шілденің 8 (+05)

== ескі өңдемеге қайтармау ==

Сәлеметсіз, [[Үржар (ауыл)]] деген бетті ескі өңдемесіне қайтармауды сұраймын. [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 20:24, 2025 ж. шілденің 9 (+05)

== Growth features - Mentorship and Community updates ==

Hi everyone, 

Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page).

You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''.

CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''.

We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed.

If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]].

--[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 17:28, 2025 ж. шілденің 16 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Әсел Құрманбаева ==

Сәлеметсіз бе! Әсел Құрманбаеваға уикипедия мақаласын жазсам қалай болады ? Әлде ол орынсыз ба ? [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 12:33, 2025 ж. шілденің 28 (+05)

:Кеш жарық! кешірерсіз кім екенін білмедім) [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:10, 2025 ж. шілденің 28 (+05)
::Нұрсұлтан Назарбаевтың екінші әйелі 😉 жай ғаламторда оның өмірбаяны, жеке өмірі, отбасы, байлығы жазылған, соның бәрін қолданып уикипедия мақаласын арнасам ба деп едім [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 21:14, 2025 ж. шілденің 28 (+05)
:::өз еркіңіз, маңызды болып көрінер. қазаққа біреудің өмірі мен өсек қызық болу керек) [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:20, 2025 ж. шілденің 28 (+05)
::::Жақсы 😅 [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 21:30, 2025 ж. шілденің 28 (+05)

== Бет жою ==

Сәлеметсіз бе сіз меннің ''Бозанбай өзені'' деген мақаламды Бозанбай (өзен) деп жылжытыңыз. Ал ''Бозанбай өзені'' деп қалған мақаланы жойып бере аласызба [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 17:45, 2025 ж. шілденің 29 (+05)

:Түсінбедім? [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:09, 2025 ж. шілденің 31 (+05)
::Іздемеге жазсам (Гуглдың) Бозанбай өзені деп шығады соны бассам ол бет [[Бозанбай (өзен)]]іне айдатылған Kasymov деп тұр. жойылған бетті жойып бере аласызба [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 01:18, 2025 ж. тамыздың 2 (+05)
:::Ол онсызда жойылған [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:35, 2025 ж. тамыздың 3 (+05)

== Бет жою ==

&lt;s&gt;Нарын&lt;/s&gt; бетін жойып беріңізші. Түпнұсқа бетін ''Нарын (айрық)'' дегенге айдағанмын. Мен бұл сөздің орнына ''Нарын (қала)''ның өзгертетін деп тұрмын [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 06:44, 2025 ж. тамыздың 4 (+05)

:Рахмет [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 17:07, 2025 ж. тамыздың 13 (+05)

== Стивенсон Роберт Льюис ==
Сәлеметсізбе, мына мақаланы қалпына келтіре аласыз ба, өте әйгілі жазушы ғой? --[[Арнайы:Үлесі/2.133.132.177|2.133.132.177]] 14:21, 2025 ж. тамыздың 21 (+05)
:Касымов мырза, неге жауап бермейсіз? Басқа жүз шақты тілде бар мақала қазақ тілінде де болу керек қой!! --[[Арнайы:Үлесі/2.133.132.177|2.133.132.177]] 17:06, 2025 ж. тамыздың 24 (+05)

== Саддам Хусейн ==

Hello. 

There is something wrong with the childhood photo of Saddam Hussein in the [[Саддам Хусейн]] article. His date of birth is 1937, but in the photo, supposedly from 1940, he looks no older than one year old. Either the year is incorrect, or the child is not Saddam Hussein. The same issue was raised back in 2012 on the Wikimedia Commons discussion page for this photo, but there was no response. https://commons.wikimedia.org/wiki/File_talk:Saddam_in_childhood.jpg 

If the discrepancies cannot be identified, then this photo should be removed from the article. 

Yours sincerely, [[Арнайы:Үлесі/78.174.55.43|78.174.55.43]] 07:11, 2025 ж. тамыздың 30 (+05)

== Тілдер vs. Infobox Language үлгілері ==

Сәлеметсіз бе. Тілдерге қатысты мақалаларды реттеуге үлес қосықым келді, және әдеттегідей басқа сапалы мақалалардың үлгісі бойынша жазуға тырысамын, мысалы [[Қазақ тілі]]. Бұл мақалада Үлгі:Тілдер үлгісі қолданылған. Кейбір беттерде қазақшаға аударылған  Үлгі:Infobox Language тұр. Қайсысын қолданған дұрыс? &quot;Тілдер&quot; үлгісін ұстануға тырысып тұрмын, бірақ оны да пішімдеу тұрғыдан сәл өңдеу керек. [[Қатысушы:Aisford|Aisford]] ([[Қатысушы талқылауы:Aisford|талқылау]]) 19:55, 2025 ж. қыркүйектің 5 (+05)

:кеш жарық! Тілдер үлгісін қолданған дұрыс. Егер үлгі қате болса, үлгіні толықтықтырып, әрлер қатесін түзетуге болады. Үлгіні жасай алатын шығарсыз [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:13, 2025 ж. қыркүйектің 7 (+05)

== Execution of Saddam Hussein ==
Good afternoon! Would you be so kind to translate [[en:Execution of Saddam Hussein|this article]] into Kazakh language?! --[[Қатысушы:Edrilizer|Edrilizer]] ([[Қатысушы талқылауы:Edrilizer|талқылау]]) 01:48, 2025 ж. қыркүйектің 9 (+05)

== Жазған мақаламды тексеріп, Wikidata тізіміне қосу ==

Ассалаумағалейкум ''Kasymov'' мырза, мен кеше [[Майлысу]] атты мақала жазған едім, соны тексеріп, Wikidata элементіне қосуыңызды сұраймын [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 22:58, 2025 ж. қыркүйектің 21 (+05)

== Ту үлгісін жасау ==

Кеш жарық! 
{{ту|Тайвань}} үлгісінің екінші нұсқасы бар ма екен? Олимпиада және спорт жарыстарына спортшылар басқа байрақпен шығады. Спорт жарыстарында да басқа ту көрсетіледі. Бізде сол тудың нұсқасын жасауға болар ма еді? Екінші өтініш, '''спорт жарысы''' үлгісінде атауы дегенді жасыл түспен белгілемесек бола ма? Сұр түсті қалдырсақ немесе шрифт жасыл фонда ақ болуы керек сияқты?. [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 18:56, 2025 ж. қыркүйектің 22 (+05)

== Тәулік суреті ==

Тәулік суретін бот ортаққордан импортайтындай жасап қойсақ қалай? Сен басқа пайдалырақ жұмыстарға көңіл бөле аласың. Бұндай қайталанатын шаршататын жұмыстарды ботқа тапсырған дұрыс. Бот күн сайын бір бетті сосын ай сайын бір бетті импорттап отырады. Келісесің бе? &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:54, 2025 ж. қыркүйектің 28 (+05)

:@[[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]] Әрине соны баяғыдан атйып жүргенмін, бұрындары солай болатын. Жасап қоя салыңыз) [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:30, 2025 ж. қазанның 1 (+05)
::Скрипт істеп тұр ма тексеру үшін сен бастаған осы айдың POTD үлгілерін жоямын. Түсіністікпен қарайды деп ойлаймын &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:39, 2025 ж. қазанның 1 (+05)
::@[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] [[Қатысушы:ArystanbekBot|менің ботыма]], мерзімі шектеусіз уикиаралық импорттаушы тобына қосып бергенің керек болып тұр.  Уикиаралық импорттау құқығын алудағы мақсат: Commons-тан Potd үлгілерін күнделікті импорттау &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:55, 2025 ж. қазанның 1 (+05)
:::Ондай құқығым жоқ деп тұр. :( Нұрлан ағадан сұрап көрші. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 14:26, 2025 ж. қазанның 2 (+05)
::Тәулік суретіне қатысты үлгілерге ештеңе жасмай тұра тұруыңды сұраймын. Сынақ ойдағыдай болды, енді бот өзі үлгілерді бастай береді. &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:33, 2025 ж. қазанның 4 (+05)
:::Тамаша! Ортаққордан жүктейді ма? [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 18:11, 2025 ж. қазанның 5 (+05)
::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] иә &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 21:23, 2025 ж. қазанның 6 (+05)
:::::суреттің сипаттамасы жасанды интелеккт арқылы қазақша бірден жазылатындай жасауға бола ма екен негізі? Не сурет екенін көрсететіндей? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 16:47, 2025 ж. қазанның 23 (+05)
::::::@[[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] көп нәрсені жасауға болады, бірақ оның бәріне уақыт керек қой. Көбіміз уақытты дұрыс бағаламаймыз. Уақыты келсе жасаймын, басымдықтарға, маңыздылықтарға бірінші көңіл бөлемін. Уикипедияға жасанды интеллект тікелей қосып қоямын ба деген ой да келген. Ең маңызды істер тұрғанда бұндағы істерім өзінің сәтті уақытын күте тұрады, мүмкін ондай сәтті уақыты мүлдем келмейтін де шығар, себебі Уикипедиядағы істерімнің маңыздылығы 1/10, 1/20, 1/40 геометриялық прогрессиямен маңыздылығы төмендеп барады. &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 22:39, 2025 ж. қарашаның 2 (+05)
@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] айлық үлгілерін өзің жазып жүр екенсің ботқа ай сайынғы үлгіні де жазып отыруға тапсырма беріп қойғанмын. Егер бет бар болса бот  елемейді сондықтан боттың не жасағысы келгенін көре алмаймыз. --&lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 10:41, 2025 ж. қарашаның 22 (+05)

:жақсы, бастысы Бот санат пен интеруикиді қоюды ұмытпасың) [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:21, 2025 ж. қарашаның 23 (+05)
::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] интеруикиді өзіміз қоятын сиқтымыз. Бот қоя алмайды деп ойлай бер. Бізге де жұмыс қалсын ))) &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:46, 2025 ж. қарашаның 24 (+05)

== Крем ==

Добрый день! Поясните причину [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Сары_май_кремі&amp;diff=prev&amp;oldid=3508291вашей отмены], пожалуйста. [[Қатысушы:Рефлексист|Рефлексист]] ([[Қатысушы талқылауы:Рефлексист|талқылау]]) 19:13, 2025 ж. қазанның 5 (+05)

:Кеш жарық! Стақан сияқты сөздерге мақалаға тікелей қатысы болмағандықтан, кері қайтардым [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:57, 2025 ж. қазанның 7 (+05)

== Me editing my user page ==

For some reason, every time I add links to my user page on different Wikipedia language editons on my user page '[[User:PK2]]' in Kazakh, the following warning comes up: 'This action has been automatically identified as harmful, and therefore disallowed. If you believe your action was constructive, please inform an administrator of what you were trying to do. A brief description of the abuse rule which your action matched is: Қатысушы жеке бетіне мақала жазу'. [[Қатысушы:PK2|PK2]] ([[Қатысушы талқылауы:PK2|талқылау]]) 04:27, 2025 ж. қазанның 27 (+05)

== Өңдеу қателігі ==

Асхат Советханұлы Жұмабеков бетінде мақала өңдегенде қателік шықты. Не істесем болады? Администраторға хабарлассын деген

@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] [[Қатысушы:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] ([[Қатысушы талқылауы:Daniyal.aidarov5|талқылау]]) 21:19, 2025 ж. қазанның 30 (+05)

:Кеш жарық! Түсінбедім [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:26, 2025 ж. қазанның 31 (+05)

== Оңтүстік Қазақстан жастары Уикипедия бағдарламасы ==

Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Ұсыныстар#Оңтүстік_Қазақстан_жастары_Уикипедия_бағдарламасы|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 14:30, 2025 ж. қарашаның 14 (+05)

== Invitation for a session &quot;Tools and features for Users with Extended Rights&quot; ==

Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you.

The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session.

The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''.

If you have any questions, please contact me. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:45, 2025 ж. қарашаның 19 (+05) (on behalf of the CEE Hub)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=29165186 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== Қызыл ту ордені мақаласына бағыттайтын беттер қателігі ==

Сәлеметсіз бе! ҚҰРМЕТТІ @[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]!

Қызыл ту ордені бетіне бағыттайтын келесі беттер:
''Еңбек Қызыл Ту''


Бұл беттерді тез арада жобға ұсынамын, себебі Еңбек Қызыл Ту ордені - өз алдына басқа марапат. 

[[Қатысушы:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] ([[Қатысушы талқылауы:Daniyal.aidarov5|талқылау]]) 08:43, 2025 ж. қарашаның 20 (+05)

&lt;s&gt;:Жақсы&lt;/s&gt; Біраз мақалаларға сілтеніп тұр, әзірше жойылмайды. [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:56, 2025 ж. қарашаның 23 (+05)

== Уикижобалар ==

Саламатсыз ба қазір қандай уикижобалар бар [[Қатысушы:Galumzhan|Galumzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Galumzhan|талқылау]]) 15:15, 2025 ж. желтоқсанның 18 (+05)

== Администраторды сайлау ==

Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:58, 2026 ж. қаңтардың 1 (+05)

== Райымбек батыр мақаласын қорғау жөнінде ==

Қайырлы күн, мырза!

[[Райымбек батыр]] мақаласын уикилендірдім. Дереккөздерге сілтеме жасадым. Мақаланың қазіргі нұсқасын қорғауға алуларыңызды сұраймын. Трайбалистік сипаттағы вандализмнің (тұлғаларды негізсіз мадақтау және артық эпитеттер мен метафорларды қолдануы) алдын алу үшін. 

Алдын ала рақмет! [[Қатысушы:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] ([[Қатысушы талқылауы:Daniyal.aidarov5|талқылау]]) 13:10, 2026 ж. қаңтардың 8 (+05)

:Кеш жарық! жартылай қорғадым [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:13, 2026 ж. қаңтардың 10 (+05)
::Кеш жарық!
::Енді көріп отырмын, рақмет! [[Қатысушы:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] ([[Қатысушы талқылауы:Daniyal.aidarov5|талқылау]]) 20:13, 2026 ж. қаңтардың 27 (+05)

== '''Уикипедия 25''' ==

Уикипединың [[Уикипедия: 25 жылдық мерейтой|25 жылдық мерейтойын]] тойлауға шақырамыз [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 14:33, 2026 ж. қаңтардың 9 (+05)

== Қазақстан Республикасындағы педагогикалық практика ==

Сәлеметсіз бе, менің мақаламды жойып тастапсыз. Себептерін айтсаңыз жақсы болар еді [[Қатысушы:Мақалалар жинағы|Мақалалар жинағы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мақалалар жинағы|талқылау]]) 11:45, 2026 ж. қаңтардың 13 (+05)

:@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]Жауап бересіз бе? Басқаларға комментарий жазып жатырсыз, маған да мақаланың өшірілуі туралы жазған жоқсыз [[Қатысушы:Мақалалар жинағы|Мақалалар жинағы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мақалалар жинағы|талқылау]]) 08:53, 2026 ж. қаңтардың 20 (+05)
::Энциклопедиялық мақалаға келмейді [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:32, 2026 ж. қаңтардың 21 (+05)

== Орфографиялық қате ==

Сәлеметсіз бе. Неге менің [[Сәрсенбі]] бетіне жасаған өңдемемді қайтарып тастадыңыз? Қазақ тілінің орфографиялық ережесіне сәйкес бастауыш пен баяндауыш арасына [[дефис]] (-) емес ұзын сызық (—, [[сызықша]]) қолданылады. Мысалы, &quot;Алма — жеміс&quot;. Сондықтан өзгеріс әдейі жасалды. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 20:23, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05)

:[[Бристоль]] бетіне жасаған өңдемемді де қайтарып тастапсыз. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 20:26, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05)
::Бірінші мақала сол қалпында тұр. Екіншісінде орынсыз сілтеме қойылған. ** өзені деп сілтенбейді [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 20:30, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05)
:::Сәлеметсіз бе. Сонда &quot;&lt;nowiki&gt;[[Эйвон өзені]]&lt;/nowiki&gt;&quot; емес &quot;&lt;nowiki&gt;[[Эйвон]]&lt;/nowiki&gt; өзені&quot;, яғни тек [[жалқы есім]]ді сілтемеге алу керек пе? Дереккөз көрсете аласыз ба? [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 15:05, 2026 ж. қаңтардың 17 (+05)
::::Кеш жарық! Осындай аттас басқа заттар аталмаса ешқандай өзені, көлі деген керек емес. Болып жатса *** (өзен) деген дұрыс болады [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:08, 2026 ж. қаңтардың 17 (+05)

== Одиссейді жою ==
Сәлем, мына мақаланы неғып жойдың? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 00:08, 2026 ж. қаңтардың 18 (+05)

:сәлем! Ол қатысушының біраз өңдемелері кері қайтарылды. Бастаған мақалалары әлі тексерісен өткізілмеген. Қалпына келтірдім. Соны әрлеп, санаттарын қойып, мазмұнын тексеріп жіберсең жақсы болар еді. Жалпы сол қатысушының барлық бастаған мақаласын тексерістен өткізіп жіберсең, қазуикиге қосқан үлкен үлес болар еді [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:26, 2026 ж. қаңтардың 18 (+05)

== Айлық үлгілер ==

Тәулік суретінің айлық үлгілерін ай сайын айдың соңында 26-күні басталатын етіп қойдым. Енді өзің бастамай тек бақылап жүрсең жеткілікті болар. Бірдеңе дұрыс болмай жатса айтасың ғой. Уақытым болса дұрыстауға тырысамын. &lt;em&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/em&gt; ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 22:12, 2026 ж. қаңтардың 31 (+05)

:Рахмет бірақ қате болып жатыр. Қазақша емес, басқа тілге сілтенбеген екен [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:29, 2026 ж. ақпанның 1 (+05)

== Бетті жою ==

Сәлеметсіз бе. Мен жасаған [[Лимбург (Бельгия)]] бетін жоюыңыздың себебі не? [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 13:18, 2026 ж. ақпанның 1 (+05)

:Қайырлы күн! Қателесіп кеткен шығар, [[Лимбург (Бельгия)|мақалаңыз]] қалпына келтірілді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 13:30, 2026 ж. ақпанның 1 (+05)
:Жоқ, қателескен жоқпын. Қысқа мақалалар онсыз да толып жатыр. Неге оны толықтырып жазбасқа? [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:31, 2026 ж. ақпанның 1 (+05)
::Негізі осындай бас-аяғы жоқ мақалаларда бастамаған дұрыс.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 10:09, 2026 ж. ақпанның 2 (+05)
:::Белгі қойып кетсеңіздер, неше күннен кейін жойылады. Әдетте жаңа жазылған мақалаға кемінде бір апта беру қажет. Егер жазылған күннен бастап толықтырылмаса бірден жойылуы тиіс. [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 15:57, 2026 ж. ақпанның 10 (+05)


== Навигациялық үлгіні жою себебі түсіндірілмеген ==
Үлгі:FIFA Futsal World Cup 2024 деген үлгіні неге жойдыңыз? Қатесі болса, ескерту жасау мәдениеті бар ма? Жою тарихына да еш белгі, дерек қалдырмаған екенсіз? Қатесі болса жөндесіп жіберіңіз немесе ескертіп кеңес беріп кетсеңіз орынды болар еді. Тағы ескерту айтамын өзіңізге, бұл әкеңізден қалған мұра емес. Ескертіп, мәтінмен түсіндіріңіз шешіміңізді. Бірден жойылатын мақалалардың параметрлері болады. Бірақ бұл үлгіде дөрекі қате жоқ, өңдеуге және жетілдіруге болатын. Жауабыңызды толыққанды жазып, түсіндірірмесін беріңіз. Үлгіні қалпына келтіремін. [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 16:11, 2026 ж. ақпанның 10 (+05)

:себебі басқа тілден ондай нав. үлгі таба алмадым. Әрі ол жерде құрамалар ғана көрсетілген. Меніңше сол жарысқа қатысты мақалалар болы керек шығар (финал, іріктеу, тағы сол сияқты) [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:55, 2026 ж. ақпанның 11 (+05)
::Басқа тілде дәл осындай навигация үлгісі болмауы мүмкін. Қолдан жасалған яғни код мәселесі болмаған нәрсеге басқа уики үлгі болуы да мүмкін. Бірақ тақырып жаңадан ұарқын алып келе жатқан мәселеге арналғандықтан, біздің жағдайда футзал спорт түрі, онда оларда жоқ болуына таңғалмауымыз керек. Бізде бар екен. Әлем чемпионатына қатысқан және белгілі орын алған құрамалардың навигациялық кестесі жаңадан құрастырыла береді. Айып етпеңіз, бірақ бұл аргументіңізді қабылдай алмаймын. Керісінше, сол навигациялық кестеге ұсыныстарыңыз бен санаттарын және басқа үлгілерді кіріктіруге кеңес берсеңіз? Одан кейін, менің жасаған және басқа адам жасаған болсын талқыламай, пікір алмаспай жоймауыңызды сұраймын. Ережеге сәйкес егер ескерту айтылған уақыттан екі апта ішінде мақала жақсы жаңына қарай өзгермесе бірден жою қажет. [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 15:08, 2026 ж. ақпанның 12 (+05)

== Жедел жойылсын ==

Қайырлы түн. [[Америка Құрама Штаттарының 250 жылдығы|Мына]] мақаланың жойылуын қолдайсыз ба әлде қарсысыз ба? Талқылау бетінде өз пікіріңізді жазып кетсеңіз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 00:29, 2026 ж. ақпанның 12 (+05)

== Олимпиада ойындары туралы үлгі ==

Қасымов, Олимпиада туралы үлгіні түзеткен едім. Олимпиадалық ойын деген қазақша сөз жоқ. Сіз неге өзгерісті шегірттіңіз? Әлде қате жазуды қолдайсыз ба? Егер сауатыңыз жетпесе, талқылауға сұранбайсыз ба? [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 21:33, 2026 ж. ақпанның 22 (+05)

:'''Олимпиа ойындары''' дегенді естімедім? сіз солай өзгертіпсіз. -''лық'' деген шылауды енді байқадым, алып тастадым. Қалпына келді
:Футзал үлгісінде ешқандай санат жоқ сосын неге ағылшынша? Тексеру үлгісі тұра берсін, басқа біреулер ерінбей біреудің жүмысын аяқтап шығар. [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 01:25, 2026 ж. ақпанның 24 (+05)

== Администратор құқығынан айыру ==

Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администратор құқығынан айыру|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:50, 2026 ж. ақпанның 23 (+05)

== Панорама бостандығы ==

Қайырлы кеш, 1886 жылғы мешіттің бейнесін рұқсат сұрамай салу ешқандай мәселеге әкелмейдіғой? Және егер мен ғимарат иесінің немесе директорының рұқсатымен файлды, сондай-ақ Creative Commons Attribution 4.0 International лицензиясына келісетінін көрсететін қолтаңба мен мөрді тіркесем, 70 жасқа толмаған ғимараттардың фотосуреттерін жариялай аламын ба, себебі сәулетшілер мен жобалау фирмасының атаулары оларға белгісіз және ғимараттың қасбетінің қарапайым фотосуретін жариялау қиын процесс. Шетелдік модераторлар менің жұмысымды жоя ма? [[Қатысушы:Almatoswiki|Almatoswiki]] ([[Қатысушы талқылауы:Almatoswiki|талқылау]]) 19:55, 2026 ж. наурыздың 13 (+05)

:Қайырлы күн! Сіздің сұрағыңызға нақты жауап бере алмадым. Өзіңіз түсірген сурет болса ешқандай мәселесіз жүктеуге болады. Сырттай болса авторлық құқық пен қайнаркөзін көрсету керек сияқты. Бұл мәселені Арыстанбек немесе Батырбек мырзалардан сұрап көріңіз. [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 14:13, 2026 ж. наурыздың 14 (+05)

== Жоққа шығару ==
{{жабық}}
@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] Саламатсыз ба! Атырау облысын мақаласын неге жоққа шығардыңыз мені мен қатені түзетіп едім [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 15:41, 2026 ж. наурыздың 14 (+05)

:Гектар неге үлкен әріппен, сөйлемнің ортасында тұрған сөз емес па? [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 15:43, 2026 ж. наурыздың 14 (+05)
::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] нүктеден кейін үлкен әріппен жазылуы керек. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 15:46, 2026 ж. наурыздың 14 (+05)
:::қай жерде нүкте, сөйлемнің ортасы ғой. Сәл асықпай қараңыз [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 15:47, 2026 ж. наурыздың 14 (+05)
::2 млн. Деп тұр мақалада сосын мен Гектар деп үлкен әріппен жазып жібердім дұрыстап қараңызшы нүкте тұр. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 15:59, 2026 ж. наурыздың 14 (+05)
:::Сізге енді грамматиканы оқытып отырайық енді? ''млн.'' қысқартылған сөз, онда ''2000 ж.'' деп жазсақ артынан үлкен әріп жазыла ма? [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 16:01, 2026 ж. наурыздың 14 (+05)
::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] жоқ [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:06, 2026 ж. наурыздың 14 (+05)
:::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] 2000 ж. дегенге не қатысы бар? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:12, 2026 ж. наурыздың 14 (+05)
::::::Саған мысал ретінде айтып отыр [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:17, 2026 ж. наурыздың 14 (+05)
:::::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] негізі 2 млн. Гектар деп басталуы дұрыс. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:31, 2026 ж. наурыздың 14 (+05)
{{жабық-соңы}}

== Жоққа шығару ==

қайырлы күн! Неге өңдемелерімді жоққа шығарып жатырсыз? &quot;Алфавит бойынша ...&quot; деп басталған тақырыптағы санаттар [[:Санат:Алфавит бойынша санаттар]] санатына қосылмай ма? Сосын [[:Санат:Шатқалдар]] санаты өз-өзіне қосылуы керек пе? Шатқал аңғардың бір түрі емес пе? -- [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 12:12, 2026 ж. наурыздың 18 (+05)

:Қалпына келтірдім, мен қателесіп керісінше ойлап қалдым. [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:43, 2026 ж. наурыздың 19 (+05)

== Бетті жою ==
{{жабық}}
@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] неге @[[Қатысушы:AdilBot|AdilBot]] деген бетті жойдыңыз? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:13, 2026 ж. наурыздың 25 (+05)

:Себебі сізде бот мәртебесе жоқ. [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:20, 2026 ж. наурыздың 25 (+05)
::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] Өз аккаунтымда AutoWikiBrowser ді қолдануға бола ма? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:24, 2026 ж. наурыздың 25 (+05)
:::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] бот жүргізбей @[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] осы аккаунтыма AutoWikiBrowser жұмыс жасауға рұқсат беріңізші. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:00, 2026 ж. наурыздың 26 (+05)
::::Кеш жарық! Сізде әлі тәжірибе аз, қателессеңіз біз артынан түзетіп әлек боламыз. Әзірше жоқ [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:08, 2026 ж. наурыздың 27 (+05)
:::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] Бот жүргізбеймін ғой тек өзімнің аккаунтыма AutoWikiBrowser ге жұмыс жасауға рұқсат беріңіз деп айттым [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:11, 2026 ж. наурыздың 27 (+05)
::::::Ол жартылай автомат, сіз қателессеңіз, біз сияқты админдер артынан түзету үшін уақыт пен күшті құртамыз. Егер шынымен де жаны ашар болсаңыз, мақаладарды әрлеп, толықтырып, сапасын жақсартуға болады. Талай админ мен қатысушы солай жұмыс жасап жатыр. Сіз әлі тіпті үлгіні дұрыс қолдана алмайсыз, ''актриса'' деген үлгіні қойдыңыз ба? Болмаса, соны жасаңыз. Сау бол! [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:17, 2026 ж. наурыздың 27 (+05)
:::::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] Басқа қатысушылар да AutoWikiBrowser пайдаланып жүр ғой тәжірибе аз болса да. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:21, 2026 ж. наурыздың 27 (+05)
::::::::Басқа админдерден сұраңыз, менің жауабым жоқ. Қандай қатысушылар? тізімін көрсетіп берсеңіз [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:24, 2026 ж. наурыздың 27 (+05)
:::::::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] Zscout370 осы қатысушы егер қателеспесем. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:31, 2026 ж. наурыздың 27 (+05)
::::::::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] рұқсат бересіз бе өтініш [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 01:13, 2026 ж. наурыздың 27 (+05)
:::::::::::Берілмейді. Тіпті оны менде айттым, саған тәжірибе жинау керек. Талқылау аяқталды. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:15, 2026 ж. наурыздың 27 (+05)
{{жабық-соңы}}

== Айдос Ғалымов туралы мақала ==

Сәлеметсіз бе! Инкубаторға Айдос Ғалымов туралы толық мақала енгіздім. Тексеріп, негізгі бетке көшіруге көмектесесіз бе? Рақмет! [[Қатысушы:QazPaluan|QazPaluan]] ([[Қатысушы талқылауы:QazPaluan|талқылау]]) 23:25, 2026 ж. сәуірдің 2 (+05)

== Жедел жою туралы ==

''Анна Александровна Немченко'' мақаласы орыс уикида жоқ, бірақ ағылшын уикипедиясында бар. Маңыздылығы онша төмен емес. //- [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 12:06, 2026 ж. сәуірдің 4 (+05)
:Қазуики оқырмандарына қандай маңыздылығы бар екен? --[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:22, 2026 ж. сәуірдің 6 (+05)

== Мақаламдағы қателік ==

@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] кеш жарық! [[Дженнифер Лоуренс]] менің мақалам еді ол мақалада қателіктер бар ма? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 18:24, 2026 ж. сәуірдің 9 (+05)

:Кристиан Бекйл, Крис Эванс сияқты мақалаларды қарап көріңіз. Әрине ол жерде мәліметтер ескірген, мысал ретінде көруге болады [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:49, 2026 ж. сәуірдің 9 (+05)

== үлгі ==

Сәлеметсіз бе! Мына 3 үлгіні өңдеу үшін аша аласыз ба: Үлгі:Кино, Үлгі:Тұлға және Үлгі:Кинематограф [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 22:15, 2026 ж. сәуірдің 13 (+05)

:Дайын [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:20, 2026 ж. сәуірдің 13 (+05)

== Шегіндіру ==

@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] кеш жарық! Өңдемені шегіндіру үшін рұқсаты керек пе? Жалпы айтып жатқаным. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 20:53, 2026 ж. сәуірдің 17 (+05)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:06, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) &lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472432 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== CEE MEETING 2026 ==

Кеш жарық. [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC/%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80#TheNomadEditor_(Muzaffar_Turgunov) CEE MEETING 2026] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 19:07, 2026 ж. мамырдың 20 (+05)

== Алтын Орда дәуіріндегі тұрақжайлар ==
Елде Алтын Орданың мұрасын жаңғырту үдерісі қарқыынды дамып жатқанда, сен оған қатысты мақалаларды жойып жатқаның қалай болды??? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 23:52, 2026 ж. мамырдың 26 (+05)

:Қандай мақаланы жойдым? @[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]]. Тізімін көрсетіп бер, қалпына келтірейін, әлде басқа админ болуы да мүмкін [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:17, 2026 ж. мамырдың 27 (+05)
:: [[Алтын Орда дәуіріндегі тұрақжайлар]] --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 21:38, 2026 ж. мамырдың 29 (+05)
:::''І Хәріполла'' мырза жоюға ұсыныпты, дубликат деп. Өте қырағы екенсің) ''Алтын Орда тарихы, Қазақстан тарихын'' осылай жаңартып, толықтырып жіберсең жақсы болар еді. Өңдеу санын 100 асыруға үлкен мүмкіндік бар [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:28, 2026 ж. мамырдың 30 (+05)
:::: Басқа қатысушының өңдемелер санында не шатағың бар??? Бұл бір. Екіншіден, мақала аттары ұқсас болса, жоя бересің ба, бұл қайдан шыққан ереже? Жалпы тарихи кезеңге бір мақала арналса, сол заманның тұрақжайлар тізімі туралы тағы бір мақала болса, бір жерің тарыла ма? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 23:39, 2026 ж. маусымның 1 (+05)
:::::кішкене этиканы ұсиауды өтінемін. Бірінші жазған сұрақтарға сәл назар аударсаң. Сен, қалай болды деп, ауыз екі стильде жазуды доғару керек. Тағы осылай қайталанса, дөрекілік үшін бұғаттауға кетеді. Жазу мәнерің тура алдында бір шатақ кісінің стиліне ұқсайды. Жауабымды түсінбедің, І Хәріполла деген қатысушы дубликат деп ЖЖ ұсыныпты, содан жойылды. Сенің маған аяқ асты қызығушылық танытқанынан, жасаған өңдеулерге назар аудардым. Енді неге басқа мақалаларды ретке келтірмеске, мысалы сол Алтын Орда [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 00:11, 2026 ж. маусымның 3 (+05)
::::::Ойыбай, енді „Сен“ деген сөзден қорықсаң, онда саған ештеңе де жазбай-ақ қояйын. Нәзік жандарға тиісетін адам емеспін. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 00:36, 2026 ж. маусымның 7 (+05)
:::::::Аман бол, тағы бір біртүрлі адамдар. Базардан келесіздер өзі? [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 23:11, 2026 ж. маусымның 7 (+05)

== Мақалаларды рұқсатсыз жою ==

Неліктен менің жоба мақалаларымды қайтадан жойдыңыз? [[Қатысушы:Programman|Programman]] ([[Қатысушы талқылауы:Programman|талқылау]]) 01:30, 2026 ж. маусымның 24 (+05)

:Мақалаларды қалпына келтіріңіз! [[Қатысушы:Programman|Programman]] ([[Қатысушы талқылауы:Programman|талқылау]]) 01:33, 2026 ж. маусымның 24 (+05)</text>
      <sha1>44x33azwh7t8wumhx2bjixdl4pohsh8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2006 жыл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128153</id>
    <revision>
      <id>3621293</id>
      <parentid>3448962</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:47:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қаңтар */</comment>
      <origin>3621293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6962" sha1="3ivnzavm4xupp7kyn99blaeyect41pz" xml:space="preserve">{{alsonumber|2006}}
{{Жыл үшін навигация|2006}}
{{Ғасыр үшін навигация|21}}
{{Басқа күнтізбелер|2006}}
{{Жыл туралы|2006}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===

* [[1 қаңтар|1]]-[[4 қаңтар]] – Ресей баға дауына байланысты Украинаға табиғи газ жеткізуді уақытша тоқтатты.
* [[19 қаңтар]] - НАСА [[Плутон (ергежейлі ғаламшар)|Плутонға]] бірінші планетааралық ғарыш зондын ұшырды.
* [[25 қаңтар]] - [[Хамас]] 2006 жылы [[Палестина]] парламентінің сайлауында жеңіске жетті.

=== Ақпан ===
=== Наурыз ===

=== Сәуір ===

=== Мамыр ===

=== Маусым ===

=== Шілде ===
=== Тамыз ===

=== Қыркүйек ===

=== Қазан ===
=== Қараша ===
=== Желтоқсан ===

=== Нақты күндері жоқ ===

=== Қазақстанда ===
*[[қаңтар]] - [[Доллар]] бағамы 133,68 [[теңге]] деңгейінде болды.
* [[7 қаңтар]] - Қазақстан Республикасының жаңа [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны|әнұраны]] қабылданды.
* [[11 қаңтар]] - &quot;Қазақстан Республикасының әлемдегі ең бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы&quot;жарияланды.

* [[31 қаңтар]] - &quot;[[Самұрық-Қазына|Самұрық]] &quot;ұлттық холдингтік компаниясы &quot;АҚ құру туралы&quot; жарлық шықты. Оны құруға Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Назарбаевтың]] өзі бастамашы болған. Сауат Мыңбаев холдинг төрағасының міндетін атқарушы болып тағайындалды.
* [[13 ақпан|13 Ақпан]] - Cағат 11:40-та Алматы облысының [[Талғар ауданы|Талғар ауданында]] &quot;Көктөбе&quot; кенті мен &quot;12 бригада&quot; кенті арасында ауылдық жол жиегінен [[Алтынбек Сәрсенбайұлы|Алтынбек Сәрсенбайұлының]], оның жүргізушісі мен күзетшісінің мәйіттері табылды.
* [[сәуір]] - Қазақстандағы [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] елшілігінің қызметкері ел президентінің [[Астана|Астанадағы]] кортежіне соғыла жаздады. 10 күннен кейін ғана [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|ҚР СІМ]] жол полициясының командаларына бағынбаған дипломатқа шара қолдануды сұрап, американдық тарапқа нота жіберді.
* [[6 сәуір]] - [[Қызылорда облысы]] [[Қармақшы ауданы|Қармақшы ауданында]] [[Көшеней Рүстембекұлы]] атындағы жырау үйі ашылды.
* [[12 сәуір]] - Қазақстанда [[Egov.Press|Egov]] электрондық үкіметі іске қосылды.
* [[18 маусым]] - 4 сағат 44 минутта ғарыш айлағының 200-ші алаңынан &quot;[[Протон-К]]&quot; зымыран тасығышы ұшырылды, оның бортында [[Қазақстан|Қазақстанның]] алғашқы ғарыш спутнигі болды.
* [[4 шілде]] - &quot;[[Асар]]&quot; партиясының кезектен тыс съезі өтті, онда &quot;[[Аманат (партия)|Отан]]&quot; республикалық саяси партиясымен бірігу туралы шешім қабылданды.
* [[14 шілде]] - [[Шаңырақ оқиғасы (2006 жыл)|Шаңырақ шағын ауданындағы жаппай тәртіпсіздіктер]].
* [[қыркүйек]] - &quot;[[Қазақтелеком]]&quot; басшысы Қайрат Кәрібжановтың жалақысы айына 365 мың долларды құрады. Ал [[2005 жыл|2005]] жылдың қорытындысы бойынша бонустармен бірге оның шотына 1,7 млн доллар түсті. Содан кейін [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] шенеунікті жұмыстан шығаруды тапсырды және оны заңсыз алынған ақшаны қазынаға қайтаруға міндеттеді.
* [[12 қыркүйек|12]]-[[13 қыркүйек]] - [[Астана|ҚР астанасында]] Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының екінші съезі өтті. &quot;Дін, қоғам және халықаралық қауіпсіздік&quot; II Съездің тақырыбы осылай айтылды.
* [[3 қазан|3]]--[[4 қазан]] - [[Қазақстан]] мен [[Ресей|Ресейдің]] шекаралас аймақтарының III форумы өтті.
* [[25 қазан]] - Алматыда алғашқы &quot;MEGA Alma-Ata&quot;сауда ойын-сауық орталығы ашылды.
* [[15 қараша]] - Номиналы 200-ден 10000 теңгеге дейінгі жаңа дизайн банкноттары айналымға енгізілді.
* [[Сурет:Tenge.jpg|нобай|2006 жылы қабылданған теңгенің жаңа дизайны.]]
* [[желтоқсан]] - [[Доллар]] бағамы 126,92 [[Теңге|теңгені]] құрады.
* [[1 желтоқсан]] - Мемлекеттік бюджет кірісінің көлемі 2 триллион 92,8 миллиард теңгені немесе 16,7 миллиард долларды құрады.
* [[12 желтоқсан]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] [[Астана|Астанада]] құны 2,3 млрд теңге болатын уақыт пен жиіліктің мемлекеттік эталонын ашты.

== Туғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2006 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2006 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|2006}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Түсініктемелер ==
&lt;references/&gt;

{{Жыл күнтізбесі|2006}}

[[Санат:2006 жыл|*]]


{{Year-stub}}</text>
      <sha1>3ivnzavm4xupp7kyn99blaeyect41pz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621299</id>
      <parentid>3621293</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T19:25:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3621299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6968" sha1="74qfm025oafog30jis8a7j71drxsl2n" xml:space="preserve">{{alsonumber|2006}}
{{Жыл үшін навигация|2006}}
{{Ғасыр үшін навигация|21}}
{{Басқа күнтізбелер|2006}}
{{Жыл туралы|2006}}

== Оқиғалар ==

=== Қаңтар ===
* [[1 қаңтар|1]]-[[4 қаңтар]] – Ресей баға дауына байланысты Украинаға табиғи газ жеткізуді уақытша тоқтатты.
* [[19 қаңтар]] - НАСА [[Плутон (ергежейлі ғаламшар)|Плутонға]] бірінші планетааралық ғарыш зондын ұшырды.
* [[25 қаңтар]] - [[Хамас]] 2006 жылы [[Палестина]] парламентінің сайлауында жеңіске жетті.

=== Ақпан ===
=== Наурыз ===

=== Сәуір ===

=== Мамыр ===

=== Маусым ===

=== Шілде ===
=== Тамыз ===

=== Қыркүйек ===

=== Қазан ===
=== Қараша ===
=== Желтоқсан ===

=== Нақты күндері жоқ ===

=== Қазақстанда ===
* [[қаңтар]] - [[Доллар]] бағамы 133,68 [[теңге]] деңгейінде болды.
* [[7 қаңтар]] - Қазақстан Республикасының жаңа [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны|әнұраны]] қабылданды.
* [[11 қаңтар]] - &quot;Қазақстан Республикасының әлемдегі ең бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы&quot;жарияланды.
* [[31 қаңтар]] - &quot;[[Самұрық-Қазына|Самұрық]] &quot;ұлттық холдингтік компаниясы &quot;АҚ құру туралы&quot; жарлық шықты. Оны құруға Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Назарбаевтың]] өзі бастамашы болған. Сауат Мыңбаев холдинг төрағасының міндетін атқарушы болып тағайындалды.
* [[13 ақпан|13 Ақпан]] - Cағат 11:40-та Алматы облысының [[Талғар ауданы|Талғар ауданында]] &quot;Көктөбе&quot; кенті мен &quot;12 бригада&quot; кенті арасында ауылдық жол жиегінен [[Алтынбек Сәрсенбайұлы|Алтынбек Сәрсенбайұлының]], оның жүргізушісі мен күзетшісінің мәйіттері табылды.
* [[сәуір]] - Қазақстандағы [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] елшілігінің қызметкері ел президентінің [[Астана|Астанадағы]] кортежіне соғыла жаздады. 10 күннен кейін ғана [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|ҚР СІМ]] жол полициясының командаларына бағынбаған дипломатқа шара қолдануды сұрап, американдық тарапқа нота жіберді.
* [[6 сәуір]] - [[Қызылорда облысы]] [[Қармақшы ауданы|Қармақшы ауданында]] [[Көшеней Рүстембекұлы]] атындағы жырау үйі ашылды.
* [[12 сәуір]] - Қазақстанда [[Egov.Press|Egov]] электрондық үкіметі іске қосылды.
* [[18 маусым]] - 4 сағат 44 минутта ғарыш айлағының 200-ші алаңынан &quot;[[Протон-К]]&quot; зымыран тасығышы ұшырылды, оның бортында [[Қазақстан|Қазақстанның]] алғашқы ғарыш спутнигі болды.
* [[4 шілде]] - &quot;[[Асар]]&quot; партиясының кезектен тыс съезі өтті, онда &quot;[[Аманат (партия)|Отан]]&quot; республикалық саяси партиясымен бірігу туралы шешім қабылданды.
* [[14 шілде]] - [[Шаңырақ оқиғасы (2006 жыл)|Шаңырақ шағын ауданындағы жаппай тәртіпсіздіктер]].
* [[қыркүйек]] - &quot;[[Қазақтелеком]]&quot; басшысы Қайрат Кәрібжановтың жалақысы айына 365 мың долларды құрады. Ал [[2005 жыл|2005]] жылдың қорытындысы бойынша бонустармен бірге оның шотына 1,7 млн доллар түсті. Содан кейін [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] шенеунікті жұмыстан шығаруды тапсырды және оны заңсыз алынған ақшаны қазынаға қайтаруға міндеттеді.
* [[12 қыркүйек|12]]-[[13 қыркүйек]] - [[Астана|ҚР астанасында]] Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының екінші съезі өтті. &quot;Дін, қоғам және халықаралық қауіпсіздік&quot; II Съездің тақырыбы осылай айтылды.
* [[3 қазан|3]]--[[4 қазан]] - [[Қазақстан]] мен [[Ресей|Ресейдің]] шекаралас аймақтарының III форумы өтті.
* [[25 қазан]] - Алматыда алғашқы &quot;MEGA Alma-Ata&quot;сауда ойын-сауық орталығы ашылды.
* [[15 қараша]] - Номиналы 200-ден 10000 теңгеге дейінгі жаңа дизайн банкноттары айналымға енгізілді.
* [[Сурет:Tenge.jpg|нобай|2006 жылы қабылданған теңгенің жаңа дизайны.]]
* [[желтоқсан]] - [[Доллар]] бағамы 126,92 [[Теңге|теңгені]] құрады.
* [[1 желтоқсан]] - Мемлекеттік бюджет кірісінің көлемі 2 триллион 92,8 миллиард теңгені немесе 16,7 миллиард долларды құрады.
* [[12 желтоқсан]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] [[Астана|Астанада]] құны 2,3 млрд теңге болатын уақыт пен жиіліктің мемлекеттік эталонын ашты.

== Туғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2006 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2006 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|2006}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Жыл күнтізбесі|2006}}

[[Санат:2006 жыл|*]]


{{Year-stub}}</text>
      <sha1>74qfm025oafog30jis8a7j71drxsl2n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2008 жыл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128155</id>
    <revision>
      <id>3621231</id>
      <parentid>3620232</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:36:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тамыз */</comment>
      <origin>3621231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27830" sha1="8gmy41zkkllpy71os3nx26t3x2v245v" xml:space="preserve">{{alsonumber|2008}}
{{Жыл үшін навигация|2008}}
{{Ғасыр үшін навигация|21}}
{{Басқа күнтізбелер|2008}}
{{Жыл туралы|2008}}

== Оқиғалар ==
=== Қаңтар ===
[[Сурет:Photo of the Day, 08 January 2014.jpg|нобай|Солтүстік Киву бригадасының MONUSCO бітімгерлері футбол матчынан қайтып келе жатқан бір топ жасөспірімдердің жанынан өтіп бара жатқан Гома көшелерін патрульдеуде.]]
* [[1 қаңтар|1 қаңтар:]] 
** [[Кипр]] мен [[Мальта]] еуроны қабылдады.
** [[Словения]] Еуропалық Одаққа төрағалық ете бастады.   
* [[5 қаңтар]] – Грузияда президент сайлауы өтті.
* [[24 қаңтар]] - [[Конго Демократиялық Республикасы|Конго Демократиялық Республикасының]] Гома қаласында [[Киву|Кивудағы]] қақтығысты аяқтаған бейбіт келісімге қол қойылды.
* [[23 қаңтар|23]]-[[27 қаңтар|27-қаңтар]] - Швейцарияның [[Давос]] қаласында Дүниежүзілік экономикалық форум өтті, онда басқалармен қатар жаһандық экономиканың қаржылық дағдарысты бастан кешіп жатқаны ресми түрде мойындалды.

=== Ақпан ===
* [[2 ақпан|2]]-[[4 ақпан]] - [[Чад|Чадта]] көтерілісшілер [[2006 жыл|2006]] жылдан бері [[Нджамена|астананы]] басып алуға екінші әрекетін жасады.
* [[11 ақпан]] - Әлемдік нарықтағы мұнай бағасы барреліне 147 доллардан асып, тарихи рекорд орнатты.
* [[17 ақпан]] – [[Косово]] автономиялық провинциясы мен Метохия [[Сербия|Сербиядан]] біржақты тәуелсіздік жариялады.
* [[19 ақпан]] - [[Фидель Кастро]] Мемлекеттік кеңестің басшысы және Куба әскерінің бас қолбасшысы қызметінен кетті.
* [[20 ақпан]] - Әлемдік биржалардағы мұнай бағасы тарихта алғаш рет барреліне 100 доллардан жоғары жабылды.
* [[21 ақпан]] – [[Косово|Косовоның]] тәуелсіздігін мойындаған елдердің елшіліктерінің алдында жаппай [[Митинг|тәртіпсіздіктермен]] аяқталған Косовоның тәуелсіздігін жариялауға қарсы [[Белград|Белградтағы]] шерулер өтті.

=== Наурыз ===
[[Сурет:Arrested Monks and lay Tibetans in 2008 遭逮捕藏族僧侶與平民.jpg|нобай|Қытай билігі тибеттіктерді қамауға алды. Олардың қылмыстары мен аты-жөнін көрсетіп тұрған белгілер.]]
* [[2 наурыз]] - Ресей Федерациясының үшінші президентін сайлау өтті. [[Дмитрий Анатольевич Медведев]] жеңді.
* [[10 наурыз]] - [[Тибет|Тибетте]] Қытайдың тибеттіктерге қарсы әрекетіне қарсы наразылықтар басталды.
* [[20 наурыз]] – Ресей мен [[Израиль]] арасында визалық талаптарды жою туралы келісімге қол қойылды.
* [[24 наурыз]] - [[Бутан]] елді [[Абсолюттік монархия|абсолютті монархиядан]] [[Көппартиялы жүйе|көп партиялы]] демократияға айналдыратын жаңа конституция қабылданғаннан бері алғаш рет жалпы сайлау өткізеді.
* [[30 наурыз]] – [[Шенген аймағы|Шенгеннің]] тоғыз жаңа елі ([[Мажарстан]], [[Словения]], [[Словакия]], [[Чехия]], [[Польша]], [[Мальта]], [[Латвия]], [[Литва]] және [[Эстония]]) ақыры әуежайлардағы шекаралық бақылауды алып тастап, визасыз аймаққа қосылды.

=== Сәуір ===
[[Сурет:Grand Theft Auto IV GameSpot launch (Las Vegas).jpg|нобай|Grand Theft Auto IV  Лас-Вегастағы GameStop релиз кешінде.]]
* [[10 сәуір]] – Еуропарламент [[Еуропа одағы|Еуроодақ]] басшыларын Қытай Тибеттегі жағдай бойынша [[Далай лама|Далай Ламамен]] келіссөздерді бастамаса, [[2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Бейжің Олимпиадасының]] ашылу салтанатына бойкот жариялауға шақырды.
* [[29 сәуір]] – [[Grand Theft Auto IV]] тұсаукесері бүкіл әлемде өтті, оның 3,6 миллионнан астам көшірмелері сатылып, алғашқы күнінде 310 миллион доллар пайда болды, бұл барлық уақыттағы ең көп табыс әкелген бейне ойыны ғана емес, сонымен қатар барлық уақыттағы ең көп табыс әкелген ойын-сауық өнімі болды.

=== Мамыр ===
* [[2 мамыр]] - [[Marvel Comics|Marvel]] кинематографиялық әлемін шығарған &quot;[[Темір адам (фильм)|Темір адам]]&quot; фильмі кинотеатрларға шықты.
* [[8 мамыр]] – Ресей премьер-министрі лауазымына [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путиннің]] кандидатурасы бекітілді.
* [[21 мамыр]] - [[Оңтүстік Америка]] мемлекеттері арасындағы үкіметаралық ұйым – Оңтүстік Америка халықтары одағы құрылды.
* [[27 мамыр]] – Израиль [[Шекель|шекелі]] мен Мексика [[Песо|песосы]] CLS халықаралық банкаралық жүйесінде есеп айырысулар үшін пайдаланылатын еркін айырбасталатын валюталар тізіміне енгізілді.
* [[28 мамыр]] - [[Непал]] парламенті елдің 240 жылдық монархиясын жойып, оны республикаға айналдыру үшін басым дауыспен дауыс берді.

=== Маусым ===

* [[1 маусым]] – Халықаралық авиакассалар электронды билеттерге көшті.
* [[4 маусым]] - [[Барак Обама]] праймеризде [[Демократиялық партия (АҚШ)|Демократиялық партияның]] президенттікке кандидаты болып сайланды. Праймеризде жеңілген [[Хиллари Клинтон]] вице-президенттікке түсуге ниетті екенін мәлімдеді.
* [[7 маусым|7]]-[[29 маусым]] - [[Аустрия]] мен [[Швейцария]] 2008 жылғы футболдан Еуропа чемпионатын бірге өткізді, оны Испания жеңіп алды.
* [[13 маусым]] – iPhone 2G тоқтатылды.
* [[14 маусым]] – ЭКСПО 2008 көрмесі Испанияның [[Сарагоса]] қаласында ашылды және «Су және тұрақты даму» тақырыбымен 14 қыркүйекке дейін жалғасты.

=== Шілде ===

* [[7 шілде]] – Жапонияның [[Хоккайдо]] аралында G8 саммиті басталды.
* [[10 шілде]] – [[Apple Inc.|Apple Inc]]. іске қосу кезінде 500 қолданбасы бар [[App Store]] дүкенін іске қосты.
* [[11 шілде]] – [[iPhone 3G]] 22 елде, соның ішінде АҚШ, Канада, Ұлыбритания, Франция, Германия және Жапонияда сатылымға шықты.

=== Тамыз ===

* [[1 тамыз]] - [[Үндістан]] мен [[Америка Құрама Штаттары]] азаматтық [[ядролық энергия]] туралы маңызды келісімге қол қойды.
* [[6 тамыз]] - Мавританияда әскери төңкеріс болды.
* [[8 тамыз|8]]-[[24 тамыз]] – [[2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2008 жылғы жазғы Олимпиада ойындары]] Бейжіңде (Қытай) өтті.

=== Қыркүйек ===

=== Қазан ===

=== Қараша ===

=== Желтоқсан ===

=== Нақты күндері жоқ ===

=== Қазақстанда ===
* [[11 қаңтар]] - [[Қарағанды облысы|Қарағанды облысында]] &quot;[[Қармет|Арселор Миттал Теміртау]]&quot; АҚ Көмір департаментінің &quot;Абай&quot; шахтасында 32к-10С лавасында метан жарылды. Жарылыс кезінде шахтада 195 адам болған. &quot;Абай&quot; шахтасының 30 кеншісі қаза тапты деп танылды.
* [[14 қаңтар]] - [[Қашаған кен орны|Қашаған]] жобасына қатысушылар арасында &quot;[[ҚазМұнайГаз]]&quot; Ұлттық компаниясы&quot; АҚ (ҚМГ ҰК) үлесін 16,81% - ға дейін ұлғайту туралы келісімге қол жеткізілді.
* [[15 қаңтар]] - [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиевті]] &quot;Нұрбанк&quot; топ-менеджерлерін ұрлағаны үшін Қазақстан соты сырттай 20 жылға бас бостандығынан айырды.
* [[15 қаңтар]] - Қазақстанда экономикалық және қаржылық күйзелістерді ерте анықтау орталығы құрылды.
* [[6 ақпан]] - [[ҚазМұнайГаз|ҚМГ ҰК]] [[Greenoak Holdings]] тобынан Батум мұнай терминалы мен [[Батум теңіз порты|Батум теңіз портын]] сатып алды.
* [[7 ақпан]] - Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі [[2006 жыл|2006]] - [[2010 жыл|2010]] жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары шеңберінде есеп комитеті жанынан қаржылық бұзушылықтарды зерттеу жөніндегі орталығы құрылды.
* [[19 ақпан]] - Осы күнге дейін [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысында]] [[2005 жыл|2005]] жылдың соңынан [[2006 жыл|2006]] жылдың қыркүйегіне дейін медициналық ұйымдарда ем алған балалардың АИТВ-инфекциясын жұқтырудың 147 жағдайы анықталды. Оның ішінде 10 бала қайтыс болды.
* [[21 ақпан]] - ҚР Премьер-Министрі [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] Қазақстанда Стресстік активтер қоры құрылатынын айтты.
* [[12 наурыз]] - [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|ҚР Қаржы министрлігі]] елдің барлық жария компанияларының қаржылық есептілігінің депозитарийін құрды.
* [[8 сәуір]] - Үкімет отырысында шикі [[мұнай]] экспортына $109,91 мөлшерінде баж енгізу туралы шешім қабылданды. Қаулы 30 күннен кейін күшіне енді.
* [[22 сәуір]] - [[Қазақстан]] мен [[Өзбекстан]] еркін сауда аймағын құруға келісті.
* [[8 мамыр]] - [[Қазақстан Республикасының Энергетика және минералдық ресурстар министрі|ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрі]] [[Сауат Мыңбаев]] пен РФ Өнеркәсіп және энергетика министрі [[Виктор Христенко]] келіссөздер барысында Каспий құбыр консорциумын  жылына 32-ден 67 млн тоннаға дейін кеңейту мәселесі бойынша бірыңғай ұстаным қалыптастырды.
* [[14 мамыр]] - [[Латвия|Латвияның]] [[baltikums]] коммерциялық банкі [[Қазақстан|Қазақстанда]], [[Алматы]] қаласында өкілдік ашты, ол банк өкілдіктерінің халықаралық желісін құруда бірінші болды.
* [[19 мамыр]] - [[Қазақстан]] мұнай өнімдерін экспорттауға тыйым салуды енгізді.
* [[19 мамыр]] - &quot;[[Қазына қоры|Қазына]]&quot; орнықты даму қоры&quot; АҚ және [[Qatar Islamic Bank]] Қазақстан исламдық қаржыландырудың бірлескен банкін құру бойынша өзара түсіністік туралы меморандум жасасты.
* [[1 маусым]] - [[Қазақстан|Қазақстанда]] қор нарығы үшін жаңа листингтік ережелер енгізілді.
* [[Шілде]] - [[The Wall Street Journal]] басылымына берген сұхбатында [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиев]] бұрынғы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|қайын атасын]] сыбайлас жемқорлыққа — мемлекеттік бюджеттен миллиардтаған доллар иемденуге, мыс, уран және мұнай-газ өнеркәсібіндегі үлестерге, оффшорлық банктік шоттар желісіне иелік етті деп айыптады. [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М. Әлиев]] өзінің кейбір өтініштерін [[Ливан|Ливаннан]] келген банктік құжаттармен және [[Индонезия]] мен [[Лихтенштейн|Лихтенштейндегі]] банктерге жазылған чектердің көшірмелерімен растады.
* [[3 шілде]] - &quot;[[Маңғыстаумұнайгаз]]&quot; АҚ (ММГ) акцияларының бақылау пакетін &quot;[[ҚазМұнайГаз]]&quot; сатып алу туралы шешім қабылданды - акциялардың 51%.
* [[6 шілде]] - [[Қазақстан|Қазақстан республикасы]] астанасының 10 жылдығын атап өтті. Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевтың]] айтуынша, [[Астана|Астананы]] дамытудың 10 жылында қалаға  $7 млрд астам инвестиция салынды, оның негізгі бөлігі - 70% - ға жуығы-жеке инвестициялар.
* [[5 тамыз]] - &quot;[[Alnair Capital Holding]]&quot; АҚ &quot;[[Қазкоммерцбанк]]&quot; АҚ жекелеген еншілес ұйымдарының ірі қатысушысы мәртебесін берді және қазіргі уақытта компания &quot;Қазкоммерцбанктің&quot; жай акцияларының 25,15%-на  тиесілі.
* [[6 тамыз]] - &quot;[[ABN Amro Банк Қазақстан]]&quot; еншілес акционерлік банкі &quot; АҚ &quot;[[RBS]] (Kazakhstan) &quot;Еншілес банкі&quot; АҚ болып өзгертілді.
* [[8 тамыз|8]]-[[24 тамыз]] - [[Бейжің|Бейжіңде]] [[XXIX Олимпиада ойындары]] өтті, онда қазақстандықтар 13 медаль жеңіп алды: екі алтын, төрт күміс және жеті қола. Бейресми командалық есепте Қазақстан делегациясы 29-шы орынды иеленді. Жеңімпаздар саны бойынша ең мықты үштікке [[Қытай]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] және [[Ресей]] кірді.
* [[24 тамыз]] - Қазақстандағы алғашқы [[KFC]] мейрамханасы Алматыда [[Нұрсұлтан Назарбаев даңғылы (Алматы)|Фурманов көшесі]] (қазіргі Назарбаев даңғылы) мен [[Гоголь атындағы көше (Алматы)|Гоголь көшесіні]]&lt;nowiki/&gt;ң қиылысында ашылды.
* [[27 тамыз]] - [[Kookmin Bank]] &quot;[[ЦентрКредит Банкі]]&quot; АҚ (ЦКБ) капиталындағы 5 500 млн сомасына 23 пайыздық үлесті сатып алуды аяқтады.
* [[18 қыркүйек]] - 2013 жылдың [[1 қазан|1 қазанына]] қарай [[Қашаған кен орны|Қашаған кен орнында]] мұнай өндіру тәулігіне 450 мың баррель коммерциялық деңгейге шығуы тиіс. Бұл туралы [[Қазақстан Республикасы Энергетика және минералды ресурстар министрлігі|ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрі]] [[Сауат Мыңбаев]] мәлімдеді.
* [[24 қыркүйек]] - [[Стресстік активтер қоры|Стресстік активтер қорына]]  бюджеттен 1 1 млрд, нарықтан 5 5 млрд салу көзделді. Бұл туралы ҚР Қаржы министрі Болат Жәмішев мәлімдеді. &quot;Егер ФСА көздері туралы айтатын болсақ, яғни бағалап айтуға болады: бюджеттен  $1 млрд, нарықтан $5 млрд&quot;, - мәлімдеді [[Болат Бидахметұлы Жәмішев|Б.Жәмішев]].
* [[1 қазан]] - &quot;[[Банк&quot; Каспий|Банк Каспий]]&quot; АҚ өзінің жаңа [[Kaspi Bank]] брендін таныстырды.
* [[6 қазан]] - &quot;[[ҚазМұнайГаз]]&quot; АҚ, [[ConocoPhillips]] компаниясы және [[Mubadala Development Company|Mubadala Development Company PJSC]] мемлекеттік акционерлік қоғамы барлау шарттарын келісу және [[Қазақстан]] қайраңында орналасқан &quot;Н&quot; блогын игеру мақсатында өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды.
* [[9 қазан]] -Республика алаңының астындағы &quot;Алмалы&quot; көпфункционалды орталығының құрылысы [[Алматы]] әкімдігінің алдындағы Республика алаңының бүкіл ұзындығы бойындағы асфальтта жарықтардың пайда болуына әкелді.
* [[13 қазан]] - ҚР Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] &quot;[[Қазына]]&quot; тұрақты даму қоры мен &quot;[[Самұрық-Қазына|Самұрық]]&quot; мемлекеттік активтерді басқару холдингін біріктіру туралы жарлыққа қол қойды. Бұл туралы ол [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметінің]] кеңейтілген отырысы барысында &quot;Қазына&quot; және &quot;Самұрық&quot; ФУР біріктірілгеннен кейін директорлар кеңесін Премьер-министр басқаратын ұлттық әл-ауқат қорына біріктіріледі деп болжады.
* [[24 қазан]] - [[2007 жыл|2007]] жылы ұрланған тілектерді орындау кітабы табылды. [[КТК (телеарна)|КТК телеарнасы]] хабарлағандай, [[Алматы облысы|Алматы облысының]] кенттерінің бірінде, аты аталмаған өзеннің жағасында жоғалып кетті. Халық арасында &quot;тілектерді орындау кітабы&quot; деп аталатын Президенттің алақанының ізі бар қола кітап 2007 жылдың [[7 қазан|7]]-[[8 қазан|8 қазанына]] қараған түні жоғалып кетті.
* [[31 қазан]] - [[Астана|Астанада]] [[Қашаған кен орны|Қашаған кен орнын]] игеру бойынша ҚР үшін экономикалық жағдайды жақсартатын жаңа келісімдерге қол қойылды.
* [[қараша]] - Ұлттық банк теңгенің 15 жылдығына орай тиын шығарды.

[[Сурет:3lm4x19wa2w04pt c1f9df7c.jpg|нобай|Теңгенің 15 жылдығына шығарылған тиын.]]

* [[3 қараша]] - &quot;[[Теңізшевройл]]&quot; БК (ТШО) [[Теңіз кен орны|Теңіз кен орнынан]] [[Баку]] - [[Тбилиси]] - [[Жейхан|Джейхан]] (БТД) мұнай құбыры арқылы мұнай экспорттауға кірісті.
* [[12 қараша]] - &quot;[[Алматы халықаралық банк|Алматы халықаралық банкі]]&quot; АҚ атауын &quot;[[Хоум Кредит Банк]] &quot; АҚ деп өзгертті.
* [[13 қараша]] - [[Қазақстан темір жолы|ҚТЖ]] ҰК-ның бұрынғы басшысы [[Жақсыбек Кулекеев]] [[Астана]] Сарыарқа сотымен бес жыл бойы басшы лауазымдарды атқару құқығынсыз жалпы режимдегі түзеу колониясында үш жылға бас бостандығынан айыруға үкім шығарды.
* [[25 қараша]] - [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметі]] экономиканы және қаржы секторын тұрақтандыру жөніндегі 2009 - 2010 жылдарға арналған іс-қимыл жоспарын қабылдады, оны іске асыруға кемінде 2,2 трлн теңге бағыттауын жоспарлады.
* [[26 қараша]] - [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан парламенті]] жаңа Салық кодексін қабылдады, оған сәйкес газ конденсатын қоса алғанда, шикі мұнайға пайдалы қазбаларды өндіруге салынатын салық 5-тен 18% - ға дейінгі мөлшерлемелер бойынша алынатын болды.
* [[2 желтоқсан]] - [[Қазақстан Ұлттық ғарыш агенттігі|Қазақстан Ұлттық ғарыш агенттігінің]] төрағасы [[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев|Талғат Мұсабаев]] [[ҚазСат-1|KazSat-1]] ғарыш спутнигі өзінің жұмыс қабілеттілігін толығымен жоғалтқанын мәлімдеді
* [[4 желтоқсан]] - Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] [[Қазақстан Бюджет кодексі|ҚР Бюджет кодексіне]] қол қойды.
* [[11 желтоқсан]] - [[Kookmin Bank]] Оңтүстік Корея холдингі &quot;[[ЦентрКредит Банкі]]&quot; АҚ капиталындағы үлесті 23% - дан 30,5% - ға дейін ұлғайтты, қазақстандық банктің капиталындағы ірі шетелдік қатысушының қосымша инвестициялары шамамен $140 млн құрады.
* [[18 желтоқсан]] - [[Bank of Tokyo-Mitsubishi UFJ]] ресми түрде [[Алматы|Алматыда]] өкілдіктің ашылатынын жариялады.
* [[22 желтоқсан]] - [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметі]] [[Ұлттық банк|Ұлттық банкпен]] және қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігімен бірлесіп Жылжымайтын мүлік нарығындағы проблемаларды шешуді көздейтін экономика мен қаржы жүйесін тұрақтандыру жөніндегі [[2008]] - [[2010 жыл|2010]] жылдарға арналған іс-қимыл жоспарын әзірледі.
* [[24 желтоқсан]] - [[Қазақстан]] [[Газ экспорттаушы елдері|Газ экспорттаушы елдер]] форумында байқаушы мәртебесіне ие болды .
* [[26 желтоқсан]] - [[Қазақстан Парламентінің Сенаты]] өз жұмысын қорытындылады. [[2008]] жылы 105 заң қабылданды, оның ішінде 2 кодекс және 7 дербес заң, 42 заң қолданыстағы заңдарға өзгерістер мен толықтырулар енгізуді көздейді. Сонымен қатар, сенат 54 халықаралық шарттар мен келісімдерді ратификациялады.
* [[30 желтоқсан]] - [[Қазақстан|Қазақстанның]] ЖІӨ көлемі шамамен $135 млрд, жан басына шаққандағы ЖІӨ - $8,45 мың құрады, бұл туралы ҚР ресми БАҚ-қа берген сұхбатында Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] хабарлады.

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2008 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|2008}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Жыл күнтізбесі|2008}}

[[Санат:2008 жыл|*]]


{{Year-stub}}</text>
      <sha1>8gmy41zkkllpy71os3nx26t3x2v245v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621237</id>
      <parentid>3621231</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:41:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қыркүйек */</comment>
      <origin>3621237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28189" sha1="9c0kl4d28c6op2ls53mo7zb3m3du1rg" xml:space="preserve">{{alsonumber|2008}}
{{Жыл үшін навигация|2008}}
{{Ғасыр үшін навигация|21}}
{{Басқа күнтізбелер|2008}}
{{Жыл туралы|2008}}

== Оқиғалар ==
=== Қаңтар ===
[[Сурет:Photo of the Day, 08 January 2014.jpg|нобай|Солтүстік Киву бригадасының MONUSCO бітімгерлері футбол матчынан қайтып келе жатқан бір топ жасөспірімдердің жанынан өтіп бара жатқан Гома көшелерін патрульдеуде.]]
* [[1 қаңтар|1 қаңтар:]] 
** [[Кипр]] мен [[Мальта]] еуроны қабылдады.
** [[Словения]] Еуропалық Одаққа төрағалық ете бастады.   
* [[5 қаңтар]] – Грузияда президент сайлауы өтті.
* [[24 қаңтар]] - [[Конго Демократиялық Республикасы|Конго Демократиялық Республикасының]] Гома қаласында [[Киву|Кивудағы]] қақтығысты аяқтаған бейбіт келісімге қол қойылды.
* [[23 қаңтар|23]]-[[27 қаңтар|27-қаңтар]] - Швейцарияның [[Давос]] қаласында Дүниежүзілік экономикалық форум өтті, онда басқалармен қатар жаһандық экономиканың қаржылық дағдарысты бастан кешіп жатқаны ресми түрде мойындалды.

=== Ақпан ===
* [[2 ақпан|2]]-[[4 ақпан]] - [[Чад|Чадта]] көтерілісшілер [[2006 жыл|2006]] жылдан бері [[Нджамена|астананы]] басып алуға екінші әрекетін жасады.
* [[11 ақпан]] - Әлемдік нарықтағы мұнай бағасы барреліне 147 доллардан асып, тарихи рекорд орнатты.
* [[17 ақпан]] – [[Косово]] автономиялық провинциясы мен Метохия [[Сербия|Сербиядан]] біржақты тәуелсіздік жариялады.
* [[19 ақпан]] - [[Фидель Кастро]] Мемлекеттік кеңестің басшысы және Куба әскерінің бас қолбасшысы қызметінен кетті.
* [[20 ақпан]] - Әлемдік биржалардағы мұнай бағасы тарихта алғаш рет барреліне 100 доллардан жоғары жабылды.
* [[21 ақпан]] – [[Косово|Косовоның]] тәуелсіздігін мойындаған елдердің елшіліктерінің алдында жаппай [[Митинг|тәртіпсіздіктермен]] аяқталған Косовоның тәуелсіздігін жариялауға қарсы [[Белград|Белградтағы]] шерулер өтті.

=== Наурыз ===
[[Сурет:Arrested Monks and lay Tibetans in 2008 遭逮捕藏族僧侶與平民.jpg|нобай|Қытай билігі тибеттіктерді қамауға алды. Олардың қылмыстары мен аты-жөнін көрсетіп тұрған белгілер.]]
* [[2 наурыз]] - Ресей Федерациясының үшінші президентін сайлау өтті. [[Дмитрий Анатольевич Медведев]] жеңді.
* [[10 наурыз]] - [[Тибет|Тибетте]] Қытайдың тибеттіктерге қарсы әрекетіне қарсы наразылықтар басталды.
* [[20 наурыз]] – Ресей мен [[Израиль]] арасында визалық талаптарды жою туралы келісімге қол қойылды.
* [[24 наурыз]] - [[Бутан]] елді [[Абсолюттік монархия|абсолютті монархиядан]] [[Көппартиялы жүйе|көп партиялы]] демократияға айналдыратын жаңа конституция қабылданғаннан бері алғаш рет жалпы сайлау өткізеді.
* [[30 наурыз]] – [[Шенген аймағы|Шенгеннің]] тоғыз жаңа елі ([[Мажарстан]], [[Словения]], [[Словакия]], [[Чехия]], [[Польша]], [[Мальта]], [[Латвия]], [[Литва]] және [[Эстония]]) ақыры әуежайлардағы шекаралық бақылауды алып тастап, визасыз аймаққа қосылды.

=== Сәуір ===
[[Сурет:Grand Theft Auto IV GameSpot launch (Las Vegas).jpg|нобай|Grand Theft Auto IV  Лас-Вегастағы GameStop релиз кешінде.]]
* [[10 сәуір]] – Еуропарламент [[Еуропа одағы|Еуроодақ]] басшыларын Қытай Тибеттегі жағдай бойынша [[Далай лама|Далай Ламамен]] келіссөздерді бастамаса, [[2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Бейжің Олимпиадасының]] ашылу салтанатына бойкот жариялауға шақырды.
* [[29 сәуір]] – [[Grand Theft Auto IV]] тұсаукесері бүкіл әлемде өтті, оның 3,6 миллионнан астам көшірмелері сатылып, алғашқы күнінде 310 миллион доллар пайда болды, бұл барлық уақыттағы ең көп табыс әкелген бейне ойыны ғана емес, сонымен қатар барлық уақыттағы ең көп табыс әкелген ойын-сауық өнімі болды.

=== Мамыр ===
* [[2 мамыр]] - [[Marvel Comics|Marvel]] кинематографиялық әлемін шығарған &quot;[[Темір адам (фильм)|Темір адам]]&quot; фильмі кинотеатрларға шықты.
* [[8 мамыр]] – Ресей премьер-министрі лауазымына [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путиннің]] кандидатурасы бекітілді.
* [[21 мамыр]] - [[Оңтүстік Америка]] мемлекеттері арасындағы үкіметаралық ұйым – Оңтүстік Америка халықтары одағы құрылды.
* [[27 мамыр]] – Израиль [[Шекель|шекелі]] мен Мексика [[Песо|песосы]] CLS халықаралық банкаралық жүйесінде есеп айырысулар үшін пайдаланылатын еркін айырбасталатын валюталар тізіміне енгізілді.
* [[28 мамыр]] - [[Непал]] парламенті елдің 240 жылдық монархиясын жойып, оны республикаға айналдыру үшін басым дауыспен дауыс берді.

=== Маусым ===

* [[1 маусым]] – Халықаралық авиакассалар электронды билеттерге көшті.
* [[4 маусым]] - [[Барак Обама]] праймеризде [[Демократиялық партия (АҚШ)|Демократиялық партияның]] президенттікке кандидаты болып сайланды. Праймеризде жеңілген [[Хиллари Клинтон]] вице-президенттікке түсуге ниетті екенін мәлімдеді.
* [[7 маусым|7]]-[[29 маусым]] - [[Аустрия]] мен [[Швейцария]] 2008 жылғы футболдан Еуропа чемпионатын бірге өткізді, оны Испания жеңіп алды.
* [[13 маусым]] – iPhone 2G тоқтатылды.
* [[14 маусым]] – ЭКСПО 2008 көрмесі Испанияның [[Сарагоса]] қаласында ашылды және «Су және тұрақты даму» тақырыбымен 14 қыркүйекке дейін жалғасты.

=== Шілде ===

* [[7 шілде]] – Жапонияның [[Хоккайдо]] аралында G8 саммиті басталды.
* [[10 шілде]] – [[Apple Inc.|Apple Inc]]. іске қосу кезінде 500 қолданбасы бар [[App Store]] дүкенін іске қосты.
* [[11 шілде]] – [[iPhone 3G]] 22 елде, соның ішінде АҚШ, Канада, Ұлыбритания, Франция, Германия және Жапонияда сатылымға шықты.

=== Тамыз ===

* [[1 тамыз]] - [[Үндістан]] мен [[Америка Құрама Штаттары]] азаматтық [[ядролық энергия]] туралы маңызды келісімге қол қойды.
* [[6 тамыз]] - Мавританияда әскери төңкеріс болды.
* [[8 тамыз|8]]-[[24 тамыз]] – [[2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2008 жылғы жазғы Олимпиада ойындары]] Бейжіңде (Қытай) өтті.

=== Қыркүйек ===

* [[23 қыркүйек]] – [[HTC]] Dream, [[Android]] негізіндегі алғашқы смартфон іске қосылды.
* [[28 қыркүйек]] – [[SpaceX]] Falcon 1 зымыраны [[Орбита|орбитаға]] сәтті шыққан әлемдегі алғашқы жеке меншік зымыран тасығыш болды.

=== Қазан ===

=== Қараша ===

=== Желтоқсан ===

=== Нақты күндері жоқ ===

=== Қазақстанда ===
* [[11 қаңтар]] - [[Қарағанды облысы|Қарағанды облысында]] &quot;[[Қармет|Арселор Миттал Теміртау]]&quot; АҚ Көмір департаментінің &quot;Абай&quot; шахтасында 32к-10С лавасында метан жарылды. Жарылыс кезінде шахтада 195 адам болған. &quot;Абай&quot; шахтасының 30 кеншісі қаза тапты деп танылды.
* [[14 қаңтар]] - [[Қашаған кен орны|Қашаған]] жобасына қатысушылар арасында &quot;[[ҚазМұнайГаз]]&quot; Ұлттық компаниясы&quot; АҚ (ҚМГ ҰК) үлесін 16,81% - ға дейін ұлғайту туралы келісімге қол жеткізілді.
* [[15 қаңтар]] - [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиевті]] &quot;Нұрбанк&quot; топ-менеджерлерін ұрлағаны үшін Қазақстан соты сырттай 20 жылға бас бостандығынан айырды.
* [[15 қаңтар]] - Қазақстанда экономикалық және қаржылық күйзелістерді ерте анықтау орталығы құрылды.
* [[6 ақпан]] - [[ҚазМұнайГаз|ҚМГ ҰК]] [[Greenoak Holdings]] тобынан Батум мұнай терминалы мен [[Батум теңіз порты|Батум теңіз портын]] сатып алды.
* [[7 ақпан]] - Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі [[2006 жыл|2006]] - [[2010 жыл|2010]] жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары шеңберінде есеп комитеті жанынан қаржылық бұзушылықтарды зерттеу жөніндегі орталығы құрылды.
* [[19 ақпан]] - Осы күнге дейін [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысында]] [[2005 жыл|2005]] жылдың соңынан [[2006 жыл|2006]] жылдың қыркүйегіне дейін медициналық ұйымдарда ем алған балалардың АИТВ-инфекциясын жұқтырудың 147 жағдайы анықталды. Оның ішінде 10 бала қайтыс болды.
* [[21 ақпан]] - ҚР Премьер-Министрі [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] Қазақстанда Стресстік активтер қоры құрылатынын айтты.
* [[12 наурыз]] - [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|ҚР Қаржы министрлігі]] елдің барлық жария компанияларының қаржылық есептілігінің депозитарийін құрды.
* [[8 сәуір]] - Үкімет отырысында шикі [[мұнай]] экспортына $109,91 мөлшерінде баж енгізу туралы шешім қабылданды. Қаулы 30 күннен кейін күшіне енді.
* [[22 сәуір]] - [[Қазақстан]] мен [[Өзбекстан]] еркін сауда аймағын құруға келісті.
* [[8 мамыр]] - [[Қазақстан Республикасының Энергетика және минералдық ресурстар министрі|ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрі]] [[Сауат Мыңбаев]] пен РФ Өнеркәсіп және энергетика министрі [[Виктор Христенко]] келіссөздер барысында Каспий құбыр консорциумын  жылына 32-ден 67 млн тоннаға дейін кеңейту мәселесі бойынша бірыңғай ұстаным қалыптастырды.
* [[14 мамыр]] - [[Латвия|Латвияның]] [[baltikums]] коммерциялық банкі [[Қазақстан|Қазақстанда]], [[Алматы]] қаласында өкілдік ашты, ол банк өкілдіктерінің халықаралық желісін құруда бірінші болды.
* [[19 мамыр]] - [[Қазақстан]] мұнай өнімдерін экспорттауға тыйым салуды енгізді.
* [[19 мамыр]] - &quot;[[Қазына қоры|Қазына]]&quot; орнықты даму қоры&quot; АҚ және [[Qatar Islamic Bank]] Қазақстан исламдық қаржыландырудың бірлескен банкін құру бойынша өзара түсіністік туралы меморандум жасасты.
* [[1 маусым]] - [[Қазақстан|Қазақстанда]] қор нарығы үшін жаңа листингтік ережелер енгізілді.
* [[Шілде]] - [[The Wall Street Journal]] басылымына берген сұхбатында [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиев]] бұрынғы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|қайын атасын]] сыбайлас жемқорлыққа — мемлекеттік бюджеттен миллиардтаған доллар иемденуге, мыс, уран және мұнай-газ өнеркәсібіндегі үлестерге, оффшорлық банктік шоттар желісіне иелік етті деп айыптады. [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М. Әлиев]] өзінің кейбір өтініштерін [[Ливан|Ливаннан]] келген банктік құжаттармен және [[Индонезия]] мен [[Лихтенштейн|Лихтенштейндегі]] банктерге жазылған чектердің көшірмелерімен растады.
* [[3 шілде]] - &quot;[[Маңғыстаумұнайгаз]]&quot; АҚ (ММГ) акцияларының бақылау пакетін &quot;[[ҚазМұнайГаз]]&quot; сатып алу туралы шешім қабылданды - акциялардың 51%.
* [[6 шілде]] - [[Қазақстан|Қазақстан республикасы]] астанасының 10 жылдығын атап өтті. Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевтың]] айтуынша, [[Астана|Астананы]] дамытудың 10 жылында қалаға  $7 млрд астам инвестиция салынды, оның негізгі бөлігі - 70% - ға жуығы-жеке инвестициялар.
* [[5 тамыз]] - &quot;[[Alnair Capital Holding]]&quot; АҚ &quot;[[Қазкоммерцбанк]]&quot; АҚ жекелеген еншілес ұйымдарының ірі қатысушысы мәртебесін берді және қазіргі уақытта компания &quot;Қазкоммерцбанктің&quot; жай акцияларының 25,15%-на  тиесілі.
* [[6 тамыз]] - &quot;[[ABN Amro Банк Қазақстан]]&quot; еншілес акционерлік банкі &quot; АҚ &quot;[[RBS]] (Kazakhstan) &quot;Еншілес банкі&quot; АҚ болып өзгертілді.
* [[8 тамыз|8]]-[[24 тамыз]] - [[Бейжің|Бейжіңде]] [[XXIX Олимпиада ойындары]] өтті, онда қазақстандықтар 13 медаль жеңіп алды: екі алтын, төрт күміс және жеті қола. Бейресми командалық есепте Қазақстан делегациясы 29-шы орынды иеленді. Жеңімпаздар саны бойынша ең мықты үштікке [[Қытай]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] және [[Ресей]] кірді.
* [[24 тамыз]] - Қазақстандағы алғашқы [[KFC]] мейрамханасы Алматыда [[Нұрсұлтан Назарбаев даңғылы (Алматы)|Фурманов көшесі]] (қазіргі Назарбаев даңғылы) мен [[Гоголь атындағы көше (Алматы)|Гоголь көшесіні]]&lt;nowiki/&gt;ң қиылысында ашылды.
* [[27 тамыз]] - [[Kookmin Bank]] &quot;[[ЦентрКредит Банкі]]&quot; АҚ (ЦКБ) капиталындағы 5 500 млн сомасына 23 пайыздық үлесті сатып алуды аяқтады.
* [[18 қыркүйек]] - 2013 жылдың [[1 қазан|1 қазанына]] қарай [[Қашаған кен орны|Қашаған кен орнында]] мұнай өндіру тәулігіне 450 мың баррель коммерциялық деңгейге шығуы тиіс. Бұл туралы [[Қазақстан Республикасы Энергетика және минералды ресурстар министрлігі|ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрі]] [[Сауат Мыңбаев]] мәлімдеді.
* [[24 қыркүйек]] - [[Стресстік активтер қоры|Стресстік активтер қорына]]  бюджеттен 1 1 млрд, нарықтан 5 5 млрд салу көзделді. Бұл туралы ҚР Қаржы министрі Болат Жәмішев мәлімдеді. &quot;Егер ФСА көздері туралы айтатын болсақ, яғни бағалап айтуға болады: бюджеттен  $1 млрд, нарықтан $5 млрд&quot;, - мәлімдеді [[Болат Бидахметұлы Жәмішев|Б.Жәмішев]].
* [[1 қазан]] - &quot;[[Банк&quot; Каспий|Банк Каспий]]&quot; АҚ өзінің жаңа [[Kaspi Bank]] брендін таныстырды.
* [[6 қазан]] - &quot;[[ҚазМұнайГаз]]&quot; АҚ, [[ConocoPhillips]] компаниясы және [[Mubadala Development Company|Mubadala Development Company PJSC]] мемлекеттік акционерлік қоғамы барлау шарттарын келісу және [[Қазақстан]] қайраңында орналасқан &quot;Н&quot; блогын игеру мақсатында өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды.
* [[9 қазан]] -Республика алаңының астындағы &quot;Алмалы&quot; көпфункционалды орталығының құрылысы [[Алматы]] әкімдігінің алдындағы Республика алаңының бүкіл ұзындығы бойындағы асфальтта жарықтардың пайда болуына әкелді.
* [[13 қазан]] - ҚР Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] &quot;[[Қазына]]&quot; тұрақты даму қоры мен &quot;[[Самұрық-Қазына|Самұрық]]&quot; мемлекеттік активтерді басқару холдингін біріктіру туралы жарлыққа қол қойды. Бұл туралы ол [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметінің]] кеңейтілген отырысы барысында &quot;Қазына&quot; және &quot;Самұрық&quot; ФУР біріктірілгеннен кейін директорлар кеңесін Премьер-министр басқаратын ұлттық әл-ауқат қорына біріктіріледі деп болжады.
* [[24 қазан]] - [[2007 жыл|2007]] жылы ұрланған тілектерді орындау кітабы табылды. [[КТК (телеарна)|КТК телеарнасы]] хабарлағандай, [[Алматы облысы|Алматы облысының]] кенттерінің бірінде, аты аталмаған өзеннің жағасында жоғалып кетті. Халық арасында &quot;тілектерді орындау кітабы&quot; деп аталатын Президенттің алақанының ізі бар қола кітап 2007 жылдың [[7 қазан|7]]-[[8 қазан|8 қазанына]] қараған түні жоғалып кетті.
* [[31 қазан]] - [[Астана|Астанада]] [[Қашаған кен орны|Қашаған кен орнын]] игеру бойынша ҚР үшін экономикалық жағдайды жақсартатын жаңа келісімдерге қол қойылды.
* [[қараша]] - Ұлттық банк теңгенің 15 жылдығына орай тиын шығарды.

[[Сурет:3lm4x19wa2w04pt c1f9df7c.jpg|нобай|Теңгенің 15 жылдығына шығарылған тиын.]]

* [[3 қараша]] - &quot;[[Теңізшевройл]]&quot; БК (ТШО) [[Теңіз кен орны|Теңіз кен орнынан]] [[Баку]] - [[Тбилиси]] - [[Жейхан|Джейхан]] (БТД) мұнай құбыры арқылы мұнай экспорттауға кірісті.
* [[12 қараша]] - &quot;[[Алматы халықаралық банк|Алматы халықаралық банкі]]&quot; АҚ атауын &quot;[[Хоум Кредит Банк]] &quot; АҚ деп өзгертті.
* [[13 қараша]] - [[Қазақстан темір жолы|ҚТЖ]] ҰК-ның бұрынғы басшысы [[Жақсыбек Кулекеев]] [[Астана]] Сарыарқа сотымен бес жыл бойы басшы лауазымдарды атқару құқығынсыз жалпы режимдегі түзеу колониясында үш жылға бас бостандығынан айыруға үкім шығарды.
* [[25 қараша]] - [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметі]] экономиканы және қаржы секторын тұрақтандыру жөніндегі 2009 - 2010 жылдарға арналған іс-қимыл жоспарын қабылдады, оны іске асыруға кемінде 2,2 трлн теңге бағыттауын жоспарлады.
* [[26 қараша]] - [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан парламенті]] жаңа Салық кодексін қабылдады, оған сәйкес газ конденсатын қоса алғанда, шикі мұнайға пайдалы қазбаларды өндіруге салынатын салық 5-тен 18% - ға дейінгі мөлшерлемелер бойынша алынатын болды.
* [[2 желтоқсан]] - [[Қазақстан Ұлттық ғарыш агенттігі|Қазақстан Ұлттық ғарыш агенттігінің]] төрағасы [[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев|Талғат Мұсабаев]] [[ҚазСат-1|KazSat-1]] ғарыш спутнигі өзінің жұмыс қабілеттілігін толығымен жоғалтқанын мәлімдеді
* [[4 желтоқсан]] - Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] [[Қазақстан Бюджет кодексі|ҚР Бюджет кодексіне]] қол қойды.
* [[11 желтоқсан]] - [[Kookmin Bank]] Оңтүстік Корея холдингі &quot;[[ЦентрКредит Банкі]]&quot; АҚ капиталындағы үлесті 23% - дан 30,5% - ға дейін ұлғайтты, қазақстандық банктің капиталындағы ірі шетелдік қатысушының қосымша инвестициялары шамамен $140 млн құрады.
* [[18 желтоқсан]] - [[Bank of Tokyo-Mitsubishi UFJ]] ресми түрде [[Алматы|Алматыда]] өкілдіктің ашылатынын жариялады.
* [[22 желтоқсан]] - [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметі]] [[Ұлттық банк|Ұлттық банкпен]] және қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігімен бірлесіп Жылжымайтын мүлік нарығындағы проблемаларды шешуді көздейтін экономика мен қаржы жүйесін тұрақтандыру жөніндегі [[2008]] - [[2010 жыл|2010]] жылдарға арналған іс-қимыл жоспарын әзірледі.
* [[24 желтоқсан]] - [[Қазақстан]] [[Газ экспорттаушы елдері|Газ экспорттаушы елдер]] форумында байқаушы мәртебесіне ие болды .
* [[26 желтоқсан]] - [[Қазақстан Парламентінің Сенаты]] өз жұмысын қорытындылады. [[2008]] жылы 105 заң қабылданды, оның ішінде 2 кодекс және 7 дербес заң, 42 заң қолданыстағы заңдарға өзгерістер мен толықтырулар енгізуді көздейді. Сонымен қатар, сенат 54 халықаралық шарттар мен келісімдерді ратификациялады.
* [[30 желтоқсан]] - [[Қазақстан|Қазақстанның]] ЖІӨ көлемі шамамен $135 млрд, жан басына шаққандағы ЖІӨ - $8,45 мың құрады, бұл туралы ҚР ресми БАҚ-қа берген сұхбатында Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] хабарлады.

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2008 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|2008}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Жыл күнтізбесі|2008}}

[[Санат:2008 жыл|*]]


{{Year-stub}}</text>
      <sha1>9c0kl4d28c6op2ls53mo7zb3m3du1rg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621246</id>
      <parentid>3621237</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:45:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қазан */</comment>
      <origin>3621246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28618" sha1="fxen48krh8y7i6snndb59s23lxdnw9b" xml:space="preserve">{{alsonumber|2008}}
{{Жыл үшін навигация|2008}}
{{Ғасыр үшін навигация|21}}
{{Басқа күнтізбелер|2008}}
{{Жыл туралы|2008}}

== Оқиғалар ==
=== Қаңтар ===
[[Сурет:Photo of the Day, 08 January 2014.jpg|нобай|Солтүстік Киву бригадасының MONUSCO бітімгерлері футбол матчынан қайтып келе жатқан бір топ жасөспірімдердің жанынан өтіп бара жатқан Гома көшелерін патрульдеуде.]]
* [[1 қаңтар|1 қаңтар:]] 
** [[Кипр]] мен [[Мальта]] еуроны қабылдады.
** [[Словения]] Еуропалық Одаққа төрағалық ете бастады.   
* [[5 қаңтар]] – Грузияда президент сайлауы өтті.
* [[24 қаңтар]] - [[Конго Демократиялық Республикасы|Конго Демократиялық Республикасының]] Гома қаласында [[Киву|Кивудағы]] қақтығысты аяқтаған бейбіт келісімге қол қойылды.
* [[23 қаңтар|23]]-[[27 қаңтар|27-қаңтар]] - Швейцарияның [[Давос]] қаласында Дүниежүзілік экономикалық форум өтті, онда басқалармен қатар жаһандық экономиканың қаржылық дағдарысты бастан кешіп жатқаны ресми түрде мойындалды.

=== Ақпан ===
* [[2 ақпан|2]]-[[4 ақпан]] - [[Чад|Чадта]] көтерілісшілер [[2006 жыл|2006]] жылдан бері [[Нджамена|астананы]] басып алуға екінші әрекетін жасады.
* [[11 ақпан]] - Әлемдік нарықтағы мұнай бағасы барреліне 147 доллардан асып, тарихи рекорд орнатты.
* [[17 ақпан]] – [[Косово]] автономиялық провинциясы мен Метохия [[Сербия|Сербиядан]] біржақты тәуелсіздік жариялады.
* [[19 ақпан]] - [[Фидель Кастро]] Мемлекеттік кеңестің басшысы және Куба әскерінің бас қолбасшысы қызметінен кетті.
* [[20 ақпан]] - Әлемдік биржалардағы мұнай бағасы тарихта алғаш рет барреліне 100 доллардан жоғары жабылды.
* [[21 ақпан]] – [[Косово|Косовоның]] тәуелсіздігін мойындаған елдердің елшіліктерінің алдында жаппай [[Митинг|тәртіпсіздіктермен]] аяқталған Косовоның тәуелсіздігін жариялауға қарсы [[Белград|Белградтағы]] шерулер өтті.

=== Наурыз ===
[[Сурет:Arrested Monks and lay Tibetans in 2008 遭逮捕藏族僧侶與平民.jpg|нобай|Қытай билігі тибеттіктерді қамауға алды. Олардың қылмыстары мен аты-жөнін көрсетіп тұрған белгілер.]]
* [[2 наурыз]] - Ресей Федерациясының үшінші президентін сайлау өтті. [[Дмитрий Анатольевич Медведев]] жеңді.
* [[10 наурыз]] - [[Тибет|Тибетте]] Қытайдың тибеттіктерге қарсы әрекетіне қарсы наразылықтар басталды.
* [[20 наурыз]] – Ресей мен [[Израиль]] арасында визалық талаптарды жою туралы келісімге қол қойылды.
* [[24 наурыз]] - [[Бутан]] елді [[Абсолюттік монархия|абсолютті монархиядан]] [[Көппартиялы жүйе|көп партиялы]] демократияға айналдыратын жаңа конституция қабылданғаннан бері алғаш рет жалпы сайлау өткізеді.
* [[30 наурыз]] – [[Шенген аймағы|Шенгеннің]] тоғыз жаңа елі ([[Мажарстан]], [[Словения]], [[Словакия]], [[Чехия]], [[Польша]], [[Мальта]], [[Латвия]], [[Литва]] және [[Эстония]]) ақыры әуежайлардағы шекаралық бақылауды алып тастап, визасыз аймаққа қосылды.

=== Сәуір ===
[[Сурет:Grand Theft Auto IV GameSpot launch (Las Vegas).jpg|нобай|Grand Theft Auto IV  Лас-Вегастағы GameStop релиз кешінде.]]
* [[10 сәуір]] – Еуропарламент [[Еуропа одағы|Еуроодақ]] басшыларын Қытай Тибеттегі жағдай бойынша [[Далай лама|Далай Ламамен]] келіссөздерді бастамаса, [[2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Бейжің Олимпиадасының]] ашылу салтанатына бойкот жариялауға шақырды.
* [[29 сәуір]] – [[Grand Theft Auto IV]] тұсаукесері бүкіл әлемде өтті, оның 3,6 миллионнан астам көшірмелері сатылып, алғашқы күнінде 310 миллион доллар пайда болды, бұл барлық уақыттағы ең көп табыс әкелген бейне ойыны ғана емес, сонымен қатар барлық уақыттағы ең көп табыс әкелген ойын-сауық өнімі болды.

=== Мамыр ===
* [[2 мамыр]] - [[Marvel Comics|Marvel]] кинематографиялық әлемін шығарған &quot;[[Темір адам (фильм)|Темір адам]]&quot; фильмі кинотеатрларға шықты.
* [[8 мамыр]] – Ресей премьер-министрі лауазымына [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путиннің]] кандидатурасы бекітілді.
* [[21 мамыр]] - [[Оңтүстік Америка]] мемлекеттері арасындағы үкіметаралық ұйым – Оңтүстік Америка халықтары одағы құрылды.
* [[27 мамыр]] – Израиль [[Шекель|шекелі]] мен Мексика [[Песо|песосы]] CLS халықаралық банкаралық жүйесінде есеп айырысулар үшін пайдаланылатын еркін айырбасталатын валюталар тізіміне енгізілді.
* [[28 мамыр]] - [[Непал]] парламенті елдің 240 жылдық монархиясын жойып, оны республикаға айналдыру үшін басым дауыспен дауыс берді.

=== Маусым ===

* [[1 маусым]] – Халықаралық авиакассалар электронды билеттерге көшті.
* [[4 маусым]] - [[Барак Обама]] праймеризде [[Демократиялық партия (АҚШ)|Демократиялық партияның]] президенттікке кандидаты болып сайланды. Праймеризде жеңілген [[Хиллари Клинтон]] вице-президенттікке түсуге ниетті екенін мәлімдеді.
* [[7 маусым|7]]-[[29 маусым]] - [[Аустрия]] мен [[Швейцария]] 2008 жылғы футболдан Еуропа чемпионатын бірге өткізді, оны Испания жеңіп алды.
* [[13 маусым]] – iPhone 2G тоқтатылды.
* [[14 маусым]] – ЭКСПО 2008 көрмесі Испанияның [[Сарагоса]] қаласында ашылды және «Су және тұрақты даму» тақырыбымен 14 қыркүйекке дейін жалғасты.

=== Шілде ===

* [[7 шілде]] – Жапонияның [[Хоккайдо]] аралында G8 саммиті басталды.
* [[10 шілде]] – [[Apple Inc.|Apple Inc]]. іске қосу кезінде 500 қолданбасы бар [[App Store]] дүкенін іске қосты.
* [[11 шілде]] – [[iPhone 3G]] 22 елде, соның ішінде АҚШ, Канада, Ұлыбритания, Франция, Германия және Жапонияда сатылымға шықты.

=== Тамыз ===

* [[1 тамыз]] - [[Үндістан]] мен [[Америка Құрама Штаттары]] азаматтық [[ядролық энергия]] туралы маңызды келісімге қол қойды.
* [[6 тамыз]] - Мавританияда әскери төңкеріс болды.
* [[8 тамыз|8]]-[[24 тамыз]] – [[2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2008 жылғы жазғы Олимпиада ойындары]] Бейжіңде (Қытай) өтті.

=== Қыркүйек ===

* [[23 қыркүйек]] – [[HTC]] Dream, [[Android]] негізіндегі алғашқы смартфон іске қосылды.
* [[28 қыркүйек]] – [[SpaceX]] Falcon 1 зымыраны [[Орбита|орбитаға]] сәтті шыққан әлемдегі алғашқы жеке меншік зымыран тасығыш болды.

=== Қазан ===

* [[21 қазан]] – [[Женева|Женевада]] [[Үлкен адронды коллайдер|Үлкен адрондық коллайдердің]] (LHC) ресми ашылуы болды.
* [[31 қазан]] – Сатоси Накамото [[Биткоин|Bitcoin]] деп аталатын орталықтандырылмаған төлем жүйесіне арналған ақпарды жариялады.

=== Қараша ===

=== Желтоқсан ===

=== Нақты күндері жоқ ===

=== Қазақстанда ===
* [[11 қаңтар]] - [[Қарағанды облысы|Қарағанды облысында]] &quot;[[Қармет|Арселор Миттал Теміртау]]&quot; АҚ Көмір департаментінің &quot;Абай&quot; шахтасында 32к-10С лавасында метан жарылды. Жарылыс кезінде шахтада 195 адам болған. &quot;Абай&quot; шахтасының 30 кеншісі қаза тапты деп танылды.
* [[14 қаңтар]] - [[Қашаған кен орны|Қашаған]] жобасына қатысушылар арасында &quot;[[ҚазМұнайГаз]]&quot; Ұлттық компаниясы&quot; АҚ (ҚМГ ҰК) үлесін 16,81% - ға дейін ұлғайту туралы келісімге қол жеткізілді.
* [[15 қаңтар]] - [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиевті]] &quot;Нұрбанк&quot; топ-менеджерлерін ұрлағаны үшін Қазақстан соты сырттай 20 жылға бас бостандығынан айырды.
* [[15 қаңтар]] - Қазақстанда экономикалық және қаржылық күйзелістерді ерте анықтау орталығы құрылды.
* [[6 ақпан]] - [[ҚазМұнайГаз|ҚМГ ҰК]] [[Greenoak Holdings]] тобынан Батум мұнай терминалы мен [[Батум теңіз порты|Батум теңіз портын]] сатып алды.
* [[7 ақпан]] - Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі [[2006 жыл|2006]] - [[2010 жыл|2010]] жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары шеңберінде есеп комитеті жанынан қаржылық бұзушылықтарды зерттеу жөніндегі орталығы құрылды.
* [[19 ақпан]] - Осы күнге дейін [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысында]] [[2005 жыл|2005]] жылдың соңынан [[2006 жыл|2006]] жылдың қыркүйегіне дейін медициналық ұйымдарда ем алған балалардың АИТВ-инфекциясын жұқтырудың 147 жағдайы анықталды. Оның ішінде 10 бала қайтыс болды.
* [[21 ақпан]] - ҚР Премьер-Министрі [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] Қазақстанда Стресстік активтер қоры құрылатынын айтты.
* [[12 наурыз]] - [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|ҚР Қаржы министрлігі]] елдің барлық жария компанияларының қаржылық есептілігінің депозитарийін құрды.
* [[8 сәуір]] - Үкімет отырысында шикі [[мұнай]] экспортына $109,91 мөлшерінде баж енгізу туралы шешім қабылданды. Қаулы 30 күннен кейін күшіне енді.
* [[22 сәуір]] - [[Қазақстан]] мен [[Өзбекстан]] еркін сауда аймағын құруға келісті.
* [[8 мамыр]] - [[Қазақстан Республикасының Энергетика және минералдық ресурстар министрі|ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрі]] [[Сауат Мыңбаев]] пен РФ Өнеркәсіп және энергетика министрі [[Виктор Христенко]] келіссөздер барысында Каспий құбыр консорциумын  жылына 32-ден 67 млн тоннаға дейін кеңейту мәселесі бойынша бірыңғай ұстаным қалыптастырды.
* [[14 мамыр]] - [[Латвия|Латвияның]] [[baltikums]] коммерциялық банкі [[Қазақстан|Қазақстанда]], [[Алматы]] қаласында өкілдік ашты, ол банк өкілдіктерінің халықаралық желісін құруда бірінші болды.
* [[19 мамыр]] - [[Қазақстан]] мұнай өнімдерін экспорттауға тыйым салуды енгізді.
* [[19 мамыр]] - &quot;[[Қазына қоры|Қазына]]&quot; орнықты даму қоры&quot; АҚ және [[Qatar Islamic Bank]] Қазақстан исламдық қаржыландырудың бірлескен банкін құру бойынша өзара түсіністік туралы меморандум жасасты.
* [[1 маусым]] - [[Қазақстан|Қазақстанда]] қор нарығы үшін жаңа листингтік ережелер енгізілді.
* [[Шілде]] - [[The Wall Street Journal]] басылымына берген сұхбатында [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиев]] бұрынғы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|қайын атасын]] сыбайлас жемқорлыққа — мемлекеттік бюджеттен миллиардтаған доллар иемденуге, мыс, уран және мұнай-газ өнеркәсібіндегі үлестерге, оффшорлық банктік шоттар желісіне иелік етті деп айыптады. [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М. Әлиев]] өзінің кейбір өтініштерін [[Ливан|Ливаннан]] келген банктік құжаттармен және [[Индонезия]] мен [[Лихтенштейн|Лихтенштейндегі]] банктерге жазылған чектердің көшірмелерімен растады.
* [[3 шілде]] - &quot;[[Маңғыстаумұнайгаз]]&quot; АҚ (ММГ) акцияларының бақылау пакетін &quot;[[ҚазМұнайГаз]]&quot; сатып алу туралы шешім қабылданды - акциялардың 51%.
* [[6 шілде]] - [[Қазақстан|Қазақстан республикасы]] астанасының 10 жылдығын атап өтті. Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевтың]] айтуынша, [[Астана|Астананы]] дамытудың 10 жылында қалаға  $7 млрд астам инвестиция салынды, оның негізгі бөлігі - 70% - ға жуығы-жеке инвестициялар.
* [[5 тамыз]] - &quot;[[Alnair Capital Holding]]&quot; АҚ &quot;[[Қазкоммерцбанк]]&quot; АҚ жекелеген еншілес ұйымдарының ірі қатысушысы мәртебесін берді және қазіргі уақытта компания &quot;Қазкоммерцбанктің&quot; жай акцияларының 25,15%-на  тиесілі.
* [[6 тамыз]] - &quot;[[ABN Amro Банк Қазақстан]]&quot; еншілес акционерлік банкі &quot; АҚ &quot;[[RBS]] (Kazakhstan) &quot;Еншілес банкі&quot; АҚ болып өзгертілді.
* [[8 тамыз|8]]-[[24 тамыз]] - [[Бейжің|Бейжіңде]] [[XXIX Олимпиада ойындары]] өтті, онда қазақстандықтар 13 медаль жеңіп алды: екі алтын, төрт күміс және жеті қола. Бейресми командалық есепте Қазақстан делегациясы 29-шы орынды иеленді. Жеңімпаздар саны бойынша ең мықты үштікке [[Қытай]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] және [[Ресей]] кірді.
* [[24 тамыз]] - Қазақстандағы алғашқы [[KFC]] мейрамханасы Алматыда [[Нұрсұлтан Назарбаев даңғылы (Алматы)|Фурманов көшесі]] (қазіргі Назарбаев даңғылы) мен [[Гоголь атындағы көше (Алматы)|Гоголь көшесіні]]&lt;nowiki/&gt;ң қиылысында ашылды.
* [[27 тамыз]] - [[Kookmin Bank]] &quot;[[ЦентрКредит Банкі]]&quot; АҚ (ЦКБ) капиталындағы 5 500 млн сомасына 23 пайыздық үлесті сатып алуды аяқтады.
* [[18 қыркүйек]] - 2013 жылдың [[1 қазан|1 қазанына]] қарай [[Қашаған кен орны|Қашаған кен орнында]] мұнай өндіру тәулігіне 450 мың баррель коммерциялық деңгейге шығуы тиіс. Бұл туралы [[Қазақстан Республикасы Энергетика және минералды ресурстар министрлігі|ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрі]] [[Сауат Мыңбаев]] мәлімдеді.
* [[24 қыркүйек]] - [[Стресстік активтер қоры|Стресстік активтер қорына]]  бюджеттен 1 1 млрд, нарықтан 5 5 млрд салу көзделді. Бұл туралы ҚР Қаржы министрі Болат Жәмішев мәлімдеді. &quot;Егер ФСА көздері туралы айтатын болсақ, яғни бағалап айтуға болады: бюджеттен  $1 млрд, нарықтан $5 млрд&quot;, - мәлімдеді [[Болат Бидахметұлы Жәмішев|Б.Жәмішев]].
* [[1 қазан]] - &quot;[[Банк&quot; Каспий|Банк Каспий]]&quot; АҚ өзінің жаңа [[Kaspi Bank]] брендін таныстырды.
* [[6 қазан]] - &quot;[[ҚазМұнайГаз]]&quot; АҚ, [[ConocoPhillips]] компаниясы және [[Mubadala Development Company|Mubadala Development Company PJSC]] мемлекеттік акционерлік қоғамы барлау шарттарын келісу және [[Қазақстан]] қайраңында орналасқан &quot;Н&quot; блогын игеру мақсатында өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды.
* [[9 қазан]] -Республика алаңының астындағы &quot;Алмалы&quot; көпфункционалды орталығының құрылысы [[Алматы]] әкімдігінің алдындағы Республика алаңының бүкіл ұзындығы бойындағы асфальтта жарықтардың пайда болуына әкелді.
* [[13 қазан]] - ҚР Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] &quot;[[Қазына]]&quot; тұрақты даму қоры мен &quot;[[Самұрық-Қазына|Самұрық]]&quot; мемлекеттік активтерді басқару холдингін біріктіру туралы жарлыққа қол қойды. Бұл туралы ол [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметінің]] кеңейтілген отырысы барысында &quot;Қазына&quot; және &quot;Самұрық&quot; ФУР біріктірілгеннен кейін директорлар кеңесін Премьер-министр басқаратын ұлттық әл-ауқат қорына біріктіріледі деп болжады.
* [[24 қазан]] - [[2007 жыл|2007]] жылы ұрланған тілектерді орындау кітабы табылды. [[КТК (телеарна)|КТК телеарнасы]] хабарлағандай, [[Алматы облысы|Алматы облысының]] кенттерінің бірінде, аты аталмаған өзеннің жағасында жоғалып кетті. Халық арасында &quot;тілектерді орындау кітабы&quot; деп аталатын Президенттің алақанының ізі бар қола кітап 2007 жылдың [[7 қазан|7]]-[[8 қазан|8 қазанына]] қараған түні жоғалып кетті.
* [[31 қазан]] - [[Астана|Астанада]] [[Қашаған кен орны|Қашаған кен орнын]] игеру бойынша ҚР үшін экономикалық жағдайды жақсартатын жаңа келісімдерге қол қойылды.
* [[қараша]] - Ұлттық банк теңгенің 15 жылдығына орай тиын шығарды.

[[Сурет:3lm4x19wa2w04pt c1f9df7c.jpg|нобай|Теңгенің 15 жылдығына шығарылған тиын.]]

* [[3 қараша]] - &quot;[[Теңізшевройл]]&quot; БК (ТШО) [[Теңіз кен орны|Теңіз кен орнынан]] [[Баку]] - [[Тбилиси]] - [[Жейхан|Джейхан]] (БТД) мұнай құбыры арқылы мұнай экспорттауға кірісті.
* [[12 қараша]] - &quot;[[Алматы халықаралық банк|Алматы халықаралық банкі]]&quot; АҚ атауын &quot;[[Хоум Кредит Банк]] &quot; АҚ деп өзгертті.
* [[13 қараша]] - [[Қазақстан темір жолы|ҚТЖ]] ҰК-ның бұрынғы басшысы [[Жақсыбек Кулекеев]] [[Астана]] Сарыарқа сотымен бес жыл бойы басшы лауазымдарды атқару құқығынсыз жалпы режимдегі түзеу колониясында үш жылға бас бостандығынан айыруға үкім шығарды.
* [[25 қараша]] - [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметі]] экономиканы және қаржы секторын тұрақтандыру жөніндегі 2009 - 2010 жылдарға арналған іс-қимыл жоспарын қабылдады, оны іске асыруға кемінде 2,2 трлн теңге бағыттауын жоспарлады.
* [[26 қараша]] - [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан парламенті]] жаңа Салық кодексін қабылдады, оған сәйкес газ конденсатын қоса алғанда, шикі мұнайға пайдалы қазбаларды өндіруге салынатын салық 5-тен 18% - ға дейінгі мөлшерлемелер бойынша алынатын болды.
* [[2 желтоқсан]] - [[Қазақстан Ұлттық ғарыш агенттігі|Қазақстан Ұлттық ғарыш агенттігінің]] төрағасы [[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев|Талғат Мұсабаев]] [[ҚазСат-1|KazSat-1]] ғарыш спутнигі өзінің жұмыс қабілеттілігін толығымен жоғалтқанын мәлімдеді
* [[4 желтоқсан]] - Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] [[Қазақстан Бюджет кодексі|ҚР Бюджет кодексіне]] қол қойды.
* [[11 желтоқсан]] - [[Kookmin Bank]] Оңтүстік Корея холдингі &quot;[[ЦентрКредит Банкі]]&quot; АҚ капиталындағы үлесті 23% - дан 30,5% - ға дейін ұлғайтты, қазақстандық банктің капиталындағы ірі шетелдік қатысушының қосымша инвестициялары шамамен $140 млн құрады.
* [[18 желтоқсан]] - [[Bank of Tokyo-Mitsubishi UFJ]] ресми түрде [[Алматы|Алматыда]] өкілдіктің ашылатынын жариялады.
* [[22 желтоқсан]] - [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметі]] [[Ұлттық банк|Ұлттық банкпен]] және қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігімен бірлесіп Жылжымайтын мүлік нарығындағы проблемаларды шешуді көздейтін экономика мен қаржы жүйесін тұрақтандыру жөніндегі [[2008]] - [[2010 жыл|2010]] жылдарға арналған іс-қимыл жоспарын әзірледі.
* [[24 желтоқсан]] - [[Қазақстан]] [[Газ экспорттаушы елдері|Газ экспорттаушы елдер]] форумында байқаушы мәртебесіне ие болды .
* [[26 желтоқсан]] - [[Қазақстан Парламентінің Сенаты]] өз жұмысын қорытындылады. [[2008]] жылы 105 заң қабылданды, оның ішінде 2 кодекс және 7 дербес заң, 42 заң қолданыстағы заңдарға өзгерістер мен толықтырулар енгізуді көздейді. Сонымен қатар, сенат 54 халықаралық шарттар мен келісімдерді ратификациялады.
* [[30 желтоқсан]] - [[Қазақстан|Қазақстанның]] ЖІӨ көлемі шамамен $135 млрд, жан басына шаққандағы ЖІӨ - $8,45 мың құрады, бұл туралы ҚР ресми БАҚ-қа берген сұхбатында Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] хабарлады.

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2008 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|2008}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Жыл күнтізбесі|2008}}

[[Санат:2008 жыл|*]]


{{Year-stub}}</text>
      <sha1>fxen48krh8y7i6snndb59s23lxdnw9b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621263</id>
      <parentid>3621246</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:53:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қараша */</comment>
      <origin>3621263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29516" sha1="fb2neamona61f4j3hrnrzlvsvrlav6v" xml:space="preserve">{{alsonumber|2008}}
{{Жыл үшін навигация|2008}}
{{Ғасыр үшін навигация|21}}
{{Басқа күнтізбелер|2008}}
{{Жыл туралы|2008}}

== Оқиғалар ==
=== Қаңтар ===
[[Сурет:Photo of the Day, 08 January 2014.jpg|нобай|Солтүстік Киву бригадасының MONUSCO бітімгерлері футбол матчынан қайтып келе жатқан бір топ жасөспірімдердің жанынан өтіп бара жатқан Гома көшелерін патрульдеуде.]]
* [[1 қаңтар|1 қаңтар:]] 
** [[Кипр]] мен [[Мальта]] еуроны қабылдады.
** [[Словения]] Еуропалық Одаққа төрағалық ете бастады.   
* [[5 қаңтар]] – Грузияда президент сайлауы өтті.
* [[24 қаңтар]] - [[Конго Демократиялық Республикасы|Конго Демократиялық Республикасының]] Гома қаласында [[Киву|Кивудағы]] қақтығысты аяқтаған бейбіт келісімге қол қойылды.
* [[23 қаңтар|23]]-[[27 қаңтар|27-қаңтар]] - Швейцарияның [[Давос]] қаласында Дүниежүзілік экономикалық форум өтті, онда басқалармен қатар жаһандық экономиканың қаржылық дағдарысты бастан кешіп жатқаны ресми түрде мойындалды.

=== Ақпан ===
* [[2 ақпан|2]]-[[4 ақпан]] - [[Чад|Чадта]] көтерілісшілер [[2006 жыл|2006]] жылдан бері [[Нджамена|астананы]] басып алуға екінші әрекетін жасады.
* [[11 ақпан]] - Әлемдік нарықтағы мұнай бағасы барреліне 147 доллардан асып, тарихи рекорд орнатты.
* [[17 ақпан]] – [[Косово]] автономиялық провинциясы мен Метохия [[Сербия|Сербиядан]] біржақты тәуелсіздік жариялады.
* [[19 ақпан]] - [[Фидель Кастро]] Мемлекеттік кеңестің басшысы және Куба әскерінің бас қолбасшысы қызметінен кетті.
* [[20 ақпан]] - Әлемдік биржалардағы мұнай бағасы тарихта алғаш рет барреліне 100 доллардан жоғары жабылды.
* [[21 ақпан]] – [[Косово|Косовоның]] тәуелсіздігін мойындаған елдердің елшіліктерінің алдында жаппай [[Митинг|тәртіпсіздіктермен]] аяқталған Косовоның тәуелсіздігін жариялауға қарсы [[Белград|Белградтағы]] шерулер өтті.

=== Наурыз ===
[[Сурет:Arrested Monks and lay Tibetans in 2008 遭逮捕藏族僧侶與平民.jpg|нобай|Қытай билігі тибеттіктерді қамауға алды. Олардың қылмыстары мен аты-жөнін көрсетіп тұрған белгілер.]]
* [[2 наурыз]] - Ресей Федерациясының үшінші президентін сайлау өтті. [[Дмитрий Анатольевич Медведев]] жеңді.
* [[10 наурыз]] - [[Тибет|Тибетте]] Қытайдың тибеттіктерге қарсы әрекетіне қарсы наразылықтар басталды.
* [[20 наурыз]] – Ресей мен [[Израиль]] арасында визалық талаптарды жою туралы келісімге қол қойылды.
* [[24 наурыз]] - [[Бутан]] елді [[Абсолюттік монархия|абсолютті монархиядан]] [[Көппартиялы жүйе|көп партиялы]] демократияға айналдыратын жаңа конституция қабылданғаннан бері алғаш рет жалпы сайлау өткізеді.
* [[30 наурыз]] – [[Шенген аймағы|Шенгеннің]] тоғыз жаңа елі ([[Мажарстан]], [[Словения]], [[Словакия]], [[Чехия]], [[Польша]], [[Мальта]], [[Латвия]], [[Литва]] және [[Эстония]]) ақыры әуежайлардағы шекаралық бақылауды алып тастап, визасыз аймаққа қосылды.

=== Сәуір ===
[[Сурет:Grand Theft Auto IV GameSpot launch (Las Vegas).jpg|нобай|Grand Theft Auto IV  Лас-Вегастағы GameStop релиз кешінде.]]
* [[10 сәуір]] – Еуропарламент [[Еуропа одағы|Еуроодақ]] басшыларын Қытай Тибеттегі жағдай бойынша [[Далай лама|Далай Ламамен]] келіссөздерді бастамаса, [[2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Бейжің Олимпиадасының]] ашылу салтанатына бойкот жариялауға шақырды.
* [[29 сәуір]] – [[Grand Theft Auto IV]] тұсаукесері бүкіл әлемде өтті, оның 3,6 миллионнан астам көшірмелері сатылып, алғашқы күнінде 310 миллион доллар пайда болды, бұл барлық уақыттағы ең көп табыс әкелген бейне ойыны ғана емес, сонымен қатар барлық уақыттағы ең көп табыс әкелген ойын-сауық өнімі болды.

=== Мамыр ===
* [[2 мамыр]] - [[Marvel Comics|Marvel]] кинематографиялық әлемін шығарған &quot;[[Темір адам (фильм)|Темір адам]]&quot; фильмі кинотеатрларға шықты.
* [[8 мамыр]] – Ресей премьер-министрі лауазымына [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путиннің]] кандидатурасы бекітілді.
* [[21 мамыр]] - [[Оңтүстік Америка]] мемлекеттері арасындағы үкіметаралық ұйым – Оңтүстік Америка халықтары одағы құрылды.
* [[27 мамыр]] – Израиль [[Шекель|шекелі]] мен Мексика [[Песо|песосы]] CLS халықаралық банкаралық жүйесінде есеп айырысулар үшін пайдаланылатын еркін айырбасталатын валюталар тізіміне енгізілді.
* [[28 мамыр]] - [[Непал]] парламенті елдің 240 жылдық монархиясын жойып, оны республикаға айналдыру үшін басым дауыспен дауыс берді.

=== Маусым ===

* [[1 маусым]] – Халықаралық авиакассалар электронды билеттерге көшті.
* [[4 маусым]] - [[Барак Обама]] праймеризде [[Демократиялық партия (АҚШ)|Демократиялық партияның]] президенттікке кандидаты болып сайланды. Праймеризде жеңілген [[Хиллари Клинтон]] вице-президенттікке түсуге ниетті екенін мәлімдеді.
* [[7 маусым|7]]-[[29 маусым]] - [[Аустрия]] мен [[Швейцария]] 2008 жылғы футболдан Еуропа чемпионатын бірге өткізді, оны Испания жеңіп алды.
* [[13 маусым]] – iPhone 2G тоқтатылды.
* [[14 маусым]] – ЭКСПО 2008 көрмесі Испанияның [[Сарагоса]] қаласында ашылды және «Су және тұрақты даму» тақырыбымен 14 қыркүйекке дейін жалғасты.

=== Шілде ===

* [[7 шілде]] – Жапонияның [[Хоккайдо]] аралында G8 саммиті басталды.
* [[10 шілде]] – [[Apple Inc.|Apple Inc]]. іске қосу кезінде 500 қолданбасы бар [[App Store]] дүкенін іске қосты.
* [[11 шілде]] – [[iPhone 3G]] 22 елде, соның ішінде АҚШ, Канада, Ұлыбритания, Франция, Германия және Жапонияда сатылымға шықты.

=== Тамыз ===

* [[1 тамыз]] - [[Үндістан]] мен [[Америка Құрама Штаттары]] азаматтық [[ядролық энергия]] туралы маңызды келісімге қол қойды.
* [[6 тамыз]] - Мавританияда әскери төңкеріс болды.
* [[8 тамыз|8]]-[[24 тамыз]] – [[2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2008 жылғы жазғы Олимпиада ойындары]] Бейжіңде (Қытай) өтті.

=== Қыркүйек ===

* [[23 қыркүйек]] – [[HTC]] Dream, [[Android]] негізіндегі алғашқы смартфон іске қосылды.
* [[28 қыркүйек]] – [[SpaceX]] Falcon 1 зымыраны [[Орбита|орбитаға]] сәтті шыққан әлемдегі алғашқы жеке меншік зымыран тасығыш болды.

=== Қазан ===

* [[21 қазан]] – [[Женева|Женевада]] [[Үлкен адронды коллайдер|Үлкен адрондық коллайдердің]] (LHC) ресми ашылуы болды.
* [[31 қазан]] – Сатоси Накамото [[Биткоин|Bitcoin]] деп аталатын орталықтандырылмаған төлем жүйесіне арналған ақпарды жариялады.

=== Қараша ===

* [[3 қараша]] – Грузиядағы қосымша сайлау.
* [[4 қараша]] -  Демократиялық сенатор [[Барак Обама]] республикашыл кандидат Джон Маккейнді жеңіп, Америка Құрама Штаттарының 44-ші президенті болып сайланды, бұл кеңсеге сайланған алғашқы [[Афроамерикалықтар|афроамерикалық]] болды.
* [[24 қараша]] - [[Венесуэла|Венесуэлада]] аймақтық сайлау өтті. [[Уго Чавес|Уго Чавестің]] партиясы жеңіске жетті.
* [[26 қараша|26]]-[[29 қараша]] – Үндістанның [[Мумбаи|Мумбай]] қаласында бірқатар терактілер 166 адамның өмірін қиды.

=== Желтоқсан ===

=== Нақты күндері жоқ ===

=== Қазақстанда ===
* [[11 қаңтар]] - [[Қарағанды облысы|Қарағанды облысында]] &quot;[[Қармет|Арселор Миттал Теміртау]]&quot; АҚ Көмір департаментінің &quot;Абай&quot; шахтасында 32к-10С лавасында метан жарылды. Жарылыс кезінде шахтада 195 адам болған. &quot;Абай&quot; шахтасының 30 кеншісі қаза тапты деп танылды.
* [[14 қаңтар]] - [[Қашаған кен орны|Қашаған]] жобасына қатысушылар арасында &quot;[[ҚазМұнайГаз]]&quot; Ұлттық компаниясы&quot; АҚ (ҚМГ ҰК) үлесін 16,81% - ға дейін ұлғайту туралы келісімге қол жеткізілді.
* [[15 қаңтар]] - [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиевті]] &quot;Нұрбанк&quot; топ-менеджерлерін ұрлағаны үшін Қазақстан соты сырттай 20 жылға бас бостандығынан айырды.
* [[15 қаңтар]] - Қазақстанда экономикалық және қаржылық күйзелістерді ерте анықтау орталығы құрылды.
* [[6 ақпан]] - [[ҚазМұнайГаз|ҚМГ ҰК]] [[Greenoak Holdings]] тобынан Батум мұнай терминалы мен [[Батум теңіз порты|Батум теңіз портын]] сатып алды.
* [[7 ақпан]] - Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі [[2006 жыл|2006]] - [[2010 жыл|2010]] жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары шеңберінде есеп комитеті жанынан қаржылық бұзушылықтарды зерттеу жөніндегі орталығы құрылды.
* [[19 ақпан]] - Осы күнге дейін [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысында]] [[2005 жыл|2005]] жылдың соңынан [[2006 жыл|2006]] жылдың қыркүйегіне дейін медициналық ұйымдарда ем алған балалардың АИТВ-инфекциясын жұқтырудың 147 жағдайы анықталды. Оның ішінде 10 бала қайтыс болды.
* [[21 ақпан]] - ҚР Премьер-Министрі [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] Қазақстанда Стресстік активтер қоры құрылатынын айтты.
* [[12 наурыз]] - [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|ҚР Қаржы министрлігі]] елдің барлық жария компанияларының қаржылық есептілігінің депозитарийін құрды.
* [[8 сәуір]] - Үкімет отырысында шикі [[мұнай]] экспортына $109,91 мөлшерінде баж енгізу туралы шешім қабылданды. Қаулы 30 күннен кейін күшіне енді.
* [[22 сәуір]] - [[Қазақстан]] мен [[Өзбекстан]] еркін сауда аймағын құруға келісті.
* [[8 мамыр]] - [[Қазақстан Республикасының Энергетика және минералдық ресурстар министрі|ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрі]] [[Сауат Мыңбаев]] пен РФ Өнеркәсіп және энергетика министрі [[Виктор Христенко]] келіссөздер барысында Каспий құбыр консорциумын  жылына 32-ден 67 млн тоннаға дейін кеңейту мәселесі бойынша бірыңғай ұстаным қалыптастырды.
* [[14 мамыр]] - [[Латвия|Латвияның]] [[baltikums]] коммерциялық банкі [[Қазақстан|Қазақстанда]], [[Алматы]] қаласында өкілдік ашты, ол банк өкілдіктерінің халықаралық желісін құруда бірінші болды.
* [[19 мамыр]] - [[Қазақстан]] мұнай өнімдерін экспорттауға тыйым салуды енгізді.
* [[19 мамыр]] - &quot;[[Қазына қоры|Қазына]]&quot; орнықты даму қоры&quot; АҚ және [[Qatar Islamic Bank]] Қазақстан исламдық қаржыландырудың бірлескен банкін құру бойынша өзара түсіністік туралы меморандум жасасты.
* [[1 маусым]] - [[Қазақстан|Қазақстанда]] қор нарығы үшін жаңа листингтік ережелер енгізілді.
* [[Шілде]] - [[The Wall Street Journal]] басылымына берген сұхбатында [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиев]] бұрынғы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|қайын атасын]] сыбайлас жемқорлыққа — мемлекеттік бюджеттен миллиардтаған доллар иемденуге, мыс, уран және мұнай-газ өнеркәсібіндегі үлестерге, оффшорлық банктік шоттар желісіне иелік етті деп айыптады. [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М. Әлиев]] өзінің кейбір өтініштерін [[Ливан|Ливаннан]] келген банктік құжаттармен және [[Индонезия]] мен [[Лихтенштейн|Лихтенштейндегі]] банктерге жазылған чектердің көшірмелерімен растады.
* [[3 шілде]] - &quot;[[Маңғыстаумұнайгаз]]&quot; АҚ (ММГ) акцияларының бақылау пакетін &quot;[[ҚазМұнайГаз]]&quot; сатып алу туралы шешім қабылданды - акциялардың 51%.
* [[6 шілде]] - [[Қазақстан|Қазақстан республикасы]] астанасының 10 жылдығын атап өтті. Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевтың]] айтуынша, [[Астана|Астананы]] дамытудың 10 жылында қалаға  $7 млрд астам инвестиция салынды, оның негізгі бөлігі - 70% - ға жуығы-жеке инвестициялар.
* [[5 тамыз]] - &quot;[[Alnair Capital Holding]]&quot; АҚ &quot;[[Қазкоммерцбанк]]&quot; АҚ жекелеген еншілес ұйымдарының ірі қатысушысы мәртебесін берді және қазіргі уақытта компания &quot;Қазкоммерцбанктің&quot; жай акцияларының 25,15%-на  тиесілі.
* [[6 тамыз]] - &quot;[[ABN Amro Банк Қазақстан]]&quot; еншілес акционерлік банкі &quot; АҚ &quot;[[RBS]] (Kazakhstan) &quot;Еншілес банкі&quot; АҚ болып өзгертілді.
* [[8 тамыз|8]]-[[24 тамыз]] - [[Бейжің|Бейжіңде]] [[XXIX Олимпиада ойындары]] өтті, онда қазақстандықтар 13 медаль жеңіп алды: екі алтын, төрт күміс және жеті қола. Бейресми командалық есепте Қазақстан делегациясы 29-шы орынды иеленді. Жеңімпаздар саны бойынша ең мықты үштікке [[Қытай]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] және [[Ресей]] кірді.
* [[24 тамыз]] - Қазақстандағы алғашқы [[KFC]] мейрамханасы Алматыда [[Нұрсұлтан Назарбаев даңғылы (Алматы)|Фурманов көшесі]] (қазіргі Назарбаев даңғылы) мен [[Гоголь атындағы көше (Алматы)|Гоголь көшесіні]]&lt;nowiki/&gt;ң қиылысында ашылды.
* [[27 тамыз]] - [[Kookmin Bank]] &quot;[[ЦентрКредит Банкі]]&quot; АҚ (ЦКБ) капиталындағы 5 500 млн сомасына 23 пайыздық үлесті сатып алуды аяқтады.
* [[18 қыркүйек]] - 2013 жылдың [[1 қазан|1 қазанына]] қарай [[Қашаған кен орны|Қашаған кен орнында]] мұнай өндіру тәулігіне 450 мың баррель коммерциялық деңгейге шығуы тиіс. Бұл туралы [[Қазақстан Республикасы Энергетика және минералды ресурстар министрлігі|ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрі]] [[Сауат Мыңбаев]] мәлімдеді.
* [[24 қыркүйек]] - [[Стресстік активтер қоры|Стресстік активтер қорына]]  бюджеттен 1 1 млрд, нарықтан 5 5 млрд салу көзделді. Бұл туралы ҚР Қаржы министрі Болат Жәмішев мәлімдеді. &quot;Егер ФСА көздері туралы айтатын болсақ, яғни бағалап айтуға болады: бюджеттен  $1 млрд, нарықтан $5 млрд&quot;, - мәлімдеді [[Болат Бидахметұлы Жәмішев|Б.Жәмішев]].
* [[1 қазан]] - &quot;[[Банк&quot; Каспий|Банк Каспий]]&quot; АҚ өзінің жаңа [[Kaspi Bank]] брендін таныстырды.
* [[6 қазан]] - &quot;[[ҚазМұнайГаз]]&quot; АҚ, [[ConocoPhillips]] компаниясы және [[Mubadala Development Company|Mubadala Development Company PJSC]] мемлекеттік акционерлік қоғамы барлау шарттарын келісу және [[Қазақстан]] қайраңында орналасқан &quot;Н&quot; блогын игеру мақсатында өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды.
* [[9 қазан]] -Республика алаңының астындағы &quot;Алмалы&quot; көпфункционалды орталығының құрылысы [[Алматы]] әкімдігінің алдындағы Республика алаңының бүкіл ұзындығы бойындағы асфальтта жарықтардың пайда болуына әкелді.
* [[13 қазан]] - ҚР Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] &quot;[[Қазына]]&quot; тұрақты даму қоры мен &quot;[[Самұрық-Қазына|Самұрық]]&quot; мемлекеттік активтерді басқару холдингін біріктіру туралы жарлыққа қол қойды. Бұл туралы ол [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметінің]] кеңейтілген отырысы барысында &quot;Қазына&quot; және &quot;Самұрық&quot; ФУР біріктірілгеннен кейін директорлар кеңесін Премьер-министр басқаратын ұлттық әл-ауқат қорына біріктіріледі деп болжады.
* [[24 қазан]] - [[2007 жыл|2007]] жылы ұрланған тілектерді орындау кітабы табылды. [[КТК (телеарна)|КТК телеарнасы]] хабарлағандай, [[Алматы облысы|Алматы облысының]] кенттерінің бірінде, аты аталмаған өзеннің жағасында жоғалып кетті. Халық арасында &quot;тілектерді орындау кітабы&quot; деп аталатын Президенттің алақанының ізі бар қола кітап 2007 жылдың [[7 қазан|7]]-[[8 қазан|8 қазанына]] қараған түні жоғалып кетті.
* [[31 қазан]] - [[Астана|Астанада]] [[Қашаған кен орны|Қашаған кен орнын]] игеру бойынша ҚР үшін экономикалық жағдайды жақсартатын жаңа келісімдерге қол қойылды.
* [[қараша]] - Ұлттық банк теңгенің 15 жылдығына орай тиын шығарды.

[[Сурет:3lm4x19wa2w04pt c1f9df7c.jpg|нобай|Теңгенің 15 жылдығына шығарылған тиын.]]

* [[3 қараша]] - &quot;[[Теңізшевройл]]&quot; БК (ТШО) [[Теңіз кен орны|Теңіз кен орнынан]] [[Баку]] - [[Тбилиси]] - [[Жейхан|Джейхан]] (БТД) мұнай құбыры арқылы мұнай экспорттауға кірісті.
* [[12 қараша]] - &quot;[[Алматы халықаралық банк|Алматы халықаралық банкі]]&quot; АҚ атауын &quot;[[Хоум Кредит Банк]] &quot; АҚ деп өзгертті.
* [[13 қараша]] - [[Қазақстан темір жолы|ҚТЖ]] ҰК-ның бұрынғы басшысы [[Жақсыбек Кулекеев]] [[Астана]] Сарыарқа сотымен бес жыл бойы басшы лауазымдарды атқару құқығынсыз жалпы режимдегі түзеу колониясында үш жылға бас бостандығынан айыруға үкім шығарды.
* [[25 қараша]] - [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметі]] экономиканы және қаржы секторын тұрақтандыру жөніндегі 2009 - 2010 жылдарға арналған іс-қимыл жоспарын қабылдады, оны іске асыруға кемінде 2,2 трлн теңге бағыттауын жоспарлады.
* [[26 қараша]] - [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан парламенті]] жаңа Салық кодексін қабылдады, оған сәйкес газ конденсатын қоса алғанда, шикі мұнайға пайдалы қазбаларды өндіруге салынатын салық 5-тен 18% - ға дейінгі мөлшерлемелер бойынша алынатын болды.
* [[2 желтоқсан]] - [[Қазақстан Ұлттық ғарыш агенттігі|Қазақстан Ұлттық ғарыш агенттігінің]] төрағасы [[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев|Талғат Мұсабаев]] [[ҚазСат-1|KazSat-1]] ғарыш спутнигі өзінің жұмыс қабілеттілігін толығымен жоғалтқанын мәлімдеді
* [[4 желтоқсан]] - Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] [[Қазақстан Бюджет кодексі|ҚР Бюджет кодексіне]] қол қойды.
* [[11 желтоқсан]] - [[Kookmin Bank]] Оңтүстік Корея холдингі &quot;[[ЦентрКредит Банкі]]&quot; АҚ капиталындағы үлесті 23% - дан 30,5% - ға дейін ұлғайтты, қазақстандық банктің капиталындағы ірі шетелдік қатысушының қосымша инвестициялары шамамен $140 млн құрады.
* [[18 желтоқсан]] - [[Bank of Tokyo-Mitsubishi UFJ]] ресми түрде [[Алматы|Алматыда]] өкілдіктің ашылатынын жариялады.
* [[22 желтоқсан]] - [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметі]] [[Ұлттық банк|Ұлттық банкпен]] және қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігімен бірлесіп Жылжымайтын мүлік нарығындағы проблемаларды шешуді көздейтін экономика мен қаржы жүйесін тұрақтандыру жөніндегі [[2008]] - [[2010 жыл|2010]] жылдарға арналған іс-қимыл жоспарын әзірледі.
* [[24 желтоқсан]] - [[Қазақстан]] [[Газ экспорттаушы елдері|Газ экспорттаушы елдер]] форумында байқаушы мәртебесіне ие болды .
* [[26 желтоқсан]] - [[Қазақстан Парламентінің Сенаты]] өз жұмысын қорытындылады. [[2008]] жылы 105 заң қабылданды, оның ішінде 2 кодекс және 7 дербес заң, 42 заң қолданыстағы заңдарға өзгерістер мен толықтырулар енгізуді көздейді. Сонымен қатар, сенат 54 халықаралық шарттар мен келісімдерді ратификациялады.
* [[30 желтоқсан]] - [[Қазақстан|Қазақстанның]] ЖІӨ көлемі шамамен $135 млрд, жан басына шаққандағы ЖІӨ - $8,45 мың құрады, бұл туралы ҚР ресми БАҚ-қа берген сұхбатында Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] хабарлады.

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2008 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|2008}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Жыл күнтізбесі|2008}}

[[Санат:2008 жыл|*]]


{{Year-stub}}</text>
      <sha1>fb2neamona61f4j3hrnrzlvsvrlav6v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621267</id>
      <parentid>3621263</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:59:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Желтоқсан */</comment>
      <origin>3621267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30089" sha1="4okljsjtuppw5rrs1kfs1n0fkamq5ao" xml:space="preserve">{{alsonumber|2008}}
{{Жыл үшін навигация|2008}}
{{Ғасыр үшін навигация|21}}
{{Басқа күнтізбелер|2008}}
{{Жыл туралы|2008}}

== Оқиғалар ==
=== Қаңтар ===
[[Сурет:Photo of the Day, 08 January 2014.jpg|нобай|Солтүстік Киву бригадасының MONUSCO бітімгерлері футбол матчынан қайтып келе жатқан бір топ жасөспірімдердің жанынан өтіп бара жатқан Гома көшелерін патрульдеуде.]]
* [[1 қаңтар|1 қаңтар:]] 
** [[Кипр]] мен [[Мальта]] еуроны қабылдады.
** [[Словения]] Еуропалық Одаққа төрағалық ете бастады.   
* [[5 қаңтар]] – Грузияда президент сайлауы өтті.
* [[24 қаңтар]] - [[Конго Демократиялық Республикасы|Конго Демократиялық Республикасының]] Гома қаласында [[Киву|Кивудағы]] қақтығысты аяқтаған бейбіт келісімге қол қойылды.
* [[23 қаңтар|23]]-[[27 қаңтар|27-қаңтар]] - Швейцарияның [[Давос]] қаласында Дүниежүзілік экономикалық форум өтті, онда басқалармен қатар жаһандық экономиканың қаржылық дағдарысты бастан кешіп жатқаны ресми түрде мойындалды.

=== Ақпан ===
* [[2 ақпан|2]]-[[4 ақпан]] - [[Чад|Чадта]] көтерілісшілер [[2006 жыл|2006]] жылдан бері [[Нджамена|астананы]] басып алуға екінші әрекетін жасады.
* [[11 ақпан]] - Әлемдік нарықтағы мұнай бағасы барреліне 147 доллардан асып, тарихи рекорд орнатты.
* [[17 ақпан]] – [[Косово]] автономиялық провинциясы мен Метохия [[Сербия|Сербиядан]] біржақты тәуелсіздік жариялады.
* [[19 ақпан]] - [[Фидель Кастро]] Мемлекеттік кеңестің басшысы және Куба әскерінің бас қолбасшысы қызметінен кетті.
* [[20 ақпан]] - Әлемдік биржалардағы мұнай бағасы тарихта алғаш рет барреліне 100 доллардан жоғары жабылды.
* [[21 ақпан]] – [[Косово|Косовоның]] тәуелсіздігін мойындаған елдердің елшіліктерінің алдында жаппай [[Митинг|тәртіпсіздіктермен]] аяқталған Косовоның тәуелсіздігін жариялауға қарсы [[Белград|Белградтағы]] шерулер өтті.

=== Наурыз ===
[[Сурет:Arrested Monks and lay Tibetans in 2008 遭逮捕藏族僧侶與平民.jpg|нобай|Қытай билігі тибеттіктерді қамауға алды. Олардың қылмыстары мен аты-жөнін көрсетіп тұрған белгілер.]]
* [[2 наурыз]] - Ресей Федерациясының үшінші президентін сайлау өтті. [[Дмитрий Анатольевич Медведев]] жеңді.
* [[10 наурыз]] - [[Тибет|Тибетте]] Қытайдың тибеттіктерге қарсы әрекетіне қарсы наразылықтар басталды.
* [[20 наурыз]] – Ресей мен [[Израиль]] арасында визалық талаптарды жою туралы келісімге қол қойылды.
* [[24 наурыз]] - [[Бутан]] елді [[Абсолюттік монархия|абсолютті монархиядан]] [[Көппартиялы жүйе|көп партиялы]] демократияға айналдыратын жаңа конституция қабылданғаннан бері алғаш рет жалпы сайлау өткізеді.
* [[30 наурыз]] – [[Шенген аймағы|Шенгеннің]] тоғыз жаңа елі ([[Мажарстан]], [[Словения]], [[Словакия]], [[Чехия]], [[Польша]], [[Мальта]], [[Латвия]], [[Литва]] және [[Эстония]]) ақыры әуежайлардағы шекаралық бақылауды алып тастап, визасыз аймаққа қосылды.

=== Сәуір ===
[[Сурет:Grand Theft Auto IV GameSpot launch (Las Vegas).jpg|нобай|Grand Theft Auto IV  Лас-Вегастағы GameStop релиз кешінде.]]
* [[10 сәуір]] – Еуропарламент [[Еуропа одағы|Еуроодақ]] басшыларын Қытай Тибеттегі жағдай бойынша [[Далай лама|Далай Ламамен]] келіссөздерді бастамаса, [[2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Бейжің Олимпиадасының]] ашылу салтанатына бойкот жариялауға шақырды.
* [[29 сәуір]] – [[Grand Theft Auto IV]] тұсаукесері бүкіл әлемде өтті, оның 3,6 миллионнан астам көшірмелері сатылып, алғашқы күнінде 310 миллион доллар пайда болды, бұл барлық уақыттағы ең көп табыс әкелген бейне ойыны ғана емес, сонымен қатар барлық уақыттағы ең көп табыс әкелген ойын-сауық өнімі болды.

=== Мамыр ===
* [[2 мамыр]] - [[Marvel Comics|Marvel]] кинематографиялық әлемін шығарған &quot;[[Темір адам (фильм)|Темір адам]]&quot; фильмі кинотеатрларға шықты.
* [[8 мамыр]] – Ресей премьер-министрі лауазымына [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путиннің]] кандидатурасы бекітілді.
* [[21 мамыр]] - [[Оңтүстік Америка]] мемлекеттері арасындағы үкіметаралық ұйым – Оңтүстік Америка халықтары одағы құрылды.
* [[27 мамыр]] – Израиль [[Шекель|шекелі]] мен Мексика [[Песо|песосы]] CLS халықаралық банкаралық жүйесінде есеп айырысулар үшін пайдаланылатын еркін айырбасталатын валюталар тізіміне енгізілді.
* [[28 мамыр]] - [[Непал]] парламенті елдің 240 жылдық монархиясын жойып, оны республикаға айналдыру үшін басым дауыспен дауыс берді.

=== Маусым ===

* [[1 маусым]] – Халықаралық авиакассалар электронды билеттерге көшті.
* [[4 маусым]] - [[Барак Обама]] праймеризде [[Демократиялық партия (АҚШ)|Демократиялық партияның]] президенттікке кандидаты болып сайланды. Праймеризде жеңілген [[Хиллари Клинтон]] вице-президенттікке түсуге ниетті екенін мәлімдеді.
* [[7 маусым|7]]-[[29 маусым]] - [[Аустрия]] мен [[Швейцария]] 2008 жылғы футболдан Еуропа чемпионатын бірге өткізді, оны Испания жеңіп алды.
* [[13 маусым]] – iPhone 2G тоқтатылды.
* [[14 маусым]] – ЭКСПО 2008 көрмесі Испанияның [[Сарагоса]] қаласында ашылды және «Су және тұрақты даму» тақырыбымен 14 қыркүйекке дейін жалғасты.

=== Шілде ===

* [[7 шілде]] – Жапонияның [[Хоккайдо]] аралында G8 саммиті басталды.
* [[10 шілде]] – [[Apple Inc.|Apple Inc]]. іске қосу кезінде 500 қолданбасы бар [[App Store]] дүкенін іске қосты.
* [[11 шілде]] – [[iPhone 3G]] 22 елде, соның ішінде АҚШ, Канада, Ұлыбритания, Франция, Германия және Жапонияда сатылымға шықты.

=== Тамыз ===

* [[1 тамыз]] - [[Үндістан]] мен [[Америка Құрама Штаттары]] азаматтық [[ядролық энергия]] туралы маңызды келісімге қол қойды.
* [[6 тамыз]] - Мавританияда әскери төңкеріс болды.
* [[8 тамыз|8]]-[[24 тамыз]] – [[2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2008 жылғы жазғы Олимпиада ойындары]] Бейжіңде (Қытай) өтті.

=== Қыркүйек ===

* [[23 қыркүйек]] – [[HTC]] Dream, [[Android]] негізіндегі алғашқы смартфон іске қосылды.
* [[28 қыркүйек]] – [[SpaceX]] Falcon 1 зымыраны [[Орбита|орбитаға]] сәтті шыққан әлемдегі алғашқы жеке меншік зымыран тасығыш болды.

=== Қазан ===

* [[21 қазан]] – [[Женева|Женевада]] [[Үлкен адронды коллайдер|Үлкен адрондық коллайдердің]] (LHC) ресми ашылуы болды.
* [[31 қазан]] – Сатоси Накамото [[Биткоин|Bitcoin]] деп аталатын орталықтандырылмаған төлем жүйесіне арналған ақпарды жариялады.

=== Қараша ===

* [[3 қараша]] – Грузиядағы қосымша сайлау.
* [[4 қараша]] -  Демократиялық сенатор [[Барак Обама]] республикашыл кандидат Джон Маккейнді жеңіп, Америка Құрама Штаттарының 44-ші президенті болып сайланды, бұл кеңсеге сайланған алғашқы [[Афроамерикалықтар|афроамерикалық]] болды.
* [[24 қараша]] - [[Венесуэла|Венесуэлада]] аймақтық сайлау өтті. [[Уго Чавес|Уго Чавестің]] партиясы жеңіске жетті.
* [[26 қараша|26]]-[[29 қараша]] – Үндістанның [[Мумбаи|Мумбай]] қаласында бірқатар терактілер 166 адамның өмірін қиды.

=== Желтоқсан ===
[[Сурет:Burned building in Akadimias str. 02.jpg|нобай|Тәртіпсіздіктер кезінде көптеген ғимараттар өртенді.]]

* [[желтоқсан]] - Ғаламтор аудиториясы 1 миллиард адамнан асты.
* [[6 желтоқсан]] - Полицияның 15 жасар Александрос Григоропулосты атып тастауы бүкіл [[Грекия|Грекияда]] толқуларға әкелді.
* [[12 желтоқсан]] - [[Windows Server 2008]] шығарылды.

=== Нақты күндері жоқ ===

=== Қазақстанда ===
* [[11 қаңтар]] - [[Қарағанды облысы|Қарағанды облысында]] &quot;[[Қармет|Арселор Миттал Теміртау]]&quot; АҚ Көмір департаментінің &quot;Абай&quot; шахтасында 32к-10С лавасында метан жарылды. Жарылыс кезінде шахтада 195 адам болған. &quot;Абай&quot; шахтасының 30 кеншісі қаза тапты деп танылды.
* [[14 қаңтар]] - [[Қашаған кен орны|Қашаған]] жобасына қатысушылар арасында &quot;[[ҚазМұнайГаз]]&quot; Ұлттық компаниясы&quot; АҚ (ҚМГ ҰК) үлесін 16,81% - ға дейін ұлғайту туралы келісімге қол жеткізілді.
* [[15 қаңтар]] - [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиевті]] &quot;Нұрбанк&quot; топ-менеджерлерін ұрлағаны үшін Қазақстан соты сырттай 20 жылға бас бостандығынан айырды.
* [[15 қаңтар]] - Қазақстанда экономикалық және қаржылық күйзелістерді ерте анықтау орталығы құрылды.
* [[6 ақпан]] - [[ҚазМұнайГаз|ҚМГ ҰК]] [[Greenoak Holdings]] тобынан Батум мұнай терминалы мен [[Батум теңіз порты|Батум теңіз портын]] сатып алды.
* [[7 ақпан]] - Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі [[2006 жыл|2006]] - [[2010 жыл|2010]] жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары шеңберінде есеп комитеті жанынан қаржылық бұзушылықтарды зерттеу жөніндегі орталығы құрылды.
* [[19 ақпан]] - Осы күнге дейін [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысында]] [[2005 жыл|2005]] жылдың соңынан [[2006 жыл|2006]] жылдың қыркүйегіне дейін медициналық ұйымдарда ем алған балалардың АИТВ-инфекциясын жұқтырудың 147 жағдайы анықталды. Оның ішінде 10 бала қайтыс болды.
* [[21 ақпан]] - ҚР Премьер-Министрі [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]] Қазақстанда Стресстік активтер қоры құрылатынын айтты.
* [[12 наурыз]] - [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|ҚР Қаржы министрлігі]] елдің барлық жария компанияларының қаржылық есептілігінің депозитарийін құрды.
* [[8 сәуір]] - Үкімет отырысында шикі [[мұнай]] экспортына $109,91 мөлшерінде баж енгізу туралы шешім қабылданды. Қаулы 30 күннен кейін күшіне енді.
* [[22 сәуір]] - [[Қазақстан]] мен [[Өзбекстан]] еркін сауда аймағын құруға келісті.
* [[8 мамыр]] - [[Қазақстан Республикасының Энергетика және минералдық ресурстар министрі|ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрі]] [[Сауат Мыңбаев]] пен РФ Өнеркәсіп және энергетика министрі [[Виктор Христенко]] келіссөздер барысында Каспий құбыр консорциумын  жылына 32-ден 67 млн тоннаға дейін кеңейту мәселесі бойынша бірыңғай ұстаным қалыптастырды.
* [[14 мамыр]] - [[Латвия|Латвияның]] [[baltikums]] коммерциялық банкі [[Қазақстан|Қазақстанда]], [[Алматы]] қаласында өкілдік ашты, ол банк өкілдіктерінің халықаралық желісін құруда бірінші болды.
* [[19 мамыр]] - [[Қазақстан]] мұнай өнімдерін экспорттауға тыйым салуды енгізді.
* [[19 мамыр]] - &quot;[[Қазына қоры|Қазына]]&quot; орнықты даму қоры&quot; АҚ және [[Qatar Islamic Bank]] Қазақстан исламдық қаржыландырудың бірлескен банкін құру бойынша өзара түсіністік туралы меморандум жасасты.
* [[1 маусым]] - [[Қазақстан|Қазақстанда]] қор нарығы үшін жаңа листингтік ережелер енгізілді.
* [[Шілде]] - [[The Wall Street Journal]] басылымына берген сұхбатында [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М.Әлиев]] бұрынғы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|қайын атасын]] сыбайлас жемқорлыққа — мемлекеттік бюджеттен миллиардтаған доллар иемденуге, мыс, уран және мұнай-газ өнеркәсібіндегі үлестерге, оффшорлық банктік шоттар желісіне иелік етті деп айыптады. [[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Р. М. Әлиев]] өзінің кейбір өтініштерін [[Ливан|Ливаннан]] келген банктік құжаттармен және [[Индонезия]] мен [[Лихтенштейн|Лихтенштейндегі]] банктерге жазылған чектердің көшірмелерімен растады.
* [[3 шілде]] - &quot;[[Маңғыстаумұнайгаз]]&quot; АҚ (ММГ) акцияларының бақылау пакетін &quot;[[ҚазМұнайГаз]]&quot; сатып алу туралы шешім қабылданды - акциялардың 51%.
* [[6 шілде]] - [[Қазақстан|Қазақстан республикасы]] астанасының 10 жылдығын атап өтті. Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаевтың]] айтуынша, [[Астана|Астананы]] дамытудың 10 жылында қалаға  $7 млрд астам инвестиция салынды, оның негізгі бөлігі - 70% - ға жуығы-жеке инвестициялар.
* [[5 тамыз]] - &quot;[[Alnair Capital Holding]]&quot; АҚ &quot;[[Қазкоммерцбанк]]&quot; АҚ жекелеген еншілес ұйымдарының ірі қатысушысы мәртебесін берді және қазіргі уақытта компания &quot;Қазкоммерцбанктің&quot; жай акцияларының 25,15%-на  тиесілі.
* [[6 тамыз]] - &quot;[[ABN Amro Банк Қазақстан]]&quot; еншілес акционерлік банкі &quot; АҚ &quot;[[RBS]] (Kazakhstan) &quot;Еншілес банкі&quot; АҚ болып өзгертілді.
* [[8 тамыз|8]]-[[24 тамыз]] - [[Бейжің|Бейжіңде]] [[XXIX Олимпиада ойындары]] өтті, онда қазақстандықтар 13 медаль жеңіп алды: екі алтын, төрт күміс және жеті қола. Бейресми командалық есепте Қазақстан делегациясы 29-шы орынды иеленді. Жеңімпаздар саны бойынша ең мықты үштікке [[Қытай]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] және [[Ресей]] кірді.
* [[24 тамыз]] - Қазақстандағы алғашқы [[KFC]] мейрамханасы Алматыда [[Нұрсұлтан Назарбаев даңғылы (Алматы)|Фурманов көшесі]] (қазіргі Назарбаев даңғылы) мен [[Гоголь атындағы көше (Алматы)|Гоголь көшесіні]]&lt;nowiki/&gt;ң қиылысында ашылды.
* [[27 тамыз]] - [[Kookmin Bank]] &quot;[[ЦентрКредит Банкі]]&quot; АҚ (ЦКБ) капиталындағы 5 500 млн сомасына 23 пайыздық үлесті сатып алуды аяқтады.
* [[18 қыркүйек]] - 2013 жылдың [[1 қазан|1 қазанына]] қарай [[Қашаған кен орны|Қашаған кен орнында]] мұнай өндіру тәулігіне 450 мың баррель коммерциялық деңгейге шығуы тиіс. Бұл туралы [[Қазақстан Республикасы Энергетика және минералды ресурстар министрлігі|ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрі]] [[Сауат Мыңбаев]] мәлімдеді.
* [[24 қыркүйек]] - [[Стресстік активтер қоры|Стресстік активтер қорына]]  бюджеттен 1 1 млрд, нарықтан 5 5 млрд салу көзделді. Бұл туралы ҚР Қаржы министрі Болат Жәмішев мәлімдеді. &quot;Егер ФСА көздері туралы айтатын болсақ, яғни бағалап айтуға болады: бюджеттен  $1 млрд, нарықтан $5 млрд&quot;, - мәлімдеді [[Болат Бидахметұлы Жәмішев|Б.Жәмішев]].
* [[1 қазан]] - &quot;[[Банк&quot; Каспий|Банк Каспий]]&quot; АҚ өзінің жаңа [[Kaspi Bank]] брендін таныстырды.
* [[6 қазан]] - &quot;[[ҚазМұнайГаз]]&quot; АҚ, [[ConocoPhillips]] компаниясы және [[Mubadala Development Company|Mubadala Development Company PJSC]] мемлекеттік акционерлік қоғамы барлау шарттарын келісу және [[Қазақстан]] қайраңында орналасқан &quot;Н&quot; блогын игеру мақсатында өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды.
* [[9 қазан]] -Республика алаңының астындағы &quot;Алмалы&quot; көпфункционалды орталығының құрылысы [[Алматы]] әкімдігінің алдындағы Республика алаңының бүкіл ұзындығы бойындағы асфальтта жарықтардың пайда болуына әкелді.
* [[13 қазан]] - ҚР Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] &quot;[[Қазына]]&quot; тұрақты даму қоры мен &quot;[[Самұрық-Қазына|Самұрық]]&quot; мемлекеттік активтерді басқару холдингін біріктіру туралы жарлыққа қол қойды. Бұл туралы ол [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметінің]] кеңейтілген отырысы барысында &quot;Қазына&quot; және &quot;Самұрық&quot; ФУР біріктірілгеннен кейін директорлар кеңесін Премьер-министр басқаратын ұлттық әл-ауқат қорына біріктіріледі деп болжады.
* [[24 қазан]] - [[2007 жыл|2007]] жылы ұрланған тілектерді орындау кітабы табылды. [[КТК (телеарна)|КТК телеарнасы]] хабарлағандай, [[Алматы облысы|Алматы облысының]] кенттерінің бірінде, аты аталмаған өзеннің жағасында жоғалып кетті. Халық арасында &quot;тілектерді орындау кітабы&quot; деп аталатын Президенттің алақанының ізі бар қола кітап 2007 жылдың [[7 қазан|7]]-[[8 қазан|8 қазанына]] қараған түні жоғалып кетті.
* [[31 қазан]] - [[Астана|Астанада]] [[Қашаған кен орны|Қашаған кен орнын]] игеру бойынша ҚР үшін экономикалық жағдайды жақсартатын жаңа келісімдерге қол қойылды.
* [[қараша]] - Ұлттық банк теңгенің 15 жылдығына орай тиын шығарды.

[[Сурет:3lm4x19wa2w04pt c1f9df7c.jpg|нобай|Теңгенің 15 жылдығына шығарылған тиын.]]

* [[3 қараша]] - &quot;[[Теңізшевройл]]&quot; БК (ТШО) [[Теңіз кен орны|Теңіз кен орнынан]] [[Баку]] - [[Тбилиси]] - [[Жейхан|Джейхан]] (БТД) мұнай құбыры арқылы мұнай экспорттауға кірісті.
* [[12 қараша]] - &quot;[[Алматы халықаралық банк|Алматы халықаралық банкі]]&quot; АҚ атауын &quot;[[Хоум Кредит Банк]] &quot; АҚ деп өзгертті.
* [[13 қараша]] - [[Қазақстан темір жолы|ҚТЖ]] ҰК-ның бұрынғы басшысы [[Жақсыбек Кулекеев]] [[Астана]] Сарыарқа сотымен бес жыл бойы басшы лауазымдарды атқару құқығынсыз жалпы режимдегі түзеу колониясында үш жылға бас бостандығынан айыруға үкім шығарды.
* [[25 қараша]] - [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметі]] экономиканы және қаржы секторын тұрақтандыру жөніндегі 2009 - 2010 жылдарға арналған іс-қимыл жоспарын қабылдады, оны іске асыруға кемінде 2,2 трлн теңге бағыттауын жоспарлады.
* [[26 қараша]] - [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан парламенті]] жаңа Салық кодексін қабылдады, оған сәйкес газ конденсатын қоса алғанда, шикі мұнайға пайдалы қазбаларды өндіруге салынатын салық 5-тен 18% - ға дейінгі мөлшерлемелер бойынша алынатын болды.
* [[2 желтоқсан]] - [[Қазақстан Ұлттық ғарыш агенттігі|Қазақстан Ұлттық ғарыш агенттігінің]] төрағасы [[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев|Талғат Мұсабаев]] [[ҚазСат-1|KazSat-1]] ғарыш спутнигі өзінің жұмыс қабілеттілігін толығымен жоғалтқанын мәлімдеді
* [[4 желтоқсан]] - Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] [[Қазақстан Бюджет кодексі|ҚР Бюджет кодексіне]] қол қойды.
* [[11 желтоқсан]] - [[Kookmin Bank]] Оңтүстік Корея холдингі &quot;[[ЦентрКредит Банкі]]&quot; АҚ капиталындағы үлесті 23% - дан 30,5% - ға дейін ұлғайтты, қазақстандық банктің капиталындағы ірі шетелдік қатысушының қосымша инвестициялары шамамен $140 млн құрады.
* [[18 желтоқсан]] - [[Bank of Tokyo-Mitsubishi UFJ]] ресми түрде [[Алматы|Алматыда]] өкілдіктің ашылатынын жариялады.
* [[22 желтоқсан]] - [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметі]] [[Ұлттық банк|Ұлттық банкпен]] және қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігімен бірлесіп Жылжымайтын мүлік нарығындағы проблемаларды шешуді көздейтін экономика мен қаржы жүйесін тұрақтандыру жөніндегі [[2008]] - [[2010 жыл|2010]] жылдарға арналған іс-қимыл жоспарын әзірледі.
* [[24 желтоқсан]] - [[Қазақстан]] [[Газ экспорттаушы елдері|Газ экспорттаушы елдер]] форумында байқаушы мәртебесіне ие болды .
* [[26 желтоқсан]] - [[Қазақстан Парламентінің Сенаты]] өз жұмысын қорытындылады. [[2008]] жылы 105 заң қабылданды, оның ішінде 2 кодекс және 7 дербес заң, 42 заң қолданыстағы заңдарға өзгерістер мен толықтырулар енгізуді көздейді. Сонымен қатар, сенат 54 халықаралық шарттар мен келісімдерді ратификациялады.
* [[30 желтоқсан]] - [[Қазақстан|Қазақстанның]] ЖІӨ көлемі шамамен $135 млрд, жан басына шаққандағы ЖІӨ - $8,45 мың құрады, бұл туралы ҚР ресми БАҚ-қа берген сұхбатында Қазақстан Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] хабарлады.

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2008 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|2008}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Жыл күнтізбесі|2008}}

[[Санат:2008 жыл|*]]


{{Year-stub}}</text>
      <sha1>4okljsjtuppw5rrs1kfs1n0fkamq5ao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Линк Рэй</title>
    <ns>0</ns>
    <id>164548</id>
    <revision>
      <id>3621418</id>
      <parentid>3339450</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:34:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3621418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4341" sha1="ov8vzvbbaaezih2o47u7z6ffnr5es1t" xml:space="preserve">{{Музыкант
 |Есімі                = Линк Рэй
 |Шынайы есімі         = {{lang-en|Link Wray}}
 |Сурет                = Link Wray in Seattle 2005 (1) (cropped).jpg
 |Сурет ені            = 250px
 |Сурет тақырыбы       = 
 |Фон                  = 
 |Туған кездегі есімі  = Кіші Фред Линкольн Рей
 |Толық аты            = 
 |Туған күні           = 02.05.1929
 |Туған жері           = Данн, [[Солтүстік Каролина]]
 |Қайтыс болған күні   = 05.11.2005
 |Қайтыс болған жері   = {{қайтысболғанжері|Копенгаген|Копенгагенде}}, [[Дания]]
 |Белсенділік жылдары  = 1956 — 2005
 |Мемлекет             = {{байрақ|АҚШ}}
 |Мамандықтары         = музыкант&lt;br /&gt; ән жазушы
 |Дауыс түрі           = 
 |Аспаптары            = [[гитара]]
 |Жанрлары             = [[кантри]], [[гараж рок]], [[сёрф-рок]], [[прото-панк]], [[рокабилли]], [[рутс-рок]], [[инструменталды рок]]
 |Лақап аттары         = 
 |Ұжымдары             =  Link Wray and his Ray Men
 |Қызметтес болған     = 
 |Лейблдері            = [[Cadence]]&lt;br&gt;[[Epic]]&lt;br&gt;[[Rumble Records|Rumble]]&lt;br&gt;[[Swan Records]]&lt;br&gt;[[Vermillior]]&lt;br&gt;[[Polydor]]&lt;br&gt; Ace
 |Марапаттары          = 
 |Сайты                = {{URL|linkwray.com}}
 |Commons              = Link Wray
}}
'''Линк Рэй''' ({{lang-en|Link Wray}}, толық аты: '''Кіші Фред Линкольн Рэй''', {{lang-en|Fred Lincoln Wray Jr}}; [[2 мамыр]], [[1929 жыл|1929]]  [[Данн (қала)|Данн]], [[Солтүстік Каролина]] — [[5 қараша]], [[2005 жыл|2005]], [[Копенгаген]], [[Дания]]) — Американ гитарашысы және сазгер. Ол негізінен инструментті рок-н-ролл композицияларын жазған. Соның ішінде ''Link Wray and his Ray Men'' тобымен де көптеген композицияларды дүниеге әкелген. Оның шығармашылығы гаражды роктың, серфтың, хард-роктың және гитаралық музыканың дамуына үлкен септігін тигізген болатын.

== Дискография ==
* ''Link Wray &amp; The Wraymen'' (Epic, 1960)
* ''Great Guitar Hits By Link Wray'' (Vermillion, 1962)
* ''Jack The Ripper'' (Swan, 1963) 
* ''Link Wray Sings And Plays Guitar'' (Vermillion, 1964)
* ''Yesterday And Today'' (Record Factory, 1969) 
* ''Link Wray'' (Polydor, 1971)
* ''Be What You Want To'' (Polydor, 1972) 
* ''Beans And Fatback'' (Virgin, 1973)
* ''The Link Wray Rumble'' (Polydor, 1974)
* ''Stuck In Gear'' (Virgin, 1976)
* ''Bullshot'' (Visa, 1979)
* ''Indian Child'' (Sony, 1993)
* ''Shadowman'' (Ace, 1997)
* ''Barbed Wire'' (Ace, 2000)

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Сыртқы сілтемелер}}

== Сілтемелер ==
* [http://www.wraysshack3tracks.com/ Wray’s Shack 3 Tracks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070625093140/http://www.wraysshack3tracks.com/ |date=2007-06-25 }}
* [http://www.msigarmy.com/linkwray/link.htm Фотогалерея Линка Рея]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120414201745/http://www.msigarmy.com/linkwray/link.htm |date=2012-04-14 }}
* [http://allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&amp;sql=11:jifuxqr5ldfe~T1 Линк Рей на All Music Guide]
* [http://www.rockabillyhall.com/LinkWray.html Линк Рей на сайте Зала славы рокабилли] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070608203443/http://www.rockabillyhall.com/LinkWray.html |date=2007-06-08 }}
* [http://www.furious.com/perfect/linkwray.html Jimmy McDonough. Be wild, not evil: the Link Wray history]

[[Санат:АҚШ гитарашылары]]
[[Санат:АҚШ рок музыканттары]]
[[Санат:Рок-н-ролл орындаушылары]]
[[Санат:Рок-н-ролл даңқ залына енген орындаушылар]]</text>
      <sha1>ov8vzvbbaaezih2o47u7z6ffnr5es1t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ленгенбостель</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212749</id>
    <revision>
      <id>3621340</id>
      <parentid>2961766</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:15:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4929" sha1="5nnx3lpzhysf50zbeg8k0iaki1pmk07" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Ленгенбостель 
 |шынайы атауы            = Lengenbostel 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 =  
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=53 |lat_min=17 |lat_sec=53 
  |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=30 |lon_sec=46 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Ротенбург-на-Вюмме 
 |кестедегі аудан         = Ротенбург-на-Вюмме (аудан){{!}}Ротенбург-на-Вюмме 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 2 ішкі аудан 
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Дитер Юнгеман 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 5,08 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 39 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 472 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 04282 
 |пошта индексі           = 27419 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = ROW 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 3 57 034 
 |ортаққордағы санаты     =  
 |сайты                   = http://www.sittensen.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Ленгенбостель''' ({{lang-de|Lengenbostel}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Ротенбург-на-Вюмме (аудан)|Ротенбург-на-Вюмме]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 472 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 5,08 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 3 57 034''. Муниципалитеттің басшысы — Дитер Юнгеман.

Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.sittensen.de/ Ресми сайты]

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Ротенбург-на-Вюмме ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>5nnx3lpzhysf50zbeg8k0iaki1pmk07</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ленгерих (Эмсланд)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212750</id>
    <revision>
      <id>3621341</id>
      <parentid>2961767</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:15:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4720" sha1="0l4vqg6w8y1m91ttc6pk435ehnme0r2" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Ленгерих (Эмсланд) 
 |шынайы атауы            = Lengerich (Emsland) 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = DEU Lengerich (Ems) COA.png 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=33 |lat_sec=12 
  |lon_dir=E |lon_deg=7 |lon_min=31 |lon_sec=57 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Эмсланд 
 |кестедегі аудан         = Эмсланд (аудан){{!}}Эмсланд 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Герхард Вюббе 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 31,73 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 41 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 2606 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 05904 
 |пошта индексі           = 49838 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = EL 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 4 54 031 
 |ортаққордағы санаты     =  
 |сайты                   = http://www.lengerich-emsland.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Ленгерих (Эмсланд)''' ({{lang-de|Lengerich (Emsland)}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Эмсланд (аудан)|Эмсланд]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2606 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 31,73 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 4 54 031''. Муниципалитеттің басшысы — Герхард Вюббе.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.lengerich-emsland.de/ Ресми сайты]

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Эмсланд ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>0l4vqg6w8y1m91ttc6pk435ehnme0r2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ленне</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212751</id>
    <revision>
      <id>3621342</id>
      <parentid>2961785</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:15:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4598" sha1="dvgikc587vph6qezyj3b0umsksjfj99" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Ленне 
 |шынайы атауы            = Lenne (Niedersachsen) 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = Wappen Lenne.png 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=53 |lat_sec=59 
  |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=40 |lon_sec=59 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Хольцминден 
 |кестедегі аудан         = Хольцминден (аудан){{!}}Хольцминден 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Ханс-Дитер Штенбок 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 9,07 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 231 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 685 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 05532 
 |пошта индексі           = 37627 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = HOL 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 2 55 027 
 |ортаққордағы санаты     =  
 |сайты                   =  
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Ленне''' ({{lang-de|Lenne (Niedersachsen)}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Хольцминден (аудан)|Хольцминден]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 685 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 9,07 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 2 55 027''. Муниципалитеттің басшысы — Ханс-Дитер Штенбок.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Хольцминден ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>dvgikc587vph6qezyj3b0umsksjfj99</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Либенбург</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212752</id>
    <revision>
      <id>3621350</id>
      <parentid>2961903</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:19:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4845" sha1="ehe1oevbci1jyig38nmza5dmmf9zvgf" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Либенбург 
 |шынайы атауы            = Liebenburg 
 |сурет                   = Gemeindeverwaltung liebenburg.JPG
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = Wappen Liebenburg.png 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= 
  |lon_dir=E |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Гослар 
 |кестедегі аудан         = Гослар (аудан){{!}}Гослар 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 10 ішкі аудан 
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Хуберт Шпаниоль 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 78,37 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 128 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 8777 
  |санақ жылы             = 2009 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 05346 
 |пошта индексі           = 38704 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = GS 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 1 53 008 
 |ортаққордағы санаты     = Liebenburg 
 |сайты                   = http://www.liebenburg.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Либенбург''' ({{lang-de|Liebenburg}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Гослар (аудан)|Гослар]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 8777 адамды құрайды (31 желтоқсан 2009 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 78,37 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 1 53 008''. Муниципалитеттің басшысы — Хуберт Шпаниоль.

Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 10 қалалық ауданға бөлінеді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.liebenburg.de/ Ресми сайты]

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Гослар ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>ehe1oevbci1jyig38nmza5dmmf9zvgf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лилиенталь</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212753</id>
    <revision>
      <id>3621351</id>
      <parentid>2961947</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:20:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4722" sha1="c2qs16l3qjeyx8bzxpwvuh9yfqpfgm9" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Лилиенталь 
 |шынайы атауы            = Lilienthal 
 |сурет                   = Klosterkirche Lilienthal1.jpg
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = Wappen Lilienthal.png 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=53 |lat_min=8 |lat_sec=40 
  |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=54 |lon_sec=28 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Остерхольц 
 |кестедегі аудан         = Остерхольц (аудан){{!}}Остерхольц 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Вильи Холлац 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 72,08 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 0-12 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 18 364 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 04298 
 |пошта индексі           = 28865 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = OHZ 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 3 56 005 
 |ортаққордағы санаты     =  
 |сайты                   = http://www.lilienthal.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Лилиенталь''' ({{lang-de|Lilienthal}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Остерхольц (аудан)|Остерхольц]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 18 364 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 72,08 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 3 56 005''. Муниципалитеттің басшысы — Вильи Холлац.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.lilienthal.de/ Ресми сайты]

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Остерхольц ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>c2qs16l3qjeyx8bzxpwvuh9yfqpfgm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Линдерн (Ольденбург)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212754</id>
    <revision>
      <id>3621353</id>
      <parentid>2961971</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:21:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4813" sha1="7qfh9bn7k66nld6ws3zlw5rew0n9xtg" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Линдерн (Ольденбург) 
 |шынайы атауы            = Lindern (Oldenburg) 
 |сурет                   = Sitzverteilung Gemeinderat Lindern 2006.svg
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = Wappen Lindern (Oldenburg).png 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=50 |lat_sec=42 
  |lon_dir=E |lon_deg=7 |lon_min=46 |lon_sec=41 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Клоппенбург 
 |кестедегі аудан         = Клоппенбург (аудан){{!}}Клоппенбург 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Райнер Раух 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 65,81 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 37 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 4621 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 05957 
 |пошта индексі           = 49699 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = CLP 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 4 53 010 
 |ортаққордағы санаты     = Lindern (Oldenburg) 
 |сайты                   = http://www.lindern.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Линдерн (Ольденбург)''' ({{lang-de|Lindern (Oldenburg)}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Клоппенбург (аудан)|Клоппенбург]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4621 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 65,81 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 4 53 010''. Муниципалитеттің басшысы — Райнер Раух.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.lindern.de/ Ресми сайты]

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Клоппенбург ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>7qfh9bn7k66nld6ws3zlw5rew0n9xtg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Линдхорст</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212755</id>
    <revision>
      <id>3621354</id>
      <parentid>2961972</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:21:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4527" sha1="30cqi00wlhrrsahgfbv3aum5229s4q4" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Линдхорст 
 |шынайы атауы            = Lindhorst 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 =  
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=15 |lat_sec=50 
  |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=16 |lon_sec=59 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Шаумбург 
 |кестедегі аудан         = Шаумбург (аудан){{!}}Шаумбург 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Ханс-Отто Блуме 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 7,88 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 61 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 4400 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 05725 
 |пошта индексі           = 31698 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = SHG 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 2 57 020 
 |ортаққордағы санаты     =  
 |сайты                   =  
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Линдхорст''' ({{lang-de|Lindhorst}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Шаумбург (аудан)|Шаумбург]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4400 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 7,88 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 2 57 020''. Муниципалитеттің басшысы — Ханс-Отто Блуме.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Шаумбург ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>30cqi00wlhrrsahgfbv3aum5229s4q4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Линген (Эмс)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212757</id>
    <revision>
      <id>3621352</id>
      <parentid>2575143</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:20:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4324" sha1="nehyz3kkvq752zpfopu8bjm6bmu8l0g" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала 
 |қазақша атауы           = Линген (Эмс) 
 |шынайы атауы            = Lingen (Ems) 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = DEU Lingen (Ems) COA.png 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=31 |lat_sec=24 
  |lon_dir=E |lon_deg=7 |lon_min=19 |lon_sec=12 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Эмсланд 
 |кестедегі аудан         = Эмсланд (аудан){{!}}Эмсланд 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 12 ішкі аудан 
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Хайнер Пот 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 176,13 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 24 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 51 177 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 0591 (Zentrum), 05906 (Bramsche/Lünne) 
 |пошта индексі           = 49808, 49809, 49811 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = EL (бұрын: LIN) 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 4 54 032 
 |ортаққордағы санаты     = Lingen (Ems) 
 |сайты                   = http://www.lingen.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Линген (Эмс)''' ({{lang-de|Lingen (Ems)}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[қала]].  [[Эмсланд (аудан)|Эмсланд]] ауданының құрамына енеді.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 51 177 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 176,13 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 4 54 032''. Қаланың басшысы — Хайнер Пот.

Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 12 қалалық ауданға бөлінеді.

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.lingen.de/ Ресми сайты]

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Эмсланд ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>nehyz3kkvq752zpfopu8bjm6bmu8l0g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Линсбург</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212758</id>
    <revision>
      <id>3621355</id>
      <parentid>3374848</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:22:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4398" sha1="ifz1ak4kyiy7l6bz9tp4hw9lg5vbzs1" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Линсбург 
 |шынайы атауы            = Linsburg 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = DEU Linsburg COA.svg 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=35 |lat_sec=35 
  |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=18 |lon_sec=12 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Ниэнбург-на-Везере 
 |кестедегі аудан         = Ниэнбург-на-Везере (аудан){{!}}Ниэнбург-на-Везере 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  =  
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 23,5 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 47 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 938 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 05027 
 |пошта индексі           = 31636 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = NI 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 2 56 020 
 |ортаққордағы санаты     =  
 |сайты                   =  
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Линсбург''' ({{lang-de|Linsburg}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Ниэнбург-на-Везере (аудан)|Ниэнбург-на-Везере]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 938 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 23,5 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 2 56 020''. 

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>ifz1ak4kyiy7l6bz9tp4hw9lg5vbzs1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Линтиг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212759</id>
    <revision>
      <id>3621356</id>
      <parentid>2961975</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:22:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4797" sha1="aqahs94uke1g4m5rnmesl5fl2fklabi" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Линтиг 
 |шынайы атауы            = Lintig 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = Wappen Lintig.png 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=53 |lat_min=36 |lat_sec=12 
  |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=52 |lon_sec=48 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Куксхафен 
 |кестедегі аудан         = Куксхафен (аудан){{!}}Куксхафен 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Фабиан Штеммерман 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 47,27 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 4 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 1262 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 04745, 04756, 04765 
 |пошта индексі           = 27624 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = CUX 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 3 52 031 
 |ортаққордағы санаты     =  
 |сайты                   = http://www.bad-bederkesa.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Линтиг''' ({{lang-de|Lintig}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Куксхафен (аудан)|Куксхафен]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1262 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 47,27 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 3 52 031''. Муниципалитеттің басшысы — Фабиан Штеммерман.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.bad-bederkesa.de/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100926153220/http://www.bad-bederkesa.de/ |date=2010-09-26 }}

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Куксхафен ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>aqahs94uke1g4m5rnmesl5fl2fklabi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лоне (Ольденбург)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212760</id>
    <revision>
      <id>3621357</id>
      <parentid>2962212</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:23:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4570" sha1="662sodu99u7lx2uf6snsl1av1dd6sqa" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала 
 |қазақша атауы           = Лоне (Ольденбург) 
 |шынайы атауы            = Lohne (Oldenburg) 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = DEU Lohne (Oldenburg) COA.svg 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=40 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=14 |lon_sec=19 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  =  
 |кестедегі аудан         =  
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 19 ішкі аудан 
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Ханс Георг Низель 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 90,78 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 43 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 26 047 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 04442 
 |пошта индексі           = 49393 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = VEC 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 4 60 006 
 |ортаққордағы санаты     = Lohne 
 |сайты                   = http://www.lohne.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Лоне (Ольденбург)''' ({{lang-de|Lohne (Oldenburg)}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[қала]].  

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 26 047 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 90,78 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 4 60 006''. Қаланың басшысы — Ханс Георг Низель.

Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 19 қалалық ауданға бөлінеді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.lohne.de/ Ресми сайты]

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>662sodu99u7lx2uf6snsl1av1dd6sqa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лоруп</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212761</id>
    <revision>
      <id>3621358</id>
      <parentid>3542229</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:23:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4625" sha1="6a8tb2vot5pkzcucvz6o76rpsvljzib" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Лоруп 
 |шынайы атауы            = Lorup 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = DEU Lorup COA.gif 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=55 |lat_sec=31 
  |lon_dir=E |lon_deg=7 |lon_min=38 |lon_sec=31 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Эмсланд 
 |кестедегі аудан         = Эмсланд (аудан){{!}}Эмсланд 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Хайнрих Кройцянс 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 51,22 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 30 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 3182 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 059 54 
 |пошта индексі           = 26901 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = EL 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 4 54 033 
 |ортаққордағы санаты     =  
 |сайты                   = http://www.lorup.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Лоруп''' ({{lang-de|Lorup}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Эмсланд (аудан)|Эмсланд]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3182 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 51,22 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 4 54 033''. Муниципалитеттің басшысы — Хайнрих Кройцянс.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.lorup.de/ Ресми сайты]

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Эмсланд ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>6a8tb2vot5pkzcucvz6o76rpsvljzib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Луккау (Вендланд)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212763</id>
    <revision>
      <id>3621360</id>
      <parentid>2962396</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:24:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3621360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4759" sha1="se0cgp39r0a64en5xet9vokn8r84uyg" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Луккау (Вендланд) 
 |шынайы атауы            = Luckau (Wendland) 
 |сурет                   = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 =  
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=56 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=11 |lon_min=3 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Люхов-Данненберг 
 |кестедегі аудан         = Люхов-Данненберг (аудан){{!}}Люхов-Данненберг 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 10 ішкі аудан 
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  =  
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 22,18 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 22 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 640 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 05843 
 |пошта индексі           = 29487 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = DAN 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 3 54 016 
 |ортаққордағы санаты     = Luckau (Wendland) 
 |сайты                   =  
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Луккау (Вендланд)''' ({{lang-de|Luckau (Wendland)}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Люхов-Данненберг (аудан)|Люхов-Данненберг]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 640 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 22,18 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 3 54 016''. 

Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 10 қалалық ауданға бөлінеді.

== Дереккөздер ==
{{reflist}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* 

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Люхов-Данненберг ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>se0cgp39r0a64en5xet9vokn8r84uyg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621361</id>
      <parentid>3621360</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:24:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4729" sha1="jy9xwk7n3pq3wb7egr5n6d5yyqalxh3" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Луккау (Вендланд) 
 |шынайы атауы            = Luckau (Wendland) 
 |сурет                   = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 =  
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=56 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=11 |lon_min=3 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Люхов-Данненберг 
 |кестедегі аудан         = Люхов-Данненберг (аудан){{!}}Люхов-Данненберг 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 10 ішкі аудан 
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  =  
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 22,18 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 22 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 640 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 05843 
 |пошта индексі           = 29487 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = DAN 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 3 54 016 
 |ортаққордағы санаты     = Luckau (Wendland) 
 |сайты                   =  
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Луккау (Вендланд)''' ({{lang-de|Luckau (Wendland)}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Люхов-Данненберг (аудан)|Люхов-Данненберг]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 640 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 22,18 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 3 54 016''. 

Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 10 қалалық ауданға бөлінеді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Люхов-Данненберг ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>jy9xwk7n3pq3wb7egr5n6d5yyqalxh3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Луден</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212764</id>
    <revision>
      <id>3621359</id>
      <parentid>2962386</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:23:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4498" sha1="i1r2rkljdv30hh26l02vbq23dikfd5x" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Луден 
 |шынайы атауы            = Luhden 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 =  
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=13 |lat_sec=31 
  |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=5 |lon_sec=32 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Шаумбург 
 |кестедегі аудан         = Шаумбург (аудан){{!}}Шаумбург 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Петер Цабольд 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 4,35 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 91 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 1089 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 05722 
 |пошта индексі           = 31711 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = SHG 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 2 57 022 
 |ортаққордағы санаты     =  
 |сайты                   =  
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Луден''' ({{lang-de|Luhden}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Шаумбург (аудан)|Шаумбург]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1089 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 4,35 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 2 57 022''. Муниципалитеттің басшысы — Петер Цабольд.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Шаумбург ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>i1r2rkljdv30hh26l02vbq23dikfd5x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лунештедт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212765</id>
    <revision>
      <id>3621362</id>
      <parentid>2962398</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:25:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4690" sha1="d0f27e0xp36k8npac9jtyf14xis4irs" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Лунештедт 
 |шынайы атауы            = Lunestedt 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = Wappen Lunestedt.png 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=53 |lat_min=26 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=45 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Куксхафен 
 |кестедегі аудан         = Куксхафен (аудан){{!}}Куксхафен 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Манфред Вольтман 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 17,25 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 5 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 2533 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 04748 
 |пошта индексі           = 27616 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = CUX 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 3 52 033 
 |ортаққордағы санаты     = Lunestedt 
 |сайты                   = http://www.lunestedt.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Лунештедт''' ({{lang-de|Lunestedt}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Куксхафен (аудан)|Куксхафен]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2533 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 17,25 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 3 52 033''. Муниципалитеттің басшысы — Манфред Вольтман.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.lunestedt.de/ Ресми сайты]

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Куксхафен ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>d0f27e0xp36k8npac9jtyf14xis4irs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Луттер-ам-Баренберге</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212766</id>
    <revision>
      <id>3621363</id>
      <parentid>2962422</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:25:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4960" sha1="lx6g9erfwz95n3q21k2mtutjfo14snn" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Луттер-ам-Баренберге 
 |шынайы атауы            = Lutter am Barenberge 
 |сурет                   = Population Statistics Lutter am Barenberge.svg
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = Wappen Lutter am Barenberge.png 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=59 |lat_sec=24 
  |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=16 |lon_sec=16 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Гослар 
 |кестедегі аудан         = Гослар (аудан){{!}}Гослар 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 3 ішкі аудан 
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Карин Рёслер-Брандт 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 33,29 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 165 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 2297 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 05383 
 |пошта индексі           = 38729 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = GS 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 1 53 009 
 |ортаққордағы санаты     = Lutter am Barenberge 
 |сайты                   = http://www.sg-lutter.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Луттер-ам-Баренберге''' ({{lang-de|Lutter am Barenberge}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Гослар (аудан)|Гослар]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2297 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 33,29 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 1 53 009''. Муниципалитеттің басшысы — Карин Рёслер-Брандт.

Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.sg-lutter.de/ Ресми сайты]

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Гослар ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>lx6g9erfwz95n3q21k2mtutjfo14snn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лёнинген</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212768</id>
    <revision>
      <id>3621347</id>
      <parentid>2962569</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:18:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4671" sha1="b2m4jfl2geth79co5nrnpny8kyyb2g1" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала 
 |қазақша атауы           = Лёнинген 
 |шынайы атауы            = Löningen 
 |сурет                   = Sitzverteilung_Stadtrat_Löningen_2006.svg
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = Wappen_Loeningen.png 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=43 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=7 |lon_min=46 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Клоппенбург 
 |кестедегі аудан         = Клоппенбург (аудан){{!}}Клоппенбург 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Томас Штедтлер 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 14 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 24 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 13 166 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 054 32 
 |пошта индексі           = 49624 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = CLP 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 4 53 011 
 |ортаққордағы санаты     = Löningen 
 |сайты                   = http://www.loeningen.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Лёнинген''' ({{lang-de|Löningen}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[қала]].  [[Клоппенбург (аудан)|Клоппенбург]] ауданының құрамына енеді.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 13 166 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 4 53 011''. Қаланың басшысы — Томас Штедтлер.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.loeningen.de/ Ресми сайты]

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Клоппенбург ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>b2m4jfl2geth79co5nrnpny8kyyb2g1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Любберштедт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212769</id>
    <revision>
      <id>3621364</id>
      <parentid>3365381</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:26:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4580" sha1="kgwnibwbhybmwjnmcqjaxa9w16l46dw" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Любберштедт 
 |шынайы атауы            = Lübberstedt 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = DEU Lübberstedt COA.svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=53 |lat_min=19 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=48 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Остерхольц 
 |кестедегі аудан         = Остерхольц (аудан){{!}}Остерхольц 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Дитер Лангмак 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 12,32 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 14 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 737 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 04793 
 |пошта индексі           = 27729 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = OHZ 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 3 56 006 
 |ортаққордағы санаты     =  
 |сайты                   =  
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Любберштедт''' ({{lang-de|Lübberstedt}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Остерхольц (аудан)|Остерхольц]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 737 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 12,32 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 3 56 006''. Муниципалитеттің басшысы — Дитер Лангмак.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Остерхольц ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>kgwnibwbhybmwjnmcqjaxa9w16l46dw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Люббов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212770</id>
    <revision>
      <id>3621365</id>
      <parentid>2962451</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:26:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4785" sha1="nmbbkvdeb943bdkjz6wbn0xbk4k11c0" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Люббов 
 |шынайы атауы            = Lübbow 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 =  
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=55 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=11 |lon_min=10 |lon_sec=59 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Люхов-Данненберг 
 |кестедегі аудан         = Люхов-Данненберг (аудан){{!}}Люхов-Данненберг 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 3 ішкі аудан 
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Херберт Боссельман 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 19,52 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 23 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 820 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 05883 
 |пошта индексі           = 29488 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = DAN 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 3 54 017 
 |ортаққордағы санаты     = Lübbow 
 |сайты                   =  
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Люббов''' ({{lang-de|Lübbow}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Люхов-Данненберг (аудан)|Люхов-Данненберг]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 820 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 19,52 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 3 54 017''. Муниципалитеттің басшысы — Херберт Боссельман.

Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Люхов-Данненберг ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>nmbbkvdeb943bdkjz6wbn0xbk4k11c0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Людер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212772</id>
    <revision>
      <id>3621366</id>
      <parentid>1827747</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:26:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3923" sha1="hr68aw6hwg04aq20caumzvhgjavgeq7" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Людер 
 |шынайы атауы            = Lüder (Lüneburger Heide) 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 =  
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= 
  |lon_dir=E |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Ильцен 
 |кестедегі аудан         = Ильцен (аудан){{!}}Ильцен 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  =  
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 55,33 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 69 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 1276 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 05824 
 |пошта индексі           = 29394 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = UE 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 3 60 013 
 |ортаққордағы санаты     =  
 |сайты                   =  
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Людер''' ({{lang-de|Lüder (Lüneburger Heide)}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Ильцен (аудан)|Ильцен]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1276 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 55,33 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 3 60 013''. 

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Ильцен ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>hr68aw6hwg04aq20caumzvhgjavgeq7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Людерсбург</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212773</id>
    <revision>
      <id>3621367</id>
      <parentid>3359279</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:27:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4680" sha1="hf3ebgw7ig6mj50x1x69d8yiraktij0" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Людерсбург 
 |шынайы атауы            = Lüdersburg 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = DEU Lüdersburg COA.svg 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=53 |lat_min=19 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=34 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Люнебург 
 |кестедегі аудан         = Люнебург (аудан){{!}}Люнебург 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 5 ішкі аудан 
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Герхард Майер 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 18,87 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 6 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 635 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 04139, 05850, 04136 
 |пошта индексі           = 21379 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         =  
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 3 55 021 
 |ортаққордағы санаты     = Lüdersburg 
 |сайты                   =  
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Людерсбург''' ({{lang-de|Lüdersburg}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Люнебург (аудан)|Люнебург]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 635 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 18,87 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 3 55 021''. Муниципалитеттің басшысы — Герхард Майер.

Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{Германия:Люнебург ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>hf3ebgw7ig6mj50x1x69d8yiraktij0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Людерсфельд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212774</id>
    <revision>
      <id>3621368</id>
      <parentid>2962468</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:27:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4538" sha1="12rkcx6v88lzpatflwl42d3ais6fw7c" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Людерсфельд 
 |шынайы атауы            = Lüdersfeld 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 =  
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=21 |lat_sec=30 
  |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=15 |lon_sec=3 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Шаумбург 
 |кестедегі аудан         = Шаумбург (аудан){{!}}Шаумбург 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Хайнц Виндхайм 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 12,64 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 54 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 1080 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 05725 
 |пошта индексі           = 31702 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = SHG 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 2 57 021 
 |ортаққордағы санаты     =  
 |сайты                   =  
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Людерсфельд''' ({{lang-de|Lüdersfeld}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Шаумбург (аудан)|Шаумбург]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1080 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 12,64 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 2 57 021''. Муниципалитеттің басшысы — Хайнц Виндхайм.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Шаумбург ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>12rkcx6v88lzpatflwl42d3ais6fw7c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Люэрдиссен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212775</id>
    <revision>
      <id>3621372</id>
      <parentid>2962567</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:29:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4703" sha1="srvtnxaf9rsmswhsrpfh5uhv02s7qsx" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Люэрдиссен 
 |шынайы атауы            = Lüerdissen 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 =  
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=57 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=37 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Хольцминден 
 |кестедегі аудан         = Хольцминден (аудан){{!}}Хольцминден 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Альфред Тис 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 7 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 143 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 440 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 05534 
 |пошта индексі           = 37635 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = HOL 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 2 55 028 
 |ортаққордағы санаты     =  
 |сайты                   = http://www.eschershausen-stadtoldendorf.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Люэрдиссен''' ({{lang-de|Lüerdissen}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Хольцминден (аудан)|Хольцминден]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 440 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 7 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 2 55 028''. Муниципалитеттің басшысы — Альфред Тис.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.eschershausen-stadtoldendorf.de/ Ресми сайты]

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Хольцминден ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>srvtnxaf9rsmswhsrpfh5uhv02s7qsx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Люнне</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212776</id>
    <revision>
      <id>3621370</id>
      <parentid>2962525</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:28:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4625" sha1="hsony92ow85bltk18kiw6ilskmnldiw" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Люнне 
 |шынайы атауы            = Lünne 
 |сурет                   = Luenne_Emsland.png
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = DEU Luenne COA.png 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=25 |lat_sec=56 
  |lon_dir=E |lon_deg=7 |lon_min=25 |lon_sec=34 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Эмсланд 
 |кестедегі аудан         = Эмсланд (аудан){{!}}Эмсланд 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Франц Шоппе 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 30,25 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 32 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 1868 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 059 06 
 |пошта индексі           = 48480 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = EL 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 4 54 034 
 |ортаққордағы санаты     =  
 |сайты                   = http://www.luenne.de 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Люнне''' ({{lang-de|Lünne}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Эмсланд (аудан)|Эмсланд]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1868 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 30,25 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 4 54 034''. Муниципалитеттің басшысы — Франц Шоппе.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.luenne.de Ресми сайты]

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Эмсланд ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>hsony92ow85bltk18kiw6ilskmnldiw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лютетсбург</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212777</id>
    <revision>
      <id>3621371</id>
      <parentid>2962559</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:28:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4513" sha1="b92hhpaxnq15t3qj0fhtjjx9qyozjfq" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Лютетсбург 
 |шынайы атауы            = Lütetsburg 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = Coat_of_arms_of_Lütetsburg.png 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=53 |lat_min=36 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=7 |lon_min=15 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Аурих 
 |кестедегі аудан         = Аурих (аудан){{!}}Аурих 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Герд Маммен 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 16,73 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 0 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 781 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 04931 
 |пошта индексі           = 26524 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = AUR 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 4 52 016 
 |ортаққордағы санаты     =  
 |сайты                   =  
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Лютетсбург''' ({{lang-de|Lütetsburg}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Аурих (аудан)|Аурих]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 781 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 16,73 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 4 52 016''. Муниципалитеттің басшысы — Герд Маммен.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Аурих ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>b92hhpaxnq15t3qj0fhtjjx9qyozjfq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лецдорф</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214014</id>
    <revision>
      <id>3621344</id>
      <parentid>2961891</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:17:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4516" sha1="oiwo00s407ujbhbpb55xwuph963i59c" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Лецдорф 
 |шынайы атауы            = Leezdorf 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = DEU Leezdorf COA.svg 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=53 |lat_min=32 |lat_sec=50 
  |lon_dir=E |lon_deg=7 |lon_min=17 |lon_sec=43 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Аурих 
 |кестедегі аудан         = Аурих (аудан){{!}}Аурих 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Манфред Вирринга 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 8,45 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 1 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 1928 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 04 9 34 
 |пошта индексі           = 26529 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = AUR 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 4 52 015 
 |ортаққордағы санаты     = Leezdorf 
 |сайты                   =  
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Лецдорф''' ({{lang-de|Leezdorf}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Аурих (аудан)|Аурих]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1928 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 8,45 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 4 52 015''. Муниципалитеттің басшысы — Манфред Вирринга.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Аурих ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>oiwo00s407ujbhbpb55xwuph963i59c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Леэ (Эмсланд)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214015</id>
    <revision>
      <id>3621345</id>
      <parentid>2961895</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:17:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4731" sha1="2msyxh94bv9702vod02anl6n90y2rad" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Леэ (Эмсланд) 
 |шынайы атауы            = Lehe (Emsland) 
 |сурет                   = [[Сурет:Lehe Emsland.png|330px]] 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = DEU Lehe (Ems) COA.png 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=53 |lat_min=00 |lat_sec=12 
  |lon_dir=E |lon_deg=7 |lon_min=19 |lon_sec=49 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Эмсланд 
 |кестедегі аудан         = Эмсланд (аудан){{!}}Эмсланд 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Йоханнес Цумзанде 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 17,87 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 6 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 991 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 04962 
 |пошта индексі           = 26892 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = EL 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 4 54 030 
 |ортаққордағы санаты     = Lehe (Emsland) 
 |сайты                   = http://www.lehe-ems.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Леэ (Эмсланд)''' ({{lang-de|Lehe (Emsland)}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Эмсланд (аудан)|Эмсланд]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 991 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 17,87 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 4 54 030''. Муниципалитеттің басшысы — Йоханнес Цумзанде.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.lehe-ems.de/ Ресми сайты]

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Эмсланд ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>2msyxh94bv9702vod02anl6n90y2rad</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621346</id>
      <parentid>3621345</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:18:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3621346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4709" sha1="puci5gg8fszmzustp0z4isotf7vukky" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Леэ (Эмсланд) 
 |шынайы атауы            = Lehe (Emsland) 
 |сурет                   = Lehe Emsland.png
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = DEU Lehe (Ems) COA.png 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=53 |lat_min=00 |lat_sec=12 
  |lon_dir=E |lon_deg=7 |lon_min=19 |lon_sec=49 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Эмсланд 
 |кестедегі аудан         = Эмсланд (аудан){{!}}Эмсланд 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Йоханнес Цумзанде 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 17,87 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 6 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 991 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 04962 
 |пошта индексі           = 26892 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = EL 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 4 54 030 
 |ортаққордағы санаты     = Lehe (Emsland) 
 |сайты                   = http://www.lehe-ems.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Леэ (Эмсланд)''' ({{lang-de|Lehe (Emsland)}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Эмсланд (аудан)|Эмсланд]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 991 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 17,87 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 4 54 030''. Муниципалитеттің басшысы — Йоханнес Цумзанде.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.lehe-ems.de/ Ресми сайты]

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Эмсланд ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>puci5gg8fszmzustp0z4isotf7vukky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лерте</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214017</id>
    <revision>
      <id>3621343</id>
      <parentid>2961826</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:16:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4798" sha1="hc4jifqnut213kh6cw6ilb4u5rgufjx" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Лерте 
 |шынайы атауы            = Lehrte 
 |сурет                   = Rathaus in Lehrte.JPG
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = Wappen Lehrte.png 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=22 |lat_sec=21 
  |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=58 |lon_sec=37 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Ганновер 
 |кестедегі аудан         = Ганновер (аудан){{!}}Ганновер 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 9 ішкі аудан 
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Ютта Фос 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 127 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 62 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 43 259 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 05132 
 |пошта индексі           = 31275 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = H 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 2 41 011 
 |ортаққордағы санаты     = Lehrte 
 |сайты                   = http://www.lehrte.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Лерте''' ({{lang-de|Lehrte}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Ганновер (аудан)|Ганновер]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 43 259 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 127 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 2 41 011''. Муниципалитеттің басшысы — Ютта Фос.

Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 9 қалалық ауданға бөлінеді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.lehrte.de/ Ресми сайты]

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{Германия:Ганновер ауданы:Қалалар}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>hc4jifqnut213kh6cw6ilb4u5rgufjx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Либенау (Төменгі Саксония)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214994</id>
    <revision>
      <id>3621348</id>
      <parentid>2961902</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:19:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4734" sha1="ldu3gu422kurrsdhlld2i6f6x19nch1" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Либенау 
 |шынайы атауы            = Liebenau (Niedersachsen) 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = Wappen Liebenau.png 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=36 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=5 |lon_sec=59 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Ниэнбург-на-Везере 
 |кестедегі аудан         = Ниэнбург-на-Везере (аудан){{!}}Ниэнбург-на-Везере 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Ханс-Георг Мюленфельд 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 90,69 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 26 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 3777 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 05023 
 |пошта индексі           = 31618 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = NI 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 2 56 019 
 |ортаққордағы санаты     =  
 |сайты                   = http://www.liebenau.com 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Либенау''' ({{lang-de|Liebenau (Niedersachsen)}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Ниэнбург-на-Везере (аудан)|Ниэнбург-на-Везере]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3777 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 90,69 шаршы шақырым шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 2 56 019''. Муниципалитеттің басшысы — Ханс-Георг Мюленфельд.

== Дереккөздер ==
{{reflist}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.liebenau.com Ресми сайты]

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>ldu3gu422kurrsdhlld2i6f6x19nch1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621349</id>
      <parentid>3621348</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4749" sha1="45d0xnwaale8lss9tp45g6fkbq7z6to" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Либенау 
 |шынайы атауы            = Liebenau (Niedersachsen) 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = Wappen Liebenau.png 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=52 |lat_min=36 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=5 |lon_sec=59 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Төменгі Саксония 
 |кестедегі аймақ         = Төменгі Саксония 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Ниэнбург-на-Везере 
 |кестедегі аудан         = Ниэнбург-на-Везере (аудан){{!}}Ниэнбург-на-Везере 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Ханс-Георг Мюленфельд 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 90,69 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 26 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 3777 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 05023 
 |пошта индексі           = 31618 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = NI 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 03 2 56 019 
 |ортаққордағы санаты     =  
 |сайты                   = http://www.liebenau.com 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Либенау''' ({{lang-de|Liebenau (Niedersachsen)}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Төменгі Саксония]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Ниэнбург-на-Везере (аудан)|Ниэнбург-на-Везере]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3777 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung Landesbetrieb für Statistik und Kommunikationstechnologie Niedersachsen – Bevölkerungsfortschreibung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206072230/http://www1.nls.niedersachsen.de/statistik/html/parametereingabe.asp?DT=K1000014&amp;CM=Bev%F6lkerungsfortschreibung |date=2016-02-06 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 90,69 шаршы шақырым шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''03 2 56 019''. Муниципалитеттің басшысы — Ханс-Георг Мюленфельд.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.liebenau.com Ресми сайты]

{{Төменгі Саксония аудандары}}
{{LowerSaxony-geo-stub}}

[[Санат:Төменгі Саксония елді мекендері]]</text>
      <sha1>45d0xnwaale8lss9tp45g6fkbq7z6to</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лерида (провинция)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>220736</id>
    <revision>
      <id>3621380</id>
      <parentid>1829694</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T04:03:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3621380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3816" sha1="tei7fdallsdrpi1erkg5k98drso2wy3" xml:space="preserve">{{Әкімшілік бірлік
 |Түс1            = {{түс|Испания}}
 |Қазақша атауы   = Лейда
 |Шынайы атауы    = Lleida
 |Елтаңба         = Escut de la provincia de Lleida.svg
 |Ту              = Bandera de la provincia de Lérida.svg
 |Елтаңбаның ені  = x100px
 |Тудың ені       = 
 |Елтаңбаның аты  = 
 |Тудың аты       = 
 |Ел              = [[Испания]]
  |lat_dir = N |lat_deg = 42 |lat_min = 0 |lat_sec = 
  |lon_dir = W |lon_deg = 1 |lon_min = 10 |lon_sec = 
  |region         = ES
  |type           = 
  |деңгей         = 2
  |CoordScale     =  
 |Әнұраны         = 
 |Статусы         = провинция 
 |Кіреді          = авт. бірлестік&lt;br /&gt;[[Каталония]]
 |Енеді           =
 |Астанасы        = [[Лейда]]
 |Ірі қаласы      = 
 |Ірі қалалары    = 
 |Құрылды         = 
 |Таратылған уақыты      = 
 |Басшысы                = 
  |Басшының түрі         = Президент
 |Басшысы2               = 
  |Басшының түрі2        = 
 |ЖІӨ                    = 
  |ЖІӨ жылы              = 
  |ЖІӨ бойынша орны              = 
  |Жан басына шаққанда ЖІӨ орны  = 
 |Тілі                           = [[каталан тілі]]
 |Тілдері                        = 
 |Тұрғыны                        = 399 мың
  |Санақ жылы                    = 2005
  |Пайызы                        = 
  |Халық саны бойынша орны       = 34
  |Тығыздығы                     = 33
  |Тығыздығы бойынша орны        = 
  |Ұлттық құрамы                 = 
  |Конфессионалдық құрамы        = 
 |Жер аумағы                     = 12 150
  |Жер аумағының пайызы          = 
  |Жер аумағы бойынша орны       = 18
 |Максималды биіктігі            = 
 |Орташа биіктігі                = 
 |Минималды биіктігі             = 
 |Ендік                          = 
 |Бойлық                         = 
 |Карта                          = Provincia Lleida.png
 |Карта ені                      = 
 |Әкімшілік бірліктің картасы    = 
  |Әкімшілік бірлік картасының ені  = 
 |Уақыт белдеуі                  = 
 |Аббревиатура                   = 
 |ISO                            = ES-L
 |FIPS                           = 
 |Телефон коды                   = 
 |Пошта индекстері               = 
 |Интернет-үйшігі                = 
 |Автомобиль коды                = 
 |Сайты                          = http://www.diputaciolleida.es/
 |Commons санаты                 = 
 |Түсініктемелер                 = 
}}

'''Лейда''' ({{lang-ca|Lleida}}) — [[Каталония]] автономды бірлестігіне кіретін, [[Испания]]ның солтүстік-шығысында орналасқан провинция. Административті орталығы — [[Лейда]] қаласы.

== Географиясы ==
Территориясы 12&amp;nbsp;150 км².

== Демография ==
Халқы — 399  мың ([[2005]] ж. мәліметтер).

== Сілтемелер ==
* [http://www.diputaciolleida.es/ Провинция кеңесі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140905062029/http://www.diputaciolleida.es/ |date=2014-09-05 }}

{{Испания провинциялары}}

[[Санат:Лерида]]</text>
      <sha1>tei7fdallsdrpi1erkg5k98drso2wy3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лондон Олимпиадасына қатысқан Қазақстан спортшылары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>228564</id>
    <revision>
      <id>3621538</id>
      <parentid>3362710</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:09:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3621538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26161" sha1="q8nuwmu1ibcglyv2517ydgcigczgoan" xml:space="preserve">[[2012 Жазғы Олимпиада ойындары|XXX жызғы Олимпиада ойындары]]нда Қазақстан атынан 116 спортшы қатысты. Олар 25 спорт түрінен додаға араласты. [[2008]]-жылы [[Бейжің]]де өткен [[Жазғы Олимпиадалық Ойындар 2008|Жазғы Олимпиадалық ойындарда]] Қазақстан 23 спорт түрінен қатысқан болатын. Лондон Олимпиадасында 302 сыйлық топтамасы ойнатылды.&lt;ref&gt;[http://kaztrk.kz/kaz/Olimpiada_2012/El_namisin_korgajtin_sportshilarimizga_sat_sapar.html Ел намысын қорғайтын спортшыларымызға сәт сапар!]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

==Олимпиадаға қатысу үшін [[Халықаралық олимпиада комитеті|ХОК]] нормативтерін орындаған Қазақстан спортшылары==
:''Нәтижелерін мына мақаладан қараңыз: [[2012 жылғы жазғы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан]]''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot; width=&quot;100%&quot; 
! width=&quot;30&quot; | № 
! width=&quot;150&quot; | Аты-жөні 
! width=&quot;100&quot; | Туған жылы 
! width=&quot;130&quot; | Облысы 
! Тәрт./салмақ категориясы 
! Нормативті орындаған орны мен мерзімі 
! Нәтижелері 
! Лондон Олимпиадасы
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''1.[[Нысана көздеу]] (2 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| Подлесный Вячеслав 
| 21.09.1977 
| [[Павлодар]] 
| 50 м тапанша 
| 01.08.2010 ж. Әлем чемпионаты, Мюнхен (Германия) 
| 50 м пнев. тапанша, 3 орын/662,1 
|-  
| 
2 
| Довгун Ольга 
| 01.09.1970 
| [[Астана]] 
| винтовка, 3 қалыпта 
| 18.01.2012 ж. Азияның лицензиялық чемпионаты, Доха (Катар) 
| 6 орын 
| 22 орын 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''2. [[Ауыр атлетика]] (8 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| [[Алмас Өтешов]] 
| 30.03. 1988 
| [[Қызылорда]] 
| 94 кг 
| 1-6.06.2012 ж. Қазақстан чемпионаты 
| 180+225=405 Қазақстан чемпионаты нәтижелері 
|-  
| 
2 
| [[Илья Ильин]] 
| 24.05.1988 
| [[Қызылорда]] 
| 94 кг 
| - 
| 180+226=406 Олимпиада ойындары нәтижелері 
|-  
| 
3 
| Чонтай Арли 
| 01.07.1992 
| [[ОҚО]] 
| 56 кг 
| 1-6.06.2012 ж. Қазақстан чемпионаты 
| 132+160=292 Қазақстан чемпионаты нәтижелері 
|-  
| 
4 
| Харки Фархад 
| 20.01.1991  
| [[Ақтөбе]] 
| 62 кг 
| 1-6.06.2012 ж. Қазақстан чемпионаты 
| 137+180=317 Қазақстан чемпионаты нәтижелері 
|-  
| 
5 
| [[Зүлфия Чиншанло]] 
| 25.07.1993 
| [[Алматы]] 
| 53 кг 
| - 
| 90+129=219 Әлем чемпионаты нәтижелері 
| 1 орын, Олимпиада рекорды, 226 кг &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20121031224555/http://www.london2012.com/news/articles/records-fall-chinshanlo-takes-gold.html Records fall as Chinshanlo takes gold]&lt;/ref&gt; 
|-  
| 
6 
| [[Майя Манеза]] 
| 01.11.1985 
| [[Алматы]] 
| 63 кг 
| 20.09.2010 ж. Әлем чемпионаты, Анталия (Түркия) 
| 105+143=248 Әлем чемпионаты нәтижелері 
| 1 орын, Олимпиада рекорды, 245 кг &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120731200826/http://www.london2012.com/news/articles/golden-day-for-maneza.html Golden day for Maneza]&lt;/ref&gt; 
|-  
| 
7 
| [[Светлана Подобедова]] 
| 25.05.1986 
| [[Алматы]] 
| 75 кг 
| 22.09.2010 ж. Әлем чемпионаты, Анталия (Түркия) 
| 134+161=295 Әлем чемпионаты нәтижелері 
| 1 орын, Олимпиада рекорды, 291 кг &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120811014347/http://www.london2012.com/news/articles/podobedova-takes-gold-for-kazakhstan.html Podobedova takes gold for Kazakhstan]&lt;/ref&gt; 
|-  
| 
8 
| Нұрмұханбетова Анна 
| 28.07. 1993 
| [[Ақмола]] 
| 69 кг 
| 1-6.06.2012 ж. Қазақстан чемпионаты 
| 121+145=266 Қазақстан чемпионаты нәтижелері 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''3. [[Жеңіл атлетика]] (25 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| Қожахметова Айман 
| 23.04.1991 
| [[Алматы]] 
| Спорттық жүріс 
| 18.02.2012 ж.  Ресей ашық чемпионаты 
| 20 км 1:31.55 «А» тобы 
|-  
| 
2 
| Қожахметова Шолпан 
| 23.04.1991 
| [[Алматы]] 
| Спорттық жүріс 
| 10.06.2012 ж.  Ресей ашық чемпионаты 
| 20 км 1:32.05 «А» тобы 
|-  
| 
3 
| Эктова Ирина 
| 08.01.1987 
| [[СҚО]] 
| Үшсекіріс 
| ҚР спартакиадасы 
| Үшсекріс 14,48 м «А» тобы 
|-  
| 
4 
| Ивонинская Наталья 
| 22.02.1985 
| [[ОҚО]] 
| 100 м кедергімен жүгіру 
| 7-10 шілде Азия чемпионаты Кобе (Жапония) 
| 100 м к/ж 3 орын/13,15 «А» тобы 
|-  
| 
5 
| [[Ольга Рыпакова]]
| 30.11.1984 
| [[ШҚО]] 
| Үшсекіріс 
| 15.05.2011 ж. Гран-при, Шанхай (ҚХР) 
| Үшсекіріс 3 орын/14,17 «А» тобы 
| 1 орын, Маусымдық үздік көрсеткіш, 14.98 м &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130530145108/http://www.london2012.com/news/articles/rypakova-secures-triple-jump-gold.html Rypakova secures Triple Jump gold]&lt;/ref&gt;
|-  
| 
6 
| [[Дмитрий Васильевич Карпов|Карпов Дмитрий]]
| 23.07.1981 
| [[Қарағанды]] 
| Онсайыс 
| 15-16.06.2011 ж. Кладно (Чехия) 
| 
4 орын/8089 «В» тобы 
|-  
| 
7 
| Блудова Ольга 
| 05.11.1991 
| [[Қарағанды]]  
| 100 м 
| 18-20.06.2011 ж. «Ғ.Қосанов Мемориалы» Халықаралық турнирі, [[Алматы]] қ. 
| 100 м 1 орын/11,37 «В» тобы 
|-  
| 
8 
| Эктов Евгений 
| 01.09.1986 
| [[СҚО]] 
| Үшсекіріс 
| 7-10 шілде Азия чемпионаты, Кобе (Жапония) 
| Үшсекріс 1 орын/16,91 «В» тобы 
|-  
| 
9 
| Аитова Марина 
| 13.09.1982 
| [[Алматы]] 
| Биікке секіру 
| 13.05.2011 ж. Халықаралық турнир, Дегу (Корея) 
| 
2 орын/1,94, «В» тобы 
|-  
| 
10 
| Сопрунова Анастасия 
| 14.01.1986 
| [[ШҚО]] 
| 100 м к/с 
| ҚР спартакиадасы 
| 100 м к/с 12,99 сек «В» тобы 
|-  
| 
11 
| Мукашева Маргарита 
| 04.01.1986 
| [[СҚО]] 
| 800 м жүгіру 
| 26.05.2011 ж. «Азия Гран-приі» Куншан (Қытай) 
| 
1 орын/2.00,89 «В» тобы 
|-  
| 
12 
| Зябкина Виктория 
| 04.09.1992 
| [[Алматы]] 
| 200 м 
| ҚР спартакиадасы 
| 200 м 23,26 сек «В» тобы 
|-  
| 
13 
| Шейко Георгии 
| 24.08.1989 
| [[ШҚО]] 
| Спорттық жүріс 20 км 
| 18.02.2012 ж. Ресей ашық чемпионаты 
| 20 км, 1:23,19 «В» тобы 
|-  
| 
14 
| Карпова Ирина 
| 13.02.1980 
| [[Қарағанды]] 
| Жетісайыс 
| ҚР көктемгі біріншілігі  
| 5995 ұпай, «В» тобы 
|-  
| 
15 
| Муравьев Вячеслав 
| 14.07.1982 
| [[Қарағанды]] 
| 200 м 
| ҚР көктемгі біріншілігі  
| 20,63 сек., «В» тобы 
|-  
| 
16 
| Филиппов Никита 
| 07.10.1991 
| [[Алматы]] 
| Сырықпен секіру 
| 
| 5,60 «В» тобы 
|-  
| 
17 
| Косинов Артем 
| 31.07.1986 
| [[Алматы]] 
| 3000 м к/а 
| Ресей ашық чемпионаты 
| «В» тобы 
|-  
| 
18 
| Пилипенко Анастасия 
| 13.06.1986 
| [[Алматы]] 
| 100 м б/а 
| 09.06.2012 ж. Қазақстан чемпионаты, [[Алматы]] қ. 
| 12.69, «А» тобы 
|-  
| 
19 
| Масленко Марина 
| 03.07.1982 
| [[Қостанай]] 
| 400 м 
| 18.06.2012 ж. Қазақстан чемпионаты, [[Алматы]] қ. 
| 52.26, «В» тобы 
|-  
| 
20 
| Лептиков Виктор 
| 02.07.1987 
| [[Қызылорда]] 
| 400 м б/а 
| 10.06.2012 ж. Халықаралық турнир, Бішкек қ. 
| 49.79, «В» тобы 
|-  
| 
21 
| Фишер Александра 
| 03.06.1988 
| [[Павлодар]] 
| Ядро лақтыру 
| 18.06.2012 ж. Қазақстан чемпионаты, [[Алматы]] қ. 
| 17.41, «В» тобы 
|-  
| 
22 
| Зайков Сергей 
| 23.09.1987 
| [[Павлодар]] 
| 400 м 
| 18.06.2012 ж. Қазақстан чемпионаты, [[Алматы]] қ. 
| 45.67, «А» тобы 
|-  
| 
23 
| Валиев Роман 
| 27.03.1984 
| [[Павлодар]] 
| Үшсекіріс 
| 18.06.2012 ж. Қазақстан чемпионаты, [[Алматы]] қ. 
| 17.20, «А» тобы 
|-  
| 
24 
| Семенов Денис 
| 1990 
| [[Маңғыстау]] 
| 100 м б/а 
| 30.06-01.07 Азия Жұлдыздары 
| 13.59, «В» тобы 
|-  
| 
25 
| Аничкин Виталий 
| 1988 
| [[БҚО]] 
| Спорттық жүріс 
| Ресей ашық чемпионаты 
| 4.08.51 
|-  
| 
26 
| Азарова Татьяна 
| 02.12.1985 
| [[Қарағанды]] 
| 400 м б/а 
| 30.06-01.07 Азия Жұлдыздары 
| 55.71, «В» тобы 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''4. [[Бокс]] (9 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| Жақыпов Біржан 
| 07.07.1984 
| [[ОҚО]] 
| 49 кг 
| Азияның лицензияланған турнирі, [[Астана]] қ. 
| 1 орын 
|-  
| 
2 
| Сүлейменов Ілияс 
| 21.12.1990 
| [[Астана]] 
| 52 кг 
| Азияның лицензияланған турнирі, [[Астана]] қ. 
| 1 орын 
|-  
| 
3 
| [[Қанат Әбутәліпов]] 
| 22.03.1983 
| [[Астана]] 
| 54 кг 
| 27-28.05. 2011 ж.  WSB, Гуйяньг (ҚХР) 
| 1 орын WSB-де 
|-  
| 
4 
| [[Ғани Жайлауов]] 
| 03.08.1985 
| [[Жамбыл облысы|Жамбыл]] 
| 60 кг 
| 25.09-08.10 Әлем чемпионаты, Баку (Әзірбайжан) 
| 
|-  
| 
5 
| [[Данияр Елеусінов]] 
| 13.03.1991 
| [[Астана]] 
| 64 кг 
| Азияның лицензияланған турнирі, [[Астана]] қ. 
| 1 орын 
|-  
| 
6 
| [[Серік Сәпиев]] 
| 16.11.1983 
| [[Қарағанды]] 
| 69 кг 
| 25.09-08.10 Әлем чемпионаты, Баку (Әзірбайжан) 
| 2 орын 
|-  
| 
7 
| Сужанов Данабек 
| 26.12.1984 
| [[ШҚО]] 
| 75 кг 
| 25.09-08.10 Әлем чемпионаты, Баку (Әзірбайжан) 
| 
| 1 айналым, 1/32 &lt;ref&gt;[http://www.zakon.kz/kazakhstan/4504926-olimpiada-2012.-rezultaty-sbornojj.html   Олимпиада-2012. Результаты сборной Казахстана за 28 шілде] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120731224034/http://www.zakon.kz/kazakhstan/4504926-olimpiada-2012.-rezultaty-sbornojj.html |date=2012-07-31 }}&lt;/ref&gt;
|-  
| 
8 
| [[Әділбек Ниязымбетов]] 
| 19.05.1989 
| [[Маңғыстау]] 
| 81 кг 
| 25.09-08.10 Әлем чемпионаты, Баку (Әзірбайжан) 
| 2 орын 
|-  
| 
9 
| [[Иван Фёдорович Дычко|Дычко Иван]] 
| 11.08.1990 
| [[Қостанай]] 
| +91 кг 
| 25.09-08.10 Әлем чемпионаты, Баку (Әзірбайжан) 
| 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''5. [[Байдарка мен каноэда есу]] (4 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| Сергеева Наталья 
| 03.05.1976 
| [[Алматы]] 
| К-1 500 м 
| 17-21.08. 2011 ж. Әлем чемпионаты, Сегед (Венгрия) 
| 4 орын 
|-  
| 
2 
| Дергунов Алексей 
| 16.09.1984 
| [[БҚО]] 
| К-2 1000 м 
| 13-16.10. 2011 ж. Азия чемпионаты, Тегеран (Иран) 
| 1 орын 
|-  
| 
3 
| Алексеев Евгений 
| 11.12.1977 
| [[ОҚО]] 
| 
| 13-16.10. 2011 ж. Азия чемпионаты Тегеран (Иран) 
| 1 орын 
|-  
| 
4 
| Дядчук Александр 
| 05.02. 1983 
| [[Алматы]] 
| С-200 м 
| 13-16.10. 2011 ж. Азия чемпионаты, Тегеран (Иран) 
| рейтинг бойынша 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''6. [[Грек-рим күресі]] (5 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| [[Алмат Кебіспаев|Кебіспаев Алмат]] 
| 12.12.1987 
| [[Астана]] 
| 60 кг 
| 12-14.09 Әлем чемпионаты, Стамбул (Түркия) 
| 2 орын 
|-  
| 
2 
| Баяхметов Дархан 
| 21.08.1985 
| [[ШҚО]] 
| 66 кг 
| 30-31.03 Азияның іріктеу турнирі, [[Астана]] қ. 
| 1 орын 
|-  
| 
3 
| Ділмұхамедов Асхат 
| 26.07.1986 
| [[Алматы]] 
| 74 кг 
| 12-14.09 Әлем чемпионаты, Стамбул (Түркия) 
| 5 орын 
|-  
| 
4 
| Тыналиев Нұрмахан 
| 10.01.1988 
| [[Алматы]] 
| 120 кг 
| 12-14.09 Әлем чемпионаты, Стамбул (Түркия) 
| 3 орын 
|-  
| 
5 
| Гаджиев Даниял 
| 20.02.1986 
| [[БҚО]] 
| 84 кг 
| 30-31.03 Азияның іріктеу турнирі, [[Астана]] қ. 
| 1 орын 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''7. [[Әйелдер күресі]] (3 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| Ешімова Жұлдыз 
| 02.02.1988 
| [[Астана]]  
| 48 кг 
| 14-16.09 Әлем чемпионаты, Стамбул (Түркия) 
| 3 орын 
|-  
| 
2 
| Шалыгина Елена 
| 15.12.1986 
| [[ОҚО]] 
| 63 кг 
| 30-31.03 Азияның іріктеу турнирі, [[Астана]] қ. 
| 1 орын 
|-  
| 
3 
| Манюрова  Гузель 
| 24.01.1978 
| [[Алматы]] 
| 72 кг 
| 14-16.09 Әлем чемпионаты, Стамбул (Түркия) 
| 5 орын 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''8. [[Еркін күрес]] (7 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| Ниязбеков Дәулет 
| 12.02.1989 
| [[Қызылорда]]  
| 55 кг 
| 16-18.09 Әлем чемпионаты, Стамбул (Түркия)  
| 3 орын 
|-  
| 
2 
| Жұмағазиев Дәурен 
| 18.07.1989 
| [[Алматы]] 
| 60 кг 
| 16-18.09 Әлем чемпионаты, Стамбул (Түркия) 
| 3 орын 
|-  
| 
3 
| Таңатаров Ақжүрек 
| 03.09.1986 
| [[Жамбыл облысы|Жамбыл]] 
| 66 кг 
| 30-31.03 Азияның іріктеу турнирі, [[Астана]] қ. 
| 2 орын 
|-  
| 
4 
| Шәпиев Абдулхакім 
| 04.12.1983 
| [[БҚО]] 
| 74 кг 
| 16-18.09 Әлем чемпионаты, Стамбул (Түркия) 
| 5 орын 
|-  
| 
5 
| Байдуашев Ермек 
| 20.06.1982 
| [[ОҚО]] 
| 84 кг 
| 27-29.04 Әлемдік іріктеу турнирі Тайюань (Қытай) 
| 3 орын 
|-  
| 
6 
| Шабанбай Дәулет  
| 09.08.1983 
| [[Павлодар]]  
| 120 кг 
| 30-31.03 Азияның іріктеу турнирі, [[Астана]] қ. 
| 2 орын 
|-  
| 
7 
| Тигиев Таймураз 
| 15.01.1982 
| [[БҚО]] 
| 96 кг 
| 16-18.09 Әлем чемпионаты, Стамбул (Түркия) 
| 5 орын 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''9. [[Велоспорт]] (2 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| [[Базаев Асан]] 
| 22.02.1981 
| [[Астана]] 
| rowspan=&quot;2&quot; |  Жекедара және топтық жарыс 
| rowspan=&quot;2&quot; |  Әлемдік турлар 
| 
|-  
| 
2 
| [[Александр Николаевич Винокуров|Александр Винокуров]] 
| 16.09.1973
| [[СҚО]] 
| 
| 1 орын  &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20121030235710/http://www.london2012.com/news/articles/vinokurov-claims-road-race-gold.html Vinokurov claims Road Race gold]&lt;/ref&gt;
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''10. [[Таэквондо]] (3 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| Мамаев Нұрсұлтан 
| 07.04.1994 
| [[ОҚО]] 
| 58 кг 
| 26-27.2011 ж. Азия чемпионаты, Бангкок (Тайланд) 
| 2 орын 
|-  
| 
2 
| [[Гүлнафис Ғарифоллақызы Айтмұхамбетова]]
| 02.02.1988 
| [[Атырау]] 
| +67 кг 
| 26-27.2011 ж. Азия чемпионаты, Бангкок (Тайланд) 
| 3 орын 
|-  
| 
3 
| Ергешова Фируза 
| 17.11.1991 
| [[ОҚО]] 
| 67 кг 
| 26-27.2011 ж. Азия чемпионаты, Бангкок (Тайланд) 
| 2 орын 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''11. [[Байдарка және каноэмен бөгет арқылы есу]] (1 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| Вергоязов Рафаиль 
| 17.09.1993 
| [[ШҚО]] 
| Каноэ -1 
| 19-20 желтоқсан Азия чемпионаты  
| 2 орын 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''12. [[Спорттық гимнастика]] (2 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| Әзімбай Мөлдір 
| 02.12.1995 
| [[ОҚО]] 
| Көпсайыс 
| 11-18.01.2012 ж. Халықаралық турнир,  Лондон (Ұлыбритания) 
| 64 орын 
|-  
| 
2 
| Горбачев Степан 
| 02.10.1983 
| [[Алматы]] 
| Көпсайыс 
| 11-18.01.2012 ж. Халықаралық турнир, Лондон (Ұлыбритания) 
| 41 орын 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''13. [[Стендтік ату]] (1 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| Мищук Ангелина 
| 01.05.1988 
| [[ОҚО]] 
| Скит 
| 11-22.01.2012 ж. Азия чемпионаты, Доха (Катар) 
| 3 орын 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''14. [[Көркем гинастика]] (1 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| Алябьева Анна 
| 13.11.1993 
| [[Астана]] 
| Көпсайыс 
| 16-18.01.2012 ж. Халықаралық турнир, Лондон (Ұлыбритания) 
| 2 орын 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''15. [[Судағы поло]] (13 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
|  Шәкенов Мұрат 
| 23.09.1990 
| [[Алматы]] 
| rowspan=&quot;13&quot; |  Ерлер  
| rowspan=&quot;13&quot; |  26 қаңтар, Азияның лицензияланған чемпионаты, Чибо (Жапония) 
| rowspan=&quot;13&quot; |  1 орын 
|-  
| 
2 
|  Шведов Александр 
| 11.04.1973 
| [[Алматы]] 
|-  
| 3 
|  Рудай Михаил 
| 04.05.1988 
| [[Алматы]] 
|-  
| 
4 
|  Ушаков Владимир 
| 16.03.1982 
| [[Алматы]] 
|-  
| 
5 
|  Манафов Равиль 
| 22.06.1985 
| [[Алматы]] 
|-  
| 
6 
|  Жиляев Евгений 
| 13.07.1973 
| [[Алматы]] 
|-  
| 
7 
|  Горовой Сергей 
| 06.08.1975 
| [[Алматы]] 
|-  
| 
8 
|  Шмидер Алексей 
| 19.03.1990 
| [[Алматы]] 
|-  
| 
9 
|  Укуманов Рустам 
| 22.03.1986 
| [[Алматы]] 
|-  
| 
10 
|  Максимов Николай 
| 15.11.1972 
| [[Алматы]] 
|-  
| 
11 
|  Кокорин Никита 
| 22.07.1989 
| [[Алматы]] 
|-  
| 
12 
|  Губарев Сергей 
| 30.10.1978 
| [[Алматы]] 
|-  
| 
13 
|  Панфили Алексей 
| 05.01.1974 
| [[Алматы]] 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''16. [[Семсерлесу]] (3 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| Әлімжанов Эльмир 
| 05.10.1986 
| [[Алматы]] 
| Семсер 
| Әлемдік рейтинг 
| 
|-  
| 
2 
| Алексанин Дмитрий 
| 21.10. 1992 
| [[Алматы]] 
| Семсер 
| Азиялық рейтинг 
| 
|-  
| 
3 
| Живица Юлия 
| 12.04.1990 
| [[Алматы]] 
| Қылыш 
| 20-21 сәуір Азиялық іріктеу турнирі, Вакаяма (Жапония) 
| 1 орын 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''17. [[Синхронды жүзу]] (2 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| Жексембинова Әйгерім 
| 05.09.1993 
| [[Астана]] 
| Дуэт 
| rowspan=&quot;2&quot; |  19-22.04.2012 ж. Іріктеу турнирі, Лондон (Англия) 
| 14 орын 
|-  
| 
2 
| Кулькина Анна 
| 19.03.1986 
| [[Алматы]] 
| Дуэт 
| 14 орын 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''18. [[Академиялық жүзу]] (2 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| Яковлев Владислав 
| 01.01.1993 
| [[Қарағанды]] 
| Жалғыз 
| 26-29.04.2012 ж. Азиялық іріктеу турнирі, Чунджу (Корея) 
| 5 орын 
|-  
| 
2 
| Германович Светлана 
| 21.09.1986 
| [[Қарағанды]] 
| Жалғыз 
| 26-29.04.2012 ж. Азиялық іріктеу турнирі, Чунджу (Корея) 
| 4 орын 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''19. [[Дзюдо]], ерлер (7 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| Қосаев Еркебұлан 
| 30.10.1988 
| [[ШҚО]] 
| 60 кг 
| Олимпиадалық іріктеу рейтингі 
| 
|3 айналым, 6-19 орын &lt;ref name=&quot;zakon.kz&quot;&gt;[http://www.zakon.kz/kazakhstan/4504926-olimpiada-2012.-rezultaty-sbornojj.html  Олимпиада-2012. Результаты сборной Казахстана за 28 шілде] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120731224034/http://www.zakon.kz/kazakhstan/4504926-olimpiada-2012.-rezultaty-sbornojj.html |date=2012-07-31 }}&lt;/ref&gt;. 
|-  
| 
2 
| Бозбаев Ислам 
| 11.06.1991 
| [[Қарағанды]] 
| 81 кг 
| 
| 
|-  
| 
3 
| Шынкеев Ержан 
| 04.03.1985 
| [[Қарағанды]] 
| +100 кг 
| 
| 
|-  
| 
4 
| Болат Тимур 
| 14.05.1989 
| [[Астана]] 
| 90 кг 
| 
| 
|-  
| 
5 
| Ибрагимов Ринат 
| 07.05.1986 
| [[Атырау]] 
| 73 кг 
| 
| 
|-  
| 
6 
| Лим Сергей 
| 26.11.1987 
| [[Алматы]] 
| 66 кг 
| 
| 
|
|-  
| 
7 
| Раков Максим 
| 07.02.1986 
| [[Қарағанды]] 
| 100 кг 
| 
| 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''[[Дзюдо]], әйелдер (2 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| Исанова Гүлжан 
| 12.09.1983 
| [[Қарағанды]] 
| +78 кг 
| Олимпиадалық іріктеу рейтингі 
| 
|-  
| 
2 
| Подрядова Александра 
| 11.05.1989 
| [[ОҚО]] 
| 48 кг 
| 
| 
| 2 айналым, 9-16 орын &lt;ref name=&quot;zakon.kz&quot;/&gt;. 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''20. [[Әйелдер боксы]] (2 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| Хасенова Саида 
| 19.08.1986 
| [[Алматы]] 
| 60 кг 
| 12-19 мамыр, Әлем чемпионаты, Цинхуандао (Қытай) 
| 9 орын 
|-  
| 
2 
| Вольнова Марина 
| 26.07.1989 
| [[Астана]] 
| 75 кг 
| 
| 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''21. [[Қазіргі бессайыс]] (2 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| Ильяшенко  Павел 
| 23.06.1990 
| [[Астана]] 
| Жалғыз 
| Олимпиадалық іріктеу рейтингі 
| 
|-  
| 
2 
| Сабирхузин Рустем 
| 04.01.1978 
| [[Астана]] 
| Жалғыз 
| 
| 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''22. [[Ашық суда жүзу]] (1 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| Кудинов Юрий 
| 27.02.1979 
| [[Алматы]] 
| 
10 км 
| Әлемдік іріктеу турнирі (Португалия) 
| 10 орын 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''23. [[Жүзу]] (3 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| Тарабрин Александр 
| 24.04.1985 
| [[Ақтөбе]] 
| 100 м,200 м арқамен жүзу 
| rowspan=&quot;2&quot; |  17-21.05 ҚР ашық кубогы (Теміртау) 
| rowspan=&quot;2&quot; |  «А» тобы 
|-  
| 
2 
| [[Владислав Витальевич Поляков]] 
| 30.11.1983 
| [[СҚО]] 
|  100 м брасс 
|-  
| 
3 
| Руденко Екатерина 
| 16.10.1994 
| [[Астана]] 
| 100 м арқамен жүзу 
| 
| 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''24. [[Теннис]] (3 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| Кукушкин Михаил 
| 26.12.1987 
| [[Астана]] 
| Жалғыз 
| Олимпиаданың іріктеу рейтингі 
| 
|-  
| 
2 
| Шведова Ярослава 
| 12.09.1987 
| [[Астана]] 
|  Жалғыз 
|  
| 
|-  
| 
3 
| Воскобоева Галина 
| 18.12.1984 
| [[Астана]] 
|  Жұп 
|  
| 
|-  
| colspan=&quot;15&quot; bgcolor = #CCEFFF | '''25. [[Садақ ату]] (2 жолдама)''' 
|-  
| 
1 
| Баннова Анастасия 
| 26.02.1989 
| [[БҚО]] 
| rowspan=&quot;2&quot; |  Жалғыз 
| rowspan=&quot;2&quot; |  18-23.06 Әлемдік іріктеу турнирі, Огден (АҚШ) 
| 8 орын 
|-  
| 
2 
| Ганькин Денис 
| 13.12.1989 
| [[Алматы]] 
| 6 орын 
|}

== Дереккөздер ==
&lt;references/&gt;

==Сыртқы сілтемелер==
*[https://web.archive.org/web/20120722175136/http://www.london2012.com/country/kazakhstan/athletes/ Лондон Олимпиадасының ресми сайтындағы Қазақстан спортшылары тізімі]

[[Санат:Олимпиада ойындарындағы Қазақстан]]
[[Санат:Қазақстан бойынша тізімдер]]</text>
      <sha1>q8nuwmu1ibcglyv2517ydgcigczgoan</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лондондық Олимпиада және Паралимпиада ойындарының Ұйымдастыру комитеті</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254050</id>
    <revision>
      <id>3621539</id>
      <parentid>2572944</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:11:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3621539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2198" sha1="kab547hpr9x3sman0yy61jn6p5atvon" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы             = Лондондағы Олимпиада және Паралимпиада ойындарының Ұйымдастыру комитеті
 |логотипі          =  [[Сурет:LOCOG.png|220px]]
 |түрі              = жауапкершілігі шектеулі компания
 |құрылды           = 7 қазан 2005
 |басты адамдары    = Лорд [[Себастьян Ньюболд Коу]]
 |сайты             = [http://www.london2012.com london2012.com]
}}
'''Лондондық Олимпиада және Паралимпиада ойындарының Ұйымдастыру комитеті''' (''LOCOG'') — 2012 жылғы [[2012 Жазғы Олимпиада ойындары|Жазғы Олимпиада]] және [[2012 Жазғы Паралимпиада ойындары|Паралимпиада ойындарының]] өткізілуі мен ұйымдастырылуын қамтамасыз ететін, сонымен қатар іс-шараларға жауап беретін ұйым болып табылады. Оны жауапкершілігі шектеулі компания ретінде [[Ұлыбритания]] Үкіметінің мәдениет, БАҚ және спорт ісі жағындағы Департаменті және [[Лондон]] мэрі мен Британиялық Олимпиада ассоциациясы мақұлдады.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20120425055138/https://www.london2012.com/contact-us.php&lt;/ref&gt;

== Тағы қараңыз ==
*[[2012 Жазғы Олимпиада ойындары]]
*[[2012 Жазғы Паралимпиада ойындары]]
*[[Олимпиадалық Тасымал ұйымы]]

== Дереккөздер ==
{{reflist}}

== Сыртқы сілтемелер ==
*[http://www.olympic.org/uk/games/london/full_story_uk.asp?id=1503 London 2012: LOCOG formally established] at the [http://www.olympic.org official website of the Olympic Movement]

{{Olympic-stub}}

[[Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары]]
[[Санат:Олимпиада ойындары]]</text>
      <sha1>kab547hpr9x3sman0yy61jn6p5atvon</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лондондық велопарк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254440</id>
    <revision>
      <id>3621541</id>
      <parentid>3038979</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:11:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3621541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3358" sha1="dkdaf73fdng4jkr6jnyidqenbj5megf" xml:space="preserve">{{Стадион
 |атауы               = Лондондық велопарк
 |толық атауы         = 
 |шынайы атауы        = 
 |бұрынғы атаулары    = 
 |бейресми атауы      = 
 |логотипі            = 
 |логотип ені         = 
 |суреті              = London, The Olympic Velodrome, 15-11-2014 (16008863981).jpg
 |ені                 = 
 |сурет атауы         = 
|lat_dir = N |lat_deg = 51 |lat_min = 33 |lat_sec = 1
|lon_dir = W |lon_deg = 0 |lon_min = 0 |lon_sec = 55
|CoordScale = 30000
  |CoordScale         = 
 |санат               = 
 |орналасуы           = [[Лондон]] 
 |қаланғаны           = 
 |салынған            = 
 |жаңартылған         = 
 |иесі                = 
 |басқарушы компания  = 
 |мердігер            = 
 |құрылыс құны        = 105 млн £ (велотрек)
 |жаңартылған құны    =  
 |ашылған             = 2011
 |жабылды             = 
 |қиратылды           = 
 |сәулетші            = Hopkins Architects, Grant Associates
 |команда             = 
 |сыйымдылығы         = 6000 (велодром), 6000 (BMX)
 |рекордтық келушілер саны  = 
 |габариттері               = 
 |алаң беті                 = 
 |жүгіретін жол ұзындығы    = 
 |материалы           = 
 |сайты               = 
 |ортаққор            = London Velopark
 |позициялық карта    = Ұлыбритания Англия
  |карта ені          = 
}}
'''Лондондық велопарк''' ({{lang-en|London Velopark}}) — [[Лондон]]дағы велосипедтік орталық. Велотрек пен BMX жолынан тұрады. 2012 жылғы [[2012 Жазғы Олимпиада ойындары|Жазғы Олимпиада ойындарындағы]] веложарыс пен BMX жарыстары болатын нысан болып саналады. Велотрек 2009-2011 жылдар аралығында салынды. Құрылыс құны 105 млн фунт стерлингті құрады. 

Велотрек 250 метр стандартты ұзындықтан тұрады. Құрылысқа 53 км Сібір кедрасы қолданылған, 350 000 шеге қағылған.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20121003152405/http://www.london2012.com/media-centre/media-releases/2011/02/london-2012-velodrome-unveiled-as-sir-chris-hoy-victoria.html London 2012 Velodrome unveiled as Sir Chris Hoy, Victoria Pendleton, Jason Kenny &amp; GB riders try out track for first time]&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
{{commons category}}
* [http://www.london2012.com/games/venue/velodrome/ Ресми сайттағы нысан туралы мәлімет]{{Deadlink|date=June 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Coord|51.5504|-0.0153|type:landmark_region:GB-NWM|display=title}}

{{2012 жылғы Олимпиада және Паралимпиада нысандары}}
[[Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары]]
[[Санат:Велотректер]]</text>
      <sha1>dkdaf73fdng4jkr6jnyidqenbj5megf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Java SE</title>
    <ns>0</ns>
    <id>308667</id>
    <revision>
      <id>3621226</id>
      <parentid>2923045</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:34:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11359" sha1="maa9jkcyvssnm4ks43c5p67wklvi25v" xml:space="preserve">'''Java Platform, Standard Edition''', қысқаша '''Java SE''' ('''Java 2 Standard Edition''' немесе '''J2SE''') — [[Java 2]] платформасының стандартты нұсқасы.
&lt;!--

стандартная версия платформы [[Java 2]], предназначенная для создания и исполнения [[апплет]]ов и приложений, рассчитанных на индивидуальное пользование или на использование в масштабах малого предприятия. Не включает в себя многие возможности, предоставляемые более мощной и расширенной платформой [[Java 2 Enterprise Edition]] ([[J2EE]]), рассчитанной на создание коммерческих приложений масштаба крупных и средних предприятий.
--&gt;
== [[java.lang]] ==

&lt;!--[[Package (Java)|Пакет]] &lt;code&gt;java.lang&lt;/code&gt; содержит фундаментальные [[Класс (программирование)|классы]] и [[Интерфейс (объектно-ориентированное программирование)|интерфейсы]], близко привязанные к языку и системе во время выполнения. Сюда входят корневые классы, которые формируют иерархию классов, типы привязанные к определению языка, основные [[Обработка исключений|исключения]], математические функции, классы поддержки [[Многопоточность|многопоточности]], функции безопасности, а также классы, позволяющие получить информацию относительно операционной системы на которой выполняется программа.

Основные классы в &lt;code&gt;java.lang&lt;/code&gt;:
--&gt;
* &lt;code&gt;Object&lt;/code&gt; — класы Java класстар иерархиясының түбірі(түбір класы, ата класы);
* &lt;code&gt;Enum&lt;/code&gt; — санақтық(санау-нумерация) типтерінің базалық класы  (J2SE 5.0 нұсқасынан бастап);
* &lt;code&gt;Class&lt;/code&gt; — Java интроспекциясындағы бір жүйе бөлігінің негізгі класы;
* &lt;code&gt;ClassLoader&lt;/code&gt; — абстрактті класс
&lt;!--, определяет, как загружаются классы. Ваше приложение может создавать подклассы, расширяющие ClassLoader, реализуя его методы. Это позволяет загружать классы другими способами, нежели тот, которым выполняется обычная загрузка в системе времени выполнения Java. Однако обычно вы не должны этого делать;--&gt;
* &lt;code&gt;Throwable&lt;/code&gt; — класс является базовым для иерархии классов исключений;
* &lt;code&gt;Error&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;Exception&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;RuntimeException&lt;/code&gt; — базовые классы для каждого подтипа исключений;
* &lt;code&gt;Thread&lt;/code&gt; — класс, содержащий операции над потоками исполнения;
* &lt;code&gt;String&lt;/code&gt; — класс для представления [[Строковый тип|строк]] и их значений;
* &lt;code&gt;StringBuffer&lt;/code&gt; и &lt;code&gt;StringBuilder&lt;/code&gt; — классы для работы со строками (&lt;code&gt;StringBuilder&lt;/code&gt; с версии J2SE 5.0);
* &lt;code&gt;Comparable&lt;/code&gt; — интерфейс для поддержки обобщённого сравнения и упорядочения объектов (с версии J2SE 1.2);
* &lt;code&gt;Iterable&lt;/code&gt; — интерфейс для поддержки улучшенного цикла &lt;code&gt;for&lt;/code&gt; (с версии J2SE 5.0);
* &lt;code&gt;Process&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;Runtime&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;SecurityManager&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;System&lt;/code&gt; — выполняют «системные операции». Управляют динамической загрузкой классов, созданием внешних [[Процесс (информатика)|процессов]], получением информации об окружающей среде (например времени суток), и следят за выполнением [[Политика безопасности|политик безопасности]];
* &lt;code&gt;Math&lt;/code&gt; және &lt;code&gt;StrictMath&lt;/code&gt; — содержат основные математические функции, такие как вычисление [[Тригонометрические функции|синуса]], косинуса и [[Квадратный корень|квадратного корня]] (&lt;code&gt;StrictMath&lt;/code&gt; с версии J2SE 1.3);
* Классы-обёртки над [[Примитивный тип|примитивными типами]], которые превращают их в объекты;
* Классы исключений для основных исключительных ситуаций языка и среды исполнения.
Все классы из пакета &lt;code&gt;java.lang&lt;/code&gt; автоматически подключаются в каждый исходный файл программы. Явное подключение не требуется.

=== [[java.lang.annotation]] ===
Бұл қаттамада Annotation интерфейсі анықталған, әрі ElementType және RetentionPolicy санақтары.

=== [[java.lang.instrument]] ===
Пакет определяет средства, которые могут быть использованы для добавления инструментария для разных аспектов выполнения программ. Он определяет интерфейсы Instrumentation и ClassFileTransformer, а также класс ClassDefinition.

=== [[java.lang.management]] ===
Пакет предоставляет поддержку управления виртуальной Машиной Java и исполняющим окружением. Используя средства пакета, вы можете просматривать и управлять различными аспектами выполнения программы.

=== [[java.lang.ref]] ===
Предоставляет возможность взаимодействия со [[Сборка мусора|сборщиком мусора]], благодаря чему программа может быть предупреждена об изменении числа ссылок на объект или о действиях, производимых сборщиком мусора над объектом.

=== [[java.lang.reflect]] ===
Пакет &lt;code&gt;java.lang.reflect&lt;/code&gt; обеспечивает механизм отражения — способность программного обеспечения к самоанализу (то есть получению информации об имеющихся в системе классах, их методах, полях и связях). Отражение — важная возможность, необходимая при использовании компонентов, называемых [[Java Beans]].

== [[java.io]] ==
Содержит классы для обеспечения файлового ввода-вывода информации, несколько классов абстракции ввода/вывода, а также набор классов для обработки вводимой информации: выделения токенов и т. д.

== [[java.math]] ==
Содержит классы для вычислений над большими целыми числами (класс &lt;code&gt;BigInteger&lt;/code&gt;) и над десятичными дробями произвольной точности (класс &lt;code&gt;BigDecimal&lt;/code&gt;).

== [[java.net]] ==
Содержит классы, позволяющие приложению работать с сетью, предоставляя абстракции для сетевых адресов, соединений, реализацию [[Сокет (программный интерфейс)|сокетов]] и т. д.

== [[java.text]] ==
Набор классов и утилит, позволяющих организовать работу с различного рода форматами данных, применять имеющиеся или создавать собственные шаблоны форматирования (например формат вывода даты или числа с плавающей точкой).

== [[java.util]] ==
Қосымша класстар мен интерфейстер 
&lt;!--
Вспомогательные классы и интерфейсы. Очень удобные и используемые практически в каждой программе.
--&gt;

== [[java.applet]] ==
Браузермен жұмыс істеуге арналған класстар

== [[java.beans]] ==

== [[java.awt]] ==
Қолданушы интерфейстерін жазуға, суреттермен жұмыс істеуге арналған класстарды қамтиды.

== [[java.rmi]] ==

== [[java.security]] ==

== [[java.sql]] ==

[[JDBC]] ([[Java Database Connectivity]])

== [[javax.swing]] ==
Содержит набор графических [[Элемент интерфейса|компонентов]], позволяющих создавать [[Графический интерфейс пользователя|графические интерфейсы]],
работающие по возможности одинаково на всех платформах.

== Сілттемелер ==
* http://java.sun.com/docs/books/tutorial/getStarted/index.html
* http://doc.java.sun.com/DocWeb/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070524162037/http://doc.java.sun.com/DocWeb/ |date=2007-05-24 }}
* [http://developers.sun.ru/javase developers.sun.ru — Java SE на российском портале разработчиков Sun Microsystems] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110910023411/http://developers.sun.ru/javase |date=2011-09-10 }}

== Әдебиет ==
* {{кітап
|автор = [[Герберт Шилдт]]
|тақырыбы = Полный справочник по Java SE 6
|оригинал = Java: The Complete Reference
|ссылка = 
|издание = 7-е изд
|место =  М.
|издательство = [[Вильямс (издательство)|«Вильямс»]]
|год = 2007
|страницы = 1040
|isbn = 0-07-226385-7
}}

{{Java}}

[[Санат:Java]]
[[Санат:Java (платформасы)]]</text>
      <sha1>maa9jkcyvssnm4ks43c5p67wklvi25v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621227</id>
      <parentid>3621226</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:35:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11357" sha1="dulp66m71mljkcm1c0hwe8sw06ln0u5" xml:space="preserve">'''Java Platform, Standard Edition''', қысқаша '''Java SE''' ('''Java 2 Standard Edition''' немесе '''J2SE''') — [[Java 2]] платформасының стандартты нұсқасы.
&lt;!--

стандартная версия платформы [[Java 2]], предназначенная для создания и исполнения [[апплет]]ов и приложений, рассчитанных на индивидуальное пользование или на использование в масштабах малого предприятия. Не включает в себя многие возможности, предоставляемые более мощной и расширенной платформой [[Java 2 Enterprise Edition]] ([[J2EE]]), рассчитанной на создание коммерческих приложений масштаба крупных и средних предприятий.
--&gt;
== [[java.lang]] ==

&lt;!--[[Package (Java)|Пакет]] &lt;code&gt;java.lang&lt;/code&gt; содержит фундаментальные [[Класс (программирование)|классы]] и [[Интерфейс (объектно-ориентированное программирование)|интерфейсы]], близко привязанные к языку и системе во время выполнения. Сюда входят корневые классы, которые формируют иерархию классов, типы привязанные к определению языка, основные [[Обработка исключений|исключения]], математические функции, классы поддержки [[Многопоточность|многопоточности]], функции безопасности, а также классы, позволяющие получить информацию относительно операционной системы на которой выполняется программа.

Основные классы в &lt;code&gt;java.lang&lt;/code&gt;:
--&gt;
* &lt;code&gt;Object&lt;/code&gt; — класы Java класстар иерархиясының түбірі(түбір класы, ата класы);
* &lt;code&gt;Enum&lt;/code&gt; — санақтық(санау-нумерация) типтерінің базалық класы  (J2SE 5.0 нұсқасынан бастап);
* &lt;code&gt;Class&lt;/code&gt; — Java интроспекциясындағы бір жүйе бөлігінің негізгі класы;
* &lt;code&gt;ClassLoader&lt;/code&gt; — абстрактті класс
&lt;!--, определяет, как загружаются классы. Ваше приложение может создавать подклассы, расширяющие ClassLoader, реализуя его методы. Это позволяет загружать классы другими способами, нежели тот, которым выполняется обычная загрузка в системе времени выполнения Java. Однако обычно вы не должны этого делать;--&gt;
* &lt;code&gt;Throwable&lt;/code&gt; — класс является базовым для иерархии классов исключений;
* &lt;code&gt;Error&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;Exception&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;RuntimeException&lt;/code&gt; — базовые классы для каждого подтипа исключений;
* &lt;code&gt;Thread&lt;/code&gt; — класс, содержащий операции над потоками исполнения;
* &lt;code&gt;String&lt;/code&gt; — класс для представления [[Строковый тип|строк]] и их значений;
* &lt;code&gt;StringBuffer&lt;/code&gt; и &lt;code&gt;StringBuilder&lt;/code&gt; — классы для работы со строками (&lt;code&gt;StringBuilder&lt;/code&gt; с версии J2SE 5.0);
* &lt;code&gt;Comparable&lt;/code&gt; — интерфейс для поддержки обобщённого сравнения и упорядочения объектов (с версии J2SE 1.2);
* &lt;code&gt;Iterable&lt;/code&gt; — интерфейс для поддержки улучшенного цикла &lt;code&gt;for&lt;/code&gt; (с версии J2SE 5.0);
* &lt;code&gt;Process&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;Runtime&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;SecurityManager&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;System&lt;/code&gt; — выполняют «системные операции». Управляют динамической загрузкой классов, созданием внешних [[Процесс (информатика)|процессов]], получением информации об окружающей среде (например времени суток), и следят за выполнением [[Политика безопасности|политик безопасности]];
* &lt;code&gt;Math&lt;/code&gt; және &lt;code&gt;StrictMath&lt;/code&gt; — содержат основные математические функции, такие как вычисление [[Тригонометрические функции|синуса]], косинуса и [[Квадратный корень|квадратного корня]] (&lt;code&gt;StrictMath&lt;/code&gt; с версии J2SE 1.3);
* Классы-обёртки над [[Примитивный тип|примитивными типами]], которые превращают их в объекты;
* Классы исключений для основных исключительных ситуаций языка и среды исполнения.
Все классы из пакета &lt;code&gt;java.lang&lt;/code&gt; автоматически подключаются в каждый исходный файл программы. Явное подключение не требуется.

=== [[java.lang.annotation]] ===
Бұл қаттамада Annotation интерфейсі анықталған, әрі ElementType және RetentionPolicy санақтары.

=== [[java.lang.instrument]] ===
Пакет определяет средства, которые могут быть использованы для добавления инструментария для разных аспектов выполнения программ. Он определяет интерфейсы Instrumentation и ClassFileTransformer, а также класс ClassDefinition.

=== [[java.lang.management]] ===
Пакет предоставляет поддержку управления виртуальной Машиной Java и исполняющим окружением. Используя средства пакета, вы можете просматривать и управлять различными аспектами выполнения программы.

=== [[java.lang.ref]] ===
Предоставляет возможность взаимодействия со [[Сборка мусора|сборщиком мусора]], благодаря чему программа может быть предупреждена об изменении числа ссылок на объект или о действиях, производимых сборщиком мусора над объектом.

=== [[java.lang.reflect]] ===
Пакет &lt;code&gt;java.lang.reflect&lt;/code&gt; обеспечивает механизм отражения — способность программного обеспечения к самоанализу (то есть получению информации об имеющихся в системе классах, их методах, полях и связях). Отражение — важная возможность, необходимая при использовании компонентов, называемых [[Java Beans]].

== [[java.io]] ==
Содержит классы для обеспечения файлового ввода-вывода информации, несколько классов абстракции ввода/вывода, а также набор классов для обработки вводимой информации: выделения токенов и т. д.

== [[java.math]] ==
Содержит классы для вычислений над большими целыми числами (класс &lt;code&gt;BigInteger&lt;/code&gt;) и над десятичными дробями произвольной точности (класс &lt;code&gt;BigDecimal&lt;/code&gt;).

== [[java.net]] ==
Содержит классы, позволяющие приложению работать с сетью, предоставляя абстракции для сетевых адресов, соединений, реализацию [[Сокет (программный интерфейс)|сокетов]] и т. д.

== [[java.text]] ==
Набор классов и утилит, позволяющих организовать работу с различного рода форматами данных, применять имеющиеся или создавать собственные шаблоны форматирования (например формат вывода даты или числа с плавающей точкой).

== [[java.util]] ==
Қосымша класстар мен интерфейстер 
&lt;!--
Вспомогательные классы и интерфейсы. Очень удобные и используемые практически в каждой программе.
--&gt;

== [[java.applet]] ==
Браузермен жұмыс істеуге арналған класстар

== [[java.beans]] ==

== [[java.awt]] ==
Қолданушы интерфейстерін жазуға, суреттермен жұмыс істеуге арналған класстарды қамтиды.

== [[java.rmi]] ==

== [[java.security]] ==

== [[java.sql]] ==

[[JDBC]] ([[Java Database Connectivity]])

== [[javax.swing]] ==
Содержит набор графических [[Элемент интерфейса|компонентов]], позволяющих создавать [[Графический интерфейс пользователя|графические интерфейсы]],
работающие по возможности одинаково на всех платформах.

== Әдебиет ==
* {{кітап
|автор = [[Герберт Шилдт]]
|тақырыбы = Полный справочник по Java SE 6
|оригинал = Java: The Complete Reference
|ссылка = 
|издание = 7-е изд
|место =  М.
|издательство = [[Вильямс (издательство)|«Вильямс»]]
|год = 2007
|страницы = 1040
|isbn = 0-07-226385-7
}}

== Сілтемелер ==
* http://java.sun.com/docs/books/tutorial/getStarted/index.html
* http://doc.java.sun.com/DocWeb/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070524162037/http://doc.java.sun.com/DocWeb/ |date=2007-05-24 }}
* [http://developers.sun.ru/javase developers.sun.ru — Java SE на российском портале разработчиков Sun Microsystems] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110910023411/http://developers.sun.ru/javase |date=2011-09-10 }}

{{Java}}

[[Санат:Java]]
[[Санат:Java (платформасы)]]</text>
      <sha1>dulp66m71mljkcm1c0hwe8sw06ln0u5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Линьи-ан-Барруа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>424962</id>
    <revision>
      <id>3621427</id>
      <parentid>3527496</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:00:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3621427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6303" sha1="5wt0wrbz46ne1s21pitz5zsurpxq1lu" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = [[Коммуна (Франция)|Коммуна]]
 |қазақша атауы           = Линьи-ан-Барруа
 |шынайы атауы            = Ligny-en-Barrois
 |сурет                   = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Франция
 |елтаңба                 = Blason de la ville de Ligny-en-Barrois (Meuse).svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir= |lat_deg=48.6897 |lat_min= |lat_sec=
  |lon_dir= |lon_deg=5.325 |lon_min= |lon_sec=
  |CoordAddon             = type:city(4409)_region:FR
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 270
 |аймақ картасының өлшемi = 270
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Франция аймақтары{{!}}Аймағы
 |аймағы                  = Лотарингия
 |кестедегі аймақ         = Лотарингия
 |аудан түрі              = Франция департаменттері{{!}}Департаменті
 |ауданы                  = Мез
 |кестедегі аудан         = Мез (департамент){{!}}Мез
 |қауым түрі              = Франция округтері{{!}}Округі
 |қауым                   = Бар-ле-Дюк (округ){{!}}Бар-ле-Дюк
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = &lt;!-- [[Франция кантондары|Кантоны]]:&lt;br /&gt; [[Линьи-ан-Барруа (кантон)|Линьи-ан-Барруа]] --&gt;
 |басшының түрi           = Мэр{{!}}Мэрі
 |басшысы                 = Jean-François Muel ([[2008]]-[[2014]])
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 32,7
 |биiктiктiң түрi         = Биіктігі
 |орталығының биiктігі    = 217—386
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 4409
  |санақ жылы             = 2009
  |тығыздығы              = 134,83
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1
 |DST                     = бар
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 55500
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = INSEE коды
 |сандық идентификаторы   = 55291
 |ортаққордағы санаты     = Ligny-en-Barrois
 |сайты                   = http://www.lignyenbarrois.com/spip18/index.php
 |сайт тілі               = 
}}
'''Линьи-ан-Барруа''' ({{lang-fr|Ligny-en-Barrois}}) — [[Франция]]дағы коммуна. [[Лотарингия]] аймағына қарасты [[Мез (департамент)|Мез]] департаментінде орналасқан. [[Бар-ле-Дюк (округ)|Бар-ле-Дюк]] округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 32,7 км² шамасында.

Коммунаның [[INSEE коды]] — ''55291'', [[пошта индексі]] — ''55500''.

== Демографиясы ==
[[2009 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4409 адамды құрады&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/departement.asp |title = 2009 жылғы тұрғындар саны |publisher=[[INSEE]] |accessdate=25.11.2012}}{{ref-fr}}&lt;/ref&gt;. Халық тығыздығы — 134,83 адам/км².

{{Демография/FRA/Ligny-en-Barrois}}

Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006)&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?reg_id=99&amp;ref_id=pop-sexe-age-quinquennal| title=Population selon le sexe et l'âge...2006| language=fr| description = Жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) |publisher=[[INSEE]] | accessdate=25.11.2012}}&lt;/ref&gt;:
{{ЖЖ-Кесте
 | макс=232 | барлығы=4608
 | е0=140 | ә0=92
 | е5=132 | ә5=128
 | е10=152 | ә10=112
 | е15=116 | ә15=156
 | е20=108 | ә20=96
 | е25=140 | ә25=148
 | е30=140 | ә30=88
 | е35=140 | ә35=132
 | е40=140 | ә40=180
 | е45=144 | ә45=152
 | е50=164 | ә50=156
 | е55=184 | ә55=232
 | е60=112 | ә60=124
 | е65=140 | ә65=108
 | е70=80 | ә70=136
 | е75=60 | ә75=128
 | е80=60 | ә80=120
 | е85=32 | ә85=136
}}

== Тағы қараңыз ==
* [[Мез департаментінің коммуналары]]

== Дереккөздер ==
{{reflist}}

== Сыртқы сілтемелер ==
{{commonscat|Ligny-en-Barrois|Линьи-ан-Барруа}}
* [http://www.lignyenbarrois.com/spip18/index.php Ресми сайты]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512223318/http://www.lignyenbarrois.com/spip18/index.php |date=2012-05-12 }}
* [http://www.recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&amp;codeZone=55291-COM Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121105135437/http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&amp;codeZone=55291-COM |date=2012-11-05 }}
* [http://www.mapquest.com/?q=48.6897,5.325&amp;zoom=8 «Mapquest» картасында орналасуы]

{{France-geo-stub}}
{{Мез департаментінің коммуналары}}

[[Санат:Мез департаментінің коммуналары]]</text>
      <sha1>5wt0wrbz46ne1s21pitz5zsurpxq1lu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ландерно</title>
    <ns>0</ns>
    <id>426951</id>
    <revision>
      <id>3621168</id>
      <parentid>2960844</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:21:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3621168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6167" sha1="0n8yx13jdfsm5g4u035juccvwjyw9b1" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = [[Коммуна (Франция)|Коммуна]]
 |қазақша атауы           = Ландерно
 |шынайы атауы            = Landerneau
 |сурет                   = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Франция
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir= |lat_deg=48.451667 |lat_min= |lat_sec=
  |lon_dir= |lon_deg=-4.248056 |lon_min= |lon_sec=
  |CoordAddon             = type:city(15231)_region:FR
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 270
 |аймақ картасының өлшемi = 270
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Франция аймақтары{{!}}Аймағы
 |аймағы                  = Бретань
 |кестедегі аймақ         = Бретань
 |аудан түрі              = Франция департаменттері{{!}}Департаменті
 |ауданы                  = Финистер
 |кестедегі аудан         = Финистер (департамент){{!}}Финистер
 |қауым түрі              = Франция округтері{{!}}Округі
 |қауым                   = Брест (округ){{!}}Брест
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = &lt;!-- [[Франция кантондары|Кантоны]]:&lt;br /&gt; [[Ландерно (кантон)|Ландерно]] --&gt;
 |басшының түрi           = Мэр{{!}}Мэрі
 |басшысы                 = Patrick Leclerc ([[2008]]-[[2014]])
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 13,19
 |биiктiктiң түрi         = Биіктігі
 |орталығының биiктігі    = 1—175
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 15231
  |санақ жылы             = 2009
  |тығыздығы              = 1154,74
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1
 |DST                     = бар
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 29800
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = INSEE коды
 |сандық идентификаторы   = 29103
 |ортаққордағы санаты     = Landerneau
 |сайты                   = http://www.ville-landerneau.fr
 |сайт тілі               = 
}}
'''Ландерно''' ({{lang-fr|Landerneau}}) — [[Франция]]дағы коммуна. [[Бретань]] аймағына қарасты [[Финистер (департамент)|Финистер]] департаментінде орналасқан. [[Брест (округ)|Брест]] округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,19 км² шамасында.

Коммунаның [[INSEE коды]] — ''29103'', [[пошта индексі]] — ''29800''.

== Демографиясы ==
[[2009 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15231 адамды құрады&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/departement.asp |title = 2009 жылғы тұрғындар саны |publisher=[[INSEE]] |accessdate=25.11.2012}}{{ref-fr}}&lt;/ref&gt;. Халық тығыздығы — 1154,74 адам/км².

{{Демография/FRA/Landerneau}}

Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006)&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?reg_id=99&amp;ref_id=pop-sexe-age-quinquennal| title=Population selon le sexe et l'âge...2006| language=fr| description = Жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) |publisher=[[INSEE]] | accessdate=25.11.2012}}&lt;/ref&gt;:
{{ЖЖ-Кесте
 | макс=577 | барлығы=14917
 | е0=497 | ә0=438
 | е5=404 | ә5=398
 | е10=494 | ә10=469
 | е15=560 | ә15=516
 | е20=491 | ә20=448
 | е25=467 | ә25=442
 | е30=522 | ә30=506
 | е35=515 | ә35=464
 | е40=495 | ә40=577
 | е45=528 | ә45=495
 | е50=493 | ә50=521
 | е55=448 | ә55=467
 | е60=255 | ә60=311
 | е65=233 | ә65=375
 | е70=282 | ә70=345
 | е75=194 | ә75=443
 | е80=151 | ә80=323
 | е85=89 | ә85=261
}}

== Тағы қараңыз ==
* [[Финистер департаментінің коммуналары]]

== Дереккөздер ==
{{reflist}}

== Сыртқы сілтемелер ==
{{commonscat|Landerneau|Ландерно}}
* [http://www.ville-landerneau.fr Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717152644/http://www.ville-landerneau.fr/ |date=2011-07-17 }}
* [http://www.recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&amp;codeZone=29103-COM Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120908224108/http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&amp;codeZone=29103-COM |date=2012-09-08 }}
* [http://www.mapquest.com/?q=48.451667,-4.248056&amp;zoom=8 «Mapquest» картасында орналасуы]

{{France-geo-stub}}
{{Финистер департаментінің коммуналары}}

[[Санат:Финистер департаментінің коммуналары]]</text>
      <sha1>0n8yx13jdfsm5g4u035juccvwjyw9b1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ле-Конке</title>
    <ns>0</ns>
    <id>427049</id>
    <revision>
      <id>3621296</id>
      <parentid>2961188</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T18:47:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3621296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6102" sha1="m4jqnpmwxzxwvk9ale9dmxu2rnmiy4t" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = [[Коммуна (Франция)|Коммуна]]
 |қазақша атауы           = Ле-Конке
 |шынайы атауы            = Le Conquet
 |сурет                   = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Франция
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir= |lat_deg=48.358612 |lat_min= |lat_sec=
  |lon_dir= |lon_deg=-4.770556 |lon_min= |lon_sec=
  |CoordAddon             = type:city(2635)_region:FR
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 270
 |аймақ картасының өлшемi = 270
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Франция аймақтары{{!}}Аймағы
 |аймағы                  = Бретань
 |кестедегі аймақ         = Бретань
 |аудан түрі              = Франция департаменттері{{!}}Департаменті
 |ауданы                  = Финистер
 |кестедегі аудан         = Финистер (департамент){{!}}Финистер
 |қауым түрі              = Франция округтері{{!}}Округі
 |қауым                   = Брест (округ){{!}}Брест
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = &lt;!-- [[Франция кантондары|Кантоны]]:&lt;br /&gt; [[Сен-Ренан (кантон)|Сен-Ренан]] --&gt;
 |басшының түрi           = Мэр{{!}}Мэрі
 |басшысы                 = Xavier Jean ([[2008]]-[[2014]])
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 8,45
 |биiктiктiң түрi         = Биіктігі
 |орталығының биiктігі    = 0—51
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 2635
  |санақ жылы             = 2009
  |тығыздығы              = 311,83
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1
 |DST                     = бар
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 29217
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = INSEE коды
 |сандық идентификаторы   = 29040
 |ортаққордағы санаты     = Le Conquet
 |сайты                   = http://www.leconquet.fr
 |сайт тілі               = 
}}
'''Ле-Конке''' ({{lang-fr|Le Conquet}}) — [[Франция]]дағы коммуна. [[Бретань]] аймағына қарасты [[Финистер (департамент)|Финистер]] департаментінде орналасқан. [[Брест (округ)|Брест]] округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,45 км² шамасында.

Коммунаның [[INSEE коды]] — ''29040'', [[пошта индексі]] — ''29217''.

== Демографиясы ==
[[2009 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2635 адамды құрады&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/departement.asp |title = 2009 жылғы тұрғындар саны |publisher=[[INSEE]] |accessdate=25.11.2012}}{{ref-fr}}&lt;/ref&gt;. Халық тығыздығы — 311,83 адам/км².

{{Демография/FRA/Le Conquet}}

Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006)&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?reg_id=99&amp;ref_id=pop-sexe-age-quinquennal| title=Population selon le sexe et l'âge...2006| language=fr| description = Жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) |publisher=[[INSEE]] | accessdate=25.11.2012}}&lt;/ref&gt;:
{{ЖЖ-Кесте
 | макс=126 | барлығы=2521
 | е0=47 | ә0=79
 | е5=82 | ә5=51
 | е10=62 | ә10=90
 | е15=83 | ә15=47
 | е20=36 | ә20=28
 | е25=40 | ә25=52
 | е30=60 | ә30=60
 | е35=64 | ә35=32
 | е40=103 | ә40=123
 | е45=92 | ә45=94
 | е50=53 | ә50=97
 | е55=126 | ә55=81
 | е60=74 | ә60=89
 | е65=73 | ә65=82
 | е70=81 | ә70=114
 | е75=53 | ә75=102
 | е80=33 | ә80=90
 | е85=16 | ә85=32
}}

== Тағы қараңыз ==
* [[Финистер департаментінің коммуналары]]

== Дереккөздер ==
{{reflist}}

== Сыртқы сілтемелер ==
{{commonscat|Le Conquet|Ле-Конке}}
* [http://www.leconquet.fr Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090323055851/http://www.leconquet.fr/ |date=2009-03-23 }}
* [http://www.recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&amp;codeZone=29040-COM Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120821135431/http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&amp;codeZone=29040-COM |date=2012-08-21 }}
* [http://www.mapquest.com/?q=48.358612,-4.770556&amp;zoom=8 «Mapquest» картасында орналасуы]

{{France-geo-stub}}
{{Финистер департаментінің коммуналары}}

[[Санат:Финистер департаментінің коммуналары]]</text>
      <sha1>m4jqnpmwxzxwvk9ale9dmxu2rnmiy4t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Леви-Сен-Ном</title>
    <ns>0</ns>
    <id>437167</id>
    <revision>
      <id>3621373</id>
      <parentid>2902586</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T00:54:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3621373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6152" sha1="mvlj7zvvoora7tcfl74sfytz28fe6aq" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = [[Коммуна (Франция)|Коммуна]]
 |қазақша атауы           = Леви-Сен-Ном
 |шынайы атауы            = Lévis-Saint-Nom
 |сурет                   = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Франция
 |елтаңба                 = Blason ville fr Lévis-Saint-Nom (Yvelines).svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir= |lat_deg=48.4320 |lat_min= |lat_sec=
  |lon_dir= |lon_deg=1.5658 |lon_min= |lon_sec=
  |CoordAddon             = type:city(1702)_region:FR
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 270
 |аймақ картасының өлшемi = 270
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Франция аймақтары{{!}}Аймағы
 |аймағы                  = Иль-де-Франс
 |кестедегі аймақ         = Иль-де-Франс
 |аудан түрі              = Франция департаменттері{{!}}Департаменті
 |ауданы                  = Ивелин
 |кестедегі аудан         = Ивелин (департамент){{!}}Ивелин
 |қауым түрі              = Франция округтері{{!}}Округі
 |қауым                   = Рамбуе (округ){{!}}Рамбуе
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = &lt;!-- [[Франция кантондары|Кантоны]]:&lt;br /&gt; [[Шеврез (кантон)|Шеврез]] --&gt;
 |басшының түрi           = Мэр{{!}}Мэрі
 |басшысы                 = Anne Grignon ([[2008]]-[[2014]])
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 8,25
 |биiктiктiң түрi         = Биіктігі
 |орталығының биiктігі    = 103—174
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 1702
  |санақ жылы             = 2009
  |тығыздығы              = 206,3
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1
 |DST                     = бар
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 78320
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = INSEE коды
 |сандық идентификаторы   = 78334
 |ортаққордағы санаты     = Lévis-Saint-Nom
 |сайты                   = http://www.levis-saint-nom.fr
 |сайт тілі               = 
}}
'''Леви-Сен-Ном''' ({{lang-fr|Lévis-Saint-Nom}}) — [[Франция]]дағы коммуна. [[Иль-де-Франс]] аймағына қарасты [[Ивелин (департамент)|Ивелин]] департаментінде орналасқан. [[Рамбуе (округ)|Рамбуе]] округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,25 км² шамасында.

Коммунаның [[INSEE коды]] — ''78334'', [[пошта индексі]] — ''78320''.

== Демографиясы ==
[[2009 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1702 адамды құрады&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/departement.asp |title = 2009 жылғы тұрғындар саны |publisher=[[INSEE]] |accessdate=25.11.2012}}{{ref-fr}}&lt;/ref&gt;. Халық тығыздығы — 206,3 адам/км².

{{Демография/FRA/Lévis-Saint-Nom}}

Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006)&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?reg_id=99&amp;ref_id=pop-sexe-age-quinquennal| title=Population selon le sexe et l'âge...2006| language=fr| description = Жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) |publisher=[[INSEE]] | accessdate=25.11.2012}}&lt;/ref&gt;:
{{ЖЖ-Кесте
 | макс=96 | барлығы=1712
 | е0=40 | ә0=40
 | е5=44 | ә5=76
 | е10=48 | ә10=48
 | е15=84 | ә15=52
 | е20=64 | ә20=36
 | е25=16 | ә25=28
 | е30=40 | ә30=28
 | е35=48 | ә35=64
 | е40=80 | ә40=72
 | е45=96 | ә45=72
 | е50=80 | ә50=92
 | е55=72 | ә55=72
 | е60=44 | ә60=44
 | е65=32 | ә65=56
 | е70=28 | ә70=12
 | е75=16 | ә75=28
 | е80=20 | ә80=32
 | е85=0 | ә85=8
}}

== Тағы қараңыз ==
* [[Ивелин департаментінің коммуналары]]

== Дереккөздер ==
{{reflist}}

== Сыртқы сілтемелер ==
{{commonscat|Lévis-Saint-Nom|Леви-Сен-Ном}}
* [http://www.levis-saint-nom.fr Ресми сайты]{{Deadlink|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&amp;codeZone=78334-COM Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121102192800/http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&amp;codeZone=78334-COM |date=2012-11-02 }}
* [http://www.mapquest.com/?q=48.4320,1.5658&amp;zoom=8 «Mapquest» картасында орналасуы]

{{France-geo-stub}}
{{Ивелин департаментінің коммуналары}}

[[Санат:Ивелин департаментінің коммуналары]]</text>
      <sha1>mvlj7zvvoora7tcfl74sfytz28fe6aq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лонь (Сена және Марна)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>438007</id>
    <revision>
      <id>3621554</id>
      <parentid>2917598</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:46:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3621554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6232" sha1="n14eg92fq31gqun47sdvcy8ioi050ot" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = [[Коммуна (Франция)|Коммуна]]
 |қазақша атауы           = Лонь
 |шынайы атауы            = Lognes
 |сурет                   = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Франция
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir= |lat_deg=48.83599033 |lat_min= |lat_sec=
  |lon_dir= |lon_deg=2.62781918 |lon_min= |lon_sec=
  |CoordAddon             = type:city(14756)_region:FR
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 270
 |аймақ картасының өлшемi = 270
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Франция аймақтары{{!}}Аймағы
 |аймағы                  = Иль-де-Франс
 |кестедегі аймақ         = Иль-де-Франс
 |аудан түрі              = Франция департаменттері{{!}}Департаменті
 |ауданы                  = Сена және Марна
 |кестедегі аудан         = Сена және Марна (департамент){{!}}Сена және Марна
 |қауым түрі              = Франция округтері{{!}}Округі
 |қауым                   = Торси (округ){{!}}Торси
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = &lt;!-- [[Франция кантондары|Кантоны]]:&lt;br /&gt; [[Нуазьель (кантон)|Нуазьель]] --&gt;
 |басшының түрi           = Мэр{{!}}Мэрі
 |басшысы                 = Michel Ricart ([[2008]]-[[2014]])
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 4,46
 |биiктiктiң түрi         = Биіктігі
 |орталығының биiктігі    = 70—109
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 14756
  |санақ жылы             = 2009
  |тығыздығы              = 3308,52
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1
 |DST                     = бар
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 77185
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = INSEE коды
 |сандық идентификаторы   = 77258
 |ортаққордағы санаты     = Lognes
 |сайты                   = http://www.mairie-lognes.fr
 |сайт тілі               = 
}}
'''Лонь''' ({{lang-fr|Lognes}}) — [[Франция]]дағы коммуна. [[Иль-де-Франс]] аймағына қарасты [[Сена және Марна (департамент)|Сена және Марна]] департаментінде орналасқан. [[Торси (округ)|Торси]] округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,46 км² шамасында.

Коммунаның [[INSEE коды]] — ''77258'', [[пошта индексі]] — ''77185''.

== Демографиясы ==
[[2009 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14756 адамды құрады&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/departement.asp |title = 2009 жылғы тұрғындар саны |publisher=[[INSEE]] |accessdate=25.11.2012}}{{ref-fr}}&lt;/ref&gt;. Халық тығыздығы — 3308,52 адам/км².

{{Демография/FRA/Lognes}}

Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006)&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?reg_id=99&amp;ref_id=pop-sexe-age-quinquennal| title=Population selon le sexe et l'âge...2006| language=fr| description = Жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) |publisher=[[INSEE]] | accessdate=25.11.2012}}&lt;/ref&gt;:
{{ЖЖ-Кесте
 | макс=749 | барлығы=14611
 | е0=612 | ә0=497
 | е5=508 | ә5=529
 | е10=522 | ә10=578
 | е15=648 | ә15=649
 | е20=723 | ә20=749
 | е25=634 | ә25=681
 | е30=556 | ә30=559
 | е35=475 | ә35=515
 | е40=400 | ә40=479
 | е45=515 | ә45=658
 | е50=558 | ә50=697
 | е55=480 | ә55=423
 | е60=247 | ә60=165
 | е65=106 | ә65=106
 | е70=73 | ә70=99
 | е75=49 | ә75=38
 | е80=11 | ә80=22
 | е85=18 | ә85=32
}}

== Тағы қараңыз ==
* [[Сена және Марна департаментінің коммуналары]]

== Дереккөздер ==
{{reflist}}

== Сыртқы сілтемелер ==
{{commonscat|Lognes|Лонь}}
* [http://www.mairie-lognes.fr Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822063947/http://www.mairie-lognes.fr/ |date=2009-08-22 }}
* [http://www.recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&amp;codeZone=77258-COM Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121021033013/http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&amp;codeZone=77258-COM |date=2012-10-21 }}
* [http://www.mapquest.com/?q=48.83599033,2.62781918&amp;zoom=8 «Mapquest» картасында орналасуы]

{{Сена және Марна департаментінің коммуналары}}

[[Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары]]


{{France-geo-stub}}</text>
      <sha1>n14eg92fq31gqun47sdvcy8ioi050ot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Мақала сұранысы</title>
    <ns>4</ns>
    <id>489612</id>
    <revision>
      <id>3621537</id>
      <parentid>3620235</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:05:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Journalist daryn</username>
        <id>182842</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Қатені түзедім, мәлімет қостым</comment>
      <origin>3621537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15782" sha1="bn9ei3j9enixn9soxseelk3071h8w0q" xml:space="preserve">Дарындылар құпиясы: НИШ пен БИЛ-ге түсудің ең тиімді жолы қандай? 
Кентау қаласы, 2026 жыл. Жыл сайын еліміздегі ең беделді мектептер (НИШ, БИЛ, Дарын) арасындағы бәсекелестік артып келеді. Мыңдаған оқушылар грант иегері атануды армандағанымен, олардың тек санаулысы ғана мақсатына жетеді. Осы орайда «Дарын» мамандандырылған мектебінің оқушысы, болашақ журналист өз тәжірибесімен бөлісіп, емтиханнан сүрінбей өтудің басты құпиясын ашты. Оның айтуынша, заманауи білім беру платформалары бұл бәйгеде жеңіске жетудің басты кепілі.

​Бүгінде білім беру нарығында түрлі дайындық орталықтары жетерлік. Алайда, уақыт пен қашықтықты үнемдеп, ең жоғары нәтиже көрсетуде онлайн формат алға шықты. Соның ішінде елімізге танымал daryn.online платформасы мыңдаған оқушының үздік мектептерге түсуіне тікелей септігін тигізіп отыр.

​Арнайы мектептің 8-сынып оқушысы бұл курстың басты артықшылықтарын былай деп түсіндіреді:

​«Күрделі емтихандарға өз бетінше дайындалу өте қиын. Ал бұл платформаның басты ерекшелігі — мұнда ақпарат өте қарапайым әрі жүйелі түрде берілген. Ең бастысы, тапсырмалар НИШ пен БИЛ-дің нақты емтихан деңгейіне сай құрастырылған. Тек ереже жаттамай, логикалық ойлауды дамытуға үлкен екпін қойылады».


​Мамандардың пікірінше, емтиханда сәттілікке жету тек білімге байланысты емес, сонымен қатар дұрыс бағыт таңдауда. Онлайн курстар оқушыға кез келген уақытта, кез келген аймақта отырып (тіпті шағын қалаларда да) еліміздің ең мықты ұстаздарынан сабақ алуға мүмкіндік береді.

​Арнайы мектептерге түскісі келетін оқушыларға 3 маңызды лайфхак:

​Ерте бастау: Дайындықты соңғы айларға қалдырмай, кем дегенде бір жыл бұрын қолға алу керек; ​Жүйелілік: Күн сайын тапсырмаларды орындап, қатемен жұмыс істеу маңызды; ​Психологиялық дайындық: Тест кезінде уайымды жеңіп, зейінді шоғырландыра білу қажет. 

​Қорыта айтқанда, заманауи білім беру құралдарын тиімді пайдаланған кез келген оқушы арманындағы мектептің табалдырығын аттай алады. Ең бастысы — мақсат пен сапалы бағыт-бағдар.

==Теміржол вокзалы==
===Қазақстан===
====[[Түрксіб]]====
* [[Ақтоғай (станция)]]([[:ru:Актогай (станция)]])
* [[Семипалатинск (станция)]]
* [[Жетыген (станция)]]
* [[Алтынкөл (станция)]]([[:ru:Алтынколь (станция)]], [[:en:Altynkol railway station]])
* [[Арыс-1 (станция)]]
* [[Лұговой (станция)]]
* [[Шымкент (станция)]]
* [[Сары-Агач (станция)]]

====[[Орынбор-Ташкент темір жолы]]====
* [[Туркестан (станция)]]
* [[Қызылорда (станция)]]
* [[Қандыағаш (станция)]]

====Түркменбашы — Ташкент темір жолы====
* [[Жетісай (станция)]]
* [[Маусымдық көші-қон]]

===Ресей===
* [[Барнауыл (станция)]]([[:ru:Барнаул (станция)]])
* [[Новосібір-Главный]]([[:ru:Новосибирск-Главный]], [[:en:Novosibirsk railway station]])
* [[Оренбург (станция)]]([[:ru:Оренбург (станция)]])
* [[Таишет (станция)]]([[:ru:Тайшет (станция)]], [[:en:Tayshet railway station]])

===Өзбекстан===
* [[Самарканд (станция)]]([[:ru:Самарканд (станция)]])

===Қытай Республикасы (Тайвань)===
* [[Тайбэй (станция)]]
* [[Каосюн (станция)]]

===Қытай===
* [[Үрімжі (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐站]], [[:en:Ürümqi railway station]])
* [[Үрімжі Оңтүстік (станция)]]([[:zh:乌鲁木齐南站]], [[:en:Ürümqi South railway station]])
* [[Цзинхэ (станция)]]([[:zh:精河站]])

===Қырғызстан===
* [[Бішкек I]]
* [[Бішкек II]]

===Жапония===
* [[Токио (станция)]]
* [[Шинджуку (станция)]]
* [[Шибуя (станция)]]
* [[Саппоро (станция)]]
* [[Осака (станция)]]

==Музыка==
* [[Пумпуанг Дуанган]] ([[:en:Pumpuang Duangjan]])
* [[Динтара Фунлаб]] ([[:en:Jintara Poonlarp]])
* [[Сурапон Шомбәтхарен]] ([[:en:Suraphol Sombatcharoen]])
* [[Монган Ганкун]] ([[:en:Monkaen Kaenkoon]])
* [[Аырун]] ([[:en:Irene (singer)]])
* [[Сунги]] ([[:en:Kang Seul-gi]])
* [[Ким Џонг-Хјун]] ([[:en:Kim Jong-hyun (singer)]])
* [[Чханйен]] ([[:en:Park Chanyeol]])
* [[Майк Пиромпон]] ([[:en:Mike Phiromphon]])
* [[Лиса Манобан]] ([[:en:Lisa (rapper)]])
* [[Віанг Нарұмон]] ([[:en:Vieng Narumon]])
* [[Тина Карол]] ([[:en:Tina Karol]])
* [[Ой, при лужку, при лужке]]&lt;sup&gt; [[:ru:Ой, при лужку, при лужке|ru]], [[:simple:Oy, pri luzhku|en]], [[:de:Oj, pri luschku, pri luschke|de]]&lt;/sup&gt;

==Футболшылар==
*[[Нобуюки Кодзима]] ([[:en:Nobuyuki Kojima]])
*[[Акира Нарахаси]] ([[:en:Akira Narahashi]])
*[[Наоки Сома]] ([[:en:Naoki Soma]])
*[[Масами Ихара]] ([[:en:Masami Ihara]])
*[[Норио Омура]] ([[:en:Norio Omura]])
*[[Мотохиро Ямагути]] ([[:en:Motohiro Yamaguchi]])
*[[Тэруёси Ито]] ([[:en:Teruyoshi Ito]])
*[[Хидэтоси Наката]] ([[:en:Hidetoshi Nakata]])
*[[Масаси Накаяма]] ([[:en:Masashi Nakayama]])
*[[Хироси Нанами]] ([[:en:Hiroshi Nanami]])
*[[Синдзи Оно]] ([[:en:Shinji Ono]])
*[[Вагнер Лопес]] ([[:en:Wagner Lopes]])
*[[Тосихиро Хаттори]] ([[:en:Toshihiro Hattori]])
*[[Масаюки Окано]] ([[:en:Masayuki Okano]])
*[[Хироаки Морисима]] ([[:en:Hiroaki Morishima]])
*[[Тосихидэ Сайто]] ([[:en:Toshihide Saito]])
*[[Ютака Акита]] ([[:en:Yutaka Akita]])
*[[Сёдзи Дзё]] ([[:en:Shoji Jo]])
*[[Эйсукэ Наканиси]] ([[:en:Eisuke Nakanishi]])
*[[Ёсикацу Кавагути]] ([[:en:Yoshikatsu Kawaguchi]])
*[[Сэйго Нарадзаки]] ([[:en:Seigo Narazaki]])
*[[Такаси Хирано]] ([[:en:Takashi Hirano]])
*[[Такэси Окада]] ([[:en:Takeshi Okada]])
*[[Наоки Мацуда]] ([[:en:Naoki Matsuda]])
*[[Рюдзо Мориока]] ([[:en:Ryuzo Morioka]])
*[[Дзюнъити Инамото]] ([[:en:Junichi Inamoto]])
*[[Акинори Нисидзава]] ([[:en:Akinori Nishizawa]])
*[[Такаюки Судзуки]] ([[:en:Takayuki Suzuki]])
*[[Ацуси Янагисава]] ([[:en:Atsushi Yanagisawa]])
*[[Такаси Фукуниси]] ([[:en:Takashi Fukunishi]])
*[[Кодзи Наката]] ([[:en:Kōji Nakata]])
*[[Цунэясу Миямото]] ([[:en:Tsuneyasu Miyamoto]])
*[[Мицуо Огасавара]] ([[:en:Mitsuo Ogasawara]])
*[[Томокадзу Мёдзин]] ([[:en:Tomokazu Myojin]])
*[[Кадзуюки Тода]] ([[:en:Kazuyuki Toda]])
*[[Дайсукэ Итикава]] ([[:en:Daisuke Ichikawa]])
*[[Хитоси Согахата]] ([[:en:Hitoshi Sogahata]])
*[[Филипп Труссье]] ([[:en:Philippe Troussier]])
*[[Тэруюки Монива]] ([[:en:Teruyuki Moniwa]])
*[[Юити Комано]] ([[:en:Yūichi Komano]])
*[[Ясухито Эндо]] ([[:en:Yasuhito Endō]])
*[[Наохиро Такахара]] ([[:en:Naohiro Takahara]])
*[[Сюнсукэ Накамура]] ([[:en:Shunsuke Nakamura]])
*[[Сэйитиро Маки]] ([[:en:Seiichiro Maki]])
*[[Ёити Дои]] ([[:en:Yoichi Doi]])
*[[Масаси Огуро]] ([[:en:Masashi Oguro]])
*[[Кэйсукэ Цубои]] ([[:en:Keisuke Tsuboi]])
*[[Кейджи Тамада|Кэйдзи Тамада]] ([[:en:Keiji Tamada]])
*[[Акира Кадзи]] ([[:en:Akira Kaji]])
*[[Юдзи Накадзава]] ([[:en:Yuji Nakazawa]])
*[[Юки Абэ]] ([[:en:Yuki Abe]])
*[[Маркус Тулио Танака]] ([[:en:Marcus Tulio Tanaka]])
*[[Ацуто Утида]] ([[:en:Atsuto Uchida]])
*[[Дайсукэ Мацуи]] ([[:en:Daisuke Matsui]])
*[[Синдзи Окадзаки]] ([[:en:Shinji Okazaki]])
*[[Кисё Яно]] ([[:en:Kisho Yano]])
*[[Дайки Ивамаса]] ([[:en:Daiki Iwamasa]])
*[[Кэнго Накамура]] ([[:en:Kengo Nakamura]])
*[[Ясуюки Конно]] ([[:en:Yasuyuki Konno]])
*[[Ёсито Окубо]] ([[:en:Yoshito Ōkubo]])
*[[Макото Хасэбэ]] ([[:en:Makoto Hasebe]])
*[[Такаюки Моримото]] ([[:en:Takayuki Morimoto]])
*[[Эйдзи Кавасима]] ([[:en:Eiji Kawashima]])
*[[Готоку Сакаи]] ([[:en:Gōtoku Sakai]])
*[[Масато Морисигэ]] ([[:en:Masato Morishige]])
*[[Хироси Киётакэ]] ([[:en:Hiroshi Kiyotake]])
*[[Ёитиро Какитани]] ([[:en:Yoichiro Kakitani]])
*[[Сюсаку Нисикава]] ([[:en:Shusaku Nishikawa]])
*[[Тосихиро Аояма]] ([[:en:Toshihiro Aoyama]])
*[[Хотару Ямагути]] ([[:en:Hotaru Yamaguchi]])
*[[Масахико Иноха]] ([[:en:Masahiko Inoha]])
*[[Манабу Сайто]] ([[:en:Manabu Saitō]])
*[[Хироки Сакаи]] ([[:en:Hiroki Sakai]])
*[[Майя Иосида|Мая Ёсида]] ([[:en:Maya Yoshida]])
*[[Сюити Гонда]] ([[:en:Shūichi Gonda]])
*[[Альберто Дзаккерони]] ([[:en:Alberto Zaccheroni]])
*[[Наомити Уэда]] ([[:en:Naomichi Ueda]])
*[[Гэн Сёдзи]] ([[:en:Gen Shoji]])
*[[Ватару Эндо]] ([[:en:Wataru Endo]])
*[[Такаси Усами]] ([[:en:Takashi Usami]])
*[[Масааки Хигасигути]] ([[:en:Masaaki Higashiguchi]])
*[[Рёта Осима]] ([[:en:Ryota Oshima]])
*[[Томоаки Макино]] ([[:en:Tomoaki Makino]])
*[[Косукэ Накамура]] ([[:en:Kosuke Nakamura]])
*[[Акира Нисино]] ([[:en:Akira Nishino (footballer)]])
*[[Кунисиге Камамото]] ([[:en:Kunishige Kamamoto]])

== Компьютерлік ойындар ==
* [[Age of Empires]] ([[:en:Age of Empires (video game)|en]])
* [[Amnesia: The Dark Descent]] ([[:en:Amnesia: The Dark Descent|en]])
* [[Another World (ойын)]] ([[:en:Another World (video game)|en]])
* [[Baldur's Gate]] ([[:en:Baldur's Gate|en]])
* [[Call of Duty (ойын)]] ([[:en:Call of Duty (video game)|en]])
* [[F.E.A.R.]] ([[:en:F.E.A.R.|en]])
* [[Fahrenheit (ойын)]] ([[:en:Fahrenheit (2005 video game)|en]])
* [[Fallout (ойын]] ([[:en:Fallout (video game)|en]])
* [[Gothic (ойын)]] ([[:en:Gothic (video game)|en]])
* [[Guitar Hero (ойын)]] ([[:en:Guitar Hero (video game)|en]])
* [[Half-Life (ойын)]] ([[:en:Half-Life (video game)|en]])
* [[Hearts of Iron]] ([[:en:Hearts of Iron|en]])
* [[Heroes of Might and Magic III]] ([[:en:Heroes of Might and Magic III|en]])
* [[Just Cause]] ([[:en:Just Cause (video game)|en]])
* [[Mafia (ойын)]] ([[:en:Mafia: The City of Lost Heaven|en]])
* [[Mega Man X]] ([[:en:Mega Man X|en]])
* [[Midtown Madness]] ([[:en:Midtown Madness|en]])
* [[Pac-Man]] ([[:en:Pac-Man|en]])
* [[Pong]] ([[:en:Pong|en]])
* [[Persona 4]] ([[:en:Persona 4|en]])
* [[Prince of Persia (1989 ойын)]] ([[:en:Prince of Persia (1989 video game)|en]])
* [[Rayman 3: Hoodlum Havoc]] ([[:en:Rayman 3: Hoodlum Havoc|en]])
* [[Red Dead Redemption]] ([[:en:Red Dead Redemption|en]])
* [[S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl]] ([[:en:S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl|en]])
* [[World of Tanks]] ([[:en:World of Tanks|en]])
=== Компьютерлік ойындар сериясы ===
* [[Assassin's Creed]] ([[:en:Assassin's Creed|en]])
* [[Call of Duty]] ([[:en:Call of Duty|en]])
* [[Devil May Cry]] ([[:en:Devil May Cry|en]])
* [[The Elder Scrolls]] ([[:en:The Elder Scrolls|en]])
* [[Mass Effect]] ([[:en:Mass Effect|en]])
* [[Megami Tensei]] ([[:en:Megami Tensei|en]])
* [[Rayman]] ([[:en:Rayman|en]])
* [[Warcraft]] ([[:en:Warcraft|en]])
* [[Worms (ойындар сериясы)]] ([[:en:Worms (series)|en]])

=== Компьютерлік ойындар жасаушы ===
* [[2K Games]] ([[:en:2K Games|en]])
* [[Activision]] ([[:en:Activision|en]])
* [[Bethesda Softworks]] ([[:en:Bethesda Softworks|en]])
* [[BioWare]] ([[:en:BioWare|en]])
* [[Capcom]] ([[:en:Capcom|en]])
* [[Electronic Arts]] ([[:en:Electronic Arts|en]])
* [[Konami]] ([[:en:Konami|en]])
* [[Microsoft Studios]] ([[:en:Microsoft Studios|en]])
* [[Square Enix]] ([[:en:Square Enix|en]])
* [[Ubisoft]] ([[:en:Ubisoft|en]])

'''Please write your article requests to be written in Kazakh on this page. The article names in English have to be listed in the alphabetical order.'''
* [[:en:Air China]] - [[Air China]]
* [[:en:Azerbaijani rug]] - [[Әзірбайжан кілемдері]]
* [[:en:China Central Television]] - http://kazakh.cntv.cn/
* [[:en:China Eastern Airlines]] - [[China Eastern Airlines]]
* [[:en:China Southern Airlines]] - [[China Southern Airlines]]
* [[:en:Dani Rodrik]]  - [[Дэни Родрик]]
* [[:en:Dumitru Găleșanu]]  - [[Думитру Гәлешану]]
* [[:en:Foreign relations of Azerbaijan]] - [[Әзірбайжанның сыртқы саясаты]]
* [[:en:Hainan Airlines]] - [[Hainan Airlines]]
* [[:en:Kamen Rider]] - [[Kamen Rider]]
* [[:en:Kamen Rider Ryuki]] - [[Kamen Rider Ryuki]]
* [[:en:Kamen Rider Zero-One]] - [[Kamen Rider Zero-One]]
* [[:en:Tianjin Airlines]]  - [[Tianjin Airlines]]
* [[:en:Ultraman]] - [[Ultraman(франшиза)]]
* [[:en:UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists]] - [[Адамзаттың материалдық емес мәдени мұра тізімі]]
* [[:en:Vrahovice]]  - [[Враговице]]
* [[:pt:Nadia Pariss]]  - [[Надя Парисс]]
* [[:en:Opera in Azerbaijan]] - [[Әзірбайжандағы опера өнері]]
* [[:en:Mode Gakuen Cocoon Tower]]
* [[:en:Yui Ogura]]
* [[:en:Haruka Yoshimura]]

==Тағы қараңыз==
*[[Уикипедия:Маңыздылығы жоғары жазылмаған мақалалардың толық емес тізімі]]
*[[Уикипедия:Барлық Уикипедияларда болуы тиіс мақала тізімі]]
* [[Odysee]] ([[:en:Odysee|en]])</text>
      <sha1>bn9ei3j9enixn9soxseelk3071h8w0q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі</title>
    <ns>4</ns>
    <id>491233</id>
    <revision>
      <id>3621449</id>
      <parentid>3621091</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:00:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3621449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17100" sha1="jg2b5tw688ysmxc4swfbfe9eqejji9e" xml:space="preserve">{{ambox
 |type       = notice
 |text       = Бұл бетте қазіргі [[Уикипедия:Администраторлар|Уикипедия админдерінің]] белсенділік статистикасы көрсетілген, бағандар бойынша өсу не кему ретімен орналастыруға болады. &lt;br /&gt;

&lt;small&gt;Мәліметтер [https://xtools.wmcloud.org/ec&amp;uselang=kk X!'s Tools]-тан  алынған.&lt;/small&gt;
}}
{{StatInfo}}
== Шартты белгілер ==
[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді админдер ерекшеленген;
[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді емес админдер ерекшеленген;
[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және солғын түспен бұрынғы админдер ерекшеленген.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Админ әрекеттері
|-
| Бұғаттау әрекеттері || [[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды бұғаттағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]][[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды қайта бұғаттағандары || [[File:User-welcome.png|25px]] Қатысушылардың бұғатынан босатқандары ||
|-
| Қорғау әрекеттері || [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қорғағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]] [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қайталап қорғағандары || [[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=]] Беттердің қорғанысын алғандары ||
|-
| Жою әрекеттері||[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді жойғандары || [[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=]] Нұсқаларды жойғандары (revision delete) || [[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=]] Журналдарды жойғандары (log delete) || [[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қалпына келтіргендері
|-
| Басқа әрекеттер || [[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=]] Құқық өзгерткендері ||[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=]] Импорттағандары  ||[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=]] AbuseFilter өзгерткендері || [[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=]] Контент моделін өзгерткендері 
|-
| [[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=]] Барлығының қосындысы
|-
|}

== Тізім ==
&lt;!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:START --&gt;
{|class=&quot;wikitable sortable plainlinks; ts-stickytableheader&quot; style=&quot;text-align:right; width:100%; font-size:100; background: #ffffff&quot;
|-
!&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;#&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;Админ аты&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:User-welcome.png|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]
|-
|align=center|1||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymov#general-stats 35392]||623||26||18||263||28||3||34253||8||0||170||0||0||0||0
|-
|align=center|2||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arystanbek#general-stats 28569]||275||6||9||1307||42||7||26221||22||7||300||21||7||328||17
|-
|align=center|3||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Нұрлан_Рахымжанов#general-stats 14883]||417||21||19||106||17||3||13692||37||13||513||45||0||0||0
|-
|align=center|4||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bolatbek|{{color|grey|Bolatbek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bolatbek#general-stats 5355]||18||0||0||116||20||2||5152||5||0||23||0||0||19||0
|-
|align=center|5||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Салиха|Салиха]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Салиха#general-stats 4269]||0||0||0||235||0||26||3998||0||0||10||0||0||0||0
|-
|align=center|6||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlefZet|{{color|grey|AlefZet}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlefZet#general-stats 3721]||96||0||20||164||1||14||3358||0||0||68||0||0||0||0
|-
|align=center|7||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bekus|{{color|grey|Bekus}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bekus#general-stats 3615]||19||2||0||20||5||6||3553||0||0||10||0||0||0||0
|-
|align=center|8||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ulan|{{color|grey|Ulan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ulan#general-stats 3263]||18||0||2||3||0||0||3235||0||0||5||0||0||0||0
|-
|align=center|9||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:ArystanbekBot|ArystanbekBot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/ArystanbekBot#general-stats 2942]||0||0||0||0||0||0||2942||0||0||0||0||0||0||0
|-
|align=center|10||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/1nter_pares#general-stats 2733]||271||7||6||348||8||14||2067||0||4||8||0||0||0||0
|-
|align=center|11||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sibom|{{color|grey|Sibom}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sibom#general-stats 2500]||28||1||1||5||3||7||2440||0||0||15||0||0||0||0
|-
|align=center|12||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJin|{{color|grey|GaiJin}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJin#general-stats 1420]||36||0||0||10||3||3||1300||0||0||14||54||0||0||0
|-
|align=center|13||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Batyrbek.kz#general-stats 1276]||70||0||3||6||2||1||1171||0||0||7||16||0||0||0
|-
|align=center|14||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurken|Nurken]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken#general-stats 1177]||37||0||0||11||17||0||1101||0||0||11||0||0||0||0
|-
|align=center|15||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GanS NIS|{{color|grey|GanS NIS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GanS_NIS#general-stats 1089]||12||0||2||3||0||0||1029||0||0||43||0||0||0||0
|-
|align=center|16||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Amangeldi_Mukhamejan#general-stats 855]||9||1||1||26||3||2||774||0||0||30||1||0||7||1
|-
|align=center|17||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kaiyr#general-stats 829]||116||89||10||13||13||2||560||0||0||22||3||0||1||0
|-
|align=center|18||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Polat Alemdar|{{color|grey|Polat Alemdar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Polat_Alemdar#general-stats 806]||5||0||0||600||60||0||136||0||0||5||0||0||0||0
|-
|align=center|19||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|{{color|grey|Мықтыбек Оразтайұлы}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Мықтыбек_Оразтайұлы#general-stats 738]||1||0||0||19||1||1||649||0||0||67||0||0||0||0
|-
|align=center|20||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlibekKS|{{color|grey|AlibekKS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlibekKS#general-stats 695]||18||0||50||7||0||0||611||0||0||9||0||0||0||0
|-
|align=center|21||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ashina|Ashina]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ashina#general-stats 460]||1||0||0||16||3||2||418||1||0||13||6||0||0||0
|-
|align=center|22||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sagzhan#general-stats 410]||15||0||7||31||6||1||334||0||0||16||0||0||0||0
|-
|align=center|23||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Qarakesek|{{color|grey|Qarakesek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Qarakesek#general-stats 224]||19||1||25||0||2||37||114||0||0||14||12||0||0||0
|-
|align=center|24||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Daniyar|{{color|grey|Daniyar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Daniyar#general-stats 80]||6||0||0||1||0||0||70||0||0||1||2||0||0||0
|-
|align=center|25||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJinBot|{{color|grey|GaiJinBot}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJinBot#general-stats 79]||0||0||0||0||0||0||79||0||0||0||0||0||0||0
|-
|align=center|26||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurtenge#general-stats 76]||0||0||0||5||0||0||64||5||0||2||0||0||0||0
|-
|align=center|27||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arruah|{{color|grey|Arruah}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arruah#general-stats 8]||0||0||0||0||0||0||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|align=center|28||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nick jan|{{color|grey|Nick jan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nick_jan#general-stats 7]||1||0||0||0||0||0||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|align=center|29||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymovbot|Kasymovbot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymovbot#general-stats 0]||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0
|}
&lt;!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:END --&gt;
{{clear}}


== Администраторлардың_нақты_белсенділіктері ==
Белсенділіктердің түспен белгіленуі:

* &lt;span style=&quot;background-color:#00ff33&quot;&gt;[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Жасыл]]&lt;/span&gt; — соңғы әрекетін жасағанына 180 күн толмаған ([0-180])
* &lt;span style=&quot;background-color:#00ccff&quot;&gt;[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Көк]]&lt;/span&gt; — соңғы әрекетін жасағанына 180-нен 360 күн аралығында уақыт өткен ([360-180])
* &lt;span style=&quot;background-color:#ff3300&quot;&gt;[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Қызыл]]&lt;/span&gt; — соңғы әрекетін жасағанына 360 күннен асып кеткен ([360&lt;])


{{Wikistats}}

[[Санат:Уикипедия:Уикипедия статистикалары]]</text>
      <sha1>jg2b5tw688ysmxc4swfbfe9eqejji9e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Белсенді қатысушылар</title>
    <ns>4</ns>
    <id>492279</id>
    <revision>
      <id>3621163</id>
      <parentid>3620669</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:01:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>36112</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Рейтингті жаңарту</comment>
      <origin>3621163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6794" sha1="row7d2n30ajfi1dfizs13v8k2mmzcll" xml:space="preserve">{{/begin|200}}
|-
| 1 || [[User:Sagzhan|Sagzhan]] || [[Special:Contributions/Sagzhan|{{formatnum:2072}}]] || {{Permissions|Sagzhan}}
|-
| 2 || [[User:1nter pares|1nter pares]] || [[Special:Contributions/1nter pares|{{formatnum:2034}}]] || {{Permissions|1nter pares}}
|-
| 3 || [[User:Мағыпар|Мағыпар]] || [[Special:Contributions/Мағыпар|{{formatnum:1608}}]] || {{Permissions|Мағыпар}}
|-
| 4 || [[User:Орел Карл|Орел Карл]] || [[Special:Contributions/Орел Карл|{{formatnum:759}}]] || {{Permissions|Орел Карл}}
|-
| 5 || [[User:Nurken|Nurken]] || [[Special:Contributions/Nurken|{{formatnum:268}}]] || {{Permissions|Nurken}}
|-
| 6 || [[User:Kasymov|Kasymov]] || [[Special:Contributions/Kasymov|{{formatnum:248}}]] || {{Permissions|Kasymov}}
|-
| 7 || [[User:Kaiyr|Kaiyr]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Kaiyr}}
|-
| 8 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:152}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 9 || [[User:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] || [[Special:Contributions/RaiymbekZh|{{formatnum:142}}]] || {{Permissions|RaiymbekZh}}
|-
| 10 || [[User:Aldogarov|Aldogarov]] || [[Special:Contributions/Aldogarov|{{formatnum:142}}]] || {{Permissions|Aldogarov}}
|-
| 11 || [[User:ShadZ01|ShadZ01]] || [[Special:Contributions/ShadZ01|{{formatnum:137}}]] || {{Permissions|ShadZ01}}
|-
| 12 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:135}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}}
|-
| 13 || [[User:Салиха|Салиха]] || [[Special:Contributions/Салиха|{{formatnum:130}}]] || {{Permissions|Салиха}}
|-
| 14 || [[User:Casserium|Casserium]] || [[Special:Contributions/Casserium|{{formatnum:125}}]] || {{Permissions|Casserium}}
|-
| 15 || [[User:Madi Dos|Madi Dos]] || [[Special:Contributions/Madi Dos|{{formatnum:123}}]] || {{Permissions|Madi Dos}}
|-
| 16 || [[User:Kazakhkingofprince|Kazakhkingofprince]] || [[Special:Contributions/Kazakhkingofprince|{{formatnum:98}}]] || {{Permissions|Kazakhkingofprince}}
|-
| 17 || [[User:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] || [[Special:Contributions/Rasulbek Adil|{{formatnum:87}}]] || {{Permissions|Rasulbek Adil}}
|-
| 18 || [[User:Көперхан Анаргүл|Көперхан Анаргүл]] || [[Special:Contributions/Көперхан Анаргүл|{{formatnum:74}}]] || {{Permissions|Көперхан Анаргүл}}
|-
| 19 || [[User:Амина Жанаковна|Амина Жанаковна]] || [[Special:Contributions/Амина Жанаковна|{{formatnum:64}}]] || {{Permissions|Амина Жанаковна}}
|-
| 20 || [[User:Садықова Ақгүл|Садықова Ақгүл]] || [[Special:Contributions/Садықова Ақгүл|{{formatnum:58}}]] || {{Permissions|Садықова Ақгүл}}
|-
| 21 || [[User:Nurkhan|Nurkhan]] || [[Special:Contributions/Nurkhan|{{formatnum:58}}]] || {{Permissions|Nurkhan}}
|-
| 22 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 23 || [[User:Tuttiorchestra687|Tuttiorchestra687]] || [[Special:Contributions/Tuttiorchestra687|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Tuttiorchestra687}}
|-
| 24 || [[User:Bkozhykov|Bkozhykov]] || [[Special:Contributions/Bkozhykov|{{formatnum:50}}]] || {{Permissions|Bkozhykov}}
|-
| 25 || [[User:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] || [[Special:Contributions/MuratbekErkebulan|{{formatnum:48}}]] || {{Permissions|MuratbekErkebulan}}
|-
| 26 || [[User:Almatrkh|Almatrkh]] || [[Special:Contributions/Almatrkh|{{formatnum:48}}]] || {{Permissions|Almatrkh}}
|-
| 27 || [[User:NaziraBimakova|NaziraBimakova]] || [[Special:Contributions/NaziraBimakova|{{formatnum:48}}]] || {{Permissions|NaziraBimakova}}
|-
| 28 || [[User:Арай Дүйсекенова|Арай Дүйсекенова]] || [[Special:Contributions/Арай Дүйсекенова|{{formatnum:44}}]] || {{Permissions|Арай Дүйсекенова}}
|-
| 29 || [[User:TalgatSnow|TalgatSnow]] || [[Special:Contributions/TalgatSnow|{{formatnum:42}}]] || {{Permissions|TalgatSnow}}
|-
| 30 || [[User:Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] || [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|{{formatnum:41}}]] || {{Permissions|Қызғалдақ 1986}}
|-
| 31 || [[User:Шерова Ринат Амангелдиевна|Шерова Ринат Амангелдиевна]] || [[Special:Contributions/Шерова Ринат Амангелдиевна|{{formatnum:30}}]] || {{Permissions|Шерова Ринат Амангелдиевна}}
|-
| 32 || [[User:Coffee86|Coffee86]] || [[Special:Contributions/Coffee86|{{formatnum:30}}]] || {{Permissions|Coffee86}}
|-
| 33 || [[User:Aiman Tauman|Aiman Tauman]] || [[Special:Contributions/Aiman Tauman|{{formatnum:29}}]] || {{Permissions|Aiman Tauman}}
|-
| 34 || [[User:Ashina|Ashina]] || [[Special:Contributions/Ashina|{{formatnum:26}}]] || {{Permissions|Ashina}}
|-
| 35 || [[User:Бақтыгүл|Бақтыгүл]] || [[Special:Contributions/Бақтыгүл|{{formatnum:25}}]] || {{Permissions|Бақтыгүл}}
|-
| 36 || [[User:Ayazhan10|Ayazhan10]] || [[Special:Contributions/Ayazhan10|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|Ayazhan10}}
|-
| 37 || [[User:Мейіржан Ерсаинов|Мейіржан Ерсаинов]] || [[Special:Contributions/Мейіржан Ерсаинов|{{formatnum:20}}]] || {{Permissions|Мейіржан Ерсаинов}}
|-
| 38 || [[User:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] || [[Special:Contributions/Ерден Карсыбеков|{{formatnum:20}}]] || {{Permissions|Ерден Карсыбеков}}
|-
| 39 || [[User:Маржан 1973|Маржан 1973]] || [[Special:Contributions/Маржан 1973|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Маржан 1973}}
|-
| 40 || [[User:Balaburgem|Balaburgem]] || [[Special:Contributions/Balaburgem|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Balaburgem}}
|-
| 41 || [[User:Aidyn93|Aidyn93]] || [[Special:Contributions/Aidyn93|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Aidyn93}}
|-
| 42 || [[User:Nurtenge|Nurtenge]] || [[Special:Contributions/Nurtenge|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Nurtenge}}
|-
| 43 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 44 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Ziv}}
|-
| 45 || [[User:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] || [[Special:Contributions/Alphy Haydar|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Alphy Haydar}}
|-
| 46 || [[User:Қатысушы Апельсин|Қатысушы Апельсин]] || [[Special:Contributions/Қатысушы Апельсин|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Қатысушы Апельсин}}
{{/end}}</text>
      <sha1>row7d2n30ajfi1dfizs13v8k2mmzcll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Михаил Иванович Глинка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>500955</id>
    <revision>
      <id>3621247</id>
      <parentid>3587438</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:45:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10721" sha1="nv9jr1ofdqrw7e2n5nwme6vwgmpapcz" xml:space="preserve">{{Тұлға
 |Есімі = Михаил Иванович Глинка
 |Шынайы есімі = 
 |Сурет = Glinka 1856.jpg
 |Сурет ені =
 |Сурет атауы  = Михаил Иванович Глинка, 1856 жыл 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Туған күні = 01.06.1804
 |Туған жері = Новоспасское с-сы, Смоленск облысы
 |Мансабы = [[композитор]], орыс классикалық музыкасының негізін салушысы
 |Азаматтығы = Ресей
 |Ұлты = орыс
 |Қайтыс болған күні = 15.02.1857
 |Қайтыс болған жері = [[Берлин]], [[Германия]]
 |Әкесі = Ивана Николаевича Глинка
 |Анасы = 
 |Жұбайы = Марья Петровна Иванова
 |Балалары = 
 |Марапаттары = 
 |Сайты =  
 |Танымал шәкірттері = 
 |Commons = 
}} 

'''Михаил Иванович Глинка''' - (01.06.1804, Новоспасское ауылы, қазіргі Смоленск облысы - 15.02.1857, [[Берлин]]) - орыс композиторы, орыс классикалық музыкасының негізін салушысы.

Помещик отбасында туған, балалық шағын Новоспасское ауылында әкесінің алпауыт қожалығында өткізді. Болашақ композитор жасынан халық музыкасынан  сусындайды, шаруалардың жүрек тебіренткен мұңды әндері мен әкесінің туысы А.А. Глинканы басыбайлы шаруалардан құраған меншікті оркестрі орындаған музыкалық шығамалары Глинкаға зор әсер етті. Ол 10-11 жасында фортепьяно мен скрипка ойнай бастады. 14 жастағы Глинканы әкесі Петербург Басты пед.училищесінің жанындағы Благородный Пансионына оқуға берді.(1818 жыл).

[[Сурет:M.I. Glinka Monument SPB.jpg|thumb|Санкт-Петербургтағы Театралдық алаңдағы  М.И. Глинкаға ескерткіш]]
Пансионды бітірген соң Глинка Кавказға сапар шегеді, жергілікті халық музыкасымен танысады.

1830 жылы шетелге аттанған композитор Италияда үш жылдай болып, музыкалық білімін толықтыра түсті. В.Беллини, Г. Доницетти сияқты атақты композиторлармен кездеседі. Қайту сапарында Вена арқылы Германияда болып, Берлинде белгілі музыкалық теоретигі З. Деннен сабақ алады. Бірақ Глинка шетелдік сапарына сын көзімен қарап, орыстық ұлттық операсын тудыруды армандайды.&lt;br /&gt;
1812 жылғы Отан соғысы, ілгерішіл қоғамдық қозғалыс және орыс мәдениеті Глинканың шығармашылығынан жан-жақты көрініс тапты. Композитор шығармаларында халық музыкасының әсемдігі мен профессионалдық шеберліктің аса жоғары жетістіктері ғажайып үндестікпен ұштасты.&lt;br /&gt;
Глинка шығармашылығы орыстың ұлттық музыкалық стилінің есеюіне себепші болды.&lt;br /&gt;
&quot;Иван Сусанин&quot; операсында халықтық патриотизм идеясы шешім тапса, &quot;Руслан и Людмила&quot; операсы халықтың ұлылығына деген сенім мен өмір сұлулығын жыр етеді.&lt;br /&gt;
Классикалық орыс операсын тудырған Глинка ұлттық симфонизмге негіз болған тамаша шығармалар жазып ( &quot;Камаринская&quot;, т.б.), орыс вокалдық лирикасының тарихында жаңа дәуірдің бетін ашты. &lt;br /&gt;
Глинканың &quot;Испан увертюрасы&quot; дүние жүзінде симфониялық оркестрге  музыкалық фольклорды өңдеудің бастамасы болды. Композитор өзінің шығармашылғында украин, поляк, фин, итальян, сондай-ақ шығыс халықтарының образдары мен әуендерін шеберлікпен бейнеледі.

== Өмірбаяны ==
Михаил Глинка 1804 жылдың 20 мамырында (1 маусымында) Смоленск губерниясының Новоспасск ауылында, өзінің әкесі капитан Иван Николаевич Глинка иелігінде дүниеге келген. Композитордың арғы атасы Глинканың отбасынан шыққан — Викторин Владислав Глинка (польск. Wiktoryn Wladyslaw Glinka) болды. Польшаның Смоленскіден айырылған кезінде 1654 жылы В.В. Глинка Ресей бодандығын қабылдап, православие дінін қабылдады.

1833 жылдың шілдесінде Глинка Берлинге жол жүреді, жол ортасында Венада тоқтайды. Берлинде Глинка, неміс теоретигі Зигфрид Деннің басшылығымен композиция, полифония, аспаптандыру пәндерінен дәріс алды. 1834 жылы өзінің әкесінің қайтыс болғаны туралы ақпарат алып, Глинка тез арада Ресейге оралады.

Глинка орыс ұлттық операларын жасау үшін кең жоспарлар құрады. Операға арналған сюжетті көп іздестіргеннен соң Глинка, В. Жуковскийдің кеңесі бойынша, Иван Сусанин туралы тартуларға келіп тоқтайды. 1835 жылдың сәуір айының соңында Глинка өзінің алыс туысқаны Мария Петровна Ивановамен некелеседі. Осыдан кейін жас жұбайлар Новоспасск ауылына қайтады, онда Глинка операны жазуға кіріседі.

Михаил Иванович Глинка 1857 жылдың 15 ақпанында Берлинде қайтыс болып, Лютеран зиратында жерленген. Сол жылдың мамыр айында Глинканың кіші қарындасы Людмиланың сұрауы бойынша композитордың күлі Санкт-Петербургке көшіріліп Тихвин зиратында қайта жерленді.

Глинканың күлін Берлиннен Ресейге апара жатқанда оның табытының сыртына «Фарфор» деп жазды. Егер де Глинканың достарымен бірге шығарған  «Иван Сусанин» қойылымын еске түсірсе бұл өте символикалық нәрсе. Глинканың зиратында И.И. Горностаев эскизы бойынша жасалған ескерткіш орнатылған.

Берлиндегі орыс православиелік зиратында Глинкаға арналған мемориальды ескерткіш бар.

== Глинка туралы естелік ==
Глинкаға арналған алғашқы ескерткіш 1885-87 жж. Смоленск бағында жасалған. Революцияға дейінгі Глинканың ескерткіші Киев жерінде де сақталған. 1884 жылдан 1917 жылдар аралығында Ресей империясында Глинка сыйлықтары беріліп отырды.  Сталин кезеңінде «Мосфильмде» екі биографиялық фильм түсірілді — «Глинка» (1946) және «Глинка композиторы» (1952). Композитордың туғанына 150-жыл толуына байланысты оның аты Мемлекеттік академиялық капеллаға берілді. 1982 жылдың мамыр айының соңында композитордың туған жері Новоспасскіде М.И. Глинкаға арналған мұражай ашылды.

== Негізгі шығармалары ==

Опералары
* «Патша үшін берілген өмір» («Иван Сусанин») (1836)
* «Руслан және Людмила» (1837—1842)

Симфониялық шығармалары:
* Екі орыс тақырыбына арналған симфониялар (1834 жылы Виссарион Шебалин аяқтап оркестрледі)
* Н.В. Кукольниктің «Холмский Князі» трагедиясына арналған музыка (1842)
* Испан увертюрасы № 1 «Арагон хоты тақырыбына арналған жарқын каприччо» (1845)
* «Камариндық», екі орыс тақырыбына арналған фантазия (1848)

== Әдебиет ==
* “Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998
* Асафьев Б.В. Глинка. — М., 1947; 1950; Л., 1978.
* Бернштейн Н.Д. Михаил Иванович Глинка. — СПб., 1904.
* Вальтер В. Опера Глинки «Руслан и Людмила». — СПб., 1903.
* Васина-Гроссман В. Жизнь Глинки. — М.: Государственное музыкальное издательство, 1957.

{{Уикилендірілсін}}

[[Санат:Сазгерлер]]</text>
      <sha1>nv9jr1ofdqrw7e2n5nwme6vwgmpapcz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бұжыр Бөлекұлы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>502621</id>
    <revision>
      <id>3621391</id>
      <parentid>3491533</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T05:53:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiman Tauman</username>
        <id>182650</id>
      </contributor>
      <origin>3621391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4048" sha1="k6l1z69uf99s2chc5z6ltm302paw8cr" xml:space="preserve">{{Тұлға
 |Есімі                 = Бұжыр батыр
 |Шынайы есімі          = 
 |Сурет                 = Бұжыр Батырдың сауыты.Актөбе музейі 4.jpg
 |ені                   = 250px
 |Сурет атауы           = Бұжыр Батырдың сауыты. Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі &quot;Қазақ хандығы&quot; залы.
 |Туған кездегі есімі   = 
 |Толық есімі           = 
 |Туған күні            = 
 |Туған жері            = 
 |Қайтыс болған күні    = 
 |Қайтыс болған жері    = 
 |Азаматтығы            = 
 |Ұлты                  = қазақ
 |Мансабы               = батыр
 |Белсенді жылдары      = 
 |Білімі                = 
 |Мамандығы             = 
 |Не үшін белгілі       = 
 |Партиясы              = 
 |Әкесі                 = Бөлек
 |Анасы                 = 
 |Жұбайы                = 
 |Серігі                = &lt;!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --&gt;
 |Балалары              = Назар, Шүрен, Ақмалай, Бұғалай, Олжабай &lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Адаев.А.Ш. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Әлім.Шекті Мәку ұрпағының шежіресі |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ақтөбе |баспасы=&quot;А-Полиграфия&quot; |жыл=2014 |томы= |беттері=62 |барлық беті=512 |сериясы= |isbn=978-601-7569-06-8 |тиражы= }}&lt;/ref&gt;
 |Отбасы                = &lt;!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --&gt;
 |Марапаттары           = 
 |Қолтаңбасы            = 
 |Сайты                 = 
 |Басқалары             = 
 |Commons               = 
}}

'''Бұжыр Бөлекұлы''' — / т.қ.ж. белгісіз/, '''[[Алшын]]''' тайпасының Әлім рулар бірлестігінің [[Шекті]] руының Қалу-Мәку атты адамынан - Бөлек - Бұжыр тарайды . Бұжыр - қалмақтармен соғысқан Жем бойының әруақты ері. Шамасы бұдан 350-400 жыл бұрын өмір сүрген. Бұжыр палуан тұлғалы, қайратты да ірі болған. '''[[Алшын]]''' мен қалмақ соғысында аса ерлікпен көзге түскен. Дүниеден өтерінде сауытын үлкен баласы Назарға, дулығасын - Шүренге, қылышын - Жекей атты әйелінен туған бір баласына берген деп айтылады. Сауыты - темір шынжырдан тоқылған кең көйлек сияқты дүние, ілгегі де шыншыр іспетті дөңгелек екен. Назарда екі батыр болған - Жәлімбет, Тыным. Кейін сауыт Тынымға, найзасы - Жәлімбетке тапсырылады. Сөйтіп сауыт қолдан - қолға көшіп,  Дүзмағамбеттегі Абылази (1925 ж. туған) үйінде сақталған . Қатал заман кесірінен сауыт 40 жыл жер астында жатып, тот басып, 1977 жылы кездейсоқ табылған. Сауыт қазіргі уақытта Ақтөбе облыстық мұражайында сақтаулы.&lt;ref&gt;А7-Ақтөбе : Энциклопедия - Ақтөбе . &quot;Отандастар - Полиграфия&quot; ЖШС , 2001 жыл.&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Тарихи тұлғалар]]</text>
      <sha1>k6l1z69uf99s2chc5z6ltm302paw8cr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621392</id>
      <parentid>3621391</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T05:55:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiman Tauman</username>
        <id>182650</id>
      </contributor>
      <origin>3621392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4060" sha1="smprffsg6yhs4dm9gab21tnrhd8qo20" xml:space="preserve">{{Тұлға
 |Есімі                 = Бұжыр батыр
 |Шынайы есімі          = 
 |Сурет                 = Бұжыр Батырдың сауыты.Актөбе музейі 4.jpg
 |ені                   = 250px
 |Сурет атауы           = Бұжыр Батырдың сауыты. Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі &quot;Қазақ хандығы&quot; залы.
 |Туған кездегі есімі   = 
 |Толық есімі           = 
 |Туған күні            = 
 |Туған жері            = 
 |Қайтыс болған күні    = 
 |Қайтыс болған жері    = 
 |Азаматтығы            = 
 |Ұлты                  = қазақ
 |Мансабы               = [[батыр]]
 |Белсенді жылдары      = 
 |Білімі                = 
 |Мамандығы             = 
 |Не үшін белгілі       = 
 |Партиясы              = 
 |Әкесі                 = Бөлек
 |Анасы                 = 
 |Жұбайы                = 
 |Серігі                = &lt;!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --&gt;
 |Балалары              = [[Назар]], [[Шүрен]], Ақмалай, Бұғалай, Олжабай &lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Адаев.А.Ш. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Әлім.Шекті Мәку ұрпағының шежіресі |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ақтөбе |баспасы=&quot;А-Полиграфия&quot; |жыл=2014 |томы= |беттері=62 |барлық беті=512 |сериясы= |isbn=978-601-7569-06-8 |тиражы= }}&lt;/ref&gt;
 |Отбасы                = &lt;!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --&gt;
 |Марапаттары           = 
 |Қолтаңбасы            = 
 |Сайты                 = 
 |Басқалары             = 
 |Commons               = 
}}

'''Бұжыр Бөлекұлы''' — / т.қ.ж. белгісіз/, '''[[Алшын]]''' тайпасының Әлім рулар бірлестігінің [[Шекті]] руының Қалу-Мәку атты адамынан - Бөлек - Бұжыр тарайды . Бұжыр - қалмақтармен соғысқан Жем бойының әруақты ері. Шамасы бұдан 350-400 жыл бұрын өмір сүрген. Бұжыр палуан тұлғалы, қайратты да ірі болған. '''[[Алшын]]''' мен қалмақ соғысында аса ерлікпен көзге түскен. Дүниеден өтерінде сауытын үлкен баласы Назарға, дулығасын - Шүренге, қылышын - Жекей атты әйелінен туған бір баласына берген деп айтылады. Сауыты - темір шынжырдан тоқылған кең көйлек сияқты дүние, ілгегі де шыншыр іспетті дөңгелек екен. Назарда екі батыр болған - Жәлімбет, Тыным. Кейін сауыт Тынымға, найзасы - Жәлімбетке тапсырылады. Сөйтіп сауыт қолдан - қолға көшіп,  Дүзмағамбеттегі Абылази (1925 ж. туған) үйінде сақталған . Қатал заман кесірінен сауыт 40 жыл жер астында жатып, тот басып, 1977 жылы кездейсоқ табылған. Сауыт қазіргі уақытта Ақтөбе облыстық мұражайында сақтаулы.&lt;ref&gt;А7-Ақтөбе : Энциклопедия - Ақтөбе . &quot;Отандастар - Полиграфия&quot; ЖШС , 2001 жыл.&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Тарихи тұлғалар]]</text>
      <sha1>smprffsg6yhs4dm9gab21tnrhd8qo20</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621393</id>
      <parentid>3621392</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:00:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiman Tauman</username>
        <id>182650</id>
      </contributor>
      <origin>3621393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4071" sha1="iap2h83jlucqqkkjqpmczoat5751kbs" xml:space="preserve">{{Тұлға
 |Есімі                 = Бұжыр батыр
 |Шынайы есімі          = 
 |Сурет                 = Бұжыр Батырдың сауыты.Актөбе музейі 4.jpg
 |ені                   = 250px
 |Сурет атауы           = Бұжыр Батырдың сауыты. Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі &quot;Қазақ хандығы&quot; залы.
 |Туған кездегі есімі   = 
 |Толық есімі           = 
 |Туған күні            = 
 |Туған жері            = 
 |Қайтыс болған күні    = 
 |Қайтыс болған жері    = 
 |Азаматтығы            = 
 |Ұлты                  = қазақ
 |Мансабы               = [[батыр]]
 |Белсенді жылдары      = 
 |Білімі                = 
 |Мамандығы             = 
 |Не үшін белгілі       = 
 |Партиясы              = 
 |Әкесі                 = Бөлек
 |Анасы                 = 
 |Жұбайы                =  Жекей
 |Серігі                = &lt;!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --&gt;
 |Балалары              = [[Назар]], [[Шүрен]], Ақмалай, Бұғалай, Олжабай &lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Адаев.А.Ш. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Әлім.Шекті Мәку ұрпағының шежіресі |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ақтөбе |баспасы=&quot;А-Полиграфия&quot; |жыл=2014 |томы= |беттері=62 |барлық беті=512 |сериясы= |isbn=978-601-7569-06-8 |тиражы= }}&lt;/ref&gt;
 |Отбасы                = &lt;!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --&gt;
 |Марапаттары           = 
 |Қолтаңбасы            = 
 |Сайты                 = 
 |Басқалары             = 
 |Commons               = 
}}

'''Бұжыр Бөлекұлы''' — / т.қ.ж. белгісіз/, '''[[Алшын]]''' тайпасының Әлім рулар бірлестігінің [[Шекті]] руының Қалу-Мәку атты адамынан - Бөлек - Бұжыр тарайды . Бұжыр - қалмақтармен соғысқан Жем бойының әруақты ері. Шамасы бұдан 350-400 жыл бұрын өмір сүрген. Бұжыр палуан тұлғалы, қайратты да ірі болған. '''[[Алшын]]''' мен қалмақ соғысында аса ерлікпен көзге түскен. Дүниеден өтерінде сауытын үлкен баласы Назарға, дулығасын - Шүренге, қылышын - Жекей атты әйелінен туған бір баласына берген деп айтылады. Сауыты - темір шынжырдан тоқылған кең көйлек сияқты дүние, ілгегі де шыншыр іспетті дөңгелек екен. Назарда екі батыр болған - Жәлімбет, Тыным. Кейін сауыт Тынымға, найзасы - Жәлімбетке тапсырылады. Сөйтіп сауыт қолдан - қолға көшіп,  Дүзмағамбеттегі Абылази (1925 ж. туған) үйінде сақталған . Қатал заман кесірінен сауыт 40 жыл жер астында жатып, тот басып, 1977 жылы кездейсоқ табылған. Сауыт қазіргі уақытта Ақтөбе облыстық мұражайында сақтаулы.&lt;ref&gt;А7-Ақтөбе : Энциклопедия - Ақтөбе . &quot;Отандастар - Полиграфия&quot; ЖШС , 2001 жыл.&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Тарихи тұлғалар]]</text>
      <sha1>iap2h83jlucqqkkjqpmczoat5751kbs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621485</id>
      <parentid>3621393</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:51:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiman Tauman</username>
        <id>182650</id>
      </contributor>
      <origin>3621485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4170" sha1="n9pmo9vhpnxutd8td31v26e5av2eexm" xml:space="preserve">{{Тұлға
 |Есімі                 = Бұжыр батыр
 |Шынайы есімі          = 
 |Сурет                 = Бұжыр Батырдың сауыты.Актөбе музейі 4.jpg
 |ені                   = 250px
 |Сурет атауы           = Бұжыр Батырдың сауыты. Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі &quot;Қазақ хандығы&quot; залы.
 |Туған кездегі есімі   = 
 |Толық есімі           = 
 |Туған күні            = 
 |Туған жері            = 
 |Қайтыс болған күні    = 
 |Қайтыс болған жері    = 
 |Азаматтығы            = 
 |Ұлты                  = қазақ
 |Мансабы               = [[батыр]]
 |Белсенді жылдары      = 
 |Білімі                = 
 |Мамандығы             = 
 |Не үшін белгілі       = 
 |Партиясы              = 
 |Әкесі                 = Бөлек
 |Анасы                 = 
 |Жұбайы                =  Жекей
 |Серігі                = &lt;!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --&gt;
 |Балалары              = [[Назар]], [[Шүрен]], Ақмалай, Бұғалай, Олжабай &lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Адаев.А.Ш. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Әлім.Шекті Мәку ұрпағының шежіресі |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ақтөбе |баспасы=&quot;А-Полиграфия&quot; |жыл=2014 |томы= |беттері=62 |барлық беті=512 |сериясы= |isbn=978-601-7569-06-8 |тиражы= }}&lt;/ref&gt;
 |Отбасы                = &lt;!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --&gt;
 |Марапаттары           = 
 |Қолтаңбасы            = 
 |Сайты                 = 
 |Басқалары             = 
 |Commons               = 
}}

'''Бұжыр Бөлекұлы''' — / т.қ.ж. белгісіз/, '''[[Алшын]]''' тайпасының Әлім рулар бірлестігінің [[Шекті]] руының Қалу-Мәку атты адамынан - Бөлек - Бұжыр тарайды . Бұжыр - қалмақтармен соғысқан Жем бойының әруақты ері. Шамасы бұдан 350-400 жыл бұрын өмір сүрген. Бұжыр палуан тұлғалы, қайратты да ірі болған. '''[[Алшын]]''' мен қалмақ соғысында аса ерлікпен көзге түскен. Дүниеден өтерінде сауытын үлкен баласы Назарға, дулығасын - Шүренге, қылышын - Жекей атты әйелінен туған бір баласына берген деп айтылады. Сауыты - темір шынжырдан тоқылған кең көйлек сияқты дүние, ілгегі де шыншыр іспетті дөңгелек екен. Назарда екі батыр болған - Жәлімбет, Тыным. Кейін сауыт Тынымға, найзасы - Жәлімбетке тапсырылады. Сөйтіп сауыт қолдан - қолға көшіп,  Дүзмағамбеттегі Абылази (1925 ж. туған) үйінде сақталған . Қатал заман кесірінен сауыт 40 жыл жер астында жатып, тот басып, 1977 жылы кездейсоқ табылған. Сауыт қазіргі уақытта Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінде &quot;Қазақ хандығы&quot; залында 
экспозицияда орналасқан.&lt;ref&gt;А7-Ақтөбе : Энциклопедия - Ақтөбе . &quot;Отандастар - Полиграфия&quot; ЖШС , 2001 жыл.&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Тарихи тұлғалар]]</text>
      <sha1>n9pmo9vhpnxutd8td31v26e5av2eexm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621532</id>
      <parentid>3621485</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:31:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiman Tauman</username>
        <id>182650</id>
      </contributor>
      <origin>3621532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4329" sha1="3du8kqdh1m38hd80nlbwancp42g3z0c" xml:space="preserve">{{Тұлға
 |Есімі                 = Бұжыр батыр
 |Шынайы есімі          = 
 |Сурет                 = Бұжыр Батырдың сауыты.Актөбе музейі 4.jpg
 |ені                   = 250px
 |Сурет атауы           = Бұжыр Батырдың сауыты. Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейі &quot;Қазақ хандығы&quot; залы.
 |Туған кездегі есімі   = 
 |Толық есімі           = 
 |Туған күні            = 
 |Туған жері            = 
 |Қайтыс болған күні    = 
 |Қайтыс болған жері    = 
 |Азаматтығы            = 
 |Ұлты                  = қазақ
 |Мансабы               = [[батыр]]
 |Белсенді жылдары      = 
 |Білімі                = 
 |Мамандығы             = 
 |Не үшін белгілі       = 
 |Партиясы              = 
 |Әкесі                 = Бөлек
 |Анасы                 = 
 |Жұбайы                =  Жекей
 |Серігі                = &lt;!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --&gt;
 |Балалары              = [[Назар]], [[Шүрен]], Ақмалай, Бұғалай, Олжабай &lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Адаев.А.Ш. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Әлім.Шекті Мәку ұрпағының шежіресі |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Ақтөбе |баспасы=&quot;А-Полиграфия&quot; |жыл=2014 |томы= |беттері=62 |барлық беті=512 |сериясы= |isbn=978-601-7569-06-8 |тиражы= }}&lt;/ref&gt;
 |Отбасы                = &lt;!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --&gt;
 |Марапаттары           = 
 |Қолтаңбасы            = 
 |Сайты                 = 
 |Басқалары             = 
 |Commons               = 
}}

'''Бұжыр Бөлекұлы''' — / т.қ.ж. белгісіз/, '''[[Алшын]]''' тайпасының Әлім рулар бірлестігінің [[Шекті]] руының Қалу-Мәку атты адамынан - Бөлек - Бұжыр тарайды . Бұжыр - қалмақтармен соғысқан Жем бойының әруақты ері. Шамасы бұдан 350-400 жыл бұрын өмір сүрген. Бұжыр палуан тұлғалы, қайратты да ірі болған. '''[[Алшын]]''' мен қалмақ соғысында аса ерлікпен көзге түскен. Дүниеден өтерінде сауытын үлкен баласы Назарға, дулығасын - Шүренге, қылышын - Жекей атты әйелінен туған бір баласына берген деп айтылады. Сауыты - темір шынжырдан тоқылған кең көйлек сияқты дүние, ілгегі де шыншыр іспетті дөңгелек екен. Назарда екі батыр болған - Жәлімбет, Тыным. Кейін сауыт Тынымға, найзасы - Жәлімбетке тапсырылады. Сөйтіп сауыт қолдан - қолға көшіп,  Дүзмағамбеттегі Абылази (1925 ж. туған) үйінде сақталған . Қатал заман кесірінен сауыт 40 жыл жер астында жатып, тот басып, 1977 жылы кездейсоқ табылған. Сауыт қазіргі уақытта Ақтөбе облыстық тарихи-өлкетану музейінде &quot;Қазақ хандығы&quot; залында 
экспозицияда орналасқан.&lt;ref&gt;А7-Ақтөбе : Энциклопедия - Ақтөбе . &quot;Отандастар - Полиграфия&quot; ЖШС , 2001 жыл.&lt;/ref&gt;

[[Сурет:Бұжыр батыр ескерткіші. Ембі қаласы.jpeg|thumb|Бұжыр батыр ескерткіші. Ембі қаласы]] 
== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Тарихи тұлғалар]]</text>
      <sha1>3du8kqdh1m38hd80nlbwancp42g3z0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ұлыбритания премьер-министрі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>503049</id>
    <revision>
      <id>3621498</id>
      <parentid>3446562</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:59:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Nurken [[Ұлыбритания Премьер-министрі]] бетін [[Ұлыбритания премьер-министрі]] деген бағыттау үстіне жылжытты</comment>
      <origin>3446562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46524" sha1="0yrwegqdfbqh4g6pjhsblhrmixn3s6h" xml:space="preserve">{{Wikify}}
{{Мемлекеттік қызмет
 |қызметі          = Ұлыбритания премьер-министрі
 |шынайы атауы     = ''Prime Minister of the United Kingdom''
 |ел               = Ұлыбритания
 |эмблема          = Royal Coat of Arms of the United Kingdom (HM Government).svg
 |эмблема ені      = 
 |эмблеманың аты   = 
 |қазіргі          = [[Кир Стармер]]
 |тағайындалған     = 5 шілде 2024
 |портреті         = Prime Minister Sir Keir Starmer Official Portrait (cropped).jpg
 |портреттің ені   = 200px
 |портреттің тақырыбы  = 
 |басшылық етеді       = 
 |басқару түрі     = 
 |резиденция       = Даунинг-стрит, 10
 |ұсынылады        = 
 |тағайындалды     = [[Британдық монархия|Британдық монарх]]
 |өкілеттігінің мерзімі = 
 |айлығы           =  £142 000
 |пайда болды      = 4 сәуір 1721
 |таратылды     = 
 |біріншісі     = [[Роберт Уолпол]]
 |соңғысы       = 
 |сайты         = {{URL|number10.gov.uk}}
}}
{{мағына|Ұлыбритания премьер-министрлерінің тізімі}}
[[Ұлыбритания|Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия біріккен патшалығының]] премьер-министрі [[Ұлыбритания үкімет]]і басшысы болып табылады және атқару қызметінің көбісін орындайды — жоғарғы мемлекеттік лауазымды тұлғалардың комитеті. [[Үкімет басшысы]] ретінде, Ұлыбритания Премьер-Министрі, [[Британ монархиясы|Әміршісі]] атынан атқарушы функцияларын көптеген орындайды, ол [[Елбасы|мемлекет басшысы]] және атқарушы биліктің жоғарғы атқарушы мүшесі болып табылады, ол Кеңестің [[Ұлыбританияның жасырын кеңес|монархы ретінде]].

Дәстүр бойынша, және Премьер-министр, және Министрлер Кабинеті [[Ұлыбритания парламенті]]нің қазіргі мүшелерінен тұрады және оған өздерінің іс-әрекетіне жауапты болады.

Аты-жөні лауазымы көрсетеді, Премьер - монархтың басты кеңесшісі. Тарихи, бірінші министр кез келген жоғары мемлекеттік лауазымдарға ие бола алады, [[Лорд Канцлері]]нің лауазымы сияқты, [[Кентербери архиепископы]], [[Лорд басқарушы]], [[Қазынашының канцлері]], Лорд сақтайтың мөрі немесе Мемлекеттік хатшы. XVIII ғасырда үкімет пайда болған кезде, Министрлер Кабинетінен тұратын, оның басшысы деп аталатын болды «Премьер-министрі» (кейде «Премьер» немесе «Бірінші министр»); Бүгінгі күні премьер-министр үнемі министрлік орындарының бірін алады (Сэр Роберт Уолпол Әдетте Қазынашылық бірінші лорд, Қазынашылық канцлері және [[Лорд қазынашысы]] қазынашылық міндеттемелерді парламенттік хатшысы бірге орындау). әдетте сөздің қазіргі заманғы мағынада бірінші Премьер-министрі ретінде қарастырылады.

Премьер-Министрді Монарх тағайындайды, ол, конституциялық дәстүр бойынша адамды таңдау болып табылады, [[Қауым палатасы]]ның ең үлкен қолдауы бар (әдетте көпшіліктің қатысуымен көшбасшы). Бұл жағдайда, Егер Премьер-Министр Қауым палатасының сенімін жоғалтса (Міндеттеме туралы қаулы қабылданғанымен) ол отставкаға кетуге, не моральдық міндетті (бұл жағдайда, Әміршісі сеніміне ие басқа премьер-министрді табуға тырысады), немесе монархтан жаңа [[сайлау]]ды тағайындауды сұраңыз. Кейбір мағынада премьер-министрліктің бұрынғысынша бұрынғысынша қалады [[Де-факто]]. Премьер-Министр, негізінен, әдет-ғұрыптар, бірақ заңмен емес, Одан шықты, бұл лауазымға ие адам тағайындалуы мүмкін (Әмірші арқылы) олардың министрлер кабинетіндегі әріптестері мен корольдік прерогативтерді пайдаланады, бұл Премьер-Министрінің екі орындалуы мүмкін, және премьер-министрдің кеңесі бойынша Монархты қабылдады. Кейбір комментаторы көрсетеді,
іс жүзінде премьер-министр Палатаға өте жауапты емес.

== Тарихы ==
[[Сурет:Jean-Baptiste van Loo - Robert Walpole.jpg|нобай|солға|upright=0.8|Сэр [[Роберт Уолпол]] Потреті]]

Тарихи жағынан, [[Британ монархиясы|Әмірші]] билігіне қатысты билік егемендікке жатады, Парламенттің және Партия Кеңесінің кеңестерінен жасырын алды. Министрлер кабинеті жасырын кеңестен бастап дамыды, Монарх бірнеше құпия кеңесшілермен кеңесуді бастаған кезде, бірақ барлық кеңес бірден емес. Алайда, бұл органдар заманауи министрлер кабинетіне ұқсас емес еді, олар бір адам басқарған емес, сондай-ақ, олар көбінесе келіспеушілікте әрекет етіп, парламенттік бақылаусыз монархтың еркі бойынша толығымен тағайындалды және таратылды.

Британ премьер-министрлерінің тарихы заңнамалық актілерден тұрмайды, ал, керісінше, тарихшылар жорамалдар, өйткені. Терминнің шығу тегі Премьер-министр және мәселе, ол бірінші премьер-министр деп аталуы мүмкін, түсініксіз және академиялық және саяси пікірталастардың нысанасы.

Сөздердің алғашқы есімі «Премьер-министрі» Ресми үкіметтік құжаттарда ол Бенджамин Дизраэли күндері болды. Содан бері атау құжаттарда, хаттарда және ауызша сөйлеуде қолданылған. 1905 жылы, Премьер-министрі лауазымына корольдік куәлікте тағайындалды, ең жоғары лауазымды тұлғалардың алдындағы тәртіпті көрсете отырып. Қызметкерлер тізімінде премьер-министр Йорк архиепископынан кейін бірден орналасты. Осы уақытқа дейін, Шамасы, атаудың заңды танылуы болды, Кейінірек 1917 жылғы заңда [[Ағылшын шашкасы|Чекерс]] мен 1937 жылғы корольдік министрлер туралы заң туралы айтылған.

Көптеген дәлелдер бар, бұл лауазым «Премьер-министр» Парламент актісімен анық анықталмаған, ертен ойлап тапқан. 1741 жылы [[Жалпы Палатасы]] жарияланды, «Біздің мемлекеттік құрылымымызға сәйкес, бұл жалғыз немесе тіпті бірінші министр ресми, мемлекеттік жүйемен үйлеспейтін және кез келген үкіметтің еркіндігі үшін қауіпті». Дегенмен, бұл белгілі бір кезеңдегі партиялық бағалаулар болды.

Басқа жақтан, 1803 жылы Лорд Мелвилл [[Кіші Уильям Питт]] әңгімесінде, 1803 жылы соңғы мәлімдеді, бұл «адам, әдетте бірінші министр деп аталады», үкіметтің қалыпты жұмысы үшін өте қажет болды және өз пікірін білдірді, мұндай тұлға министр болуы керек, қаржы мәселелеріне жауапты. 1806 жылы [[Жалпы Палатасы]] мәлімдеді, «мемлекеттік құрылым премьер-министрдің идеяларын қабылдамайды».

Шығарылым Битсон ''Political Index of 1786'' бүгінгі күнге дейін [[Генри VIII|Генри VIII]] таққа кіргеннен кейін премьер-министрлер мен [[фаворит]] тізімін береді. 1714 жылдан бастап Битсон (Beatson) тек біреуін көрсетеді 'жалғыз министр'/'Sole Minister', [[Роберт Вальпол]] болды. Келесі кезеңде ол екі, үш немесе тіпті төрт адам тең министрлер ретінде, Корольді тыңдаған кеңеске, және сол арқылы елдің әкімшілігін басқарады.

Бірінші акт [[Ұлыбритания парламенті]], жылжымайтын мүлік премьер-министрдің лауазымы, [[Чекерс]] актісі болды, ол 1917 жылғы 20 желтоқсанда Корольмен мақұлданды. Ол дүңгіршектердің үйін анықтады, Сэр Артур мен Леди Лидің ханына ұсынылған, болашақ премьер-министрлерге арналған үй ретінде қызмет ету үшін.

Соңында, Корольдік министрлер туралы заң (корольдік министрлер), ол 1937 жылдың 1 шілдесінде Король мақұлдаған, премьер-министрдің лауазымына ресми түрде мойынсұнып, «Бірінші қазынашының және Премьер-Министрдің» алғашқы төленетін төлемін анықтады - екі лауазым, әдетте премьер-министрді айналдырды. Бұл акт арасындағы айырмашылықты жасады «Ережелер» («position») Премьер-Министр және «қызмет» («office») Қазынаның бірінші иесі, жағдайдың бірегей сипатын және [[Ұлыбритания үкіметінің кабинеті]] өмірін тануды) атап өтті. Дегенмен, премьер-министрдің есігінде белгі бар «Қазынашының алғашқы иесі».

Премьер-Министрдің ұстанымын формальды танудың жеткіліксіздігі Ұлыбританияның тарихында премьер-министрлерді анықтауда проблемалар туғызады. Британ премьер-министрлерінің тізімі компилятор таңдалған критерийлерге байланысты әртүрлі болуы мүмкін. Мысалы, Министрліктерді қалыптастырудың сәтсіз әрекеттері, осындай, 1746 жылы Лорд Гренвиллдің әрекеті ретінде, жиі елемейді.
Әдетте бірінші премьер-министр болып саналады [[сэр Роберт Уолпол]], ол кабинетті 1721 жылы басқарған. Оның күші өсті, өйткені [[Георг I (Ұлыбритания королі)|Георг I]] ағылшын саясатына белсенді қатыспаған, өз отбасымен айналысады [[Ганновер]]мен. Уапполь премьер-министр болып саналады, ол үкіметке әсер етіп, сонымен қатар, Ол министрлерді бірлесіп жұмыс істеуге мәжбүр етті, және өздерінің күш-жігерін арттыру үшін бір-біріне қызығушылық танытпайды. Уапполдың ұстанымы Қазыналықтың бірінші иесі үкімет басшылығымен байланысып, әрдайым премьер-министрлердің қолында болды.

Уапполды бірінші премьер деп санаса да, билік басында «премьер-министр» сөзі оның саяси оппоненттері тарапынан айыптау және соттау ретінде қолданылған. Оның билігі мен билігі корольдің пайдасына негізделген, Қауым палатасының қолдауымен емес.
Одан кейінгі лауазым иелері ол сияқты ықпалды емес еді, Корольдің күші басым болды. Дегенмен, корольдің билігі бірте-бірте азайып, премьер-министр өсті. Өмірінің соңғы жылдары [[Георг II (Ұлыбритания королі)|Георг II]] саясатты негізінен министрлер анықтады, мысалы [[Уильям Элдер Питт|Уильям Питт аға]].

Үкімет кезеңі [[Георг III (Ұлыбритания королі)|Георг III]], ол Георг II қайтыс болғаннан кейін 1760 жылы басталған, әсіресе премьер-министрдің қызметін дамытуда айтарлықтай. Корольдің кезінде король кейде парламенттің қысымымен министрлерді тағайындауға тура келді, ол жеке өзі ұнаған жоқ. Дегенмен, ол [[Ұлыбритания министрлер кабинеті|Кабинеті]]н құрамы бойынша бақылауды толық жоғалтпады, Кейбір жағдайларда король саясаткерлерді тағайындауға кедергі келтірді, министрлері тағайындауға Парламент, ол оны жек көрді  (мысалы, Чарльза Джеймса Фокса (Charles James Fox)). Дегенмен, Монархтың ықпалы бірте-бірте азайып келеді. Бұл үрдіс [[IV Вильгельм (Ұлыбритания патшасы)|Вильгелям IV]] тұсында айтарлықтай болды, премьер-министрді Парламенттің еркі бойынша тағайындаған соңғы король. Вильгельм 1834 жылы өз еркімен бас тартуға тырысты, ол вигов Уильям Тоқтысы жұмыстан босатылған және Роберт қабығы назар тори оны ауыстырды кезде. Пил, Бірақта, Ол Коммунистер үйінің қолдауын ала алмады, онда Виги басым болды, және бірнеше айдан кейін ол отставкаға кетті. Вильгелям IV уақытынан бері монархлар парламенттің еркіне қарсы премьер-министрді тағайындауға тырыспаған (бірақ екінші дүниежүзілік соғыс басында [[Уинстон Черчилль]] премьер-министр болып тағайындалды, оның партиясы сол уақытта азшылықта парламентте болған).

Монархтың министрлік тапсырмаларға ықпалын төмендетуімен Қауымдастықтың рөлі өсті. XX ғасырдың басында пікір түбегейлі басталды, Премьер-Министр Қауым палатасына есеп беріп, Лордтар Палатасының алдында емес, сондықтан теңшелетін, туындаған премьер-министр өзі Палатаға мүше болуға тиіс. Соңғы премьер-министр толықтай Лордтар палатасынан Роберт Артур Талбот Гаскойне-Сесил, Лордтар палатасының алдында әдеті, Солсберидің үшінші маркизі, лауазымын атқарған. 1895-1902 жж. 1962 жылы, Премьер-Министр, Лордтар Александр Дуглас-Хьюм палатасының мүшесі болып тағайындалды, бірақ, премьер болып, ол Хьюмнің 14-ші ертегінің [[Пэрксом атағы]]нан бас тартты  ({{lang-el|14th Earl of Home, ол 1951 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін киінген}}), және ол депутат ретінде қауымдар палатасына қайта сайланды (Парламент тарихында ғана осындай іс-шара).

== Қызметі ==
Соңғы жылдары бұл премьер-министрлердің өз жұмысын жүзеге асыруға кедергі келтірмегеніне қарамастан, премьер-министрдің ресми мәртебесі біршама емес. Ол іс жүзінде Министрлер [[Ұлыбритания министрлер кабинеті|Кабинетінің]] басқа мүшелеріне қатысты заңнамалық түрде анықталған билікке ие емес, елді реттейтін барлық жұмыс теориялық министрлерінің арқылы жүзеге асырылады, оның өкілеттігі [[Ұлыбритания Парламенті|Парламенттің]] актілері бойынша анық анықталған.
Премьер-Министр бір мезгілде Қазынашының Бірінші Лагерінің министрлік қызметтерін атқарады, яғни [[лорд-қазынашы]]ның міндеттерін орындау жөніндегі комитетінің басшысы, және [[Азаматтық қызмет министрі]] {{iw5|Азаматтық қызмет министрі|азаматтық қызмет министр||Minister_for_the_Civil_Service}}.

еңбек өтілін мақсатында, Корольдік билікпен анықталған, Премьер-министр, Корольдік отбасының мүшелерін жоққа шығаратын болсақ, Бұл жай ғана Кентерберий архиепископы төмен болып табылады, [[Йорк Архиепископы]] және [[Лорд Канцлері]].

[[Шотландия]]ның аймақтық үкіметтерінде, [[Уэльс]], және [[Солтүстік Ирландия]] Премьер-Министрге сәйкес лауазымы бірінші министр деп аталады. (Қараңыз. [[Шотландияның бірінші министрі]], [[Уэльстің бірінші министрі]] және Солтүстік Ирландияның бірінші министрі)

== Бірінші арасында тең ==
=== Үкімет кабинетінің пайда болуы ===
{{See also|Вестминстер жүйесі|Ұлыбритания министрлер кабинеті}}
[[Сурет:The House of Commons 1793-94 by Karl Anton Hickel.jpg|нобай|солға|''Уильям Питт кенже қауымына үндеу тастады.'' Питттің 19 жастағы премьер-министрі Лорд Ливерпулдың 15 жасында, Тори партиясын конституция туралы конвенция ретінде офисті қабылдауға алып келді.]]

Премьердың заңды түрде мойындамауға қарамастан, 1780 жылдарда оған қарсы амбулелиялылық пайда болды. таққа отырған алғашқы 20 жыл ішінде. Георг III (1760–1820) Өзі болуға тырысты &quot;Премьер-Министр&quot; саясатты Министрлер кабинетінің сыртынан бақылау арқылы, министрлерді тағайындау және қызметтен босату, жеке министрлерімен жеке кездесу, және оларға нұсқаулар беріңіз. Бұл тәжірибелер Кабинеттің отырыстарында шатасуы мен келіспеушілігін туғызды; Король Джорджтың жеке басқарудағы эксперименті әдетте сәтсіздікке ұшырады. 1782 жылдың наурыз айында [[Фредерик Норт|Лорд]] Солтүстік министрлігінің (1770-1782 жж.) [[Тәуелсіздік соғысы АҚШ|Американдық революциялық соғыста]] Ұлыбританияның жеңіліске ұшырауына байланысты [[Вотум|парламент тарапынан сенімсіздік]] және кейіннен сенімсіздік салдарынан, [[Чарльз Уотсон-Уэнтуорт 2-ші маркиз Рокингем|Рокингхемдің]] Маркстегі премьер-министрдің Министрлер кабинетінің бақылауы қайта бекітілді. Рокингхем премьер-министрді &quot;ерлер де, ерлер де өзгеруі керек» деген түсінікті түсінді; және жаңа министрлік корольдік келісімін талап, ол үшін бұл шаралар, олар шаралар болды, ал оппозицияда, қорғаушы еді.&quot; Ол және оның кабинеті өз саясаттарында біріктіріліп, бір-біріне қарама-қарсы тұрып, бір-біріне түседі; Олар сондай-ақ келісесіз емес, Кабинетінің ешкімді қабылдаудан бас тартты. Король Георг [[Абдикация|бас тартты]] деп қорқытты, бірақ ақыр соңында қажеттіліксіз келісті: ол үкіметке ие болуы керек еді.

Осы уақыттан бастап, Премьер-Министрдің ұстанымын қабылдаудың кеңеюі болды және атағы көбінесе қолданылды, бейресми жағдайда ғана. Вигов бар бастапқыда байланысты, Торы оны қабылдауға кірісті. Лорд Солтүстік, Мысалға, ол кеңсе деп айтқан &quot;Конституцияға белгісіз&quot;, деді ол кезде 1783 жылы өзін қайта қалпына, &quot;Бұл елде кейбір бір адам немесе Кабинетінің сияқты ерлер кейбір дене бүкіл реттейді және әр шара тікелей тиіс.&quot; 1803 жылы, [[Уильям Питт (Кіші)]]. Сондай-ақ, тори, Досыңызға ұсынды деп &quot;бұл адам әдетте бірінші министрді шақырды&quot; үкіметтің жұмыс істеуі үшін абсолютті қажеттілігі болды, және ол осы адамның қаржыны басқаратын министр болуы керек деген сенімін білдірді.

Торидің көтерме саудасы 1784 жылғы сайлауда Питт премьер-министр ретінде бекітілген кезде басталды. Келесі 17 жыл ішінде 1801 жылға дейін (1804 жылдан 1806 жылға дейін) Питт, және Тори, сол мағынада, бұл Уаппол министр болды, Вигов, бұрын болды.

Оларды 1810 жылдан кейін нығайтты. Сол жылы, Георг III, психикалық тұрақсыздықтан мезгіл зардап шеккен кім (Қазір [[порфирия]] ретінде белгілі бір қан ауруын байланысты), тұрақты невменяемым және өз міндеттерін орындау үшін алмайтын өз өмірінің қалған 10 жыл жұмсады. [[Ханзада Регент]]аның құруының толық өкілеттіктерін пайдалана отырып, кедергі болатын. 1820 жылы Регент [[Георг IV]] болды, бірақ 10 жылдық билігі кезінде жансыз және мазасыз болды. Демек, 20 жыл бойы тақта іс жүзінде бос болмады және Тори премьер-министрлерінің басшылығымен Тори Шабинеті толығымен толтырды, іс жүзінде өздері басқаратын.

Тори шамамен 50 жыл бойы билік болды, 1806-1807 жылдардағы министрлік қызметін қоспағанда. [[Роберт Банкс Дженкинсон Ливерпул|Лорд Ливерпул]] 15 жылдан бері премьер-министр болған; Ол және Питт 34 жыл бойы қызмет атқарды. олардың ұзақ сәйкес, дәйекті көшбасшылық, Үкімет кабинеті Конституцияның конвенциясына айналды. Дұрыс емес мәселелер шешілуіне қарамастан, ол 1830 жылы болды, өйткені үкімет кабинеті жүйе мәні бүгін бірдей.

Осы үкімет формасы бойынша, [[Вестминстер жүйесі]] деп аталатын, Егемен мемлекет - [[Елбасы|Мемлекет басшысы]] және Мәртебелі Үкіметтің титулдық басшысы. Ол өзінің премьер-министрі ретінде Қауым палатасында жұмысшы көпшілікті басқаруға қабілетті адам, және үкімет қалыптастыру оны шақырады. [[Үкімет басшысы]] ретінде, Премьер-министр өз кабинетін таңдап, парламент мүшелерінің ішінен өздерінің мүшелерін таңдап алған немесе оның әдеттегі саясатымен келіседі. Кабинет үкімет жасайды кез келген үшін ұжымдық жауапты болып табылады. Егеменді саясаты туралы жеке мүшелерімен қамтамасыз етпесе, Кабинет отырыстарына қатысуға емес. Нақты басқаруға қатысты, монархтың тек үш конституциялық құқығы бар: хабардар болуы керек, кеңес беру және ескерту. Практикада бұл Үкіметтің мемлекеттік құжаттарды қарап, премьер-министрмен үнемі кездесіп отыратындығын, әдетте апта сайын, ол оны немесе оның Оның Үкіметінің ұсынылған шешімдері мен әрекеттеріне қатысты кеңес және ескертуге мүмкін болған кезде.&lt;ref&gt;[[#Marriott|Marriott]], pp 78–83. Marriott enumerates five characteristics of modern Cabinet Government: 1. exclusion of the Sovereign, 2. close correspondence of party affiliation between the Cabinet and the majority in Parliament, 3. homogeneity of the Cabinet, 4. collective responsibility, and 5. ascendency of the Prime Minister.&lt;/ref&gt;

== Адал Оппозиция ==
Қазіргі заманғы британдық жүйе көпшілік партия құрған үкімет ғана емес қамтиды (немесе тараптардың коалициясы) Қауымдар палатасының, сонымен қатар басқарушы партияның мүшесі болып табылмайтын адамдарға қалыптастырған ұйымдасқан және ашық оппозициялық. Ұлы Мәртебелі ең адал Оппозиция деп аталатын, олар спикердің сол жағына орындықтар алады. Фронтқа отырғызылған, тікелей Қазынашылық қабырғасынан министрлерінің арқылы, оппозициялық нысаны А басшылары, &quot;Көлеңкелі үкімет&quot;, бір жалдамалы толық &quot;Көлеңкелі премьер-министр&quot;, Оппозиция көшбасшысы, егер үкімет келесі сайлауды жоғалтса немесе жоғалтса, офисті қабылдауға дайын.

[[Сурет:House of Commons Microcosm.jpg|нобай|солға|''19 ғасырдың басындағы қауымдар палатасы.'' Әділдік оппозиция спикердің сол жағына орындықтар алады. Алдыңғы жағында отырды, оппозициялық нысаны А басшылары &quot;Көлеңкелі үкімет&quot;, бір жалдамалы толық &quot;Көлеңкелі премьер-министр&quot; егер үкімет келесі сайлауды жоғалтса немесе жоғалтса, офисті қабылдауға дайын.]]

Қарама-қарсы Король үкіметі жұрдай болып саналған, тіпті қулықсыз, XVII ғасырдың соңында. XVIII ғасырда бұл идея құлдырап, ақырында екі партиялық жүйе дамығандықтан жоғалып кетті. білдіру соны &quot;Ұлы Мәртебелінің Оппозиция&quot; [[Джон Хобхаус, 1-ші Барон Бротон]]. 1826 жылы, Бротон, а вигов, Коммонада ол Биллдің есебіне қарсы екенін жариялады. Әзіліс ретінде, ол айтты, &quot;Бұл ұсынысы қарсылықтарын көтеруге Ұлы Мәртебелінің министрлерінің өте қиын деп еді. Өз тарапымнан, Менің ойымша, бұл осы курсты қабылдауға мәжбүр үшін Аса Мәртебелі оппозициялық қатты әлдеқайда деп ойлаймын.&quot; Содан бері қолданылған және қолданылған фраза. Кейде ретінде көрсетіледі &quot;Адал Оппозиция&quot;, ол екі партиялық жүйенің заңды болуын мойындайды, және конституциялық маңызды тұжырымдаманы сипаттайды: үкіметке қарсылық білдірмеу - бұл шіркеу емес; ақылға қонымды ерлер адал өз саясатын қарсы және әлі күнге дейін егеменді және ұлт адал болуы мүмкін.

Бейресми түрде ғасырдан астам уақыттан бері Конституция туралы конвенция ретінде танылған, оппозиция көшбасшысының позициясы 1937 жылы Корольдік актілер министрлерінің заңмен мойындалуы болды.

== Ұлы реформаторлық акт және Премьер ==
Британ премьер-министрлері ешқашан тікелей қоғаммен сайланған емес. Премьер-министр партиялық көшбасшы болмауы керек; [[Дэвид Ллойд Джордж]] Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде премьер-министр ретінде қызмет еткен кезде партиялық көшбасшы емес, және 1931 жылдан 1935 жылға дейін Рамсай МакДональд болды&lt;ref name=&quot;blake1993&quot;&gt;{{cite book | title=Churchill | publisher=Clarendon Press | author=Blake, Robert | year=1993 | location=Oxford | pages=262–263 | chapter = How Churchill Became Prime Minister |editor1=Blake, Robert B. |editor2=Louis, William Roger | isbn=0-19-820626-7}}&lt;/ref&gt;. Премьер-министрлер Коммерситет немесе Лордтың мүшелері болғандықтан, және жалпыға бірдей сайлауда оппозицияға қарағанда көпшілікті мұраға қалдырды немесе көп орын алды.

[[Сурет:Charles Grey - 2nd Earl Grey - atop the Grey Momument - Newcastle upon Tyne - England - 140804.jpg|нобай|солға|[[Чарльз Грэй, 2-ші ерте сұр|Лорд Грэй]], жиі бірінші қазіргі премьер-министр деп аталады]]
[[Сурет:Inscription Grey Monument.jpg|нобай|солға|Жазу [[Грей ескерткіші]], Ньюкасл - Тайн, Англия (ұлғайту үшін суретті басыңыз,)]]
[[Сурет:PunchDizzyReformBill.png|нобай|солға|upright=0.8|''Дизраэли мен Гладстонның жарысы реформа туралы заң жобасын қабылдауға арналған, Соққы, 1867'' Дизраэли мен Гладстон арасындағы бәсекелестік премьер-министрдің ұстанымын нақты тұлғалармен анықтауға көмектесті. (Дизраэльи Гладстондағы өз иығына қарап отыр.)]]

1722 жылдан бастап, Көптеген премьер-министрлер Коммоның мүшелері болды; 1902 жылдан бастап,&lt;ref group=note&gt;Қоспағанда [[Алекс Дуглас-Хьюм|Лорд Хьюм]], ол премьер-министр болғаннан кейін көп ұзамай сайлауда тұруға өз әріптестерінен бас тартты&lt;/ref&gt; Басқа мүшелер сияқты, олар бастапқыда тек сайлау округі болып табылады. Бұрынғы министр, [[Тони Блэр]], Мысалға, ұсынылған [[Sedgefield (Ұлыбритания парламенті сайлау округі)|Sedgefield]] 1983 жылдан 2007 жылға дейін Дюрем графтығында. Ол премьер-министр болды, себебі 1994 жылы ол партияның лидері болып сайланды, содан кейін партияны жеңіске жеткізді [[Біріккен Корольдіктің жалпы сайлауы, 1997|1997 жалпы сайлау]], Консерваторлар үшін 165-ке қарағанда 418 орынды иеленіп, Қауіпсіздік Палатасында көпшілікке ие болды.

Егемен де, [[Лордтар үйі]] 1997 жылы Коммоның кімге сайланғанына немесе Блэрдің премьер-министр бола алатынын немесе шешілмейтінін шешуге қандай да бір маңызды әсер етті. Олардың сайлау процесіне қатысуы мен премьер-министрді іріктеуі Конституцияның 200 жылға жуық конвенциясы болды.

XIX ғасырға дейін, алайда, олар елеулі ықпал, олардың басым көпшілігінің азаматтардың санатына жатқызылмағанын және Коммонада орын алмаудың тең дәрежеде бөлінбеу фактісін пайдаланды. Қорғаныс арқылы, жемқорлық пен парақорлық, Кроу және Лорд &quot;меншік иесі&quot; орындықтардың шамамен 30% -ы (шақырылды &quot;Покер&quot; немесе &quot;шірік қалалар&quot;) оларға Мүшелерге және Премьер-Министрді іріктеуге айтарлықтай ықпалын тигізді&lt;ref&gt;[[#Smith|Smith]], pp. 37–38&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Marriott|Marriott]], pp. 219–222&lt;/ref&gt;.

1830 жылы, [[Чарльз Грэй, 2-ші Эрл Грей|Чарльз Грэй]], 2-ші [[Эрль Грей]], және өмір бойы Вигов, премьер-министр болды және сайлау жүйесін реформалауға шешім қабылдады. Екі жыл бойы, ол және оның кабинеті ретінде танымал болған нәрсені өту үшін шайқасты [[1832 жылғы реформа туралы заң|1832 жылғы Ұлы реформаторлық заң]]&lt;ref&gt;[[#Pike|Pike]], pp. 188–194&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Minney, p. 216. Contemporaries seemed to sense from the beginning that history was being made. Lord Creevey, for example, recorded in his diary, &quot;I dined in Downing Street with Lady Grey.... After dinner the private secretary to the Prime Minister and myself being alone, I ascertained that although Lord Grey was gone to Brighton ostensibly to prick for Sheriffs for the year, his great object was to put his plan of reform before the King, previous... to its being proposed to the House of Commons. A ticklish operation, this! to propose to a Sovereign a plan for reducing his own power and patronage. However, there is the plan all cut and dry, and the Cabinet unanimous upon it.... Grey is determined to fight it out to a dissolution of Parliament, if his plan is beat in the Commons. My eye, what a crisis!&quot;&lt;/ref&gt; The greatness of the Great Reform Bill lay less in substance than in symbolism. As John Bright, a liberal statesman of the next generation, said, &quot;It was not a good Bill, but it was a great Bill when it passed.&quot;&lt;ref&gt;Trevelyan, p.272&lt;/ref&gt; Substantively, it increased the franchise by 65% to 717,000; with the [[middle class]] receiving most of the new votes. The representation of 56 rotten boroughs was eliminated completely, together with half the representation of 30 others; the freed up seats were distributed to boroughs created for previously disenfranchised areas. However, many rotten boroughs remained and it still excluded millions of working class men and all women.&lt;ref&gt;[[#Marriott|Marriott]], pp. 222–223&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Smith|Smith]], pp. 437–444&lt;/ref&gt;

Символдық, алайда, реформалар туралы заң күткеннен асып түсті. Ол қазір бар орында тұр [[Ұлы хартияның вольностейі]] және [[1689 жылғы құқықтар туралы заң]] Британдық конституциялық дәстүрдің ең маңызды құжаттарының бірі ретінде.

Біріншіден, Заң егемендікті сайлау үдерісінен және Премьер-Министрді таңдаудан алып тастады. Баяу дамып келе жатқан 100 жыл, бұл конвенция Заңның қабылдануынан екі жыл өткен соң бекітілді. 1834 жыл, Король [[IV Вильгельм (Ұлыбритания патшасы)|IV Вильгельм]] Мельбурн премьер-министр лауазымынан босатылды, бірақ [[Роберт Пиль]] кезде, Корольдің таңдауы, жұмысшы көпшілікті құра алмады. Сол уақыттан бері, Егемен ешкім Парламенттің Премьер-Министрін таңуға тырысты.

Екіншіден, Билл лордтардың күшін төмендетіп, көптеген қалта қалаларын жойып, оларға әсер етпейтін жаңа қалаларды құрды. Әлсіз, олар 1867 жылы көп кешенді сайлау реформалар өтуін болдырмау үшін алмады, 1884 жыл, 1918 және 1928 жылдары жалпыға бірдей сайлау құқығы орнатылды.&lt;ref&gt;[[#Marriott|Marriott]], pp. 222–223&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Smith|Smith]], pp. 437–444&lt;/ref&gt;
Сайып келгенде, биліктің бұл эрозиясы 1911 жылғы Парламент заңына алып келді, ол заң шығару процесінде Лордтардың рөлін маргиналандырды және өткен ғасырда қалыптасқан конвенцияға одан әрі салмақ берді премьер-министр Лордтар палатасында отыра алмайды. [[Роберт Гаскойн-Сесил]], Салисберидің 3-маркесі, 1895 жылдан 1902 жылға дейін. XIX ғасыр бойы, Лордтардан басқарылатын үкіметтер Коммунистердің сиқыршыларымен бірге жиі қиындықтарға тап болды.

Сұр оның мұрагерлері үшін мысал мен прецедент қойды. Ол болды «бірінші арасында тең» (бірінші кезекте тең), Bagehot премьер-министрдің мәртебесі туралы 1867 жылы айтқан. Оның Вигов жеңісін реформаның мандаты ретінде қолдану арқылы,
Сұр осы мақсатқа ұмтылған тынымсыз болды, оған қол жеткізу үшін әрбір парламенттік құрылғыны пайдалану. Корольге құрметпен қараса да, ол өзінің конституциялық міндеті халық пен Парламенттің еркіне сай болу екенін түсіндірді.

Әділдік оппозициясы келісімге келді. Кейбір наразылық білдірген Тори, олар көпшілікті қайта алған соң, заңның күшін жоймақ деп мәлімдеді. Бірақ 1834 жылы, [[Роберт Пил]], жаңа Консервативтік көшбасшы, ол өзінің Тамворт манифестесінде Билл екенін айтқан кезде осы қауіпті жойды &quot;бұл елдің бейбітшілігі мен әл-ауқатына ешкімнің кедергі жасамайтын үлкен конституциялық мәселені түпкілікті және қайтарымсыз шешуге&quot;&lt;ref&gt;[[#Pike|Pike]], p. 219&lt;/ref&gt;.

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.number-10.gov.uk/output/Page123.asp 10 Downing Street. (2004). Official Website.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051208105814/http://www.number-10.gov.uk/output/Page123.asp |date=2005-12-08 }}
* Farnborough, Thomas Erskine, 1st Baron. (1896). ''Constitutional History of England since the Accession of George the Third,'' 11th ed. London: Longmans, Green and Co.
* [http://www.parliament.uk/ Parliament of the United Kingdom. (2004). Official Website.]
* [http://www.pe-a.ru/UK/UK-ru.php Ұлыбритания премьер-министрлері Саяси атласта] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101017173048/http://www.pe-a.ru/UK/UK-ru.php |date=2010-10-17 }}
* [http://www.archontology.org/nations/uk/bpm/ Principal Ministers of the Crown: 1730—2006]

== Қосымша ақпарат ==
&lt;references group=&quot;note&quot;/&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Ұлыбритания премьер-министрлері| ]]</text>
      <sha1>0yrwegqdfbqh4g6pjhsblhrmixn3s6h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үйде жалғыз қалғанда</title>
    <ns>0</ns>
    <id>509278</id>
    <revision>
      <id>3621240</id>
      <parentid>3550247</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:42:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78368" sha1="asvrsco7xberg6ua7w4bhwhclwxysg6" xml:space="preserve">{{Кино 
 |Қазақша атауы    = Үйде жалғыз қалғанда
 |Шынайы атауы     = Home Alone
 |Суреті           = Үйде жалғыз қалғанда.jpg
 |Сурет ені        = 
 |Жанры            = [[жаңа жыл]]дық&lt;br /&gt;[[комедия]]
 |Режиссёрі        = [[Крис Коламбус]]
 |Продюсері        = {{Аударылмаған2|Джон Хьюз|Джон Хьюз|en|John Hughes (filmmaker)}}
 |Сценарист        = Джон Хьюз
 |Актерлер         = [[Джо Пеши]]&lt;br /&gt;[[Дэниел Стерн]]&lt;br /&gt;[[Маколей Калкин]]
 |Операторы        = {{Аударылмаған2|Хулио Макат|Хулио Макат|en|Julio Macat}}
 |Композиторы      = {{Аударылмаған2|Джон Уильямс|Джон Уильямс|en|John Williams}}
 |Компания         = &lt;small&gt;'''Түсірген:'''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;Hughes Entertainment&lt;br&gt;&lt;small&gt;'''Дистрибьютор:'''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[20th Century Studios]]
 |Бюджеті          = $18 000 000&lt;ref name=mojo&gt;{{cite web|title=''Home Alone'' Movie Budget and Box Office|lang=en|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=homealone.htm|publisher=''Box Office Mojo''}}&lt;/ref&gt;
 |Түсім            = $476 684 675&lt;ref name=mojo /&gt;
 |Мемлекет         = {{USA}}
 |Тілі             = [[ағылшын тілі]]
 |Ұзақтығы         = 103 мин.&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=http://bbfc.co.uk/releases/home-alone-1970-3|title=''Home Alone'' (PG)|publisher=''British Board of Film Classification''|date=16 қараша 1990}}&lt;/ref&gt;
 |Жыл              = 1990 жыл
 |Алдыңғы фильм    = 
 |Келесі фильм     = [[Үйде жалғыз қалғанда 2: Нью-Йоркте жоғалған]]
 |imdb_id          = 0099785
}}
'''Үйде жалғыз қалғанда''' ({{lang-en|Home Alone}}) — [[1990 жыл]]ы {{Аударылмаған2|Джон Хьюз|Джон Хьюздың|en|John Hughes (filmmaker)}} сценариі бойынша түсірілген [[Америка Құрама Штаттары|америкалық]] [[жаңа жыл]]дық [[Кинокомедия|комедия]]. Режиссері - [[Крис Коламбус]]. [[Маколей Калкин]] фильмде Кевин Маккаллистердің рөлін сомдады. Кевиннің отбасы [[Париж]]ге жаңа жылдық демалысқа ұшып кетіп, оны үйде қалай жалғыз қалдырып кеткендерін байқамай қалады. Алғашында Кевин үйдегі жалғыздықтан рақаттанады, бірақ кейіннен екі қарақшыға тап болады. Қарақшылар рөлдерін [[Джо Пеши]] мен [[Дэниел Стерн]] орындады. Сондай-ақ картинаға {{Аударылмаған2|Джон Херд|Джон Херд|en|John Heard (actor)}}, {{Аударылмаған2|Кэтрин О’Хара|Кэтрин О’Хара|en|
Catherine O'Hara}} және тағы басқа актерлар қатысты.

Сыншылар фильм жайлы әртүрлі пікір білдірді. Фильм Солтүстік Америкада шыққан жаңа жылдық комедиялар арасында ең көп кассалық табысқа ие болды&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/finance/picture-galleries/11309676/The-top-grossing-Christmas-films-of-all-time.html?frame=3136318|title=The top grossing Christmas films of all time|date=25 желтоқсан 2015|lang=en|publisher=''The Daily Telegraph''}}&lt;/ref&gt;. Сонымен қатар фильм АҚШ кинематографиясының тарихындағы ең көп кассалық табысқа ие болған комедия ретінде рекорд орнатқан. Бұл рекорд 2011 жылы «{{Аударылмаған2|Бас жазу: II-ші бөлім|Бас жазу: II-ші бөлім|en|The Hangover Part II}}» кинофильмі шыққанға дейін ұсталып тұрған&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/alltime/adjusted.htm|title=All Time Box Office Adjusted for Ticket Price Inflation|publisher=''Box Office Mojo''|lang=en}}&lt;/ref&gt;. Картина төрт сиквелдан тұратын франшизаның негізі болды, олардың екеуі ғана тікелей жалғасы болып саналады. Дегенмен «[[Үйде жалғыз қалғанда 2: Нью-Йоркте жоғалған]]&lt;nowiki/&gt;» фильмінде ғана толықтай бұрынғы актерлық ұжым сақталды. Ал қалған екі сиквел толықтай дербес болып есептеледі.

1991 жылы фильм «{{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік ән үшін «Оскар» жүлдесі|Фильмдегі үздік ән|en|Academy Award for Best Original Song}}» («Somewhere in my Memory» композициясы) және «{{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік музыка үшін «Оскар» жүлдесі|Фильмдегі үздік музыка|en|Academy Award for Best Original Score}}» номинацияларында «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» сыйлығына ұсынылды&lt;ref name=&quot;awards&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0099785/awards?ref_=tt_awd|lang=en|publisher=''IMDb''|title=Awards and nominations recived by ''Home Alone''}}&lt;/ref&gt;. «Somewhere in my Memory» композициясы «{{Аударылмаған2|Визуалды медиадағы үздік ән үшін «Грэмми» жүлдесі|Визуалды медиадағы үздік ән|en|Grammy Award for Best Song Written for Visual Media}}» номинациясы бойынша «[[Грэмми]]» сыйлығына ұсынылды, алайда жеңіске жетпеді&lt;ref name=&quot;awards&quot; /&gt;. Басты рөлді орындаушы Маколей Калкин «{{Аударылмаған2|Үздік ер адам рөлі (комедия/мюзикл) үшін «Алтын глобус» жүлдесі|Комедия немесе мюзиклдегі үздік ер адам рөлі|en|Golden Globe Award for Best Actor – Motion Picture Musical or Comedy}}» номинациясында «[[Алтын глобус]]» сыйлығына ұсынылды&lt;ref name=&quot;awards&quot; /&gt;.

== Сюжет ==
Фильмдегі оқиға желтоқсан айында орын алған. Маккалистерлер отбасы [[Чикаго]]ның шет аймағында орналасқан Питер мен Кейттің үйіне жиналады. Сол жерден барлығы бірігіп қыстық демалыстарын өткізу үшін [[Париж]]ге ұшпақ болады. Үй иелерінің ұлы, сегіз жасар Кевинді туған бауыр-қарындастарымен басқа да өзі құралпылас туысқандары мазақ қылады. Кевин мен оның үлкен ағасы Базз өзара араздасып қалады. Кевинді жазалау мақсатында шатырдағы қабатқа ұйықтауға жібереді. Ыза болған Кевин отбасының жоқ болып кеткенін тілейді. Сол түні қатты жел соғып электр желілері зақымданады, сондықтан оятқыш сағаттағы уақыт артқа қалып қояды. Ертесінде асыққан отбасы, шатырдағы қабатта ұйықтап жатқан Кевинді ұмыт қалдырады. Кевин үйде жалғыз қалды.

Ояна салысымен Кевин үйде жалғыз қалғанын түсініп, тілегі орындалғанына қуанады. Әйтсе де көп кешікпей оның көңіл-күйі күрт бұзылады: көрші қарт Марлиді кездестірген балақайдың зәресі ұшады. Кевиннің естуі бойынша қарт Марли 1958 жылы өз отбасын қар күрейтін күрекпен өлтірген. Кейінірек Кевин тағы да басқа қатермен жолығады. Ол өз маңайындағы демалыс кезінде босап тұрған үйлерге ұрлықпен түсіп жүрген екі қарақшыны кездестіріп қалады. Өздерін «дымқыл қарақшылар» деп атайтын Гарри мен Марвтың көздері Маккаллистерлердің үйіне түскен. Оны білген Кевин әртүрлі қулықтар арқылы қарақшыларға өзінің үйде жалғыз қалғанын білдіртпеуге тырысады.

Парижге ұшып бара жатқан Кейт ұлын үйде жалғыз қалдырып қойғанына көзі жетеді. Анасы тезірек үйіне қайтпақшы болады, бірақ келесі екі күнге Чикагоға дейін билеттер жоқ болып шығады. Питер және отбасының басқа да мүшелері оның ағасы Робтың париждік пәтеріне жол тартады. Ал Кейт болса қайта АҚШ-қа ұшып кетеді, бірақ Чикагоға емес, [[Пенсильвания]] штатындағы {{Аударылмаған2|Скрантон (Пенсильвания)|Скрантон|en|Scranton, Pennsylvania}} қалашығына. Ол жерге жеткенде Кейт Чикагоға дейін ұша алмайтындығын біліп, жеңіл көліктегі полька орындайтын музыкалық тобымен бірге жол тартуға шешім қабылдайды. Ал ол уақытта Гарри мен Марв Кевинның расымен де үйде жалғыз қалғанына көздері жетеді. Алдыңғы түнде Маккаллистерлердің үйіне түспек болған олар, Кевиннің олардың жоспарын естіп қалғанын байқамай қалған.

[[Рождество]] күнінің дәл қарсаңында Кевин шіркеуге балалар хорын тыңдауға барады. Шіркеуде Кевиннің жанына қарт Марли келіп отырады. Онымен сөйлескен Кевин, Марли жайлы естіген сыбыстары өтірік екенін біліп, ол жайлы қателескеніне көзі жетеді. Марли шіркеуге хорда ән салатын немересін тыңдауға келгенін, оны шіркеуден тыс жерде көре алмайтынын айтады. Себебі ол кезінде ұлымен қатты ұрсысып, көп уақыт бойы бір-бірімен араласпаған. Кевин Марлиге ұлымен қайта татуласып көруге ұсыныс жасайды.

Шіркеуден үйіне қайтқан Кевин ұрыларды жақсылап күтіп алуға дайындалмақ болған. Ол үйдің әртүрлі жерлеріне кішігірім тұзақтар орнатады. Үйге кірмекші болған Гарри мен Марв Кевин ұйымдастырған кедергілерге тап болып, түрлі жарақаттар алады. Ұрылар Кевинді бүкіл үйді айналып қуғанда, ол полицияға қоңырау шалып көршінің үйіне қашып үлгереді. Әйтсе де Кевин Гарри мен Марвтың қолдарына түсіп қалады. Олар қалай қу балақайдан өштерін алатынын ақылдасып жатқанда, арттарынан Марли келіп күрекпен ұрып талдырады. Келіп жеткен полиция қызметкерлері «дымқыл қарақшыларды» дереу тұтқынға алады. Маңайдағы тоналған үйлерді су басып кеткендіктен, олардың бәрі екі алаяқтың істері екеніне тікелей дәлел болады. Тоналған үйден кетпек бұрын Марв ылғи да су құбырының шүмегін ашық тастап кететін.

Рождество күнінің таңертеңінде оянған Кевин өзін көңілді сезінеді, өйткені оның отбасы әлі де үйге қайтып келмеген. Сол сәтте ол кіреберіс есіктің ашылғанын естиді. Үйге кіріп келген Кейт Кевинді шақырады. Кевин анасына қарай түсіп, онымен қауышады. Дәл сол уақытта оларға бірінші пайда болған мүмкіндікпен үйлеріне қайтқан қалған Маккаллистерлер қосылады. Ұрылармен болған оқиғаны Кевин отбасындағы ешкімге айтпады. Кейіннен Кевин терезеден Марлидың өз ұлымен және оның отбасымен татуласқанын көреді. Марли да Кевинді байқап қалады – бір-біріне қол бұлғаған олар, әр қайсысы өз отбасына оралады.

== Басты рөлдерде ==
{{col-begin}}
{{Col-3-of-3}}
* [[Маколей Калкин]] – Кевин Маккалистер
* [[Джо Пеши]] – Гарри Лайм, қарақшы
* [[Дэниел Стерн]] – Марвин Мерчантс, Гарридің сыбайласы
* {{Аударылмаған2|Кэтрин О’Хара|Кэтрин О’Хара|en|Catherine O'Hara}} – Кейт Маккаллистер, Кевиннің анасы
* {{Аударылмаған2|Джон Херд|Джон Херд|en|John Heard (actor)}} – Питер Маккаллистер, Кевиннің әкесі
* {{Аударылмаған2|Джерри Бэммен|Джерри Бэммен|en|Gerry Bamman}} – Фрэнк Маккаллистер, Питердың ағасы
* Терри Снелл – Лесли Маккаллистер, Фрэнктың жұбайы
{{Col-3-of-3}}
* {{Аударылмаған2|Девин Рэтрей|Девин Рэтрей|en|Devin Ratray}} – Базз Маккалистер
* {{Аударылмаған2|Киран Калкин|Киран Калкин|en|Kieran Culkin}} – Фуллер Маккалистер
* {{Аударылмаған2|Майкл С. Маронна|Майк Маронна|en|Mike Maronna}} – Джефф Маккалистер
* {{Аударылмаған2|Хиллари Вульф|Хиллари Вульф|en|Hillary Wolf}} – Меган Маккалистер 
* {{Аударылмаған2|Анджела Геталс|Анджела Геталс|en|Angela Goethals}} – Линни Маккалистер 
* Джедидайя Коэн – Род Маккалистер
* {{Аударылмаған2|Сента Моузес|Сента Моузес|en|Senta Moses}} – Трейси Маккалистер
* Дайана Кампеану – Сондра Маккалистер
* {{Аударылмаған2|Анна Р. Слотки|Анна Слотки|en|Anna Slotky}} – Брук Маккалистер
* {{Аударылмаған2|Кристин Минтер|Кристин Минтер|en|Kristin Minter}} – Хэзер Маккалистер
{{Col-3-of-3}}
* {{Аударылмаған2|Робертс Блоссом|Робертс Блоссом|en|Roberts Blossom}} – Марли қарт
* {{Аударылмаған2|Джон Кэнди|Джон Кэнди|en|John Candy}} – Гас Полински, &quot;Орта Батыстағы полька патшасы&quot;
* {{Аударылмаған2|Ральф Фуди|Ральф Фуди|en|Ralph Foody}} – Снейкс, «Лас жанды періштелер» фильміндегі гангстер&lt;ref name=&quot;Vanity Fair&quot;&gt;{{cite web|lang=en|author=Darryn King|title=«Merry Christmas, Ya Filthy Animal»: Inside the Making of ''Home Alone''’s Fake Gangster Movie|url=http://www.vanityfair.com/hollywood/2015/12/home-alone-gangster-movie|publisher=''Vanity Fair''|date=22 желтоқсан 2015}}&lt;/ref&gt;
* {{Аударылмаған2|Ларри Хэнкин|Ларри Хэнкин|en|Larry Hankin}} – офицер Ларри Бальзак
* {{Аударылмаған2|Кен Хадсон Кэмпбелл|Кен Хадсон Кэмпбелл|en|Ken Hudson Campbell}} – {{Аударылмаған2|Санта–Клаус|Санта–Клаус|en|Santa Claus}} боп киінген ер адам
* {{Аударылмаған2|Хоуп Дэвис|Хоуп Дэвис|en|Hope Davis}} – {{Аударылмаған2|Париж–Орли (әуежай)|Париж–Орли|en|Orly Airport}} әуежайындағы администратор
{{col-end}}

{{Фотоқатар|Macaulay Culkin 1991 B.jpg|JoePesci-2009.jpg|Daniel Stern July 9, 2014 (cropped).jpg|CATHERINE OHARA.jpg|John Heard2b.jpg|John Candy.jpg|мәтін=Басты рөлдерді орындаушылар (оннаң солға қарай): Маколей Калкин, Джо Пеши, Дэниел Стерн, Кэтрин О’Хара, Джон Херд және Джон Кэнди|color=white|е1=92|е2=101|е3=99|е4=93|е5=98|е6=90|borderstyle=none}}

== Өндіріс ==
[[File:Home Alone House.jpg|thumb|210px|Фильмдегі үйдің рөлін атқарған жекежай Иллинойс штатындағы Уиннетка қалашығында орналасқан.]]

1988 жылдың аяғында {{Аударылмаған2|Джон Хьюз|Джон Хьюз|en|John Hughes (filmmaker)}} {{Аударылмаған2|Жаңа жылдық демалыс (фильм, 1989)|«Жаңа жылдық демалыс»|en|National Lampoon's Christmas Vacation}} атты фильмнің сценариін агенті Джек Рапки арқылы Крис Коламбус жібереді&lt;ref name=&quot;vulture1&quot;&gt;{{cite web|lang=en|author=Ira Madison III|date=10 қараша 2015|title=Chris Columbus Directed ''Home Alone'' Instead of ''Christmas Vacation'' Because He Met Chevy Chase|url=http://www.vulture.com/2015/11/columbus-directed-home-alone-because-chevy-chase.html|publisher=''Vulture''}}&lt;/ref&gt;. Хьюз Коламбустың жаңа жылдық фильмдерге деген жылы қөзқарасы жайлы біліп, оған фильмді түсіруге ұсыныс жасайды{{sfn|Honeycutt, Columbus|2015|б=159-163}}. Коламбус пен Хьюз алдын ала келісімге келеді. Дегенмен Коламбуспен басты рөлді орындайтын {{Аударылмаған2|Чеви Чейз|Чеви Чейзбен|en|Chevy Chase}}  болған түсініспеушіліктен кейін, режиссерлік орнынан бас тартады{{sfn|Honeycutt, Columbus|2015|б=159-163}}.

1989 жылы Джон Хьюз өзінің сценарийі бойынша {{Аударылмаған2|Бак ағатай|«Бак ағатай»|en|Uncle Buck}} атты фильмін түсірумен айналысады. Бұл фильмде [[Маколей Калкин]] екінші қатарлы рөлде ойнады&lt;ref name=EW2016&gt;{{cite web|lang=en|author=Amy Wilkinson|title=''Home Alone'' turns 25: A deep dive with director Chris Columbus|url=http://www.ew.com/article/2015/11/06/home-alone-turns-25-chris-columbus|publisher=''Entertainment Weekly''|date=6 қараша 2015}}&lt;/ref&gt;. Коламбус «Жаңа жылдық демалысты» түсіруден бас тартқаннан үш ай өткен соң, Хьюз оған тағы да екі фильмнің сценариін ұсынады. Хьюз {{Аударылмаған2|Шегіне жеткенде|«Шегіне жеткенде»|en|Reach the Rock}} мен «Үйде жалғыз қалғанда» атты сценарийлер жазған болатын. Бұл сценарийлерді Коламбустан басқа {{Аударылмаған2|Патрик Рид Джонсон|Патрик Рид Джонсонға|en|Patrick Read Johnson}} да ұсынады{{sfn|Honeycutt, Columbus|2015|б=159-163}}. Джонсон екі сценарийден де бас тартады, Коламбус болса «Үйде жалғыз қалғанда»-ны түсіруге келісімін береді{{sfn|Honeycutt, Columbus|2015|б=159-163}}. Басында фильм [[Warner Bros.|Warner Brothers]] студиясында түсірілуі керек болатын&lt;ref name=&quot;latimespro&quot;&gt;{{Cite web|url=http://articles.latimes.com/1990-12-21/business/fi-7071_1_warner-bros|title=Warner’s Christmas Present to Fox: The studio passed on two films that appear to be the season’s biggest box-office hits. The successes couldn’t come at a better time for Fox’s struggling parent|date=21 желтоқсан 1990|lang=en|publisher=''Los Angeles Times''|author=Alan Citron}}&lt;/ref&gt;. «Үйде жалғыз қалғанда» фильмінің түсірілімі 1989 жылдың ақпан айында басталуы керек болатын. Бірақ Warner Brothers шығармашылық бюджетін екі есе көтеруге келіспей, фильмнен бас тартады (бастапқы бюджет 10 миллион долларды құраған)&lt;ref name=&quot;latimespro&quot;/&gt;. Жаңа демеушілер іздеген Хьюз 20th Century Fox директорлар кеңесінің төрағасы {{Аударылмаған2|Джо Рот|Джо Рот|en|Joe Roth}} арқылы студияға фильмді ұсынады&lt;ref name=&quot;latimespro&quot;/&gt;. [[20th Century Studios]] келісімін беріп, 18 миллион долларды құрайтын бюджетті бөледі&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=https://www.theguardian.com/film/2007/nov/30/1|title=Fade to red|author=David Teather|publisher=''The Guardian''|date=30 қараша 2007|}}&lt;/ref&gt;.

[[File:Chris Columbus.jpg|180px|thumb|left|«Үйде жалғыз қалғанда» франшизасының алғашқы екі фильмінің режиссері Крис Коламбус.]]
Хьюз Коламбусқа басты рөлге Маколей Калкинды алуға кеңес береді. Дегенмен Коламбус Кевиннің рөліне үлкен кастинг жариялайды. Ол Калкинның кандидатурасына тоқтамай тұрып, жүздеген балаларды қарап шығады&lt;ref name=EW2016/&gt; (олардың ішінде Джеффри Уайзман да болған, кейіннен балаларды санағанда Кевинмен шатастырылып қалатын көрші бала Митч Мерфидің эпизодтық рөлін ойнады). Жасына байланысты Калкин тек қана кешкі сағат онға дейін ғана түсе алған. Бұл түсірілім ұжымына біршама қиындықтар әкелді, өйткені фильм көп жағдайда түн кезіндегі оқиғаларды көрсету керек болатын&lt;ref name=EW2016/&gt;. Кевиннің орнына трюктарды орындайтын каскадерлермен жұмыс та ұжымға қиын тиген. Коламбустың айтуы бойынша: «Каскадер балалар трюктарды орындаған кезінде мүлде күлкіге деген орын болмады. Балақайлардың қауіпті трюктарына қарап, мен олардың аман-есендіктерін ғана тілейтінмін». Алғашында трюктер түгелдей қауіпсіздік белдіктерін қолдана орындалатын. Бірақ камерада тым көзге түскендіктен белдіктерден бас тартуға тура келді&lt;ref name=EW2016/&gt;. Коламбус интервьюлердің бірінде [[Джо Пеши]] жайлы айта отырып: «{{Аударылмаған2|Жөнді жігіттер (фильм, 1990)|&quot;Жөнді жігіттер&quot;|en|Goodfellas}} фильміндегі Джоның кейіпкері әрдайым менің күлкімді келтіретін. Джо - қандай жағдай болса да комедияға жөнді орын таба білетін актерлардың бірі деп ойлаймын. Ол біздің фильмге расымен де өте қатты қатысқысы келген»{{sfn|Honeycutt, Columbus|2015|б=159-163}}. Пеши орындауындағы Гарри Лайм есімді қарақшының аты {{Аударылмаған2|Кэрол Рид|Кэрол Ридтың|en|Carol Reed}} {{Аударылмаған2|Үшінші адам (фильм, 1949)|«Үшінші адам»|en|The Third Man}} фильмінен алынды (бұл фильмде дәл сондай атты кейіпкерді [[Орсон Уэллс]] ойнаған){{sfn|Honeycutt, Columbus|2015|б=159-163}}. Коламбус кейіннен айтқанда: «Джо – біздің заманымыздың ең мінезді актерларының бірі, ол біздің жетекші кейіпкеріміз болды. Джо Гарриді [[Чарльз Диккенс|диккенс типті]] кейіпкер ретінде көрсеткісі келген. Ол кейіпкерін саусақтары кесілген қолғап киетін, қысқа шашты болғанын қалады. Екі шетке шайқала жүруді де өзі ойлап тапты. Бұған қоса ол әрбір екі сөздің арасында &quot;Fuck&quot; тәріздес дыбыстарды қосатын, бірақ кейіннен одан бас тарты. Отбасылық фильм түсіретін болғандықтан, Джоға оны &quot;Fridge&quot; сөзімен алмастыруға кеңес бердім»{{sfn|Hoban|1991|б=36}}.

Маккалистерлердің үйінің ішкі көріністерін түсіру үшін қолданылған үш қабатты жекежай [[Иллинойс]] штатындағы {{Аударылмаған2|Уиннетка (Иллинойс)|Уиннетка|en|Winnetka, Illinois}} қалашығында&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=http://www.movie-locations.com/movies/h/homealone.html|title=''Home Alone'' filming locations|date=12 маусым 2008|publisher=''Movie Locations''}}&lt;/ref&gt; Линкольн-Авеню, 671 мекенжайы&lt;ref name=&quot;sold2012&quot;/&gt; бойынша орналасқан. Үй 1920 жылы салынған. Жекежай 1988 жылдың 15 желтоқсанында сатып алған отбасының иелігінде болған. Түсірілім кезінде олар үйде тұра беруді жалғастырған. Ішкі көріністер үшін бұл үйдегі ас үй, жертөле, алдыңғы зал мен бірінші қабаттың үлкен бөлігі қолданылды&lt;ref name=&quot;locations&quot;&gt;{{cite web|lang=en|url=http://www.movielocationsguide.com/Home_Alone_2:_Lost_in_New_York/filming_locations|title=''Home Alone 2: Lost in New York'' Filming Locations|date=12 маусым 2008|publisher=''Movie Locations Guide''}}&lt;/ref&gt;. Қалған интерьер (ас бөлмесі, екінші және шатырдағы қабат) толықтай декорацияда түсірілді&lt;ref name=&quot;locations&quot;/&gt;. Үйде 5 жатын бөлме, толықтай ауыстырылған шатырдағы қабат, жылыжай мен қосарлы гараж бар&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=http://www.zillow.com/HomeDetails.htm?zprop=3360197|title=Facts about the Home from ''Home Alone''|date=3 қантар 2006|publisher=''Zillow''}}&lt;/ref&gt;. Үйдің артқы ауласындағы ағаштағы үйшік фильм үшін арнайы тұрғызылып, түсірілім біткенде қайта бұзылды&lt;ref&gt;{{cite web|title=25 Things You Might Not Know About ''Home Alone''|url=http://mentalfloss.com/article/60262/25-things-you-might-not-know-about-home-alone|author=Jennifer Wood|publisher=''Mental Floss''|date=16 қараша 2015}}&lt;/ref&gt;. 2011 жылдың мамыр айында жекежай 2,4 миллион долларға сатылымға қойылып&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=http://www.rte.ie/ten/2011/0506/homealone.html|title=''Home Alone'' house for sale|date=6 мамыр 2011|publisher=''RTÉ News''}}&lt;/ref&gt;, 2012 жылдың наурыз айында 1,585 миллион долларға сатылды&lt;ref name=&quot;sold2012&quot;&gt;{{cite web|lang=en|title=''Home Alone'' House Sells For 1.585 Million Dollars|url=http://www.chicagonow.com/getting-real/2012/03/home-alone-house-sells-for-1-585-million/|date=9 наурыз 2012|author=Gary Lucido|publisher=''Chicago Tribune''}}&lt;/ref&gt;. Назар аударуға тұрарлық туристік нысан ретінде жарнамаланып, «үйіңіздің кинода көрініп қалуына қалай қол жеткізуге болады» деген үлгі ретінде келтіріледі&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.realestate.com/tipsandtools/Buzzworthy/How-to-Get-Your-Home-in-the-Movies.aspx|lang=en|deadurl=yes|title=How to Get Your Home in the Movies|date=16 маусым 2007|publisher=''Real Estate''}}&lt;/ref&gt;.

Шіркеу ретінде Иллинойс штатының {{Аударылмаған2|Оук Парк (Иллинойс)|Ок-Парк|en|Oak Park, Illinois}} қаласындағы Грейс епископалды шіркеуі түсірілді&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|title=Grace Episcopal Church in Oak Park|publisher=''Grace Oak Park''|deadlink=yes|url=https://www.graceoakpark.org/Weddings_at_Grace.html}}&lt;/ref&gt;. Бірақ шіркеудің ішкі көріністері Хэвен-Миддл мектебінде түсірілген. «Лас жанды періштелер» атты фильмдегі фильмді түсіргенге бір күн ғана уақыт жұмсалды&lt;ref name=&quot;Vanity Fair&quot;/&gt;. 1940-шы жылдардағы {{Аударылмаған2|Гангстерлік фильм|гангстерлік кинобейнелеріне|en|Mafia film}} ұқсас болу үшін ақ-қара түсті бейнекамера мен сол заманның бұйымдары қолданылды&lt;ref name=&quot;Vanity Fair&quot;/&gt;. {{Аударылмаған2|Париж-Орли (әуежай)|Париж-Орли|en|Orly Airport}} әуежайындағы көріністер {{Аударылмаған2|Халықаралық О‘Хара әуежайі|О‘Хара халықаралық әуежайінің|en|O'Hare International Airport}} бір бөлігінде түсірілді&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=iI79sLJ8G8Q|title=Remembering ''Home Alone''|publisher=''[[YouTube]]''|date=15 наурыз 2008|lang=en}}&lt;/ref&gt;.

== Саундтрек ==
{{Музыкалық альбом
 | Атауы        = Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack
 | Орындаушы    = {{Аударылмаған2|Джон Уильямс|Джон Уильямс|en|John Williams}} 
 | Түрі         = [[Саундтрек]]
 | Мұқабасы     = Home_Alone-_Original_Motion_Picture_Soundtrack_c.jpg
 | Шыққан жылы  = 4 желтоқсан 1990 &lt;small&gt;({{Аударылмаған2|Компакт-кассета|Кассета|en|Compact Cassette}})&lt;/small&gt;&lt;br&gt;27 мамыр 2015 &lt;small&gt;([[Ықшам дискі|CD]])&lt;/small&gt;
 | Жанры        = [[Классикалық музыка]]
 | Ұзақтығы     = 56:58
 | Лейблі       = {{Аударылмаған2|Sony Classical Records|Sony Classical|en|Sony Classical Records}}
 | Ел           = {{USA}}
 | Алдыңғы      = {{Аударылмаған2|Стэнли мен Айрис|Stanley &amp; Iris: Original Motion Picture Soundtrack|en|Stanley &amp; Iris}}
 | Жыл          = 1990
 | Алд_жыл      = 1990
 | Келесі       = {{Аударылмаған2|Капитан Хук (фильм)|Hook: Original Motion Picture Soundtrack|en|Hook (film)}}
 | Кел_жыл      = 1991
 | Шолу         = ''{{Аударылмаған2|AllMusic|AllMusic|en|AllMusic}}'' {{Рейтинг-5|5}}&lt;ref name=&quot;allmusic1&quot;/&gt;
 | Басқада      = 
}}

Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack —«Үйде жалғыз қалғанда» кинобейнесінің саундтрегі&lt;ref name=&quot;allmusic1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/home-alone-original-motion-picture-soundtrack-mw0000311136|author=Johnny Loftus|lang=en|title=John Williams — ''Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack''|publisher=''AllMusic''|date=4 желтоқсан 1990}}&lt;/ref&gt;. Альбомдағы композицияларды {{Аударылмаған2|Джон Уильямс|Джон Уильямс|en|John Williams}} жазған. {{Аударылмаған2|Sony Classical Records|Sony Classical|en|Sony Classical Records}} лейблінде 1990 жылдың 4 желтоқсанында {{Аударылмаған2|Компакт-кассета|Кассета|en|Compact Cassette}} форматында шығарылған&lt;ref&gt;{{cite web|title=''Home Alone'' — Original Soundtrack|lang=en|url=https://www.amazon.com/Home-Alone-Originl-Soundtrack-Various/dp/B0000027BS/ref=tmm_acs_swatch_0?_encoding=UTF8&amp;qid=&amp;sr=|publisher=''[[Amazon]]''|date=4 желтоқсан 1990|description=Cassette}}&lt;/ref&gt;. 2015 жылдың 27 мамырында {{Аударылмаған2|Sony Masterworks|Sony Masterworks|en|Sony Masterworks}} лейблінде [[Ықшам дискі|компакт-диск]] форматында қайта шықты&lt;ref&gt;{{cite web|title=''Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack''|lang=en|url=https://www.amazon.com/Home-Alone-Original-Picture-Soundtrack/dp/B0000027BR/ref=tmm_acd_swatch_0?_encoding=UTF8&amp;qid=&amp;sr=|publisher=''Amazon''|date=27 мамыр 2015|description=Audio CD}}&lt;/ref&gt;.

Бастапқыда фильмнің режиссері [[Крис Коламбус]] саундтрекке деген музыканы {{Аударылмаған2|Брюс Бротон|Брюс Бротонға|en|Bruce Broughton}} жаздырмақшы болған&lt;ref name=EW2016/&gt;. Фильмнің алғашқы постерларында Бротон композитор ретінде көрсетілген&lt;ref name=EW2016/&gt;. {{Аударылмаған2|Австралиялық құтқарушылар|«Австралиялық құтқарушылар»|en|The Rescuers Down Under}} атты толық метражды мультфильмінің музыкасын жазумен айналысқан Бротон, Коламбустың ұсынысынан соңғы сәтте бас тартады&lt;ref name=EW2016/&gt;. Сол себепті Коламбус [[Стивен Спилберг]]тің көмегімен Джон Уильямспен келісімшартқа отырады. Фильмде {{Аударылмаған2|O Holy Night|«O Holy Night»|en|O Holy Night}} және {{Аударылмаған2|Carol of the Bells|«Carol of the Bells»|en|Carol of the Bells}} сынды дәстүрлі әндер орындалады. Саундтрек «{{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік музыка үшін «Оскар» жүлдесі|Фильмдегі үздік музыка|en|Academy Award for Best Original Score}}&lt;nowiki/&gt;» номинациясында «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» сыйлығына ұсынылған&lt;ref name=&quot;awards&quot;/&gt;. «Somewhere in my Memory» композициясы «{{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік музыка үшін «Оскар» жүлдесі|Фильмдегі үздік музыка|en|Academy Award for Best Original Score}}&lt;nowiki/&gt;» мен «{{Аударылмаған2|Визуалды медиадағы үздік ән үшін «Грэмми» жүлдесі|Визуалды медиадағы үздік ән|en|Grammy Award for Best Song Written for Visual Media}}&lt;nowiki/&gt;» категорияларында ұсынылды&lt;ref name=&quot;academy&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1991|title=The 63rd ''Academy Awards'' in 1991|lang=en|publisher=''Academy of Motion Picture Arts and Sciences''|date=1991}}&lt;/ref&gt;.

&lt;nowiki/&gt;&lt;nowiki/&gt;&lt;nowiki/&gt;{{tracklist
 |collapsed       = no
 |headline        = ''Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack''
 |extra_column    = Мәтіні
 |total_length    = 56:58
 |music_credits   = yes
 |title1          = Home Alone Main Title (Somewhere In My Memory) 
 |note1           = Chorus &amp; Orchestra
 |music1          = {{Аударылмаған2|Джон Уильямс|Джон Уильямс|en|John Williams}}
 |extra1          = {{Аударылмаған2|Лесли Брикасс|Лесли Брикасс|en|Leslie Bricusse}}
 |length1         = 4:53
 |title2          = Holiday Flight
 |music2          = Джон Уильямс
 |length2         = 0:59
 |title3          = The House
 |music3          = Джон Уильямс 
 |length3         = 2:27
 |title4          = Star Of Bethlehem
 |note4           = Orchestral Version
 |music4          = Джон Уильямс 
 |length4         = 2:51
 |title5          = Man Of The House
 |music5          = Джон Уильямс 
 |length5         = 4:33
 |title6          = [[White Christmas]]
 |music6          = {{Аударылмаған2|Ирвинг Берлин|Ирвинг Берлин|en|Irving Berlin}}
 |extra6          = Ирвинг Берлин
 |note6           = {{Аударылмаған2|The Drifters|The Drifters|en|The Drifters}} тобының орындауында
 |length6         = 2:40
 |title7          = Scammed By A Kindergartner
 |music7          = Джон Уильямс 
 |length7         = 3:55
 |title8          = {{Аударылмаған2|Please Come Home for Christmas|Please Come Home for Christmas|en|Please Come Home for Christmas}}
 |music8          = {{Аударылмаған2|Чарльз Браун (музыкант)|Чарльз Браун|en|Charles Brown (musician)}}, Джин Редд
 |extra8          = Чарльз Браун, Джин Редд
 |note8           = {{Аударылмаған2|Southside Johnny|Southside Johnny-дың|en|Southside Johnny}} орындауында 
 |length8         = 2:41
 |title9          = Follow That Kid!
 |music9          = Джон Уильямс 
 |length9         = 2:03
 |title10         = Making The Plane
 |music10         = Джон Уильямс 
 |length10        = 0:52
 |title11         = {{Аударылмаған2|O Holy Night|O Holy Night|en|O Holy Night}}
 |music11         = {{Аударылмаған2|Адольф Адам|Адольф Адам|en|Adolphe Adam}}
 |extra11         = {{Аударылмаған2|Джон Салливан Дуайт|Джон Салливан Дуайт|en|John Sullivan Dwight}}
 |note11          = Chorus &amp; Orchestra
 |length11        = 2:48
 |title12         = {{Аударылмаған2|Carol of the Bells|Carol of the Bells|en|Carol of the Bells}}
 |music12         = {{Аударылмаған2|Питер Вильговски|Питер Вильговски|en|Peter Wilhousky}}
 |extra12         = Питер Вильговски
 |note12          = Chorus
 |length12        = 1:25
 |title13         = Star Of Bethlehem
 |note13          = Children’s Chorus
 |music13         = Джон Уильямс 
 |extra13         = Лесли Брикасс
 |length13        = 2:59
 |title14         = Setting The Trap
 |music14         = Джон Уильямс 
 |length14        = 2:16
 |title15         = Somewhere In My Memory
 |note15          = Chorus &amp; Orchestra
 |music15         = Джон Уильямс 
 |extra15         = Лесли Брикасс
 |length15        = 1:04
 |title16         = The Attack On The House
 |music16         = Джон Уильямс 
 |length16        = 6:53
 |title17         = Mom Returns And Finale
 |music17         = Джон Уильямс 
 |length17        = 4:19
 |title18         = {{Аударылмаған2|Have Yourself a Merry Little Christmas|Have Yourself a Merry Little Christmas|en|Have Yourself a Merry Little Christmas}}
 |note18          = {{Аударылмаған2|Мел Торме|Мел Торменың|en|Mel Tormé}} орындауында
 |music18         = {{Аударылмаған2|Хью Мартин|Хью Мартин|en|Hugh Martin}}
 |extra18         = {{Аударылмаған2|Ральф Блейн|Ральф Блейн|en|Ralph Blane}}
 |length18        = 3:05
 |title19         = {{Аударылмаған2|We Wish You a Merry Christmas|We Wish You a Merry Christmas|en|We Wish You a Merry Christmas}} / The End
 |extra19         = Лесли Брикасс, дәстүрлі
 |music19         = дәстүрлі
 |length19        = 4:15
}}
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
! style=&quot;background:#f9f9f9&quot; colspan=&quot;15&quot; | &lt;small&gt;Жазбаның қатысушылары&lt;/small&gt;
|-
|{{Аударылмаған2|Discogs|Discogs|en|Discogs}} сайтынаң алынған мәліметтер''&lt;ref name=&quot;discogs&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.discogs.com/John-Williams-Home-Alone-Original-Motion-Picture-Soundtrack/release/2413441|lang=en|title=John Williams — ''Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack''|publisher=''Discogs''}}&lt;/ref&gt;.
{{col-begin}}
{{Col-3-of-3}}
* {{Аударылмаған2|Джон Уильямс|Джон Уильямс|en|John Williams}} — [[Сазгер|композитор]] &lt;small&gt;(1—5, 7, 9, 10, 13—17 тректері)&lt;/small&gt; ; [[дирижер]], [[продюсер]] &lt;small&gt;(1—5, 7, 9—17, 19 тректері)&lt;/small&gt;
* Джо Энн Кейн —[[Консонанс|музыкалық дайындық]]
* {{Аударылмаған2|Лесли Брикасс|Лесли Брикасс|en|Leslie Bricusse}} — лирика &lt;small&gt;(1, 13, 15, 19 тректері)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|Адольф Адам|Адольф Адам|en|Adolphe Adam}} — әуен &lt;small&gt;(11 трек)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|Хью Мартин|Хью Мартин|en|Hugh Martin}} — әуен &lt;small&gt;(18 трек)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|Southside Johnny|Southside Johnny|en|Southside Johnny}}— [[Әнші|вокал]] &lt;small&gt;(8 трек)&lt;/small&gt;
{{Col-3-of-3}}
* {{Аударылмаған2|Кеннет Уаннберг|Кеннет Уаннберг|en|Kenneth Wannberg}} — музыкалық редактор
* Армин Стинер —{{Аударылмаған2|Дыбыс режиссері|дыбыс режиссері|en|Audio engineer}}
* Чак Гарша — дыбыс режиссерінің көмекшісі
* {{Аударылмаған2|Ирвинг Берлин|Ирвинг Берлин|en|Irving Berlin}} — әуен, лирика &lt;small&gt;(6 трек)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|Джон Салливан Дуайт|Джон Салливан Дуайт|en|John Sullivan Dwight}} — лирика &lt;small&gt;(11 трек)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|Ральф Блейн|Ральф Блейн|en|Ralph Blane}} — лирика &lt;small&gt;(18 трек)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|Мел Торме|Мел Торме|en|Mel Tormé}} — вокал &lt;small&gt;(18 трек)&lt;/small&gt;
{{Col-3-of-3}}
* Джон Бруно — дыбыс режиссерінің көмекшісі
* Терри Браун — дыбыс режиссерінің көмекшісі
* Говард Фрицсон — көркемдік жетекші, альбом мұқабасын безендіруші
* {{Аударылмаған2|Чарльз Браун (музыкант)|Чарльз Браун|en|Charles Brown (musician)}}, Джин Редд — әуен, лирика &lt;small&gt;(8 трек)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|Питер Вильговски|Питер Вильговски|en|Peter Wilhousky}} — әуен, лирика &lt;small&gt;(12 трек)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|The Drifters|The Drifters|en|The Drifters}} — вокал &lt;small&gt;(6 трек)&lt;/small&gt;
{{col-end}}
|}

== Реакция ==

=== Кассалық жинақтар ===
«Үйде жалғыз қалғанда» Солтүстік Америкада 285,8 миллион доллар, басқа елдерде 190,9 миллион доллар жинаққа ие болған. Әлемдік прокаттағы толық жинақ сомасы 467,7 миллион долларды құрайды. Фильмнің бюджеті 18 миллион долларды құраған&lt;ref name=mojo/&gt;.

«Үйде жалғыз қалғанда» алғаш уик-эндте 1202 кинотеатрда көрсетіліп, 17 миллион доллар жинады (бір кинотеатрға шаққанда 14 211 доллар).&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|title=''Home Alone'' in 9th Week as No.1 Film|publisher=''Los Angeles Times''|date=14 қантар 1991|url=http://articles.latimes.com/1991-01-14/entertainment/ca-310_1_godfather-part-iii|author=Pat H. Broeske}}&lt;/ref&gt; Фильмнің үлкен танымалдығының арқасында кинотеатр экрандарынан ұзақ уақыт бойы түспеді&lt;ref name=&quot;Forbes&quot;/&gt;. Кассалық жинақ бойынша 16 апта бойы бірінші орынды ұстаған - 1990 жылдың 16-18 қарашадан 1991 жылдың 1-3 ақпанға дейін&lt;ref name=&quot;Forbes&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/scottmendelson/2015/11/16/home-alone-at-25-how-i-forgave-a-mediocre-movie-for-becoming-a-box-office-champion/|title=''Home Alone'' At 25: How I Forgave A Mediocre Movie For Becoming A Box Office Champion|lang=en|author=Scott Mendelson|publisher=''Forbes''|date=16 қараша 2015}}&lt;/ref&gt;. Дегенмен жинақтар бойынша ондықтағы орнын 1991 жылдың 26-27 сәуіріне дейін жоғалтпады&lt;ref name=&quot;boxoffice2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?page=weekend&amp;id=homealone.htm|lang=en|title=''Home Alone'' 1990 — Weekend Box Office Results|publisher=''Box Office Mojo''}}&lt;/ref&gt;. Кинотеатрлардағы көрсетілімдер басталғаннан тоғыз ай уақыт ішінде АҚШ-та 285 761 243 доллар жинап, Солтүстік Америкада сол жылдың ең үлкен кассалық жинақтарына ие болды&lt;ref name=&quot;box2&quot;&gt;{{cite web|lang=en|url=http://movies.go.com/boxoffice?cat=1990|title=Movie box office results for the top 50 movies of 1990|deadlink=yes|publisher=''Movies''}}&lt;/ref&gt;. [[Гиннесс рекордтар кітабы|Гиннесстің рекордтар кітабіна]] барлық уақыттағы ең үлкен кассалық жинақтарға жеткен комедия ретінде енгізілген&lt;ref name=&quot;gazette&quot;&gt;{{cite web|lang=en|title=''Home Alone'' — Movie Review|url=http://www.movie-gazette.com/1081|date=13 желтоқсан 2004|author=Gary Panton|publisher=''Movie Gazette''}}&lt;/ref&gt;.

Кинотеатрлардағы көрсетілімдері біткен кезінде «Үйде жалғыз қалғанда» {{Аударылмаған2|Барлық уақыттағы ең үлкен кассалық жинақтарға ие болған фильмдер тізімі|барлық уақыттағы кассалық жинақтар|en|List of highest-grossing films}} бойынша үшінші орынға қол жеткізді&lt;ref name=&quot;Forbes&quot;/&gt;. Картинаның әлем бойынша толық жинақтары 477 561 243 долларды құрады. {{Аударылмаған2|Box Office Mojo|Box Office Mojo|en|Box Office Mojo}} сайтының есептеуі бойынша [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-та]] 67,7 миллион билет сатылған&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=homealone.htm&amp;adjust_yr=1&amp;p=.htm|title=''Home Alone'' Total Tickets|lang=en|publisher=''Box Office Mojo''}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Goldman|2001|б=49}}.

=== Сыншылардың пікірі ===
{{Рейтингтер
| атауы = «Үйде жалғыз қалғанда» фильмінің кәсіби рейтингтері
| rev1 = ''{{Аударылмаған2|Metacritic|Metacritic|en|Metacritic}}''
| rev1Score = 63/100&lt;ref name=&quot;metacritic&quot;/&gt;
| rev2 = ''Rotten Tomatoes''
| rev2Score =5,5/10&lt;ref name=&quot;rotten&quot;/&gt;
| rev3 = ''{{Аударылмаған2|Chicago Sun-Times|''Chicago Sun-Times''|en|Chicago Sun-Times}}''
| rev3Score = {{Rating|2.5|3}}&lt;ref name=&quot;chicagosun&quot;&gt;{{cite web|lang=en|url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/19901116/REVIEWS/11160302|title=''Home Alone'' Review|author=Roger Ebert|date=16 қараша 1990|publisher=''Chicago Sun-Times''}}&lt;/ref&gt;
| rev4 = ''{{Аударылмаған2|Entertainment Weekly|''Entertainment Weekly''|en|Entertainment Weekly}}''
| rev4Score = D&lt;ref name=&quot;enwe&quot;&gt;{{cite web|lang=en|title=''Home Alone'' Review|url=http://www.ew.com/ew/article/0,,318682,00.html|author=Owen Gleiberman|publisher=''Entertainment Weekly''|date=25 шілде 2007}}&lt;/ref&gt;
| rev5 = {{Аударылмаған2|CinemaScore|''CinemaScore''|en|CinemaScore}}
| rev5Score = A&lt;ref name=&quot;CinemaScore&quot;/&gt;
| rev6 = {{Аударылмаған2|The Austin Chronicle|''The Austin Chronicle''|en|The Austin Chronicle}}
| rev6Score = {{Rating|3|5}}&lt;ref name=&quot;austin&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.austinchronicle.com/calendar/film/1991-01-11/home-alone/|lang=en|publisher=''The Austin Chronicle''|title=''Home Alone'' Movie Review|date=11 қантар 1991|author=Marc Savlov}}&lt;/ref&gt;
| rev7 = {{Аударылмаған2|TV Guide|''TV Guide''|en|TV Guide}}
| rev7Score = {{Rating|2|4}}&lt;ref name=&quot;tvguide&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tvguide.com/movies/home/review/128202|lang=en|title=''Home Alone'' Movie Reviews and Raitings}}&lt;/ref&gt;
}}

«Үйде жалғыз қалғанда» сыншылардын әр түрлі пікірлеріне ие болды. [[Rotten Tomatoes]] сайтында 50 сыншының пікірлері бойынша 62% жағымды рейтингіне ие болды. Сыншылардың берген орташа бағасы 5,5/10 құрады&lt;ref name=&quot;rotten&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/home_alone/|title=''Home Alone'' Movie Reviews|lang=en|publisher=''Rotten Tomatoes''}}&lt;/ref&gt;. {{Аударылмаған2|Metacritic|Metacritic|en|Metacritic}} сайтындағы орташа бағасы тоғыз сарапшының пікірлерінің негізінде мүмкінді жүз балдың алпыс үшіне ие болды&lt;ref name=&quot;metacritic&quot;&gt;{{cite web|lang=en|url=http://www.metacritic.com/movie/home-alone|title=''Home Alone'' Movie Reviews|publisher=''Metacritic''}}&lt;/ref&gt;. {{Аударылмаған2|CinemaScore|''CinemaScore''|en|CinemaScore}} сайтындағы көрермендердің берген дауыстары бойынша «А» орташа бағасы қойылған (бағалау шкаласы «F»-тен «A+» дейін)&lt;ref name=&quot;CinemaScore&quot;&gt;{{cite web|url=https://m.cinemascore.com|title=''CinemaScore'' Official Website|lang=en|publisher=''CinemaScore''||description=«Үйде жалғыз қалғанда» фильмнің бағасың көру үшін ''Find CinemaScore'' жолағында ''Home Alone'' деп терсеңіз төменірек астында бағасы көрсетіледі}}&lt;/ref&gt;.

Американдық {{Аударылмаған2|Variety|Variety|en|Variety}}&lt;nowiki/&gt;басылымы «Үйде жалғыз қалғанда» фильмінің актерлік ұжымын мақтады&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=http://variety.com/1989/film/reviews/home-alone-1200428389/|title=''Variety'' Reviews — ''Home Alone''|publisher=''Variety''|date=16 қараша 1990}}&lt;/ref&gt;. [[The Washington Post]] басылымының рецензиялаушысы Джин Купер фильмдегі әзілге деген көзқарасты мақтады&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/movies/videos/homealonepgcooper_a09ecc.htm|author=Jeanne Cooper|title=''Home Alone'' Review|publisher=''The Washington Post''|date=16 қараша 1990}}&lt;/ref&gt;. Дәл сол басылымның сыншысы Хэл Хинсон Крис Коламбустың режиссурасімен Калкинның актерлік ойыныңа тәнті болғанын айтады&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/movies/videos/homealonepghinson_a0a9b9.htm|author=Hal Hinson|title=''Home Alone'' Second Review|publisher=''The Washington Post''|date=16 қараша 1990}}&lt;/ref&gt;. [[The New York Times]] басылымының сыншысы Кэрин Джеймс фильмнің бірінші жартысы жалықтыратын көріністерге толы десе, екінші жартысындағы қара юморді жоғары бағалады. Сонымен қоса Кевинмен қарт Марлидің арасындағы диалогі мен фильмнің ақтық көріністерін мақтады&lt;ref name=&quot;tnyt&quot;&gt;{{cite web|lang=en|author=Caryn James|url=https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9C0CE6D8143DF935A25752C1A966958260|publisher=''The New York Times''|title=Movie Review — ''Home Alone''; Holiday Black Comedy For Modern Children|date=16 қараша 1990}}&lt;/ref&gt;. Уақыт өте  «Үйде жалғыз қалғанда» көрермендер арасында мерекелік классикаға айналған. [[The Huffington Post]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2012/12/24/christmas-movies-family-17-holiday_n_2332363.html|lang=en|publisher=''The Huffington Post''|title=17 Favorite Christmas Movies List|date=24 желтоқсан 2012}}&lt;/ref&gt;, {{Аударылмаған2|Thrillist|Thrillist|en|Thrillist}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thrillist.com/entertainment/nation/best-christmas-movies-including-home-alone-scrooged-muppet-christmas-carol|lang=en|title=Best Christmas Movies including ''Home Alone'', ''Scrooged'', ''Muppet Christmas Carol''|author=Dave Infante|date=21 желтоқсан 2014|publisher=''Thrillist''}}&lt;/ref&gt;, [[Empire]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.empireonline.com/features/30-best-christmas-movies/p27|title=The 30 Best Christmas Movies Ever|lang=en|author=Helen O’Hara|publisher=''Empire''|date=22 желтоқсан 2016}}&lt;/ref&gt;,  CinemaBlend&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cinemablend.com/new/10-Greatest-Christmas-Movies-All-Time-According-British-People-68585.html|title=The 10 Greatest Christmas Movies Of All-Time, According To ''British People''|lang=en|author=Greg Wakeman|date=2015|publisher=''CinemaBlend''}}&lt;/ref&gt; басылымдары бүкіл уақыттағы жаңа жылдық фильмдердің ішіндегі ең үздіктердің бірі деп есептейді.

=== Марапаттары ===
1991 жылы фильм ''Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack''&lt;ref name=&quot;academy&quot;/&gt; саундтрегі үшін {{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік музыка үшін «Оскар» жүлдесі|«Фильмдегі үздік музыка»|en|Academy Award for Best Original Score}}, «Somewhere in my Memory»&lt;ref name=&quot;awards&quot;/&gt; композициясы үшін {{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік ән үшін «Оскар» жүлдесі|«Фильмдегі үздік ән»|en|Academy Award for Best Original Song}} номинацияларында [[Оскар сыйлығы|«Оскар»]] сыйлығына ұсынылған. «Somewhere in my Memory» композициясы {{Аударылмаған2|Визуалды медиадағы үздік ән үшін «Грэмми» жүлдесі|«Визуалды медиадағы үздік ән»|en|Grammy Award for Best Song Written for Visual Media}} номинациясында «[[Грэмми]]» сыйлығына ұсынылғанымен, жеңіске жете алмады&lt;ref name=&quot;awards&quot;/&gt;. Маколей Калкин {{Аударылмаған2|Үздік ер адам рөлі (комедия/мюзикл) үшін «Алтын глобус» жүлдесі|«Комедия немесе мюзиклдегі үздік ер адам рөлі»|en|Golden Globe Award for Best Actor – Motion Picture Musical or Comedy}} үшін, ал фильм {{Аударылмаған2|Үздік фильм (комедия/мюзикл) үшін «Алтын глобус» жүлдесі|«Комедия немесе мюзикл жанрындағы үздік фильм»|en|Golden Globe Award for Best Motion Picture – Musical or Comedy}} номинацияларында «[[Алтын глобус]]» сыйлығына ұсынылып, жеңіске жетпеген&lt;ref name=&quot;awards&quot;/&gt;. 1991 жылы фильм {{Аударылмаған2|British Comedy Awards|British Comedy Awards|en|British Comedy Awards}}, {{Аударылмаған2|Nickelodeon Kids' Choice Awards|Kids’ Choice Awards|en|Nickelodeon Kids' Choice Awards}} және {{Аударылмаған2|Жас актер (жүлде)|«Жас актер»|en|Young Artist Award}} сыйлықтарының жүлдегерлері болды&lt;ref name=&quot;awards&quot;/&gt;. Сол жылы 18 айдың ішінде сатылған 3 миллион билеттер үшін {{Аударылмаған2|Алтын экран|«Алтын экран»|de|Goldene Leinwand}}, дәл сол уақыт ішінде сатылған 6 миллион билеттер үшін «Жұлдызды алтын экран» жүлделеріне ие болған&lt;ref name=&quot;awards&quot;/&gt;. {{Аударылмаған2|Американдық киноөнер институті|Американдық киноөнер институтінің|en|American Film Institute}} {{Аударылмаған2|AFI тұжырымы бойынша 100 жылдың ішіндегі ең күлкілі 100 американдық фильмдері|«100 жылдың ішіндегі ең күлкілі 100 американдық фильмдері»|en|AFI's 100 Years...100 Laughs}} тізіміне енгізілуге ұсынылған&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.afi.com/Docs/100Years/laughs500.pdf|lang=en|title=''AFI''’s 100 Years...100 Laughs Nominees|publisher=''American Film Institute''|date=2002}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
! style=&quot;background:#f9f9f9&quot; colspan=&quot;15&quot; | &lt;small&gt;«Үйде жалғыз қалғанда» фильмінің жүлделері мен номинациялары&lt;/small&gt;
|-
|- align=&quot;center&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; width=270 | Жүлде
! scope=&quot;col&quot; width=60  | Жыл
! scope=&quot;col&quot; width=450 | Ұсынылған санат
! scope=&quot;col&quot; width=300 | Ұсынылған жұмыс
! scope=&quot;col&quot; width=70  | Жетістік
|-
| scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; | «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]»
| rowspan=&quot;2&quot; | {{Аударылмаған2|Оскар (жүлде, 1991)|1991|en|63rd Academy Awards}}
| {{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік музыка үшін «Оскар» жүлдесі|Фильмдегі үздік музыка|en|Academy Award for Best Original Score}}
| ''[[Үйде жалғыз қалғанда#Саундтрек|Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack]]''
| {{Nom}}
|-
| {{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік ән үшін «Оскар» жүлдесі|Фильмдегі үздік ән|en|Academy Award for Best Original Song}}
| rowspan=&quot;2&quot; | «Somewhere in my Memory»
| {{Nom}}
|-
| scope=&quot;row&quot; | «[[Грэмми]]»
| {{Аударылмаған2|Грэмми (жүлде, 1992)|1992|en|34th Annual Grammy Awards}}
| {{Аударылмаған2|Визуалды медиадағы үздік ән үшін «Грэмми» жүлдесі|Визуалды медиадағы үздік ән|en|Grammy Award for Best Song Written for Visual Media}}
| {{Nom}}
|-
| scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; | «[[Алтын глобус]]»
| rowspan=&quot;2&quot;| {{Аударылмаған2|Алтын глобус (жүлде, 1991)|1991|en|48th Golden Globe Awards}}
| {{Аударылмаған2|Үздік фильм (комедия/мюзикл) үшін «Алтын глобус» жүлдесі|Комедия немесе мюзикл жанрындағы үздік фильм|en|Golden Globe Award for Best Motion Picture – Musical or Comedy}}
| «Үйде жалғыз қалғанда»
| {{Nom}}
|-
| {{Аударылмаған2|Үздік ер адам рөлі (комедия/мюзикл) үшін «Алтын глобус» жүлдесі|Комедия немесе мюзиклдегі үздік ер адам рөлі|en|Golden Globe Award for Best Actor – Motion Picture Musical or Comedy}}
| rowspan=&quot;2&quot;| [[Маколей Калкин]]
| {{Nom}}
|-
| scope=&quot;row&quot; | ''{{Аударылмаған2|American Comedy Awards|''American Comedy Awards''|en|American Comedy Awards}}''
| 1991
| Ең күлкілі актер (Жетекші рөл)
| {{Won}}
|-
| scope=&quot;row&quot; | {{Аударылмаған2|British Comedy Awards|''British Comedy Awards''|en|British Comedy Awards}}
| 1991
| Үздік комедия
| «Үйде жалғыз қалғанда»
| {{Won}}
|-
| scope=&quot;row&quot; | ''{{Аударылмаған2|Американдық кастинг мамандарының ұйымы|Artios Awards|en|Casting Society of America}}''
| 1991
| Комедиядағы үздік кастинг
| Джейн Дженкинс, {{Аударылмаған2|Джанет Хиршенсон|Джанет Хиршенсон|pl|Janet Hirshenson}}
| {{Won}}
|-
| scope=&quot;row&quot; | «{{Аударылмаған2|Чикаго сыншыларының қауымдастығы|Чикаго сыншыларының жүлдесі|en|Chicago Film Critics Association#Chicago Film Critics Awards}}»
| 1991
| Келешегі зор актер
| Маколей Калкин
| {{Won}}
|-
| scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot;| {{Аударылмаған2|Алтын экран|«Алтын экран»|de|Goldene Leinwand}}
| rowspan=&quot;2&quot;| 1991
| Алтын экран &lt;ref group=&quot;~&quot;&gt;18 айдың ішінде сатылған 3 миллион билет үшін беріледі.&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;3&quot;| «Үйде жалғыз қалғанда»
| {{Won}}
|-
| Жұлдызды алтын экран &lt;ref group=&quot;~&quot;&gt;18 айдың ішінде сатылған 6 миллион билет үшін беріледі.&lt;/ref&gt;
| {{Won}}
|-
| scope=&quot;row&quot;| ''{{Аударылмаған2|Nickelodeon Kids' Choice Awards|Kids’ Choice Awards|en|Nickelodeon Kids' Choice Awards}}''
| 1991
| Үздік кинобейне
| {{Won}}
|-
| scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;3&quot;| {{Аударылмаған2|Жас актер (жүлде)|«Жас актер»|en|Young Artist Award}}
| rowspan=&quot;3&quot;| 1991
| Фильмдегі үздік жас актер
| Маколей Калкин
| {{Won}}
|-
| Ең қызықты жасөспірімдер мен отбасылық фильм – Комедия немесе Экшен
| «Үйде жалғыз қалғанда»
| {{Won}}
|-
| Фильмдегі екінші қатарлы үздік жас актриса
| {{Аударылмаған2|Анджела Геталс|Анджела Геталс|en|Angela Goethals}}
| {{Nom}}
|-
|}

== Сиквелдер ==

1992 жылы бірінші фильмдегі актерлік ұжымның қатысуымен [[Үйде жалғыз қалғанда 2: Нью-Йоркте жоғалған]] атты коммерциялық табысты жалғасы шықты&lt;ref name=&quot;ha2&quot;&gt;{{cite web|title=10 Things You Didn’t Know About ''Home Alone''|lang=en|url=http://thefw.com/things-you-didnt-know-about-home-alone/|publisher=''The FW''}}&lt;/ref&gt;. Режисері – бірінші фильмді түсірген Крис Коламбус, сценарий авторы мен продюсері тағы да Джон Хьюз болды&lt;ref name=&quot;ha2&quot;/&gt;. Бірінші фильмдегі «Лас жанды періштелер» атты фильмі «Үйде жалғыз қалғанда 2: Нью-Йоркте адасу»-да жалғасын тапты, бірақ «Өте лас жанды періштелер» деп аталды&lt;ref name=&quot;ha2&quot;/&gt;. «Періштелер» жайлы екі мета-ленталардың басты кейіпкері Джонни есімді стереотипті мафиози болды, оның рөлін {{Аударылмаған2|Ральф Фуди|Ральф Фуди|en|Ralph Foody}} орындады&lt;ref name=&quot;ha2&quot;/&gt;.

Франшизаның үшінші бөлімі [[Үйде жалғыз қалғанда 3]] деген атпен 1997 жылы шықты. Фильмнің актерлық ұжымы мен сюжеті толықтай басқа болған&lt;ref name=&quot;ha3&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rogerebert.com/reviews/home-alone-3-1997|title=''Home Alone 3'' Review|lang=en|date=12 желтоқсан 1997|author=Roger Ebert|publisher=''Chicago Sun-Times''}}&lt;/ref&gt;. Сценариін тағы да Хьюз жазды. Режиссері - {{Аударылмаған2|Раджа Госнелл|Раджа Госнелл|en|Raja Gosnell}}&lt;ref name=&quot;ha3&quot;/&gt;. Басты рөлдерде {{Аударылмаған2|Алекс Дэвид Линц|Алекс Дэвид Линц|en|Alex D. Linz}} пен {{Аударылмаған2|Хэвиленд Моррис|Хэвиленд Моррис|en|Haviland Morris}}&lt;ref name=&quot;ha3&quot;/&gt;. Жоғары бюджетке қарамастан («Үйде жалғыз қалғанда»-ға қарағанда екі есе артық) кассалық жинақтары 79 миллион доллар ғана құрады&lt;ref name=BOM&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=homealone3.htm|lang=en|title=''Home Alone'' Movie Budget and Box Office|publisher=''Box Office Mojo''}}&lt;/ref&gt;.

Теледидарда ғана көрсетілімге түсірілген төртінші фильм {{Аударылмаған2|Үйде жалғыз қалғанда 4|«Үйде жалғыз қалғанда 4»|en|Home Alone 4}} деп аталды. Фильм 2002 жылдың 3 қарашасында [[Эй-Би-Си|ABC]] телеарнасында бірінші рет көрсетілді&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.blu-ray.com/dvd/Home-Alone-4-Taking-Back-the-House-DVD/5038/|title=''Home Alone: Taking Back the House''|lang=en|publisher=''Blu-ray''|date=2 қыркүйек 2003}}&lt;/ref&gt;. Бұл фильм франшизаның алғашқы екі фильмдегі кейіпкерлер жайлы болғанымен, олардың рөлдерін басқа актерлер сомдаған&lt;ref name=&quot;ha4&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0329200/fullcredits/|title=''Home Alone: Taking Back the House''|lang=en|publisher=''IMDb''}}&lt;/ref&gt;. Картинаның режиссері {{Аударылмаған2|Род Дэниел|Род Дэниел|en|Rod Daniel}}, сценариін Дебра Франк пен Стивен Хэйз жазған&lt;ref name=&quot;ha4&quot;/&gt;. Кевин Маккаллистердің рөлін Майк Вейнберг орындады&lt;ref name=&quot;ha4&quot;/&gt;. Сонымен қатар фильмге {{Аударылмаған2|Френч Стюарт|Френч Стюарт|en|French Stewart}}, {{Аударылмаған2|Мисси Пайл|Мисси Пайл|en|Missi Pyle}}, {{Аударылмаған2|Джейсон Бех|Джейсон Бех|en|Jason Beghe}}, {{Аударылмаған2|Эрик Авари|Эрик Авари|en|Erick Avari}} сынды актерлар қатысқан&lt;ref name=&quot;ha4&quot;/&gt;.

2012 жылдың 25 қарашасында {{Аударылмаған2|Үйде жалғыз қалғанда 5: Мерекелік ұрлық|«Үйде жалғыз қалғанда 5: Мерекелік ұрлық»|en|Home Alone: The Holiday Heist}} атты соңғы бөлімі [[Эй-Би-Си|ABC Family]] телеарнасында көрсетілді&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=http://forthemommas.com/articles/frugal-fun-abc-25-days-of-christmas-schedule|title=Frugal Fun: ''ABC 25 Days of Christmas'' Schedule|date=31 қазан 2012|publisher=''For the Mommas''}}&lt;/ref&gt;.. Сценариін Аарон Гинбург және Уэйд МакИнтаер жазды. Картинаны режиссер {{Аударылмаған2|Питер Хьюитт|Питер Хьюитт|en|Peter Hewitt (director)}} түсірді&lt;ref name=&quot;ha5&quot;&gt;{{cite web|lang=en|url=http://www.imdb.com/title/tt2308733/?ref_=ttloc_loc_tt|publisher=''IMDb''|title=''Home Alone: The Holiday Heist''}}&lt;/ref&gt;. Басты рөлдерді Кристиан Мартин, {{Аударылмаған2|Эдди Стиплз|Эдди Стиплз|en|Eddie Steeples}}, {{Аударылмаған2|Джодель Ферланд|Джодель Ферланд|en|Jodelle Ferland}}, Дог Муррэй, {{Аударылмаған2|Элли Харви|Элли Харви|en|Ellie Harvie}}, {{Аударылмаған2|Деби Мейзар|Деби Мейзар|en|Debi Mazar}} және {{Аударылмаған2|Малкольм Макдауэлл|Малкольм Макдауэлл|en|Malcolm McDowell}} орындады&lt;ref name=&quot;ha5&quot;/&gt;.

== Қызықты деректер ==
* Фрэнк ағайдың рөлі арнайы {{Аударылмаған2|Келси Грэммер|Келси Грэммер|en|Kelsey Grammer}} үшін жазылған.
* Фильмнің мұқабасындағы екі қолымен бетін ұстап бақырған Кевиннің бейнесі [[Эдвард Мунк]]тің [[Эдвард Мунк#Айғай|«Айқай»]] атты суретінің негізінде жасалған.
* {{Аударылмаған2|Джон Кэнди|Джон Кэндидің|en|John Candy}} бос уақытының аздығын, фильмге бір күнін ғана бөле алды. Оның кейіпкері қатысатын эпизодтардың барлығы тоқтаусыз 23 сағатта түсірілген&lt;ref name=&quot;factsabout&quot;&gt;{{cite web|lang=en|url=http://mentalfloss.com/article/60262/25-things-you-might-not-know-about-home-alone|date=16 қараша 2017|publisher=''Mental Floss''|title=''25 Things You Might Not Know About Home Alone''}}&lt;/ref&gt;.
* Гарридің рөліне [[Роберт Де Ниро]] шақырылған, дегенмен актер бұл рөлден бас тартқан&lt;ref name=&quot;factsabout&quot;/&gt;.
* Фильмге Крис Коламбус отбасы мүшелері де қатысты. Жұбайы Моника Деверо стюардессаның, ал қайын атасы полиция қызметкерінің рөлдерінде ойнады. Сонымен қатар Коламбустың енесі мен кішкентай Элеанор есімді қызың эпизодтық көріністерден байқауға болады.
* Фильмдегі Кевин сызған жоспар-сызбасын шынында да Маколейдің өзі сызған болатын.
* Фильмдегі өрмекшіге қатысты эпизодты түсіру барысында расымен өте улы тарантул өрмекші қолданылды. Сондықтан Дэниел Стерн айғайлаған жоқ. Себебі, тым қатты айғай өрмекшіні шошытып, соңы жаман болу мүмкін еді&lt;ref name=&quot;factsabout&quot;/&gt;. 
* Базздың бөлмесінде американдық {{Аударылмаған2|Ice-T|Айс-Ти|en|Ice-T}} есімді рэп орындаушысы бейнелген плакатты байқауға болады

== Сыртқы сілтемелер ==
* [https://www.imdb.com/title/tt0099785/ «Үйде жалғыз қалғанда»{{ref-en}}] [[Internet Movie Database]] сайтында
* [http://www.tcm.turner.com/tcmdb/title/title.jsp?stid=36532 «Үйде жалғыз қалғанда»{{ref-en}}] {{Аударылмаған2|Turner Classic Movies|TCM Movie Database|en|Turner Classic Movies}} сайтында
* [http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=homealone.htm «Үйде жалғыз қалғанда»{{ref-en}}] {{Аударылмаған2|Box Office Mojo|Box Office Mojo|en|Box Office Mojo}} сайтында
* [http://www.rottentomatoes.com/m/home_alone/ «Үйде жалғыз қалғанда»{{ref-en}}] [[Rotten Tomatoes]] сайтында
* [http://www.metacritic.com/movie/home-alone «Үйде жалғыз қалғанда»{{ref-en}}] [[Metacritic]] сайтында
* [http://www.the-numbers.com/movies/1990/0HMLN.php «Үйде жалғыз қалғанда»{{ref-en}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120819131002/http://www.the-numbers.com/movies/1990/0HMLN.php |date=2012-08-19 }} {{Аударылмаған2|The Numbers|The Numbers|en|
The Numbers (website)}} сайтында

== Ескертпелер ==
=== Анықтамалар ===
{{Reflist|group=~}}

=== Дереккөздер ===
{{дереккөздер|2}}

== Әдебиет ==
{{Col-begin}}
{{Col-2}}
* {{кітап|авторы={{Аударылмаған2|Тодд Стрэссер|Todd Strasser|en|Todd Strasser}}, {{Аударылмаған2|Джон Хьюз|John Hughes|en|John Hughes (filmmaker)}}—|тақырыбы=Home Alone|жыл=1991|барлық беті=136|баспасы=''{{Аударылмаған2|Scholastic Corporation|Scholastic|en|Scholastic Corporation}}''|isbn=978-0590446686|басылым=басылып шыққан}}
* {{кітап|авторы=Kirk Honeycutt, [[Крис Коламбус]]—|тақырыбы=[https://books.google.kz/books?id=7NyrBwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=home+alone+hughes&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false John Hughes: A Life in Film: The Genius Behind Ferris Bueller, The Breakfast Club, Home Alone, and more{{ref-en}}]|жыл=2015|барлық беті=224|ref=Honeycutt, Columbus}}
* {{кітап|авторы={{Аударылмаған2|Уильям Голдман|William Goldman|en|William Goldman}}, {{Аударылмаған2|Херб Гарднер|Herb Gardner|en|Herb Gardner}}—|жыл=2001|тақырыбы=[https://books.google.kz/books?id=Zt7TGNB8qyQC&amp;pg=PA49&amp;lpg=PA49&amp;dq=%22to+be+home+aloned%22&amp;source=bl&amp;ots=qyFEPuPfIN&amp;sig=IHEO4r9yZRPJBUEjBihtXhoZfqY&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=yW6lVMbpIMnboAS9mYLADw&amp;ved=0CDYQ6AEwBA#v=onepage&amp;q=%22to%20be%20home%20aloned%22&amp;f=false The Big Picture? Who Killed Hollywood and Other Essays{{ref-en}}]|баспасы=''Applause Theatre Books''|беттері=49|isbn=978-1557834607|барлық беті=283|басылым=безендірілген|ref=Goldman}}
{{Col-2}}
* {{кітап|тақырыбы=Home Alone: The Authorized Coloring Book|жыл=2016|басылым=басылып шыққан|барлық беті=80|isbn=978-0062493019|авторы=[[20th Century Fox]], {{Аударылмаған2|Джон Хьюз|John Hughes|en|John Hughes (filmmaker)}}—|баспасы=''Harper Design''}}
* {{мақала|авторы={{Аударылмаған2|Фиби Хобан|Phoebe Hoban|en|Phoebe Hoban}}—|тақырыбы=Raging Joe Pesci: «GoodFellas» Psycho Shoots For an Oscar|сілтеме=https://books.google.kz/books?id=H-kCAAAAMBAJ&amp;pg=PA36&amp;lpg=PA36&amp;dq=joe+pesci+is+one+of+the+greatest+character+actors+of+our+generation&amp;source=bl&amp;ots=b0WRvV0aiN&amp;sig=SPV0n-I3Jbomr_bSYTwz-Qf1X00&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwi-rbX3kM3WAhXKZpoKHW6UAEkQ6AEILjAB#v=onepage&amp;q=joe%20pesci%20is%20one%20of%20the%20greatest%20character%20actors%20of%20our%20generation&amp;f=false|тілі=&lt;small&gt;ағыл.&lt;/small&gt;|баспа авторы=Francesca Stanfill, Joe Klein, Jennifer Cecil|басылым=''— New York Magazine''|түрі=журнал|орны=[[Нью-Йорк]]|жыл=1991|нөмірі=8|беттері=32-37|ref=Hoban}}
{{Col-end}}
{{Жақсы мақала}}

{{Крис Коламбус фильмдері}}

[[Санат:АҚШ кинокомедиялары]]
[[Санат:Крис Коламбус фильмдері]]
[[Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер]]
[[Санат:Қылмыстық комедиялар]]
[[Санат:АҚШ Рождестволық фильмдер]]</text>
      <sha1>asvrsco7xberg6ua7w4bhwhclwxysg6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621242</id>
      <parentid>3621240</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:43:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78335" sha1="i0y7c8p61541ttpih1wagvtpkzoqogi" xml:space="preserve">{{Кино 
 |Қазақша атауы    = Үйде жалғыз қалғанда
 |Шынайы атауы     = Home Alone
 |Суреті           = Үйде жалғыз қалғанда.jpg
 |Сурет ені        = 
 |Жанры            = [[жаңа жыл]]дық&lt;br /&gt;[[комедия]]
 |Режиссёрі        = [[Крис Коламбус]]
 |Продюсері        = {{Аударылмаған2|Джон Хьюз|Джон Хьюз|en|John Hughes (filmmaker)}}
 |Сценарист        = Джон Хьюз
 |Актерлер         = [[Джо Пеши]]&lt;br /&gt;[[Дэниел Стерн]]&lt;br /&gt;[[Маколей Калкин]]
 |Операторы        = {{Аударылмаған2|Хулио Макат|Хулио Макат|en|Julio Macat}}
 |Композиторы      = {{Аударылмаған2|Джон Уильямс|Джон Уильямс|en|John Williams}}
 |Компания         = &lt;small&gt;'''Түсірген:'''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;Hughes Entertainment&lt;br&gt;&lt;small&gt;'''Дистрибьютор:'''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[20th Century Studios]]
 |Бюджеті          = $18 000 000&lt;ref name=mojo&gt;{{cite web|title=''Home Alone'' Movie Budget and Box Office|lang=en|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=homealone.htm|publisher=''Box Office Mojo''}}&lt;/ref&gt;
 |Түсім            = $476 684 675&lt;ref name=mojo /&gt;
 |Мемлекет         = {{USA}}
 |Тілі             = [[ағылшын тілі]]
 |Ұзақтығы         = 103 мин.&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=http://bbfc.co.uk/releases/home-alone-1970-3|title=''Home Alone'' (PG)|publisher=''British Board of Film Classification''|date=16 қараша 1990}}&lt;/ref&gt;
 |Жыл              = 1990 жыл
 |Алдыңғы фильм    = 
 |Келесі фильм     = [[Үйде жалғыз қалғанда 2: Нью-Йоркте жоғалған]]
 |imdb_id          = 0099785
}}
'''Үйде жалғыз қалғанда''' ({{lang-en|Home Alone}}) — [[1990 жыл]]ы {{Аударылмаған2|Джон Хьюз|Джон Хьюздың|en|John Hughes (filmmaker)}} сценариі бойынша түсірілген [[Америка Құрама Штаттары|америкалық]] [[жаңа жыл]]дық [[Кинокомедия|комедия]]. Режиссері - [[Крис Коламбус]]. [[Маколей Калкин]] фильмде Кевин Маккаллистердің рөлін сомдады. Кевиннің отбасы [[Париж]]ге жаңа жылдық демалысқа ұшып кетіп, оны үйде қалай жалғыз қалдырып кеткендерін байқамай қалады. Алғашында Кевин үйдегі жалғыздықтан рақаттанады, бірақ кейіннен екі қарақшыға тап болады. Қарақшылар рөлдерін [[Джо Пеши]] мен [[Дэниел Стерн]] орындады. Сондай-ақ картинаға {{Аударылмаған2|Джон Херд|Джон Херд|en|John Heard (actor)}}, {{Аударылмаған2|Кэтрин О’Хара|Кэтрин О’Хара|en|
Catherine O'Hara}} және тағы басқа актерлар қатысты.

Сыншылар фильм жайлы әртүрлі пікір білдірді. Фильм Солтүстік Америкада шыққан жаңа жылдық комедиялар арасында ең көп кассалық табысқа ие болды&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/finance/picture-galleries/11309676/The-top-grossing-Christmas-films-of-all-time.html?frame=3136318|title=The top grossing Christmas films of all time|date=25 желтоқсан 2015|lang=en|publisher=''The Daily Telegraph''}}&lt;/ref&gt;. Сонымен қатар фильм АҚШ кинематографиясының тарихындағы ең көп кассалық табысқа ие болған комедия ретінде рекорд орнатқан. Бұл рекорд 2011 жылы «{{Аударылмаған2|Бас жазу: II-ші бөлім|Бас жазу: II-ші бөлім|en|The Hangover Part II}}» кинофильмі шыққанға дейін ұсталып тұрған&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/alltime/adjusted.htm|title=All Time Box Office Adjusted for Ticket Price Inflation|publisher=''Box Office Mojo''|lang=en}}&lt;/ref&gt;. Картина төрт сиквелдан тұратын франшизаның негізі болды, олардың екеуі ғана тікелей жалғасы болып саналады. Дегенмен «[[Үйде жалғыз қалғанда 2: Нью-Йоркте жоғалған]]&lt;nowiki/&gt;» фильмінде ғана толықтай бұрынғы актерлық ұжым сақталды. Ал қалған екі сиквел толықтай дербес болып есептеледі.

1991 жылы фильм «{{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік ән үшін «Оскар» жүлдесі|Фильмдегі үздік ән|en|Academy Award for Best Original Song}}» («Somewhere in my Memory» композициясы) және «{{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік музыка үшін «Оскар» жүлдесі|Фильмдегі үздік музыка|en|Academy Award for Best Original Score}}» номинацияларында «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» сыйлығына ұсынылды&lt;ref name=&quot;awards&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0099785/awards?ref_=tt_awd|lang=en|publisher=''IMDb''|title=Awards and nominations recived by ''Home Alone''}}&lt;/ref&gt;. «Somewhere in my Memory» композициясы «{{Аударылмаған2|Визуалды медиадағы үздік ән үшін «Грэмми» жүлдесі|Визуалды медиадағы үздік ән|en|Grammy Award for Best Song Written for Visual Media}}» номинациясы бойынша «[[Грэмми]]» сыйлығына ұсынылды, алайда жеңіске жетпеді&lt;ref name=&quot;awards&quot; /&gt;. Басты рөлді орындаушы Маколей Калкин «{{Аударылмаған2|Үздік ер адам рөлі (комедия/мюзикл) үшін «Алтын глобус» жүлдесі|Комедия немесе мюзиклдегі үздік ер адам рөлі|en|Golden Globe Award for Best Actor – Motion Picture Musical or Comedy}}» номинациясында «[[Алтын глобус]]» сыйлығына ұсынылды&lt;ref name=&quot;awards&quot; /&gt;.

== Сюжет ==
Фильмдегі оқиға желтоқсан айында орын алған. Маккалистерлер отбасы [[Чикаго]]ның шет аймағында орналасқан Питер мен Кейттің үйіне жиналады. Сол жерден барлығы бірігіп қыстық демалыстарын өткізу үшін [[Париж]]ге ұшпақ болады. Үй иелерінің ұлы, сегіз жасар Кевинді туған бауыр-қарындастарымен басқа да өзі құралпылас туысқандары мазақ қылады. Кевин мен оның үлкен ағасы Базз өзара араздасып қалады. Кевинді жазалау мақсатында шатырдағы қабатқа ұйықтауға жібереді. Ыза болған Кевин отбасының жоқ болып кеткенін тілейді. Сол түні қатты жел соғып электр желілері зақымданады, сондықтан оятқыш сағаттағы уақыт артқа қалып қояды. Ертесінде асыққан отбасы, шатырдағы қабатта ұйықтап жатқан Кевинді ұмыт қалдырады. Кевин үйде жалғыз қалды.

Ояна салысымен Кевин үйде жалғыз қалғанын түсініп, тілегі орындалғанына қуанады. Әйтсе де көп кешікпей оның көңіл-күйі күрт бұзылады: көрші қарт Марлиді кездестірген балақайдың зәресі ұшады. Кевиннің естуі бойынша қарт Марли 1958 жылы өз отбасын қар күрейтін күрекпен өлтірген. Кейінірек Кевин тағы да басқа қатермен жолығады. Ол өз маңайындағы демалыс кезінде босап тұрған үйлерге ұрлықпен түсіп жүрген екі қарақшыны кездестіріп қалады. Өздерін «дымқыл қарақшылар» деп атайтын Гарри мен Марвтың көздері Маккаллистерлердің үйіне түскен. Оны білген Кевин әртүрлі қулықтар арқылы қарақшыларға өзінің үйде жалғыз қалғанын білдіртпеуге тырысады.

Парижге ұшып бара жатқан Кейт ұлын үйде жалғыз қалдырып қойғанына көзі жетеді. Анасы тезірек үйіне қайтпақшы болады, бірақ келесі екі күнге Чикагоға дейін билеттер жоқ болып шығады. Питер және отбасының басқа да мүшелері оның ағасы Робтың париждік пәтеріне жол тартады. Ал Кейт болса қайта АҚШ-қа ұшып кетеді, бірақ Чикагоға емес, [[Пенсильвания]] штатындағы {{Аударылмаған2|Скрантон (Пенсильвания)|Скрантон|en|Scranton, Pennsylvania}} қалашығына. Ол жерге жеткенде Кейт Чикагоға дейін ұша алмайтындығын біліп, жеңіл көліктегі полька орындайтын музыкалық тобымен бірге жол тартуға шешім қабылдайды. Ал ол уақытта Гарри мен Марв Кевинның расымен де үйде жалғыз қалғанына көздері жетеді. Алдыңғы түнде Маккаллистерлердің үйіне түспек болған олар, Кевиннің олардың жоспарын естіп қалғанын байқамай қалған.

[[Рождество]] күнінің дәл қарсаңында Кевин шіркеуге балалар хорын тыңдауға барады. Шіркеуде Кевиннің жанына қарт Марли келіп отырады. Онымен сөйлескен Кевин, Марли жайлы естіген сыбыстары өтірік екенін біліп, ол жайлы қателескеніне көзі жетеді. Марли шіркеуге хорда ән салатын немересін тыңдауға келгенін, оны шіркеуден тыс жерде көре алмайтынын айтады. Себебі ол кезінде ұлымен қатты ұрсысып, көп уақыт бойы бір-бірімен араласпаған. Кевин Марлиге ұлымен қайта татуласып көруге ұсыныс жасайды.

Шіркеуден үйіне қайтқан Кевин ұрыларды жақсылап күтіп алуға дайындалмақ болған. Ол үйдің әртүрлі жерлеріне кішігірім тұзақтар орнатады. Үйге кірмекші болған Гарри мен Марв Кевин ұйымдастырған кедергілерге тап болып, түрлі жарақаттар алады. Ұрылар Кевинді бүкіл үйді айналып қуғанда, ол полицияға қоңырау шалып көршінің үйіне қашып үлгереді. Әйтсе де Кевин Гарри мен Марвтың қолдарына түсіп қалады. Олар қалай қу балақайдан өштерін алатынын ақылдасып жатқанда, арттарынан Марли келіп күрекпен ұрып талдырады. Келіп жеткен полиция қызметкерлері «дымқыл қарақшыларды» дереу тұтқынға алады. Маңайдағы тоналған үйлерді су басып кеткендіктен, олардың бәрі екі алаяқтың істері екеніне тікелей дәлел болады. Тоналған үйден кетпек бұрын Марв ылғи да су құбырының шүмегін ашық тастап кететін.

Рождество күнінің таңертеңінде оянған Кевин өзін көңілді сезінеді, өйткені оның отбасы әлі де үйге қайтып келмеген. Сол сәтте ол кіреберіс есіктің ашылғанын естиді. Үйге кіріп келген Кейт Кевинді шақырады. Кевин анасына қарай түсіп, онымен қауышады. Дәл сол уақытта оларға бірінші пайда болған мүмкіндікпен үйлеріне қайтқан қалған Маккаллистерлер қосылады. Ұрылармен болған оқиғаны Кевин отбасындағы ешкімге айтпады. Кейіннен Кевин терезеден Марлидың өз ұлымен және оның отбасымен татуласқанын көреді. Марли да Кевинді байқап қалады – бір-біріне қол бұлғаған олар, әр қайсысы өз отбасына оралады.

== Басты рөлдерде ==
{{col-begin}}
{{Col-3-of-3}}
* [[Маколей Калкин]] – Кевин Маккалистер
* [[Джо Пеши]] – Гарри Лайм, қарақшы
* [[Дэниел Стерн]] – Марвин Мерчантс, Гарридің сыбайласы
* {{Аударылмаған2|Кэтрин О’Хара|Кэтрин О’Хара|en|Catherine O'Hara}} – Кейт Маккаллистер, Кевиннің анасы
* {{Аударылмаған2|Джон Херд|Джон Херд|en|John Heard (actor)}} – Питер Маккаллистер, Кевиннің әкесі
* {{Аударылмаған2|Джерри Бэммен|Джерри Бэммен|en|Gerry Bamman}} – Фрэнк Маккаллистер, Питердың ағасы
* Терри Снелл – Лесли Маккаллистер, Фрэнктың жұбайы
{{Col-3-of-3}}
* {{Аударылмаған2|Девин Рэтрей|Девин Рэтрей|en|Devin Ratray}} – Базз Маккалистер
* {{Аударылмаған2|Киран Калкин|Киран Калкин|en|Kieran Culkin}} – Фуллер Маккалистер
* {{Аударылмаған2|Майкл С. Маронна|Майк Маронна|en|Mike Maronna}} – Джефф Маккалистер
* {{Аударылмаған2|Хиллари Вульф|Хиллари Вульф|en|Hillary Wolf}} – Меган Маккалистер 
* {{Аударылмаған2|Анджела Геталс|Анджела Геталс|en|Angela Goethals}} – Линни Маккалистер 
* Джедидайя Коэн – Род Маккалистер
* {{Аударылмаған2|Сента Моузес|Сента Моузес|en|Senta Moses}} – Трейси Маккалистер
* Дайана Кампеану – Сондра Маккалистер
* {{Аударылмаған2|Анна Р. Слотки|Анна Слотки|en|Anna Slotky}} – Брук Маккалистер
* {{Аударылмаған2|Кристин Минтер|Кристин Минтер|en|Kristin Minter}} – Хэзер Маккалистер
{{Col-3-of-3}}
* {{Аударылмаған2|Робертс Блоссом|Робертс Блоссом|en|Roberts Blossom}} – Марли қарт
* {{Аударылмаған2|Джон Кэнди|Джон Кэнди|en|John Candy}} – Гас Полински, &quot;Орта Батыстағы полька патшасы&quot;
* {{Аударылмаған2|Ральф Фуди|Ральф Фуди|en|Ralph Foody}} – Снейкс, «Лас жанды періштелер» фильміндегі гангстер&lt;ref name=&quot;Vanity Fair&quot;&gt;{{cite web|lang=en|author=Darryn King|title=«Merry Christmas, Ya Filthy Animal»: Inside the Making of ''Home Alone''’s Fake Gangster Movie|url=http://www.vanityfair.com/hollywood/2015/12/home-alone-gangster-movie|publisher=''Vanity Fair''|date=22 желтоқсан 2015}}&lt;/ref&gt;
* {{Аударылмаған2|Ларри Хэнкин|Ларри Хэнкин|en|Larry Hankin}} – офицер Ларри Бальзак
* {{Аударылмаған2|Кен Хадсон Кэмпбелл|Кен Хадсон Кэмпбелл|en|Ken Hudson Campbell}} – {{Аударылмаған2|Санта–Клаус|Санта–Клаус|en|Santa Claus}} боп киінген ер адам
* {{Аударылмаған2|Хоуп Дэвис|Хоуп Дэвис|en|Hope Davis}} – {{Аударылмаған2|Париж–Орли (әуежай)|Париж–Орли|en|Orly Airport}} әуежайындағы администратор
{{col-end}}

{{Фотоқатар|Macaulay Culkin 1991 B.jpg|JoePesci-2009.jpg|Daniel Stern July 9, 2014 (cropped).jpg|CATHERINE OHARA.jpg|John Heard2b.jpg|John Candy.jpg|мәтін=Басты рөлдерді орындаушылар (оннаң солға қарай): Маколей Калкин, Джо Пеши, Дэниел Стерн, Кэтрин О’Хара, Джон Херд және Джон Кэнди|color=white|е1=92|е2=101|е3=99|е4=93|е5=98|е6=90|borderstyle=none}}

== Өндіріс ==
[[File:Home Alone House.jpg|thumb|210px|Фильмдегі үйдің рөлін атқарған жекежай Иллинойс штатындағы Уиннетка қалашығында орналасқан.]]

1988 жылдың аяғында {{Аударылмаған2|Джон Хьюз|Джон Хьюз|en|John Hughes (filmmaker)}} {{Аударылмаған2|Жаңа жылдық демалыс (фильм, 1989)|«Жаңа жылдық демалыс»|en|National Lampoon's Christmas Vacation}} атты фильмнің сценариін агенті Джек Рапки арқылы Крис Коламбус жібереді&lt;ref name=&quot;vulture1&quot;&gt;{{cite web|lang=en|author=Ira Madison III|date=10 қараша 2015|title=Chris Columbus Directed ''Home Alone'' Instead of ''Christmas Vacation'' Because He Met Chevy Chase|url=http://www.vulture.com/2015/11/columbus-directed-home-alone-because-chevy-chase.html|publisher=''Vulture''}}&lt;/ref&gt;. Хьюз Коламбустың жаңа жылдық фильмдерге деген жылы қөзқарасы жайлы біліп, оған фильмді түсіруге ұсыныс жасайды{{sfn|Honeycutt, Columbus|2015|б=159-163}}. Коламбус пен Хьюз алдын ала келісімге келеді. Дегенмен Коламбуспен басты рөлді орындайтын {{Аударылмаған2|Чеви Чейз|Чеви Чейзбен|en|Chevy Chase}}  болған түсініспеушіліктен кейін, режиссерлік орнынан бас тартады{{sfn|Honeycutt, Columbus|2015|б=159-163}}.

1989 жылы Джон Хьюз өзінің сценарийі бойынша {{Аударылмаған2|Бак ағатай|«Бак ағатай»|en|Uncle Buck}} атты фильмін түсірумен айналысады. Бұл фильмде [[Маколей Калкин]] екінші қатарлы рөлде ойнады&lt;ref name=EW2016&gt;{{cite web|lang=en|author=Amy Wilkinson|title=''Home Alone'' turns 25: A deep dive with director Chris Columbus|url=http://www.ew.com/article/2015/11/06/home-alone-turns-25-chris-columbus|publisher=''Entertainment Weekly''|date=6 қараша 2015}}&lt;/ref&gt;. Коламбус «Жаңа жылдық демалысты» түсіруден бас тартқаннан үш ай өткен соң, Хьюз оған тағы да екі фильмнің сценариін ұсынады. Хьюз {{Аударылмаған2|Шегіне жеткенде|«Шегіне жеткенде»|en|Reach the Rock}} мен «Үйде жалғыз қалғанда» атты сценарийлер жазған болатын. Бұл сценарийлерді Коламбустан басқа {{Аударылмаған2|Патрик Рид Джонсон|Патрик Рид Джонсонға|en|Patrick Read Johnson}} да ұсынады{{sfn|Honeycutt, Columbus|2015|б=159-163}}. Джонсон екі сценарийден де бас тартады, Коламбус болса «Үйде жалғыз қалғанда»-ны түсіруге келісімін береді{{sfn|Honeycutt, Columbus|2015|б=159-163}}. Басында фильм [[Warner Bros.|Warner Brothers]] студиясында түсірілуі керек болатын&lt;ref name=&quot;latimespro&quot;&gt;{{Cite web|url=http://articles.latimes.com/1990-12-21/business/fi-7071_1_warner-bros|title=Warner’s Christmas Present to Fox: The studio passed on two films that appear to be the season’s biggest box-office hits. The successes couldn’t come at a better time for Fox’s struggling parent|date=21 желтоқсан 1990|lang=en|publisher=''Los Angeles Times''|author=Alan Citron}}&lt;/ref&gt;. «Үйде жалғыз қалғанда» фильмінің түсірілімі 1989 жылдың ақпан айында басталуы керек болатын. Бірақ Warner Brothers шығармашылық бюджетін екі есе көтеруге келіспей, фильмнен бас тартады (бастапқы бюджет 10 миллион долларды құраған)&lt;ref name=&quot;latimespro&quot;/&gt;. Жаңа демеушілер іздеген Хьюз 20th Century Fox директорлар кеңесінің төрағасы {{Аударылмаған2|Джо Рот|Джо Рот|en|Joe Roth}} арқылы студияға фильмді ұсынады&lt;ref name=&quot;latimespro&quot;/&gt;. [[20th Century Studios]] келісімін беріп, 18 миллион долларды құрайтын бюджетті бөледі&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=https://www.theguardian.com/film/2007/nov/30/1|title=Fade to red|author=David Teather|publisher=''The Guardian''|date=30 қараша 2007|}}&lt;/ref&gt;.

[[File:Chris Columbus.jpg|180px|thumb|left|«Үйде жалғыз қалғанда» франшизасының алғашқы екі фильмінің режиссері Крис Коламбус.]]
Хьюз Коламбусқа басты рөлге Маколей Калкинды алуға кеңес береді. Дегенмен Коламбус Кевиннің рөліне үлкен кастинг жариялайды. Ол Калкинның кандидатурасына тоқтамай тұрып, жүздеген балаларды қарап шығады&lt;ref name=EW2016/&gt; (олардың ішінде Джеффри Уайзман да болған, кейіннен балаларды санағанда Кевинмен шатастырылып қалатын көрші бала Митч Мерфидің эпизодтық рөлін ойнады). Жасына байланысты Калкин тек қана кешкі сағат онға дейін ғана түсе алған. Бұл түсірілім ұжымына біршама қиындықтар әкелді, өйткені фильм көп жағдайда түн кезіндегі оқиғаларды көрсету керек болатын&lt;ref name=EW2016/&gt;. Кевиннің орнына трюктарды орындайтын каскадерлермен жұмыс та ұжымға қиын тиген. Коламбустың айтуы бойынша: «Каскадер балалар трюктарды орындаған кезінде мүлде күлкіге деген орын болмады. Балақайлардың қауіпті трюктарына қарап, мен олардың аман-есендіктерін ғана тілейтінмін». Алғашында трюктер түгелдей қауіпсіздік белдіктерін қолдана орындалатын. Бірақ камерада тым көзге түскендіктен белдіктерден бас тартуға тура келді&lt;ref name=EW2016/&gt;. Коламбус интервьюлердің бірінде [[Джо Пеши]] жайлы айта отырып: «{{Аударылмаған2|Жөнді жігіттер (фильм, 1990)|&quot;Жөнді жігіттер&quot;|en|Goodfellas}} фильміндегі Джоның кейіпкері әрдайым менің күлкімді келтіретін. Джо - қандай жағдай болса да комедияға жөнді орын таба білетін актерлардың бірі деп ойлаймын. Ол біздің фильмге расымен де өте қатты қатысқысы келген»{{sfn|Honeycutt, Columbus|2015|б=159-163}}. Пеши орындауындағы Гарри Лайм есімді қарақшының аты {{Аударылмаған2|Кэрол Рид|Кэрол Ридтың|en|Carol Reed}} {{Аударылмаған2|Үшінші адам (фильм, 1949)|«Үшінші адам»|en|The Third Man}} фильмінен алынды (бұл фильмде дәл сондай атты кейіпкерді [[Орсон Уэллс]] ойнаған){{sfn|Honeycutt, Columbus|2015|б=159-163}}. Коламбус кейіннен айтқанда: «Джо – біздің заманымыздың ең мінезді актерларының бірі, ол біздің жетекші кейіпкеріміз болды. Джо Гарриді [[Чарльз Диккенс|диккенс типті]] кейіпкер ретінде көрсеткісі келген. Ол кейіпкерін саусақтары кесілген қолғап киетін, қысқа шашты болғанын қалады. Екі шетке шайқала жүруді де өзі ойлап тапты. Бұған қоса ол әрбір екі сөздің арасында &quot;Fuck&quot; тәріздес дыбыстарды қосатын, бірақ кейіннен одан бас тарты. Отбасылық фильм түсіретін болғандықтан, Джоға оны &quot;Fridge&quot; сөзімен алмастыруға кеңес бердім»{{sfn|Hoban|1991|б=36}}.

Маккалистерлердің үйінің ішкі көріністерін түсіру үшін қолданылған үш қабатты жекежай [[Иллинойс]] штатындағы {{Аударылмаған2|Уиннетка (Иллинойс)|Уиннетка|en|Winnetka, Illinois}} қалашығында&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=http://www.movie-locations.com/movies/h/homealone.html|title=''Home Alone'' filming locations|date=12 маусым 2008|publisher=''Movie Locations''}}&lt;/ref&gt; Линкольн-Авеню, 671 мекенжайы&lt;ref name=&quot;sold2012&quot;/&gt; бойынша орналасқан. Үй 1920 жылы салынған. Жекежай 1988 жылдың 15 желтоқсанында сатып алған отбасының иелігінде болған. Түсірілім кезінде олар үйде тұра беруді жалғастырған. Ішкі көріністер үшін бұл үйдегі ас үй, жертөле, алдыңғы зал мен бірінші қабаттың үлкен бөлігі қолданылды&lt;ref name=&quot;locations&quot;&gt;{{cite web|lang=en|url=http://www.movielocationsguide.com/Home_Alone_2:_Lost_in_New_York/filming_locations|title=''Home Alone 2: Lost in New York'' Filming Locations|date=12 маусым 2008|publisher=''Movie Locations Guide''}}&lt;/ref&gt;. Қалған интерьер (ас бөлмесі, екінші және шатырдағы қабат) толықтай декорацияда түсірілді&lt;ref name=&quot;locations&quot;/&gt;. Үйде 5 жатын бөлме, толықтай ауыстырылған шатырдағы қабат, жылыжай мен қосарлы гараж бар&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=http://www.zillow.com/HomeDetails.htm?zprop=3360197|title=Facts about the Home from ''Home Alone''|date=3 қантар 2006|publisher=''Zillow''}}&lt;/ref&gt;. Үйдің артқы ауласындағы ағаштағы үйшік фильм үшін арнайы тұрғызылып, түсірілім біткенде қайта бұзылды&lt;ref&gt;{{cite web|title=25 Things You Might Not Know About ''Home Alone''|url=http://mentalfloss.com/article/60262/25-things-you-might-not-know-about-home-alone|author=Jennifer Wood|publisher=''Mental Floss''|date=16 қараша 2015}}&lt;/ref&gt;. 2011 жылдың мамыр айында жекежай 2,4 миллион долларға сатылымға қойылып&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=http://www.rte.ie/ten/2011/0506/homealone.html|title=''Home Alone'' house for sale|date=6 мамыр 2011|publisher=''RTÉ News''}}&lt;/ref&gt;, 2012 жылдың наурыз айында 1,585 миллион долларға сатылды&lt;ref name=&quot;sold2012&quot;&gt;{{cite web|lang=en|title=''Home Alone'' House Sells For 1.585 Million Dollars|url=http://www.chicagonow.com/getting-real/2012/03/home-alone-house-sells-for-1-585-million/|date=9 наурыз 2012|author=Gary Lucido|publisher=''Chicago Tribune''}}&lt;/ref&gt;. Назар аударуға тұрарлық туристік нысан ретінде жарнамаланып, «үйіңіздің кинода көрініп қалуына қалай қол жеткізуге болады» деген үлгі ретінде келтіріледі&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.realestate.com/tipsandtools/Buzzworthy/How-to-Get-Your-Home-in-the-Movies.aspx|lang=en|deadurl=yes|title=How to Get Your Home in the Movies|date=16 маусым 2007|publisher=''Real Estate''}}&lt;/ref&gt;.

Шіркеу ретінде Иллинойс штатының {{Аударылмаған2|Оук Парк (Иллинойс)|Ок-Парк|en|Oak Park, Illinois}} қаласындағы Грейс епископалды шіркеуі түсірілді&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|title=Grace Episcopal Church in Oak Park|publisher=''Grace Oak Park''|deadlink=yes|url=https://www.graceoakpark.org/Weddings_at_Grace.html}}&lt;/ref&gt;. Бірақ шіркеудің ішкі көріністері Хэвен-Миддл мектебінде түсірілген. «Лас жанды періштелер» атты фильмдегі фильмді түсіргенге бір күн ғана уақыт жұмсалды&lt;ref name=&quot;Vanity Fair&quot;/&gt;. 1940-шы жылдардағы {{Аударылмаған2|Гангстерлік фильм|гангстерлік кинобейнелеріне|en|Mafia film}} ұқсас болу үшін ақ-қара түсті бейнекамера мен сол заманның бұйымдары қолданылды&lt;ref name=&quot;Vanity Fair&quot;/&gt;. {{Аударылмаған2|Париж-Орли (әуежай)|Париж-Орли|en|Orly Airport}} әуежайындағы көріністер {{Аударылмаған2|Халықаралық О‘Хара әуежайі|О‘Хара халықаралық әуежайінің|en|O'Hare International Airport}} бір бөлігінде түсірілді&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=iI79sLJ8G8Q|title=Remembering ''Home Alone''|publisher=''[[YouTube]]''|date=15 наурыз 2008|lang=en}}&lt;/ref&gt;.

== Саундтрек ==
{{Музыкалық альбом
 | Атауы        = Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack
 | Орындаушы    = {{Аударылмаған2|Джон Уильямс|Джон Уильямс|en|John Williams}} 
 | Түрі         = [[Саундтрек]]
 | Мұқабасы     = Home_Alone-_Original_Motion_Picture_Soundtrack_c.jpg
 | Шыққан жылы  = 4 желтоқсан 1990 &lt;small&gt;({{Аударылмаған2|Компакт-кассета|Кассета|en|Compact Cassette}})&lt;/small&gt;&lt;br&gt;27 мамыр 2015 &lt;small&gt;([[Ықшам дискі|CD]])&lt;/small&gt;
 | Жанры        = [[Классикалық музыка]]
 | Ұзақтығы     = 56:58
 | Лейблі       = {{Аударылмаған2|Sony Classical Records|Sony Classical|en|Sony Classical Records}}
 | Ел           = {{USA}}
 | Алдыңғы      = {{Аударылмаған2|Стэнли мен Айрис|Stanley &amp; Iris: Original Motion Picture Soundtrack|en|Stanley &amp; Iris}}
 | Жыл          = 1990
 | Алд_жыл      = 1990
 | Келесі       = {{Аударылмаған2|Капитан Хук (фильм)|Hook: Original Motion Picture Soundtrack|en|Hook (film)}}
 | Кел_жыл      = 1991
 | Шолу         = ''{{Аударылмаған2|AllMusic|AllMusic|en|AllMusic}}'' {{Рейтинг-5|5}}&lt;ref name=&quot;allmusic1&quot;/&gt;
 | Басқада      = 
}}

Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack —«Үйде жалғыз қалғанда» кинобейнесінің саундтрегі&lt;ref name=&quot;allmusic1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/home-alone-original-motion-picture-soundtrack-mw0000311136|author=Johnny Loftus|lang=en|title=John Williams — ''Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack''|publisher=''AllMusic''|date=4 желтоқсан 1990}}&lt;/ref&gt;. Альбомдағы композицияларды {{Аударылмаған2|Джон Уильямс|Джон Уильямс|en|John Williams}} жазған. {{Аударылмаған2|Sony Classical Records|Sony Classical|en|Sony Classical Records}} лейблінде 1990 жылдың 4 желтоқсанында {{Аударылмаған2|Компакт-кассета|Кассета|en|Compact Cassette}} форматында шығарылған&lt;ref&gt;{{cite web|title=''Home Alone'' — Original Soundtrack|lang=en|url=https://www.amazon.com/Home-Alone-Originl-Soundtrack-Various/dp/B0000027BS/ref=tmm_acs_swatch_0?_encoding=UTF8&amp;qid=&amp;sr=|publisher=''[[Amazon]]''|date=4 желтоқсан 1990|description=Cassette}}&lt;/ref&gt;. 2015 жылдың 27 мамырында {{Аударылмаған2|Sony Masterworks|Sony Masterworks|en|Sony Masterworks}} лейблінде [[Ықшам дискі|компакт-диск]] форматында қайта шықты&lt;ref&gt;{{cite web|title=''Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack''|lang=en|url=https://www.amazon.com/Home-Alone-Original-Picture-Soundtrack/dp/B0000027BR/ref=tmm_acd_swatch_0?_encoding=UTF8&amp;qid=&amp;sr=|publisher=''Amazon''|date=27 мамыр 2015|description=Audio CD}}&lt;/ref&gt;.

Бастапқыда фильмнің режиссері [[Крис Коламбус]] саундтрекке деген музыканы {{Аударылмаған2|Брюс Бротон|Брюс Бротонға|en|Bruce Broughton}} жаздырмақшы болған&lt;ref name=EW2016/&gt;. Фильмнің алғашқы постерларында Бротон композитор ретінде көрсетілген&lt;ref name=EW2016/&gt;. {{Аударылмаған2|Австралиялық құтқарушылар|«Австралиялық құтқарушылар»|en|The Rescuers Down Under}} атты толық метражды мультфильмінің музыкасын жазумен айналысқан Бротон, Коламбустың ұсынысынан соңғы сәтте бас тартады&lt;ref name=EW2016/&gt;. Сол себепті Коламбус [[Стивен Спилберг]]тің көмегімен Джон Уильямспен келісімшартқа отырады. Фильмде {{Аударылмаған2|O Holy Night|«O Holy Night»|en|O Holy Night}} және {{Аударылмаған2|Carol of the Bells|«Carol of the Bells»|en|Carol of the Bells}} сынды дәстүрлі әндер орындалады. Саундтрек «{{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік музыка үшін «Оскар» жүлдесі|Фильмдегі үздік музыка|en|Academy Award for Best Original Score}}&lt;nowiki/&gt;» номинациясында «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» сыйлығына ұсынылған&lt;ref name=&quot;awards&quot;/&gt;. «Somewhere in my Memory» композициясы «{{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік музыка үшін «Оскар» жүлдесі|Фильмдегі үздік музыка|en|Academy Award for Best Original Score}}&lt;nowiki/&gt;» мен «{{Аударылмаған2|Визуалды медиадағы үздік ән үшін «Грэмми» жүлдесі|Визуалды медиадағы үздік ән|en|Grammy Award for Best Song Written for Visual Media}}&lt;nowiki/&gt;» категорияларында ұсынылды&lt;ref name=&quot;academy&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1991|title=The 63rd ''Academy Awards'' in 1991|lang=en|publisher=''Academy of Motion Picture Arts and Sciences''|date=1991}}&lt;/ref&gt;.

&lt;nowiki/&gt;&lt;nowiki/&gt;&lt;nowiki/&gt;{{tracklist
 |collapsed       = no
 |headline        = ''Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack''
 |extra_column    = Мәтіні
 |total_length    = 56:58
 |music_credits   = yes
 |title1          = Home Alone Main Title (Somewhere In My Memory) 
 |note1           = Chorus &amp; Orchestra
 |music1          = {{Аударылмаған2|Джон Уильямс|Джон Уильямс|en|John Williams}}
 |extra1          = {{Аударылмаған2|Лесли Брикасс|Лесли Брикасс|en|Leslie Bricusse}}
 |length1         = 4:53
 |title2          = Holiday Flight
 |music2          = Джон Уильямс
 |length2         = 0:59
 |title3          = The House
 |music3          = Джон Уильямс 
 |length3         = 2:27
 |title4          = Star Of Bethlehem
 |note4           = Orchestral Version
 |music4          = Джон Уильямс 
 |length4         = 2:51
 |title5          = Man Of The House
 |music5          = Джон Уильямс 
 |length5         = 4:33
 |title6          = [[White Christmas]]
 |music6          = {{Аударылмаған2|Ирвинг Берлин|Ирвинг Берлин|en|Irving Berlin}}
 |extra6          = Ирвинг Берлин
 |note6           = {{Аударылмаған2|The Drifters|The Drifters|en|The Drifters}} тобының орындауында
 |length6         = 2:40
 |title7          = Scammed By A Kindergartner
 |music7          = Джон Уильямс 
 |length7         = 3:55
 |title8          = {{Аударылмаған2|Please Come Home for Christmas|Please Come Home for Christmas|en|Please Come Home for Christmas}}
 |music8          = {{Аударылмаған2|Чарльз Браун (музыкант)|Чарльз Браун|en|Charles Brown (musician)}}, Джин Редд
 |extra8          = Чарльз Браун, Джин Редд
 |note8           = {{Аударылмаған2|Southside Johnny|Southside Johnny-дың|en|Southside Johnny}} орындауында 
 |length8         = 2:41
 |title9          = Follow That Kid!
 |music9          = Джон Уильямс 
 |length9         = 2:03
 |title10         = Making The Plane
 |music10         = Джон Уильямс 
 |length10        = 0:52
 |title11         = {{Аударылмаған2|O Holy Night|O Holy Night|en|O Holy Night}}
 |music11         = {{Аударылмаған2|Адольф Адам|Адольф Адам|en|Adolphe Adam}}
 |extra11         = {{Аударылмаған2|Джон Салливан Дуайт|Джон Салливан Дуайт|en|John Sullivan Dwight}}
 |note11          = Chorus &amp; Orchestra
 |length11        = 2:48
 |title12         = {{Аударылмаған2|Carol of the Bells|Carol of the Bells|en|Carol of the Bells}}
 |music12         = {{Аударылмаған2|Питер Вильговски|Питер Вильговски|en|Peter Wilhousky}}
 |extra12         = Питер Вильговски
 |note12          = Chorus
 |length12        = 1:25
 |title13         = Star Of Bethlehem
 |note13          = Children’s Chorus
 |music13         = Джон Уильямс 
 |extra13         = Лесли Брикасс
 |length13        = 2:59
 |title14         = Setting The Trap
 |music14         = Джон Уильямс 
 |length14        = 2:16
 |title15         = Somewhere In My Memory
 |note15          = Chorus &amp; Orchestra
 |music15         = Джон Уильямс 
 |extra15         = Лесли Брикасс
 |length15        = 1:04
 |title16         = The Attack On The House
 |music16         = Джон Уильямс 
 |length16        = 6:53
 |title17         = Mom Returns And Finale
 |music17         = Джон Уильямс 
 |length17        = 4:19
 |title18         = {{Аударылмаған2|Have Yourself a Merry Little Christmas|Have Yourself a Merry Little Christmas|en|Have Yourself a Merry Little Christmas}}
 |note18          = {{Аударылмаған2|Мел Торме|Мел Торменың|en|Mel Tormé}} орындауында
 |music18         = {{Аударылмаған2|Хью Мартин|Хью Мартин|en|Hugh Martin}}
 |extra18         = {{Аударылмаған2|Ральф Блейн|Ральф Блейн|en|Ralph Blane}}
 |length18        = 3:05
 |title19         = {{Аударылмаған2|We Wish You a Merry Christmas|We Wish You a Merry Christmas|en|We Wish You a Merry Christmas}} / The End
 |extra19         = Лесли Брикасс, дәстүрлі
 |music19         = дәстүрлі
 |length19        = 4:15
}}
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
! style=&quot;background:#f9f9f9&quot; colspan=&quot;15&quot; | &lt;small&gt;Жазбаның қатысушылары&lt;/small&gt;
|-
|{{Аударылмаған2|Discogs|Discogs|en|Discogs}} сайтынаң алынған мәліметтер''&lt;ref name=&quot;discogs&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.discogs.com/John-Williams-Home-Alone-Original-Motion-Picture-Soundtrack/release/2413441|lang=en|title=John Williams — ''Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack''|publisher=''Discogs''}}&lt;/ref&gt;.
{{col-begin}}
{{Col-3-of-3}}
* {{Аударылмаған2|Джон Уильямс|Джон Уильямс|en|John Williams}} — [[Сазгер|композитор]] &lt;small&gt;(1—5, 7, 9, 10, 13—17 тректері)&lt;/small&gt; ; [[дирижер]], [[продюсер]] &lt;small&gt;(1—5, 7, 9—17, 19 тректері)&lt;/small&gt;
* Джо Энн Кейн —[[Консонанс|музыкалық дайындық]]
* {{Аударылмаған2|Лесли Брикасс|Лесли Брикасс|en|Leslie Bricusse}} — лирика &lt;small&gt;(1, 13, 15, 19 тректері)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|Адольф Адам|Адольф Адам|en|Adolphe Adam}} — әуен &lt;small&gt;(11 трек)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|Хью Мартин|Хью Мартин|en|Hugh Martin}} — әуен &lt;small&gt;(18 трек)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|Southside Johnny|Southside Johnny|en|Southside Johnny}}— [[Әнші|вокал]] &lt;small&gt;(8 трек)&lt;/small&gt;
{{Col-3-of-3}}
* {{Аударылмаған2|Кеннет Уаннберг|Кеннет Уаннберг|en|Kenneth Wannberg}} — музыкалық редактор
* Армин Стинер —{{Аударылмаған2|Дыбыс режиссері|дыбыс режиссері|en|Audio engineer}}
* Чак Гарша — дыбыс режиссерінің көмекшісі
* {{Аударылмаған2|Ирвинг Берлин|Ирвинг Берлин|en|Irving Berlin}} — әуен, лирика &lt;small&gt;(6 трек)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|Джон Салливан Дуайт|Джон Салливан Дуайт|en|John Sullivan Dwight}} — лирика &lt;small&gt;(11 трек)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|Ральф Блейн|Ральф Блейн|en|Ralph Blane}} — лирика &lt;small&gt;(18 трек)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|Мел Торме|Мел Торме|en|Mel Tormé}} — вокал &lt;small&gt;(18 трек)&lt;/small&gt;
{{Col-3-of-3}}
* Джон Бруно — дыбыс режиссерінің көмекшісі
* Терри Браун — дыбыс режиссерінің көмекшісі
* Говард Фрицсон — көркемдік жетекші, альбом мұқабасын безендіруші
* {{Аударылмаған2|Чарльз Браун (музыкант)|Чарльз Браун|en|Charles Brown (musician)}}, Джин Редд — әуен, лирика &lt;small&gt;(8 трек)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|Питер Вильговски|Питер Вильговски|en|Peter Wilhousky}} — әуен, лирика &lt;small&gt;(12 трек)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|The Drifters|The Drifters|en|The Drifters}} — вокал &lt;small&gt;(6 трек)&lt;/small&gt;
{{col-end}}
|}

== Реакция ==

=== Кассалық жинақтар ===
«Үйде жалғыз қалғанда» Солтүстік Америкада 285,8 миллион доллар, басқа елдерде 190,9 миллион доллар жинаққа ие болған. Әлемдік прокаттағы толық жинақ сомасы 467,7 миллион долларды құрайды. Фильмнің бюджеті 18 миллион долларды құраған&lt;ref name=mojo/&gt;.

«Үйде жалғыз қалғанда» алғаш уик-эндте 1202 кинотеатрда көрсетіліп, 17 миллион доллар жинады (бір кинотеатрға шаққанда 14 211 доллар).&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|title=''Home Alone'' in 9th Week as No.1 Film|publisher=''Los Angeles Times''|date=14 қантар 1991|url=http://articles.latimes.com/1991-01-14/entertainment/ca-310_1_godfather-part-iii|author=Pat H. Broeske}}&lt;/ref&gt; Фильмнің үлкен танымалдығының арқасында кинотеатр экрандарынан ұзақ уақыт бойы түспеді&lt;ref name=&quot;Forbes&quot;/&gt;. Кассалық жинақ бойынша 16 апта бойы бірінші орынды ұстаған - 1990 жылдың 16-18 қарашадан 1991 жылдың 1-3 ақпанға дейін&lt;ref name=&quot;Forbes&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/scottmendelson/2015/11/16/home-alone-at-25-how-i-forgave-a-mediocre-movie-for-becoming-a-box-office-champion/|title=''Home Alone'' At 25: How I Forgave A Mediocre Movie For Becoming A Box Office Champion|lang=en|author=Scott Mendelson|publisher=''Forbes''|date=16 қараша 2015}}&lt;/ref&gt;. Дегенмен жинақтар бойынша ондықтағы орнын 1991 жылдың 26-27 сәуіріне дейін жоғалтпады&lt;ref name=&quot;boxoffice2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?page=weekend&amp;id=homealone.htm|lang=en|title=''Home Alone'' 1990 — Weekend Box Office Results|publisher=''Box Office Mojo''}}&lt;/ref&gt;. Кинотеатрлардағы көрсетілімдер басталғаннан тоғыз ай уақыт ішінде АҚШ-та 285 761 243 доллар жинап, Солтүстік Америкада сол жылдың ең үлкен кассалық жинақтарына ие болды&lt;ref name=&quot;box2&quot;&gt;{{cite web|lang=en|url=http://movies.go.com/boxoffice?cat=1990|title=Movie box office results for the top 50 movies of 1990|deadlink=yes|publisher=''Movies''}}&lt;/ref&gt;. [[Гиннесс рекордтар кітабы|Гиннесстің рекордтар кітабіна]] барлық уақыттағы ең үлкен кассалық жинақтарға жеткен комедия ретінде енгізілген&lt;ref name=&quot;gazette&quot;&gt;{{cite web|lang=en|title=''Home Alone'' — Movie Review|url=http://www.movie-gazette.com/1081|date=13 желтоқсан 2004|author=Gary Panton|publisher=''Movie Gazette''}}&lt;/ref&gt;.

Кинотеатрлардағы көрсетілімдері біткен кезінде «Үйде жалғыз қалғанда» {{Аударылмаған2|Барлық уақыттағы ең үлкен кассалық жинақтарға ие болған фильмдер тізімі|барлық уақыттағы кассалық жинақтар|en|List of highest-grossing films}} бойынша үшінші орынға қол жеткізді&lt;ref name=&quot;Forbes&quot;/&gt;. Картинаның әлем бойынша толық жинақтары 477 561 243 долларды құрады. {{Аударылмаған2|Box Office Mojo|Box Office Mojo|en|Box Office Mojo}} сайтының есептеуі бойынша [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-та]] 67,7 миллион билет сатылған&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=homealone.htm&amp;adjust_yr=1&amp;p=.htm|title=''Home Alone'' Total Tickets|lang=en|publisher=''Box Office Mojo''}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Goldman|2001|б=49}}.

=== Сыншылардың пікірі ===
{{Рейтингтер
| атауы = «Үйде жалғыз қалғанда» фильмінің кәсіби рейтингтері
| rev1 = ''{{Аударылмаған2|Metacritic|Metacritic|en|Metacritic}}''
| rev1Score = 63/100&lt;ref name=&quot;metacritic&quot;/&gt;
| rev2 = ''Rotten Tomatoes''
| rev2Score =5,5/10&lt;ref name=&quot;rotten&quot;/&gt;
| rev3 = ''{{Аударылмаған2|Chicago Sun-Times|''Chicago Sun-Times''|en|Chicago Sun-Times}}''
| rev3Score = {{Rating|2.5|3}}&lt;ref name=&quot;chicagosun&quot;&gt;{{cite web|lang=en|url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/19901116/REVIEWS/11160302|title=''Home Alone'' Review|author=Roger Ebert|date=16 қараша 1990|publisher=''Chicago Sun-Times''}}&lt;/ref&gt;
| rev4 = ''{{Аударылмаған2|Entertainment Weekly|''Entertainment Weekly''|en|Entertainment Weekly}}''
| rev4Score = D&lt;ref name=&quot;enwe&quot;&gt;{{cite web|lang=en|title=''Home Alone'' Review|url=http://www.ew.com/ew/article/0,,318682,00.html|author=Owen Gleiberman|publisher=''Entertainment Weekly''|date=25 шілде 2007}}&lt;/ref&gt;
| rev5 = {{Аударылмаған2|CinemaScore|''CinemaScore''|en|CinemaScore}}
| rev5Score = A&lt;ref name=&quot;CinemaScore&quot;/&gt;
| rev6 = {{Аударылмаған2|The Austin Chronicle|''The Austin Chronicle''|en|The Austin Chronicle}}
| rev6Score = {{Rating|3|5}}&lt;ref name=&quot;austin&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.austinchronicle.com/calendar/film/1991-01-11/home-alone/|lang=en|publisher=''The Austin Chronicle''|title=''Home Alone'' Movie Review|date=11 қантар 1991|author=Marc Savlov}}&lt;/ref&gt;
| rev7 = {{Аударылмаған2|TV Guide|''TV Guide''|en|TV Guide}}
| rev7Score = {{Rating|2|4}}&lt;ref name=&quot;tvguide&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tvguide.com/movies/home/review/128202|lang=en|title=''Home Alone'' Movie Reviews and Raitings}}&lt;/ref&gt;
}}

«Үйде жалғыз қалғанда» сыншылардын әр түрлі пікірлеріне ие болды. [[Rotten Tomatoes]] сайтында 50 сыншының пікірлері бойынша 62% жағымды рейтингіне ие болды. Сыншылардың берген орташа бағасы 5,5/10 құрады&lt;ref name=&quot;rotten&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/home_alone/|title=''Home Alone'' Movie Reviews|lang=en|publisher=''Rotten Tomatoes''}}&lt;/ref&gt;. {{Аударылмаған2|Metacritic|Metacritic|en|Metacritic}} сайтындағы орташа бағасы тоғыз сарапшының пікірлерінің негізінде мүмкінді жүз балдың алпыс үшіне ие болды&lt;ref name=&quot;metacritic&quot;&gt;{{cite web|lang=en|url=http://www.metacritic.com/movie/home-alone|title=''Home Alone'' Movie Reviews|publisher=''Metacritic''}}&lt;/ref&gt;. {{Аударылмаған2|CinemaScore|''CinemaScore''|en|CinemaScore}} сайтындағы көрермендердің берген дауыстары бойынша «А» орташа бағасы қойылған (бағалау шкаласы «F»-тен «A+» дейін)&lt;ref name=&quot;CinemaScore&quot;&gt;{{cite web|url=https://m.cinemascore.com|title=''CinemaScore'' Official Website|lang=en|publisher=''CinemaScore''||description=«Үйде жалғыз қалғанда» фильмнің бағасың көру үшін ''Find CinemaScore'' жолағында ''Home Alone'' деп терсеңіз төменірек астында бағасы көрсетіледі}}&lt;/ref&gt;.

Американдық {{Аударылмаған2|Variety|Variety|en|Variety}}&lt;nowiki/&gt;басылымы «Үйде жалғыз қалғанда» фильмінің актерлік ұжымын мақтады&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=http://variety.com/1989/film/reviews/home-alone-1200428389/|title=''Variety'' Reviews — ''Home Alone''|publisher=''Variety''|date=16 қараша 1990}}&lt;/ref&gt;. [[The Washington Post]] басылымының рецензиялаушысы Джин Купер фильмдегі әзілге деген көзқарасты мақтады&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/movies/videos/homealonepgcooper_a09ecc.htm|author=Jeanne Cooper|title=''Home Alone'' Review|publisher=''The Washington Post''|date=16 қараша 1990}}&lt;/ref&gt;. Дәл сол басылымның сыншысы Хэл Хинсон Крис Коламбустың режиссурасімен Калкинның актерлік ойыныңа тәнті болғанын айтады&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/movies/videos/homealonepghinson_a0a9b9.htm|author=Hal Hinson|title=''Home Alone'' Second Review|publisher=''The Washington Post''|date=16 қараша 1990}}&lt;/ref&gt;. [[The New York Times]] басылымының сыншысы Кэрин Джеймс фильмнің бірінші жартысы жалықтыратын көріністерге толы десе, екінші жартысындағы қара юморді жоғары бағалады. Сонымен қоса Кевинмен қарт Марлидің арасындағы диалогі мен фильмнің ақтық көріністерін мақтады&lt;ref name=&quot;tnyt&quot;&gt;{{cite web|lang=en|author=Caryn James|url=https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9C0CE6D8143DF935A25752C1A966958260|publisher=''The New York Times''|title=Movie Review — ''Home Alone''; Holiday Black Comedy For Modern Children|date=16 қараша 1990}}&lt;/ref&gt;. Уақыт өте  «Үйде жалғыз қалғанда» көрермендер арасында мерекелік классикаға айналған. [[The Huffington Post]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2012/12/24/christmas-movies-family-17-holiday_n_2332363.html|lang=en|publisher=''The Huffington Post''|title=17 Favorite Christmas Movies List|date=24 желтоқсан 2012}}&lt;/ref&gt;, {{Аударылмаған2|Thrillist|Thrillist|en|Thrillist}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thrillist.com/entertainment/nation/best-christmas-movies-including-home-alone-scrooged-muppet-christmas-carol|lang=en|title=Best Christmas Movies including ''Home Alone'', ''Scrooged'', ''Muppet Christmas Carol''|author=Dave Infante|date=21 желтоқсан 2014|publisher=''Thrillist''}}&lt;/ref&gt;, [[Empire]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.empireonline.com/features/30-best-christmas-movies/p27|title=The 30 Best Christmas Movies Ever|lang=en|author=Helen O’Hara|publisher=''Empire''|date=22 желтоқсан 2016}}&lt;/ref&gt;,  CinemaBlend&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cinemablend.com/new/10-Greatest-Christmas-Movies-All-Time-According-British-People-68585.html|title=The 10 Greatest Christmas Movies Of All-Time, According To ''British People''|lang=en|author=Greg Wakeman|date=2015|publisher=''CinemaBlend''}}&lt;/ref&gt; басылымдары бүкіл уақыттағы жаңа жылдық фильмдердің ішіндегі ең үздіктердің бірі деп есептейді.

=== Марапаттары ===
1991 жылы фильм ''Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack''&lt;ref name=&quot;academy&quot;/&gt; саундтрегі үшін {{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік музыка үшін «Оскар» жүлдесі|«Фильмдегі үздік музыка»|en|Academy Award for Best Original Score}}, «Somewhere in my Memory»&lt;ref name=&quot;awards&quot;/&gt; композициясы үшін {{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік ән үшін «Оскар» жүлдесі|«Фильмдегі үздік ән»|en|Academy Award for Best Original Song}} номинацияларында [[Оскар сыйлығы|«Оскар»]] сыйлығына ұсынылған. «Somewhere in my Memory» композициясы {{Аударылмаған2|Визуалды медиадағы үздік ән үшін «Грэмми» жүлдесі|«Визуалды медиадағы үздік ән»|en|Grammy Award for Best Song Written for Visual Media}} номинациясында «[[Грэмми]]» сыйлығына ұсынылғанымен, жеңіске жете алмады&lt;ref name=&quot;awards&quot;/&gt;. Маколей Калкин {{Аударылмаған2|Үздік ер адам рөлі (комедия/мюзикл) үшін «Алтын глобус» жүлдесі|«Комедия немесе мюзиклдегі үздік ер адам рөлі»|en|Golden Globe Award for Best Actor – Motion Picture Musical or Comedy}} үшін, ал фильм {{Аударылмаған2|Үздік фильм (комедия/мюзикл) үшін «Алтын глобус» жүлдесі|«Комедия немесе мюзикл жанрындағы үздік фильм»|en|Golden Globe Award for Best Motion Picture – Musical or Comedy}} номинацияларында «[[Алтын глобус]]» сыйлығына ұсынылып, жеңіске жетпеген&lt;ref name=&quot;awards&quot;/&gt;. 1991 жылы фильм {{Аударылмаған2|British Comedy Awards|British Comedy Awards|en|British Comedy Awards}}, {{Аударылмаған2|Nickelodeon Kids' Choice Awards|Kids’ Choice Awards|en|Nickelodeon Kids' Choice Awards}} және {{Аударылмаған2|Жас актер (жүлде)|«Жас актер»|en|Young Artist Award}} сыйлықтарының жүлдегерлері болды&lt;ref name=&quot;awards&quot;/&gt;. Сол жылы 18 айдың ішінде сатылған 3 миллион билеттер үшін {{Аударылмаған2|Алтын экран|«Алтын экран»|de|Goldene Leinwand}}, дәл сол уақыт ішінде сатылған 6 миллион билеттер үшін «Жұлдызды алтын экран» жүлделеріне ие болған&lt;ref name=&quot;awards&quot;/&gt;. {{Аударылмаған2|Американдық киноөнер институті|Американдық киноөнер институтінің|en|American Film Institute}} {{Аударылмаған2|AFI тұжырымы бойынша 100 жылдың ішіндегі ең күлкілі 100 американдық фильмдері|«100 жылдың ішіндегі ең күлкілі 100 американдық фильмдері»|en|AFI's 100 Years...100 Laughs}} тізіміне енгізілуге ұсынылған&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.afi.com/Docs/100Years/laughs500.pdf|lang=en|title=''AFI''’s 100 Years...100 Laughs Nominees|publisher=''American Film Institute''|date=2002}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
! style=&quot;background:#f9f9f9&quot; colspan=&quot;15&quot; | &lt;small&gt;«Үйде жалғыз қалғанда» фильмінің жүлделері мен номинациялары&lt;/small&gt;
|-
|- align=&quot;center&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; width=270 | Жүлде
! scope=&quot;col&quot; width=60  | Жыл
! scope=&quot;col&quot; width=450 | Ұсынылған санат
! scope=&quot;col&quot; width=300 | Ұсынылған жұмыс
! scope=&quot;col&quot; width=70  | Жетістік
|-
| scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; | «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]»
| rowspan=&quot;2&quot; | {{Аударылмаған2|Оскар (жүлде, 1991)|1991|en|63rd Academy Awards}}
| {{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік музыка үшін «Оскар» жүлдесі|Фильмдегі үздік музыка|en|Academy Award for Best Original Score}}
| ''[[Үйде жалғыз қалғанда#Саундтрек|Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack]]''
| {{Nom}}
|-
| {{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік ән үшін «Оскар» жүлдесі|Фильмдегі үздік ән|en|Academy Award for Best Original Song}}
| rowspan=&quot;2&quot; | «Somewhere in my Memory»
| {{Nom}}
|-
| scope=&quot;row&quot; | «[[Грэмми]]»
| {{Аударылмаған2|Грэмми (жүлде, 1992)|1992|en|34th Annual Grammy Awards}}
| {{Аударылмаған2|Визуалды медиадағы үздік ән үшін «Грэмми» жүлдесі|Визуалды медиадағы үздік ән|en|Grammy Award for Best Song Written for Visual Media}}
| {{Nom}}
|-
| scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; | «[[Алтын глобус]]»
| rowspan=&quot;2&quot;| {{Аударылмаған2|Алтын глобус (жүлде, 1991)|1991|en|48th Golden Globe Awards}}
| {{Аударылмаған2|Үздік фильм (комедия/мюзикл) үшін «Алтын глобус» жүлдесі|Комедия немесе мюзикл жанрындағы үздік фильм|en|Golden Globe Award for Best Motion Picture – Musical or Comedy}}
| «Үйде жалғыз қалғанда»
| {{Nom}}
|-
| {{Аударылмаған2|Үздік ер адам рөлі (комедия/мюзикл) үшін «Алтын глобус» жүлдесі|Комедия немесе мюзиклдегі үздік ер адам рөлі|en|Golden Globe Award for Best Actor – Motion Picture Musical or Comedy}}
| rowspan=&quot;2&quot;| [[Маколей Калкин]]
| {{Nom}}
|-
| scope=&quot;row&quot; | ''{{Аударылмаған2|American Comedy Awards|''American Comedy Awards''|en|American Comedy Awards}}''
| 1991
| Ең күлкілі актер (Жетекші рөл)
| {{Won}}
|-
| scope=&quot;row&quot; | {{Аударылмаған2|British Comedy Awards|''British Comedy Awards''|en|British Comedy Awards}}
| 1991
| Үздік комедия
| «Үйде жалғыз қалғанда»
| {{Won}}
|-
| scope=&quot;row&quot; | ''{{Аударылмаған2|Американдық кастинг мамандарының ұйымы|Artios Awards|en|Casting Society of America}}''
| 1991
| Комедиядағы үздік кастинг
| Джейн Дженкинс, {{Аударылмаған2|Джанет Хиршенсон|Джанет Хиршенсон|pl|Janet Hirshenson}}
| {{Won}}
|-
| scope=&quot;row&quot; | «{{Аударылмаған2|Чикаго сыншыларының қауымдастығы|Чикаго сыншыларының жүлдесі|en|Chicago Film Critics Association#Chicago Film Critics Awards}}»
| 1991
| Келешегі зор актер
| Маколей Калкин
| {{Won}}
|-
| scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot;| {{Аударылмаған2|Алтын экран|«Алтын экран»|de|Goldene Leinwand}}
| rowspan=&quot;2&quot;| 1991
| Алтын экран &lt;ref group=&quot;~&quot;&gt;18 айдың ішінде сатылған 3 миллион билет үшін беріледі.&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;3&quot;| «Үйде жалғыз қалғанда»
| {{Won}}
|-
| Жұлдызды алтын экран &lt;ref group=&quot;~&quot;&gt;18 айдың ішінде сатылған 6 миллион билет үшін беріледі.&lt;/ref&gt;
| {{Won}}
|-
| scope=&quot;row&quot;| ''{{Аударылмаған2|Nickelodeon Kids' Choice Awards|Kids’ Choice Awards|en|Nickelodeon Kids' Choice Awards}}''
| 1991
| Үздік кинобейне
| {{Won}}
|-
| scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;3&quot;| {{Аударылмаған2|Жас актер (жүлде)|«Жас актер»|en|Young Artist Award}}
| rowspan=&quot;3&quot;| 1991
| Фильмдегі үздік жас актер
| Маколей Калкин
| {{Won}}
|-
| Ең қызықты жасөспірімдер мен отбасылық фильм – Комедия немесе Экшен
| «Үйде жалғыз қалғанда»
| {{Won}}
|-
| Фильмдегі екінші қатарлы үздік жас актриса
| {{Аударылмаған2|Анджела Геталс|Анджела Геталс|en|Angela Goethals}}
| {{Nom}}
|-
|}

== Сиквелдер ==

1992 жылы бірінші фильмдегі актерлік ұжымның қатысуымен [[Үйде жалғыз қалғанда 2: Нью-Йоркте жоғалған]] атты коммерциялық табысты жалғасы шықты&lt;ref name=&quot;ha2&quot;&gt;{{cite web|title=10 Things You Didn’t Know About ''Home Alone''|lang=en|url=http://thefw.com/things-you-didnt-know-about-home-alone/|publisher=''The FW''}}&lt;/ref&gt;. Режисері – бірінші фильмді түсірген Крис Коламбус, сценарий авторы мен продюсері тағы да Джон Хьюз болды&lt;ref name=&quot;ha2&quot;/&gt;. Бірінші фильмдегі «Лас жанды періштелер» атты фильмі «Үйде жалғыз қалғанда 2: Нью-Йоркте адасу»-да жалғасын тапты, бірақ «Өте лас жанды періштелер» деп аталды&lt;ref name=&quot;ha2&quot;/&gt;. «Періштелер» жайлы екі мета-ленталардың басты кейіпкері Джонни есімді стереотипті мафиози болды, оның рөлін {{Аударылмаған2|Ральф Фуди|Ральф Фуди|en|Ralph Foody}} орындады&lt;ref name=&quot;ha2&quot;/&gt;.

Франшизаның үшінші бөлімі [[Үйде жалғыз қалғанда 3]] деген атпен 1997 жылы шықты. Фильмнің актерлық ұжымы мен сюжеті толықтай басқа болған&lt;ref name=&quot;ha3&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rogerebert.com/reviews/home-alone-3-1997|title=''Home Alone 3'' Review|lang=en|date=12 желтоқсан 1997|author=Roger Ebert|publisher=''Chicago Sun-Times''}}&lt;/ref&gt;. Сценариін тағы да Хьюз жазды. Режиссері - {{Аударылмаған2|Раджа Госнелл|Раджа Госнелл|en|Raja Gosnell}}&lt;ref name=&quot;ha3&quot;/&gt;. Басты рөлдерде {{Аударылмаған2|Алекс Дэвид Линц|Алекс Дэвид Линц|en|Alex D. Linz}} пен {{Аударылмаған2|Хэвиленд Моррис|Хэвиленд Моррис|en|Haviland Morris}}&lt;ref name=&quot;ha3&quot;/&gt;. Жоғары бюджетке қарамастан («Үйде жалғыз қалғанда»-ға қарағанда екі есе артық) кассалық жинақтары 79 миллион доллар ғана құрады&lt;ref name=BOM&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=homealone3.htm|lang=en|title=''Home Alone'' Movie Budget and Box Office|publisher=''Box Office Mojo''}}&lt;/ref&gt;.

Теледидарда ғана көрсетілімге түсірілген төртінші фильм {{Аударылмаған2|Үйде жалғыз қалғанда 4|«Үйде жалғыз қалғанда 4»|en|Home Alone 4}} деп аталды. Фильм 2002 жылдың 3 қарашасында [[Эй-Би-Си|ABC]] телеарнасында бірінші рет көрсетілді&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.blu-ray.com/dvd/Home-Alone-4-Taking-Back-the-House-DVD/5038/|title=''Home Alone: Taking Back the House''|lang=en|publisher=''Blu-ray''|date=2 қыркүйек 2003}}&lt;/ref&gt;. Бұл фильм франшизаның алғашқы екі фильмдегі кейіпкерлер жайлы болғанымен, олардың рөлдерін басқа актерлер сомдаған&lt;ref name=&quot;ha4&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0329200/fullcredits/|title=''Home Alone: Taking Back the House''|lang=en|publisher=''IMDb''}}&lt;/ref&gt;. Картинаның режиссері {{Аударылмаған2|Род Дэниел|Род Дэниел|en|Rod Daniel}}, сценариін Дебра Франк пен Стивен Хэйз жазған&lt;ref name=&quot;ha4&quot;/&gt;. Кевин Маккаллистердің рөлін Майк Вейнберг орындады&lt;ref name=&quot;ha4&quot;/&gt;. Сонымен қатар фильмге {{Аударылмаған2|Френч Стюарт|Френч Стюарт|en|French Stewart}}, {{Аударылмаған2|Мисси Пайл|Мисси Пайл|en|Missi Pyle}}, {{Аударылмаған2|Джейсон Бех|Джейсон Бех|en|Jason Beghe}}, {{Аударылмаған2|Эрик Авари|Эрик Авари|en|Erick Avari}} сынды актерлар қатысқан&lt;ref name=&quot;ha4&quot;/&gt;.

2012 жылдың 25 қарашасында {{Аударылмаған2|Үйде жалғыз қалғанда 5: Мерекелік ұрлық|«Үйде жалғыз қалғанда 5: Мерекелік ұрлық»|en|Home Alone: The Holiday Heist}} атты соңғы бөлімі [[Эй-Би-Си|ABC Family]] телеарнасында көрсетілді&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=http://forthemommas.com/articles/frugal-fun-abc-25-days-of-christmas-schedule|title=Frugal Fun: ''ABC 25 Days of Christmas'' Schedule|date=31 қазан 2012|publisher=''For the Mommas''}}&lt;/ref&gt;.. Сценариін Аарон Гинбург және Уэйд МакИнтаер жазды. Картинаны режиссер {{Аударылмаған2|Питер Хьюитт|Питер Хьюитт|en|Peter Hewitt (director)}} түсірді&lt;ref name=&quot;ha5&quot;&gt;{{cite web|lang=en|url=http://www.imdb.com/title/tt2308733/?ref_=ttloc_loc_tt|publisher=''IMDb''|title=''Home Alone: The Holiday Heist''}}&lt;/ref&gt;. Басты рөлдерді Кристиан Мартин, {{Аударылмаған2|Эдди Стиплз|Эдди Стиплз|en|Eddie Steeples}}, {{Аударылмаған2|Джодель Ферланд|Джодель Ферланд|en|Jodelle Ferland}}, Дог Муррэй, {{Аударылмаған2|Элли Харви|Элли Харви|en|Ellie Harvie}}, {{Аударылмаған2|Деби Мейзар|Деби Мейзар|en|Debi Mazar}} және {{Аударылмаған2|Малкольм Макдауэлл|Малкольм Макдауэлл|en|Malcolm McDowell}} орындады&lt;ref name=&quot;ha5&quot;/&gt;.

== Қызықты деректер ==
* Фрэнк ағайдың рөлі арнайы {{Аударылмаған2|Келси Грэммер|Келси Грэммер|en|Kelsey Grammer}} үшін жазылған.
* Фильмнің мұқабасындағы екі қолымен бетін ұстап бақырған Кевиннің бейнесі [[Эдвард Мунк]]тің [[Эдвард Мунк#Айғай|«Айқай»]] атты суретінің негізінде жасалған.
* {{Аударылмаған2|Джон Кэнди|Джон Кэндидің|en|John Candy}} бос уақытының аздығын, фильмге бір күнін ғана бөле алды. Оның кейіпкері қатысатын эпизодтардың барлығы тоқтаусыз 23 сағатта түсірілген&lt;ref name=&quot;factsabout&quot;&gt;{{cite web|lang=en|url=http://mentalfloss.com/article/60262/25-things-you-might-not-know-about-home-alone|date=16 қараша 2017|publisher=''Mental Floss''|title=''25 Things You Might Not Know About Home Alone''}}&lt;/ref&gt;.
* Гарридің рөліне [[Роберт Де Ниро]] шақырылған, дегенмен актер бұл рөлден бас тартқан&lt;ref name=&quot;factsabout&quot;/&gt;.
* Фильмге Крис Коламбус отбасы мүшелері де қатысты. Жұбайы Моника Деверо стюардессаның, ал қайын атасы полиция қызметкерінің рөлдерінде ойнады. Сонымен қатар Коламбустың енесі мен кішкентай Элеанор есімді қызың эпизодтық көріністерден байқауға болады.
* Фильмдегі Кевин сызған жоспар-сызбасын шынында да Маколейдің өзі сызған болатын.
* Фильмдегі өрмекшіге қатысты эпизодты түсіру барысында расымен өте улы тарантул өрмекші қолданылды. Сондықтан Дэниел Стерн айғайлаған жоқ. Себебі, тым қатты айғай өрмекшіні шошытып, соңы жаман болу мүмкін еді&lt;ref name=&quot;factsabout&quot;/&gt;. 
* Базздың бөлмесінде американдық {{Аударылмаған2|Ice-T|Айс-Ти|en|Ice-T}} есімді рэп орындаушысы бейнелген плакатты байқауға болады

== Сыртқы сілтемелер ==
* [https://www.imdb.com/title/tt0099785/ «Үйде жалғыз қалғанда»{{ref-en}}] [[Internet Movie Database]] сайтында
* [http://www.tcm.turner.com/tcmdb/title/title.jsp?stid=36532 «Үйде жалғыз қалғанда»{{ref-en}}] {{Аударылмаған2|Turner Classic Movies|TCM Movie Database|en|Turner Classic Movies}} сайтында
* [http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=homealone.htm «Үйде жалғыз қалғанда»{{ref-en}}] {{Аударылмаған2|Box Office Mojo|Box Office Mojo|en|Box Office Mojo}} сайтында
* [http://www.rottentomatoes.com/m/home_alone/ «Үйде жалғыз қалғанда»{{ref-en}}] [[Rotten Tomatoes]] сайтында
* [http://www.metacritic.com/movie/home-alone «Үйде жалғыз қалғанда»{{ref-en}}] [[Metacritic]] сайтында
* [http://www.the-numbers.com/movies/1990/0HMLN.php «Үйде жалғыз қалғанда»{{ref-en}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120819131002/http://www.the-numbers.com/movies/1990/0HMLN.php |date=2012-08-19 }} {{Аударылмаған2|The Numbers|The Numbers|en|
The Numbers (website)}} сайтында

== Әдебиет ==
{{Col-begin}}
{{Col-2}}
* {{кітап|авторы={{Аударылмаған2|Тодд Стрэссер|Todd Strasser|en|Todd Strasser}}, {{Аударылмаған2|Джон Хьюз|John Hughes|en|John Hughes (filmmaker)}}—|тақырыбы=Home Alone|жыл=1991|барлық беті=136|баспасы=''{{Аударылмаған2|Scholastic Corporation|Scholastic|en|Scholastic Corporation}}''|isbn=978-0590446686|басылым=басылып шыққан}}
* {{кітап|авторы=Kirk Honeycutt, [[Крис Коламбус]]—|тақырыбы=[https://books.google.kz/books?id=7NyrBwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=home+alone+hughes&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false John Hughes: A Life in Film: The Genius Behind Ferris Bueller, The Breakfast Club, Home Alone, and more{{ref-en}}]|жыл=2015|барлық беті=224|ref=Honeycutt, Columbus}}
* {{кітап|авторы={{Аударылмаған2|Уильям Голдман|William Goldman|en|William Goldman}}, {{Аударылмаған2|Херб Гарднер|Herb Gardner|en|Herb Gardner}}—|жыл=2001|тақырыбы=[https://books.google.kz/books?id=Zt7TGNB8qyQC&amp;pg=PA49&amp;lpg=PA49&amp;dq=%22to+be+home+aloned%22&amp;source=bl&amp;ots=qyFEPuPfIN&amp;sig=IHEO4r9yZRPJBUEjBihtXhoZfqY&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=yW6lVMbpIMnboAS9mYLADw&amp;ved=0CDYQ6AEwBA#v=onepage&amp;q=%22to%20be%20home%20aloned%22&amp;f=false The Big Picture? Who Killed Hollywood and Other Essays{{ref-en}}]|баспасы=''Applause Theatre Books''|беттері=49|isbn=978-1557834607|барлық беті=283|басылым=безендірілген|ref=Goldman}}
{{Col-2}}
* {{кітап|тақырыбы=Home Alone: The Authorized Coloring Book|жыл=2016|басылым=басылып шыққан|барлық беті=80|isbn=978-0062493019|авторы=[[20th Century Fox]], {{Аударылмаған2|Джон Хьюз|John Hughes|en|John Hughes (filmmaker)}}—|баспасы=''Harper Design''}}
* {{мақала|авторы={{Аударылмаған2|Фиби Хобан|Phoebe Hoban|en|Phoebe Hoban}}—|тақырыбы=Raging Joe Pesci: «GoodFellas» Psycho Shoots For an Oscar|сілтеме=https://books.google.kz/books?id=H-kCAAAAMBAJ&amp;pg=PA36&amp;lpg=PA36&amp;dq=joe+pesci+is+one+of+the+greatest+character+actors+of+our+generation&amp;source=bl&amp;ots=b0WRvV0aiN&amp;sig=SPV0n-I3Jbomr_bSYTwz-Qf1X00&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwi-rbX3kM3WAhXKZpoKHW6UAEkQ6AEILjAB#v=onepage&amp;q=joe%20pesci%20is%20one%20of%20the%20greatest%20character%20actors%20of%20our%20generation&amp;f=false|тілі=&lt;small&gt;ағыл.&lt;/small&gt;|баспа авторы=Francesca Stanfill, Joe Klein, Jennifer Cecil|басылым=''— New York Magazine''|түрі=журнал|орны=[[Нью-Йорк]]|жыл=1991|нөмірі=8|беттері=32-37|ref=Hoban}}
{{Col-end}}
{{Жақсы мақала}}

== Ескертпелер ==
{{Reflist|group=~}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер|2}}

{{Крис Коламбус фильмдері}}

[[Санат:АҚШ кинокомедиялары]]
[[Санат:Крис Коламбус фильмдері]]
[[Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер]]
[[Санат:Қылмыстық комедиялар]]
[[Санат:АҚШ Рождестволық фильмдер]]</text>
      <sha1>i0y7c8p61541ttpih1wagvtpkzoqogi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621243</id>
      <parentid>3621242</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:44:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78335" sha1="6dc5osskdroio4v6fdpaiuyl9ck2z4w" xml:space="preserve">{{Кино 
 |Қазақша атауы    = Үйде жалғыз қалғанда
 |Шынайы атауы     = Home Alone
 |Суреті           = Үйде жалғыз қалғанда.jpg
 |Сурет ені        = 
 |Жанры            = [[жаңа жыл]]дық&lt;br /&gt;[[комедия]]
 |Режиссёрі        = [[Крис Коламбус]]
 |Продюсері        = {{Аударылмаған2|Джон Хьюз|Джон Хьюз|en|John Hughes (filmmaker)}}
 |Сценарист        = Джон Хьюз
 |Актерлер         = [[Джо Пеши]]&lt;br /&gt;[[Дэниел Стерн]]&lt;br /&gt;[[Маколей Калкин]]
 |Операторы        = {{Аударылмаған2|Хулио Макат|Хулио Макат|en|Julio Macat}}
 |Композиторы      = {{Аударылмаған2|Джон Уильямс|Джон Уильямс|en|John Williams}}
 |Компания         = &lt;small&gt;'''Түсірген:'''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;Hughes Entertainment&lt;br&gt;&lt;small&gt;'''Дистрибьютор:'''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[20th Century Studios]]
 |Бюджеті          = $18 000 000&lt;ref name=mojo&gt;{{cite web|title=''Home Alone'' Movie Budget and Box Office|lang=en|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=homealone.htm|publisher=''Box Office Mojo''}}&lt;/ref&gt;
 |Түсім            = $476 684 675&lt;ref name=mojo /&gt;
 |Мемлекет         = {{USA}}
 |Тілі             = [[ағылшын тілі]]
 |Ұзақтығы         = 103 мин.&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=http://bbfc.co.uk/releases/home-alone-1970-3|title=''Home Alone'' (PG)|publisher=''British Board of Film Classification''|date=16 қараша 1990}}&lt;/ref&gt;
 |Жыл              = 1990 жыл
 |Алдыңғы фильм    = 
 |Келесі фильм     = [[Үйде жалғыз қалғанда 2: Нью-Йоркте жоғалған]]
 |imdb_id          = 0099785
}}
'''Үйде жалғыз қалғанда''' ({{lang-en|Home Alone}}) — [[1990 жыл]]ы {{Аударылмаған2|Джон Хьюз|Джон Хьюздың|en|John Hughes (filmmaker)}} сценариі бойынша түсірілген [[Америка Құрама Штаттары|америкалық]] [[жаңа жыл]]дық [[Кинокомедия|комедия]]. Режиссері - [[Крис Коламбус]]. [[Маколей Калкин]] фильмде Кевин Маккаллистердің рөлін сомдады. Кевиннің отбасы [[Париж]]ге жаңа жылдық демалысқа ұшып кетіп, оны үйде қалай жалғыз қалдырып кеткендерін байқамай қалады. Алғашында Кевин үйдегі жалғыздықтан рақаттанады, бірақ кейіннен екі қарақшыға тап болады. Қарақшылар рөлдерін [[Джо Пеши]] мен [[Дэниел Стерн]] орындады. Сондай-ақ картинаға {{Аударылмаған2|Джон Херд|Джон Херд|en|John Heard (actor)}}, {{Аударылмаған2|Кэтрин О’Хара|Кэтрин О’Хара|en|
Catherine O'Hara}} және тағы басқа актерлар қатысты.

Сыншылар фильм жайлы әртүрлі пікір білдірді. Фильм Солтүстік Америкада шыққан жаңа жылдық комедиялар арасында ең көп кассалық табысқа ие болды&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/finance/picture-galleries/11309676/The-top-grossing-Christmas-films-of-all-time.html?frame=3136318|title=The top grossing Christmas films of all time|date=25 желтоқсан 2015|lang=en|publisher=''The Daily Telegraph''}}&lt;/ref&gt;. Сонымен қатар фильм АҚШ кинематографиясының тарихындағы ең көп кассалық табысқа ие болған комедия ретінде рекорд орнатқан. Бұл рекорд 2011 жылы «{{Аударылмаған2|Бас жазу: II-ші бөлім|Бас жазу: II-ші бөлім|en|The Hangover Part II}}» кинофильмі шыққанға дейін ұсталып тұрған&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/alltime/adjusted.htm|title=All Time Box Office Adjusted for Ticket Price Inflation|publisher=''Box Office Mojo''|lang=en}}&lt;/ref&gt;. Картина төрт сиквелдан тұратын франшизаның негізі болды, олардың екеуі ғана тікелей жалғасы болып саналады. Дегенмен «[[Үйде жалғыз қалғанда 2: Нью-Йоркте жоғалған]]&lt;nowiki/&gt;» фильмінде ғана толықтай бұрынғы актерлық ұжым сақталды. Ал қалған екі сиквел толықтай дербес болып есептеледі.

1991 жылы фильм «{{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік ән үшін «Оскар» жүлдесі|Фильмдегі үздік ән|en|Academy Award for Best Original Song}}» («Somewhere in my Memory» композициясы) және «{{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік музыка үшін «Оскар» жүлдесі|Фильмдегі үздік музыка|en|Academy Award for Best Original Score}}» номинацияларында «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» сыйлығына ұсынылды&lt;ref name=&quot;awards&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0099785/awards?ref_=tt_awd|lang=en|publisher=''IMDb''|title=Awards and nominations recived by ''Home Alone''}}&lt;/ref&gt;. «Somewhere in my Memory» композициясы «{{Аударылмаған2|Визуалды медиадағы үздік ән үшін «Грэмми» жүлдесі|Визуалды медиадағы үздік ән|en|Grammy Award for Best Song Written for Visual Media}}» номинациясы бойынша «[[Грэмми]]» сыйлығына ұсынылды, алайда жеңіске жетпеді&lt;ref name=&quot;awards&quot; /&gt;. Басты рөлді орындаушы Маколей Калкин «{{Аударылмаған2|Үздік ер адам рөлі (комедия/мюзикл) үшін «Алтын глобус» жүлдесі|Комедия немесе мюзиклдегі үздік ер адам рөлі|en|Golden Globe Award for Best Actor – Motion Picture Musical or Comedy}}» номинациясында «[[Алтын глобус]]» сыйлығына ұсынылды&lt;ref name=&quot;awards&quot; /&gt;.

== Сюжет ==
Фильмдегі оқиға желтоқсан айында орын алған. Маккалистерлер отбасы [[Чикаго]]ның шет аймағында орналасқан Питер мен Кейттің үйіне жиналады. Сол жерден барлығы бірігіп қыстық демалыстарын өткізу үшін [[Париж]]ге ұшпақ болады. Үй иелерінің ұлы, сегіз жасар Кевинді туған бауыр-қарындастарымен басқа да өзі құралпылас туысқандары мазақ қылады. Кевин мен оның үлкен ағасы Базз өзара араздасып қалады. Кевинді жазалау мақсатында шатырдағы қабатқа ұйықтауға жібереді. Ыза болған Кевин отбасының жоқ болып кеткенін тілейді. Сол түні қатты жел соғып электр желілері зақымданады, сондықтан оятқыш сағаттағы уақыт артқа қалып қояды. Ертесінде асыққан отбасы, шатырдағы қабатта ұйықтап жатқан Кевинді ұмыт қалдырады. Кевин үйде жалғыз қалды.

Ояна салысымен Кевин үйде жалғыз қалғанын түсініп, тілегі орындалғанына қуанады. Әйтсе де көп кешікпей оның көңіл-күйі күрт бұзылады: көрші қарт Марлиді кездестірген балақайдың зәресі ұшады. Кевиннің естуі бойынша қарт Марли 1958 жылы өз отбасын қар күрейтін күрекпен өлтірген. Кейінірек Кевин тағы да басқа қатермен жолығады. Ол өз маңайындағы демалыс кезінде босап тұрған үйлерге ұрлықпен түсіп жүрген екі қарақшыны кездестіріп қалады. Өздерін «дымқыл қарақшылар» деп атайтын Гарри мен Марвтың көздері Маккаллистерлердің үйіне түскен. Оны білген Кевин әртүрлі қулықтар арқылы қарақшыларға өзінің үйде жалғыз қалғанын білдіртпеуге тырысады.

Парижге ұшып бара жатқан Кейт ұлын үйде жалғыз қалдырып қойғанына көзі жетеді. Анасы тезірек үйіне қайтпақшы болады, бірақ келесі екі күнге Чикагоға дейін билеттер жоқ болып шығады. Питер және отбасының басқа да мүшелері оның ағасы Робтың париждік пәтеріне жол тартады. Ал Кейт болса қайта АҚШ-қа ұшып кетеді, бірақ Чикагоға емес, [[Пенсильвания]] штатындағы {{Аударылмаған2|Скрантон (Пенсильвания)|Скрантон|en|Scranton, Pennsylvania}} қалашығына. Ол жерге жеткенде Кейт Чикагоға дейін ұша алмайтындығын біліп, жеңіл көліктегі полька орындайтын музыкалық тобымен бірге жол тартуға шешім қабылдайды. Ал ол уақытта Гарри мен Марв Кевинның расымен де үйде жалғыз қалғанына көздері жетеді. Алдыңғы түнде Маккаллистерлердің үйіне түспек болған олар, Кевиннің олардың жоспарын естіп қалғанын байқамай қалған.

[[Рождество]] күнінің дәл қарсаңында Кевин шіркеуге балалар хорын тыңдауға барады. Шіркеуде Кевиннің жанына қарт Марли келіп отырады. Онымен сөйлескен Кевин, Марли жайлы естіген сыбыстары өтірік екенін біліп, ол жайлы қателескеніне көзі жетеді. Марли шіркеуге хорда ән салатын немересін тыңдауға келгенін, оны шіркеуден тыс жерде көре алмайтынын айтады. Себебі ол кезінде ұлымен қатты ұрсысып, көп уақыт бойы бір-бірімен араласпаған. Кевин Марлиге ұлымен қайта татуласып көруге ұсыныс жасайды.

Шіркеуден үйіне қайтқан Кевин ұрыларды жақсылап күтіп алуға дайындалмақ болған. Ол үйдің әртүрлі жерлеріне кішігірім тұзақтар орнатады. Үйге кірмекші болған Гарри мен Марв Кевин ұйымдастырған кедергілерге тап болып, түрлі жарақаттар алады. Ұрылар Кевинді бүкіл үйді айналып қуғанда, ол полицияға қоңырау шалып көршінің үйіне қашып үлгереді. Әйтсе де Кевин Гарри мен Марвтың қолдарына түсіп қалады. Олар қалай қу балақайдан өштерін алатынын ақылдасып жатқанда, арттарынан Марли келіп күрекпен ұрып талдырады. Келіп жеткен полиция қызметкерлері «дымқыл қарақшыларды» дереу тұтқынға алады. Маңайдағы тоналған үйлерді су басып кеткендіктен, олардың бәрі екі алаяқтың істері екеніне тікелей дәлел болады. Тоналған үйден кетпек бұрын Марв ылғи да су құбырының шүмегін ашық тастап кететін.

Рождество күнінің таңертеңінде оянған Кевин өзін көңілді сезінеді, өйткені оның отбасы әлі де үйге қайтып келмеген. Сол сәтте ол кіреберіс есіктің ашылғанын естиді. Үйге кіріп келген Кейт Кевинді шақырады. Кевин анасына қарай түсіп, онымен қауышады. Дәл сол уақытта оларға бірінші пайда болған мүмкіндікпен үйлеріне қайтқан қалған Маккаллистерлер қосылады. Ұрылармен болған оқиғаны Кевин отбасындағы ешкімге айтпады. Кейіннен Кевин терезеден Марлидың өз ұлымен және оның отбасымен татуласқанын көреді. Марли да Кевинді байқап қалады – бір-біріне қол бұлғаған олар, әр қайсысы өз отбасына оралады.

== Басты рөлдерде ==
{{col-begin}}
{{Col-3-of-3}}
* [[Маколей Калкин]] – Кевин Маккалистер
* [[Джо Пеши]] – Гарри Лайм, қарақшы
* [[Дэниел Стерн]] – Марвин Мерчантс, Гарридің сыбайласы
* {{Аударылмаған2|Кэтрин О’Хара|Кэтрин О’Хара|en|Catherine O'Hara}} – Кейт Маккаллистер, Кевиннің анасы
* {{Аударылмаған2|Джон Херд|Джон Херд|en|John Heard (actor)}} – Питер Маккаллистер, Кевиннің әкесі
* {{Аударылмаған2|Джерри Бэммен|Джерри Бэммен|en|Gerry Bamman}} – Фрэнк Маккаллистер, Питердың ағасы
* Терри Снелл – Лесли Маккаллистер, Фрэнктың жұбайы
{{Col-3-of-3}}
* {{Аударылмаған2|Девин Рэтрей|Девин Рэтрей|en|Devin Ratray}} – Базз Маккалистер
* {{Аударылмаған2|Киран Калкин|Киран Калкин|en|Kieran Culkin}} – Фуллер Маккалистер
* {{Аударылмаған2|Майкл С. Маронна|Майк Маронна|en|Mike Maronna}} – Джефф Маккалистер
* {{Аударылмаған2|Хиллари Вульф|Хиллари Вульф|en|Hillary Wolf}} – Меган Маккалистер 
* {{Аударылмаған2|Анджела Геталс|Анджела Геталс|en|Angela Goethals}} – Линни Маккалистер 
* Джедидайя Коэн – Род Маккалистер
* {{Аударылмаған2|Сента Моузес|Сента Моузес|en|Senta Moses}} – Трейси Маккалистер
* Дайана Кампеану – Сондра Маккалистер
* {{Аударылмаған2|Анна Р. Слотки|Анна Слотки|en|Anna Slotky}} – Брук Маккалистер
* {{Аударылмаған2|Кристин Минтер|Кристин Минтер|en|Kristin Minter}} – Хэзер Маккалистер
{{Col-3-of-3}}
* {{Аударылмаған2|Робертс Блоссом|Робертс Блоссом|en|Roberts Blossom}} – Марли қарт
* {{Аударылмаған2|Джон Кэнди|Джон Кэнди|en|John Candy}} – Гас Полински, &quot;Орта Батыстағы полька патшасы&quot;
* {{Аударылмаған2|Ральф Фуди|Ральф Фуди|en|Ralph Foody}} – Снейкс, «Лас жанды періштелер» фильміндегі гангстер&lt;ref name=&quot;Vanity Fair&quot;&gt;{{cite web|lang=en|author=Darryn King|title=«Merry Christmas, Ya Filthy Animal»: Inside the Making of ''Home Alone''’s Fake Gangster Movie|url=http://www.vanityfair.com/hollywood/2015/12/home-alone-gangster-movie|publisher=''Vanity Fair''|date=22 желтоқсан 2015}}&lt;/ref&gt;
* {{Аударылмаған2|Ларри Хэнкин|Ларри Хэнкин|en|Larry Hankin}} – офицер Ларри Бальзак
* {{Аударылмаған2|Кен Хадсон Кэмпбелл|Кен Хадсон Кэмпбелл|en|Ken Hudson Campbell}} – {{Аударылмаған2|Санта–Клаус|Санта–Клаус|en|Santa Claus}} боп киінген ер адам
* {{Аударылмаған2|Хоуп Дэвис|Хоуп Дэвис|en|Hope Davis}} – {{Аударылмаған2|Париж–Орли (әуежай)|Париж–Орли|en|Orly Airport}} әуежайындағы администратор
{{col-end}}

{{Фотоқатар|Macaulay Culkin 1991 B.jpg|JoePesci-2009.jpg|Daniel Stern July 9, 2014 (cropped).jpg|CATHERINE OHARA.jpg|John Heard2b.jpg|John Candy.jpg|мәтін=Басты рөлдерді орындаушылар (оннаң солға қарай): Маколей Калкин, Джо Пеши, Дэниел Стерн, Кэтрин О’Хара, Джон Херд және Джон Кэнди|color=white|е1=92|е2=101|е3=99|е4=93|е5=98|е6=90|borderstyle=none}}

== Өндіріс ==
[[File:Home Alone House.jpg|thumb|210px|Фильмдегі үйдің рөлін атқарған жекежай Иллинойс штатындағы Уиннетка қалашығында орналасқан.]]

1988 жылдың аяғында {{Аударылмаған2|Джон Хьюз|Джон Хьюз|en|John Hughes (filmmaker)}} {{Аударылмаған2|Жаңа жылдық демалыс (фильм, 1989)|«Жаңа жылдық демалыс»|en|National Lampoon's Christmas Vacation}} атты фильмнің сценариін агенті Джек Рапки арқылы Крис Коламбус жібереді&lt;ref name=&quot;vulture1&quot;&gt;{{cite web|lang=en|author=Ira Madison III|date=10 қараша 2015|title=Chris Columbus Directed ''Home Alone'' Instead of ''Christmas Vacation'' Because He Met Chevy Chase|url=http://www.vulture.com/2015/11/columbus-directed-home-alone-because-chevy-chase.html|publisher=''Vulture''}}&lt;/ref&gt;. Хьюз Коламбустың жаңа жылдық фильмдерге деген жылы қөзқарасы жайлы біліп, оған фильмді түсіруге ұсыныс жасайды{{sfn|Honeycutt, Columbus|2015|б=159-163}}. Коламбус пен Хьюз алдын ала келісімге келеді. Дегенмен Коламбуспен басты рөлді орындайтын {{Аударылмаған2|Чеви Чейз|Чеви Чейзбен|en|Chevy Chase}}  болған түсініспеушіліктен кейін, режиссерлік орнынан бас тартады{{sfn|Honeycutt, Columbus|2015|б=159-163}}.

1989 жылы Джон Хьюз өзінің сценарийі бойынша {{Аударылмаған2|Бак ағатай|«Бак ағатай»|en|Uncle Buck}} атты фильмін түсірумен айналысады. Бұл фильмде [[Маколей Калкин]] екінші қатарлы рөлде ойнады&lt;ref name=EW2016&gt;{{cite web|lang=en|author=Amy Wilkinson|title=''Home Alone'' turns 25: A deep dive with director Chris Columbus|url=http://www.ew.com/article/2015/11/06/home-alone-turns-25-chris-columbus|publisher=''Entertainment Weekly''|date=6 қараша 2015}}&lt;/ref&gt;. Коламбус «Жаңа жылдық демалысты» түсіруден бас тартқаннан үш ай өткен соң, Хьюз оған тағы да екі фильмнің сценариін ұсынады. Хьюз {{Аударылмаған2|Шегіне жеткенде|«Шегіне жеткенде»|en|Reach the Rock}} мен «Үйде жалғыз қалғанда» атты сценарийлер жазған болатын. Бұл сценарийлерді Коламбустан басқа {{Аударылмаған2|Патрик Рид Джонсон|Патрик Рид Джонсонға|en|Patrick Read Johnson}} да ұсынады{{sfn|Honeycutt, Columbus|2015|б=159-163}}. Джонсон екі сценарийден де бас тартады, Коламбус болса «Үйде жалғыз қалғанда»-ны түсіруге келісімін береді{{sfn|Honeycutt, Columbus|2015|б=159-163}}. Басында фильм [[Warner Bros.|Warner Brothers]] студиясында түсірілуі керек болатын&lt;ref name=&quot;latimespro&quot;&gt;{{Cite web|url=http://articles.latimes.com/1990-12-21/business/fi-7071_1_warner-bros|title=Warner’s Christmas Present to Fox: The studio passed on two films that appear to be the season’s biggest box-office hits. The successes couldn’t come at a better time for Fox’s struggling parent|date=21 желтоқсан 1990|lang=en|publisher=''Los Angeles Times''|author=Alan Citron}}&lt;/ref&gt;. «Үйде жалғыз қалғанда» фильмінің түсірілімі 1989 жылдың ақпан айында басталуы керек болатын. Бірақ Warner Brothers шығармашылық бюджетін екі есе көтеруге келіспей, фильмнен бас тартады (бастапқы бюджет 10 миллион долларды құраған)&lt;ref name=&quot;latimespro&quot;/&gt;. Жаңа демеушілер іздеген Хьюз 20th Century Fox директорлар кеңесінің төрағасы {{Аударылмаған2|Джо Рот|Джо Рот|en|Joe Roth}} арқылы студияға фильмді ұсынады&lt;ref name=&quot;latimespro&quot;/&gt;. [[20th Century Studios]] келісімін беріп, 18 миллион долларды құрайтын бюджетті бөледі&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=https://www.theguardian.com/film/2007/nov/30/1|title=Fade to red|author=David Teather|publisher=''The Guardian''|date=30 қараша 2007|}}&lt;/ref&gt;.

[[File:Chris Columbus.jpg|180px|thumb|left|«Үйде жалғыз қалғанда» франшизасының алғашқы екі фильмінің режиссері Крис Коламбус.]]
Хьюз Коламбусқа басты рөлге Маколей Калкинды алуға кеңес береді. Дегенмен Коламбус Кевиннің рөліне үлкен кастинг жариялайды. Ол Калкинның кандидатурасына тоқтамай тұрып, жүздеген балаларды қарап шығады&lt;ref name=EW2016/&gt; (олардың ішінде Джеффри Уайзман да болған, кейіннен балаларды санағанда Кевинмен шатастырылып қалатын көрші бала Митч Мерфидің эпизодтық рөлін ойнады). Жасына байланысты Калкин тек қана кешкі сағат онға дейін ғана түсе алған. Бұл түсірілім ұжымына біршама қиындықтар әкелді, өйткені фильм көп жағдайда түн кезіндегі оқиғаларды көрсету керек болатын&lt;ref name=EW2016/&gt;. Кевиннің орнына трюктарды орындайтын каскадерлермен жұмыс та ұжымға қиын тиген. Коламбустың айтуы бойынша: «Каскадер балалар трюктарды орындаған кезінде мүлде күлкіге деген орын болмады. Балақайлардың қауіпті трюктарына қарап, мен олардың аман-есендіктерін ғана тілейтінмін». Алғашында трюктер түгелдей қауіпсіздік белдіктерін қолдана орындалатын. Бірақ камерада тым көзге түскендіктен белдіктерден бас тартуға тура келді&lt;ref name=EW2016/&gt;. Коламбус интервьюлердің бірінде [[Джо Пеши]] жайлы айта отырып: «{{Аударылмаған2|Жөнді жігіттер (фильм, 1990)|&quot;Жөнді жігіттер&quot;|en|Goodfellas}} фильміндегі Джоның кейіпкері әрдайым менің күлкімді келтіретін. Джо - қандай жағдай болса да комедияға жөнді орын таба білетін актерлардың бірі деп ойлаймын. Ол біздің фильмге расымен де өте қатты қатысқысы келген»{{sfn|Honeycutt, Columbus|2015|б=159-163}}. Пеши орындауындағы Гарри Лайм есімді қарақшының аты {{Аударылмаған2|Кэрол Рид|Кэрол Ридтың|en|Carol Reed}} {{Аударылмаған2|Үшінші адам (фильм, 1949)|«Үшінші адам»|en|The Third Man}} фильмінен алынды (бұл фильмде дәл сондай атты кейіпкерді [[Орсон Уэллс]] ойнаған){{sfn|Honeycutt, Columbus|2015|б=159-163}}. Коламбус кейіннен айтқанда: «Джо – біздің заманымыздың ең мінезді актерларының бірі, ол біздің жетекші кейіпкеріміз болды. Джо Гарриді [[Чарльз Диккенс|диккенс типті]] кейіпкер ретінде көрсеткісі келген. Ол кейіпкерін саусақтары кесілген қолғап киетін, қысқа шашты болғанын қалады. Екі шетке шайқала жүруді де өзі ойлап тапты. Бұған қоса ол әрбір екі сөздің арасында &quot;Fuck&quot; тәріздес дыбыстарды қосатын, бірақ кейіннен одан бас тарты. Отбасылық фильм түсіретін болғандықтан, Джоға оны &quot;Fridge&quot; сөзімен алмастыруға кеңес бердім»{{sfn|Hoban|1991|б=36}}.

Маккалистерлердің үйінің ішкі көріністерін түсіру үшін қолданылған үш қабатты жекежай [[Иллинойс]] штатындағы {{Аударылмаған2|Уиннетка (Иллинойс)|Уиннетка|en|Winnetka, Illinois}} қалашығында&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=http://www.movie-locations.com/movies/h/homealone.html|title=''Home Alone'' filming locations|date=12 маусым 2008|publisher=''Movie Locations''}}&lt;/ref&gt; Линкольн-Авеню, 671 мекенжайы&lt;ref name=&quot;sold2012&quot;/&gt; бойынша орналасқан. Үй 1920 жылы салынған. Жекежай 1988 жылдың 15 желтоқсанында сатып алған отбасының иелігінде болған. Түсірілім кезінде олар үйде тұра беруді жалғастырған. Ішкі көріністер үшін бұл үйдегі ас үй, жертөле, алдыңғы зал мен бірінші қабаттың үлкен бөлігі қолданылды&lt;ref name=&quot;locations&quot;&gt;{{cite web|lang=en|url=http://www.movielocationsguide.com/Home_Alone_2:_Lost_in_New_York/filming_locations|title=''Home Alone 2: Lost in New York'' Filming Locations|date=12 маусым 2008|publisher=''Movie Locations Guide''}}&lt;/ref&gt;. Қалған интерьер (ас бөлмесі, екінші және шатырдағы қабат) толықтай декорацияда түсірілді&lt;ref name=&quot;locations&quot;/&gt;. Үйде 5 жатын бөлме, толықтай ауыстырылған шатырдағы қабат, жылыжай мен қосарлы гараж бар&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=http://www.zillow.com/HomeDetails.htm?zprop=3360197|title=Facts about the Home from ''Home Alone''|date=3 қантар 2006|publisher=''Zillow''}}&lt;/ref&gt;. Үйдің артқы ауласындағы ағаштағы үйшік фильм үшін арнайы тұрғызылып, түсірілім біткенде қайта бұзылды&lt;ref&gt;{{cite web|title=25 Things You Might Not Know About ''Home Alone''|url=http://mentalfloss.com/article/60262/25-things-you-might-not-know-about-home-alone|author=Jennifer Wood|publisher=''Mental Floss''|date=16 қараша 2015}}&lt;/ref&gt;. 2011 жылдың мамыр айында жекежай 2,4 миллион долларға сатылымға қойылып&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=http://www.rte.ie/ten/2011/0506/homealone.html|title=''Home Alone'' house for sale|date=6 мамыр 2011|publisher=''RTÉ News''}}&lt;/ref&gt;, 2012 жылдың наурыз айында 1,585 миллион долларға сатылды&lt;ref name=&quot;sold2012&quot;&gt;{{cite web|lang=en|title=''Home Alone'' House Sells For 1.585 Million Dollars|url=http://www.chicagonow.com/getting-real/2012/03/home-alone-house-sells-for-1-585-million/|date=9 наурыз 2012|author=Gary Lucido|publisher=''Chicago Tribune''}}&lt;/ref&gt;. Назар аударуға тұрарлық туристік нысан ретінде жарнамаланып, «үйіңіздің кинода көрініп қалуына қалай қол жеткізуге болады» деген үлгі ретінде келтіріледі&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.realestate.com/tipsandtools/Buzzworthy/How-to-Get-Your-Home-in-the-Movies.aspx|lang=en|deadurl=yes|title=How to Get Your Home in the Movies|date=16 маусым 2007|publisher=''Real Estate''}}&lt;/ref&gt;.

Шіркеу ретінде Иллинойс штатының {{Аударылмаған2|Оук Парк (Иллинойс)|Ок-Парк|en|Oak Park, Illinois}} қаласындағы Грейс епископалды шіркеуі түсірілді&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|title=Grace Episcopal Church in Oak Park|publisher=''Grace Oak Park''|deadlink=yes|url=https://www.graceoakpark.org/Weddings_at_Grace.html}}&lt;/ref&gt;. Бірақ шіркеудің ішкі көріністері Хэвен-Миддл мектебінде түсірілген. «Лас жанды періштелер» атты фильмдегі фильмді түсіргенге бір күн ғана уақыт жұмсалды&lt;ref name=&quot;Vanity Fair&quot;/&gt;. 1940-шы жылдардағы {{Аударылмаған2|Гангстерлік фильм|гангстерлік кинобейнелеріне|en|Mafia film}} ұқсас болу үшін ақ-қара түсті бейнекамера мен сол заманның бұйымдары қолданылды&lt;ref name=&quot;Vanity Fair&quot;/&gt;. {{Аударылмаған2|Париж-Орли (әуежай)|Париж-Орли|en|Orly Airport}} әуежайындағы көріністер {{Аударылмаған2|Халықаралық О‘Хара әуежайі|О‘Хара халықаралық әуежайінің|en|O'Hare International Airport}} бір бөлігінде түсірілді&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=iI79sLJ8G8Q|title=Remembering ''Home Alone''|publisher=''[[YouTube]]''|date=15 наурыз 2008|lang=en}}&lt;/ref&gt;.

== Саундтрек ==
{{Музыкалық альбом
 | Атауы        = Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack
 | Орындаушы    = {{Аударылмаған2|Джон Уильямс|Джон Уильямс|en|John Williams}} 
 | Түрі         = [[Саундтрек]]
 | Мұқабасы     = Home_Alone-_Original_Motion_Picture_Soundtrack_c.jpg
 | Шыққан жылы  = 4 желтоқсан 1990 &lt;small&gt;({{Аударылмаған2|Компакт-кассета|Кассета|en|Compact Cassette}})&lt;/small&gt;&lt;br&gt;27 мамыр 2015 &lt;small&gt;([[Ықшам дискі|CD]])&lt;/small&gt;
 | Жанры        = [[Классикалық музыка]]
 | Ұзақтығы     = 56:58
 | Лейблі       = {{Аударылмаған2|Sony Classical Records|Sony Classical|en|Sony Classical Records}}
 | Ел           = {{USA}}
 | Алдыңғы      = {{Аударылмаған2|Стэнли мен Айрис|Stanley &amp; Iris: Original Motion Picture Soundtrack|en|Stanley &amp; Iris}}
 | Жыл          = 1990
 | Алд_жыл      = 1990
 | Келесі       = {{Аударылмаған2|Капитан Хук (фильм)|Hook: Original Motion Picture Soundtrack|en|Hook (film)}}
 | Кел_жыл      = 1991
 | Шолу         = ''{{Аударылмаған2|AllMusic|AllMusic|en|AllMusic}}'' {{Рейтинг-5|5}}&lt;ref name=&quot;allmusic1&quot;/&gt;
 | Басқада      = 
}}

Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack —«Үйде жалғыз қалғанда» кинобейнесінің саундтрегі&lt;ref name=&quot;allmusic1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/home-alone-original-motion-picture-soundtrack-mw0000311136|author=Johnny Loftus|lang=en|title=John Williams — ''Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack''|publisher=''AllMusic''|date=4 желтоқсан 1990}}&lt;/ref&gt;. Альбомдағы композицияларды {{Аударылмаған2|Джон Уильямс|Джон Уильямс|en|John Williams}} жазған. {{Аударылмаған2|Sony Classical Records|Sony Classical|en|Sony Classical Records}} лейблінде 1990 жылдың 4 желтоқсанында {{Аударылмаған2|Компакт-кассета|Кассета|en|Compact Cassette}} форматында шығарылған&lt;ref&gt;{{cite web|title=''Home Alone'' — Original Soundtrack|lang=en|url=https://www.amazon.com/Home-Alone-Originl-Soundtrack-Various/dp/B0000027BS/ref=tmm_acs_swatch_0?_encoding=UTF8&amp;qid=&amp;sr=|publisher=''[[Amazon]]''|date=4 желтоқсан 1990|description=Cassette}}&lt;/ref&gt;. 2015 жылдың 27 мамырында {{Аударылмаған2|Sony Masterworks|Sony Masterworks|en|Sony Masterworks}} лейблінде [[Ықшам дискі|компакт-диск]] форматында қайта шықты&lt;ref&gt;{{cite web|title=''Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack''|lang=en|url=https://www.amazon.com/Home-Alone-Original-Picture-Soundtrack/dp/B0000027BR/ref=tmm_acd_swatch_0?_encoding=UTF8&amp;qid=&amp;sr=|publisher=''Amazon''|date=27 мамыр 2015|description=Audio CD}}&lt;/ref&gt;.

Бастапқыда фильмнің режиссері [[Крис Коламбус]] саундтрекке деген музыканы {{Аударылмаған2|Брюс Бротон|Брюс Бротонға|en|Bruce Broughton}} жаздырмақшы болған&lt;ref name=EW2016/&gt;. Фильмнің алғашқы постерларында Бротон композитор ретінде көрсетілген&lt;ref name=EW2016/&gt;. {{Аударылмаған2|Австралиялық құтқарушылар|«Австралиялық құтқарушылар»|en|The Rescuers Down Under}} атты толық метражды мультфильмінің музыкасын жазумен айналысқан Бротон, Коламбустың ұсынысынан соңғы сәтте бас тартады&lt;ref name=EW2016/&gt;. Сол себепті Коламбус [[Стивен Спилберг]]тің көмегімен Джон Уильямспен келісімшартқа отырады. Фильмде {{Аударылмаған2|O Holy Night|«O Holy Night»|en|O Holy Night}} және {{Аударылмаған2|Carol of the Bells|«Carol of the Bells»|en|Carol of the Bells}} сынды дәстүрлі әндер орындалады. Саундтрек «{{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік музыка үшін «Оскар» жүлдесі|Фильмдегі үздік музыка|en|Academy Award for Best Original Score}}&lt;nowiki/&gt;» номинациясында «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» сыйлығына ұсынылған&lt;ref name=&quot;awards&quot;/&gt;. «Somewhere in my Memory» композициясы «{{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік музыка үшін «Оскар» жүлдесі|Фильмдегі үздік музыка|en|Academy Award for Best Original Score}}&lt;nowiki/&gt;» мен «{{Аударылмаған2|Визуалды медиадағы үздік ән үшін «Грэмми» жүлдесі|Визуалды медиадағы үздік ән|en|Grammy Award for Best Song Written for Visual Media}}&lt;nowiki/&gt;» категорияларында ұсынылды&lt;ref name=&quot;academy&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1991|title=The 63rd ''Academy Awards'' in 1991|lang=en|publisher=''Academy of Motion Picture Arts and Sciences''|date=1991}}&lt;/ref&gt;.

&lt;nowiki/&gt;&lt;nowiki/&gt;&lt;nowiki/&gt;{{tracklist
 |collapsed       = no
 |headline        = ''Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack''
 |extra_column    = Мәтіні
 |total_length    = 56:58
 |music_credits   = yes
 |title1          = Home Alone Main Title (Somewhere In My Memory) 
 |note1           = Chorus &amp; Orchestra
 |music1          = {{Аударылмаған2|Джон Уильямс|Джон Уильямс|en|John Williams}}
 |extra1          = {{Аударылмаған2|Лесли Брикасс|Лесли Брикасс|en|Leslie Bricusse}}
 |length1         = 4:53
 |title2          = Holiday Flight
 |music2          = Джон Уильямс
 |length2         = 0:59
 |title3          = The House
 |music3          = Джон Уильямс 
 |length3         = 2:27
 |title4          = Star Of Bethlehem
 |note4           = Orchestral Version
 |music4          = Джон Уильямс 
 |length4         = 2:51
 |title5          = Man Of The House
 |music5          = Джон Уильямс 
 |length5         = 4:33
 |title6          = [[White Christmas]]
 |music6          = {{Аударылмаған2|Ирвинг Берлин|Ирвинг Берлин|en|Irving Berlin}}
 |extra6          = Ирвинг Берлин
 |note6           = {{Аударылмаған2|The Drifters|The Drifters|en|The Drifters}} тобының орындауында
 |length6         = 2:40
 |title7          = Scammed By A Kindergartner
 |music7          = Джон Уильямс 
 |length7         = 3:55
 |title8          = {{Аударылмаған2|Please Come Home for Christmas|Please Come Home for Christmas|en|Please Come Home for Christmas}}
 |music8          = {{Аударылмаған2|Чарльз Браун (музыкант)|Чарльз Браун|en|Charles Brown (musician)}}, Джин Редд
 |extra8          = Чарльз Браун, Джин Редд
 |note8           = {{Аударылмаған2|Southside Johnny|Southside Johnny-дың|en|Southside Johnny}} орындауында 
 |length8         = 2:41
 |title9          = Follow That Kid!
 |music9          = Джон Уильямс 
 |length9         = 2:03
 |title10         = Making The Plane
 |music10         = Джон Уильямс 
 |length10        = 0:52
 |title11         = {{Аударылмаған2|O Holy Night|O Holy Night|en|O Holy Night}}
 |music11         = {{Аударылмаған2|Адольф Адам|Адольф Адам|en|Adolphe Adam}}
 |extra11         = {{Аударылмаған2|Джон Салливан Дуайт|Джон Салливан Дуайт|en|John Sullivan Dwight}}
 |note11          = Chorus &amp; Orchestra
 |length11        = 2:48
 |title12         = {{Аударылмаған2|Carol of the Bells|Carol of the Bells|en|Carol of the Bells}}
 |music12         = {{Аударылмаған2|Питер Вильговски|Питер Вильговски|en|Peter Wilhousky}}
 |extra12         = Питер Вильговски
 |note12          = Chorus
 |length12        = 1:25
 |title13         = Star Of Bethlehem
 |note13          = Children’s Chorus
 |music13         = Джон Уильямс 
 |extra13         = Лесли Брикасс
 |length13        = 2:59
 |title14         = Setting The Trap
 |music14         = Джон Уильямс 
 |length14        = 2:16
 |title15         = Somewhere In My Memory
 |note15          = Chorus &amp; Orchestra
 |music15         = Джон Уильямс 
 |extra15         = Лесли Брикасс
 |length15        = 1:04
 |title16         = The Attack On The House
 |music16         = Джон Уильямс 
 |length16        = 6:53
 |title17         = Mom Returns And Finale
 |music17         = Джон Уильямс 
 |length17        = 4:19
 |title18         = {{Аударылмаған2|Have Yourself a Merry Little Christmas|Have Yourself a Merry Little Christmas|en|Have Yourself a Merry Little Christmas}}
 |note18          = {{Аударылмаған2|Мел Торме|Мел Торменың|en|Mel Tormé}} орындауында
 |music18         = {{Аударылмаған2|Хью Мартин|Хью Мартин|en|Hugh Martin}}
 |extra18         = {{Аударылмаған2|Ральф Блейн|Ральф Блейн|en|Ralph Blane}}
 |length18        = 3:05
 |title19         = {{Аударылмаған2|We Wish You a Merry Christmas|We Wish You a Merry Christmas|en|We Wish You a Merry Christmas}} / The End
 |extra19         = Лесли Брикасс, дәстүрлі
 |music19         = дәстүрлі
 |length19        = 4:15
}}
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
! style=&quot;background:#f9f9f9&quot; colspan=&quot;15&quot; | &lt;small&gt;Жазбаның қатысушылары&lt;/small&gt;
|-
|{{Аударылмаған2|Discogs|Discogs|en|Discogs}} сайтынаң алынған мәліметтер''&lt;ref name=&quot;discogs&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.discogs.com/John-Williams-Home-Alone-Original-Motion-Picture-Soundtrack/release/2413441|lang=en|title=John Williams — ''Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack''|publisher=''Discogs''}}&lt;/ref&gt;.
{{col-begin}}
{{Col-3-of-3}}
* {{Аударылмаған2|Джон Уильямс|Джон Уильямс|en|John Williams}} — [[Сазгер|композитор]] &lt;small&gt;(1—5, 7, 9, 10, 13—17 тректері)&lt;/small&gt; ; [[дирижер]], [[продюсер]] &lt;small&gt;(1—5, 7, 9—17, 19 тректері)&lt;/small&gt;
* Джо Энн Кейн —[[Консонанс|музыкалық дайындық]]
* {{Аударылмаған2|Лесли Брикасс|Лесли Брикасс|en|Leslie Bricusse}} — лирика &lt;small&gt;(1, 13, 15, 19 тректері)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|Адольф Адам|Адольф Адам|en|Adolphe Adam}} — әуен &lt;small&gt;(11 трек)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|Хью Мартин|Хью Мартин|en|Hugh Martin}} — әуен &lt;small&gt;(18 трек)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|Southside Johnny|Southside Johnny|en|Southside Johnny}}— [[Әнші|вокал]] &lt;small&gt;(8 трек)&lt;/small&gt;
{{Col-3-of-3}}
* {{Аударылмаған2|Кеннет Уаннберг|Кеннет Уаннберг|en|Kenneth Wannberg}} — музыкалық редактор
* Армин Стинер —{{Аударылмаған2|Дыбыс режиссері|дыбыс режиссері|en|Audio engineer}}
* Чак Гарша — дыбыс режиссерінің көмекшісі
* {{Аударылмаған2|Ирвинг Берлин|Ирвинг Берлин|en|Irving Berlin}} — әуен, лирика &lt;small&gt;(6 трек)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|Джон Салливан Дуайт|Джон Салливан Дуайт|en|John Sullivan Dwight}} — лирика &lt;small&gt;(11 трек)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|Ральф Блейн|Ральф Блейн|en|Ralph Blane}} — лирика &lt;small&gt;(18 трек)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|Мел Торме|Мел Торме|en|Mel Tormé}} — вокал &lt;small&gt;(18 трек)&lt;/small&gt;
{{Col-3-of-3}}
* Джон Бруно — дыбыс режиссерінің көмекшісі
* Терри Браун — дыбыс режиссерінің көмекшісі
* Говард Фрицсон — көркемдік жетекші, альбом мұқабасын безендіруші
* {{Аударылмаған2|Чарльз Браун (музыкант)|Чарльз Браун|en|Charles Brown (musician)}}, Джин Редд — әуен, лирика &lt;small&gt;(8 трек)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|Питер Вильговски|Питер Вильговски|en|Peter Wilhousky}} — әуен, лирика &lt;small&gt;(12 трек)&lt;/small&gt;
* {{Аударылмаған2|The Drifters|The Drifters|en|The Drifters}} — вокал &lt;small&gt;(6 трек)&lt;/small&gt;
{{col-end}}
|}

== Реакция ==

=== Кассалық жинақтар ===
«Үйде жалғыз қалғанда» Солтүстік Америкада 285,8 миллион доллар, басқа елдерде 190,9 миллион доллар жинаққа ие болған. Әлемдік прокаттағы толық жинақ сомасы 467,7 миллион долларды құрайды. Фильмнің бюджеті 18 миллион долларды құраған&lt;ref name=mojo/&gt;.

«Үйде жалғыз қалғанда» алғаш уик-эндте 1202 кинотеатрда көрсетіліп, 17 миллион доллар жинады (бір кинотеатрға шаққанда 14 211 доллар).&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|title=''Home Alone'' in 9th Week as No.1 Film|publisher=''Los Angeles Times''|date=14 қантар 1991|url=http://articles.latimes.com/1991-01-14/entertainment/ca-310_1_godfather-part-iii|author=Pat H. Broeske}}&lt;/ref&gt; Фильмнің үлкен танымалдығының арқасында кинотеатр экрандарынан ұзақ уақыт бойы түспеді&lt;ref name=&quot;Forbes&quot;/&gt;. Кассалық жинақ бойынша 16 апта бойы бірінші орынды ұстаған - 1990 жылдың 16-18 қарашадан 1991 жылдың 1-3 ақпанға дейін&lt;ref name=&quot;Forbes&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/scottmendelson/2015/11/16/home-alone-at-25-how-i-forgave-a-mediocre-movie-for-becoming-a-box-office-champion/|title=''Home Alone'' At 25: How I Forgave A Mediocre Movie For Becoming A Box Office Champion|lang=en|author=Scott Mendelson|publisher=''Forbes''|date=16 қараша 2015}}&lt;/ref&gt;. Дегенмен жинақтар бойынша ондықтағы орнын 1991 жылдың 26-27 сәуіріне дейін жоғалтпады&lt;ref name=&quot;boxoffice2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?page=weekend&amp;id=homealone.htm|lang=en|title=''Home Alone'' 1990 — Weekend Box Office Results|publisher=''Box Office Mojo''}}&lt;/ref&gt;. Кинотеатрлардағы көрсетілімдер басталғаннан тоғыз ай уақыт ішінде АҚШ-та 285 761 243 доллар жинап, Солтүстік Америкада сол жылдың ең үлкен кассалық жинақтарына ие болды&lt;ref name=&quot;box2&quot;&gt;{{cite web|lang=en|url=http://movies.go.com/boxoffice?cat=1990|title=Movie box office results for the top 50 movies of 1990|deadlink=yes|publisher=''Movies''}}&lt;/ref&gt;. [[Гиннесс рекордтар кітабы|Гиннесстің рекордтар кітабіна]] барлық уақыттағы ең үлкен кассалық жинақтарға жеткен комедия ретінде енгізілген&lt;ref name=&quot;gazette&quot;&gt;{{cite web|lang=en|title=''Home Alone'' — Movie Review|url=http://www.movie-gazette.com/1081|date=13 желтоқсан 2004|author=Gary Panton|publisher=''Movie Gazette''}}&lt;/ref&gt;.

Кинотеатрлардағы көрсетілімдері біткен кезінде «Үйде жалғыз қалғанда» {{Аударылмаған2|Барлық уақыттағы ең үлкен кассалық жинақтарға ие болған фильмдер тізімі|барлық уақыттағы кассалық жинақтар|en|List of highest-grossing films}} бойынша үшінші орынға қол жеткізді&lt;ref name=&quot;Forbes&quot;/&gt;. Картинаның әлем бойынша толық жинақтары 477 561 243 долларды құрады. {{Аударылмаған2|Box Office Mojo|Box Office Mojo|en|Box Office Mojo}} сайтының есептеуі бойынша [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-та]] 67,7 миллион билет сатылған&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=homealone.htm&amp;adjust_yr=1&amp;p=.htm|title=''Home Alone'' Total Tickets|lang=en|publisher=''Box Office Mojo''}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Goldman|2001|б=49}}.

=== Сыншылардың пікірі ===
{{Рейтингтер
| атауы = «Үйде жалғыз қалғанда» фильмінің кәсіби рейтингтері
| rev1 = ''{{Аударылмаған2|Metacritic|Metacritic|en|Metacritic}}''
| rev1Score = 63/100&lt;ref name=&quot;metacritic&quot;/&gt;
| rev2 = ''Rotten Tomatoes''
| rev2Score =5,5/10&lt;ref name=&quot;rotten&quot;/&gt;
| rev3 = ''{{Аударылмаған2|Chicago Sun-Times|''Chicago Sun-Times''|en|Chicago Sun-Times}}''
| rev3Score = {{Rating|2.5|3}}&lt;ref name=&quot;chicagosun&quot;&gt;{{cite web|lang=en|url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/19901116/REVIEWS/11160302|title=''Home Alone'' Review|author=Roger Ebert|date=16 қараша 1990|publisher=''Chicago Sun-Times''}}&lt;/ref&gt;
| rev4 = ''{{Аударылмаған2|Entertainment Weekly|''Entertainment Weekly''|en|Entertainment Weekly}}''
| rev4Score = D&lt;ref name=&quot;enwe&quot;&gt;{{cite web|lang=en|title=''Home Alone'' Review|url=http://www.ew.com/ew/article/0,,318682,00.html|author=Owen Gleiberman|publisher=''Entertainment Weekly''|date=25 шілде 2007}}&lt;/ref&gt;
| rev5 = {{Аударылмаған2|CinemaScore|''CinemaScore''|en|CinemaScore}}
| rev5Score = A&lt;ref name=&quot;CinemaScore&quot;/&gt;
| rev6 = {{Аударылмаған2|The Austin Chronicle|''The Austin Chronicle''|en|The Austin Chronicle}}
| rev6Score = {{Rating|3|5}}&lt;ref name=&quot;austin&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.austinchronicle.com/calendar/film/1991-01-11/home-alone/|lang=en|publisher=''The Austin Chronicle''|title=''Home Alone'' Movie Review|date=11 қантар 1991|author=Marc Savlov}}&lt;/ref&gt;
| rev7 = {{Аударылмаған2|TV Guide|''TV Guide''|en|TV Guide}}
| rev7Score = {{Rating|2|4}}&lt;ref name=&quot;tvguide&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tvguide.com/movies/home/review/128202|lang=en|title=''Home Alone'' Movie Reviews and Raitings}}&lt;/ref&gt;
}}

«Үйде жалғыз қалғанда» сыншылардын әр түрлі пікірлеріне ие болды. [[Rotten Tomatoes]] сайтында 50 сыншының пікірлері бойынша 62% жағымды рейтингіне ие болды. Сыншылардың берген орташа бағасы 5,5/10 құрады&lt;ref name=&quot;rotten&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/home_alone/|title=''Home Alone'' Movie Reviews|lang=en|publisher=''Rotten Tomatoes''}}&lt;/ref&gt;. {{Аударылмаған2|Metacritic|Metacritic|en|Metacritic}} сайтындағы орташа бағасы тоғыз сарапшының пікірлерінің негізінде мүмкінді жүз балдың алпыс үшіне ие болды&lt;ref name=&quot;metacritic&quot;&gt;{{cite web|lang=en|url=http://www.metacritic.com/movie/home-alone|title=''Home Alone'' Movie Reviews|publisher=''Metacritic''}}&lt;/ref&gt;. {{Аударылмаған2|CinemaScore|''CinemaScore''|en|CinemaScore}} сайтындағы көрермендердің берген дауыстары бойынша «А» орташа бағасы қойылған (бағалау шкаласы «F»-тен «A+» дейін)&lt;ref name=&quot;CinemaScore&quot;&gt;{{cite web|url=https://m.cinemascore.com|title=''CinemaScore'' Official Website|lang=en|publisher=''CinemaScore''||description=«Үйде жалғыз қалғанда» фильмнің бағасың көру үшін ''Find CinemaScore'' жолағында ''Home Alone'' деп терсеңіз төменірек астында бағасы көрсетіледі}}&lt;/ref&gt;.

Американдық {{Аударылмаған2|Variety|Variety|en|Variety}}&lt;nowiki/&gt;басылымы «Үйде жалғыз қалғанда» фильмінің актерлік ұжымын мақтады&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=http://variety.com/1989/film/reviews/home-alone-1200428389/|title=''Variety'' Reviews — ''Home Alone''|publisher=''Variety''|date=16 қараша 1990}}&lt;/ref&gt;. [[The Washington Post]] басылымының рецензиялаушысы Джин Купер фильмдегі әзілге деген көзқарасты мақтады&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/movies/videos/homealonepgcooper_a09ecc.htm|author=Jeanne Cooper|title=''Home Alone'' Review|publisher=''The Washington Post''|date=16 қараша 1990}}&lt;/ref&gt;. Дәл сол басылымның сыншысы Хэл Хинсон Крис Коламбустың режиссурасімен Калкинның актерлік ойыныңа тәнті болғанын айтады&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/movies/videos/homealonepghinson_a0a9b9.htm|author=Hal Hinson|title=''Home Alone'' Second Review|publisher=''The Washington Post''|date=16 қараша 1990}}&lt;/ref&gt;. [[The New York Times]] басылымының сыншысы Кэрин Джеймс фильмнің бірінші жартысы жалықтыратын көріністерге толы десе, екінші жартысындағы қара юморді жоғары бағалады. Сонымен қоса Кевинмен қарт Марлидің арасындағы диалогі мен фильмнің ақтық көріністерін мақтады&lt;ref name=&quot;tnyt&quot;&gt;{{cite web|lang=en|author=Caryn James|url=https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9C0CE6D8143DF935A25752C1A966958260|publisher=''The New York Times''|title=Movie Review — ''Home Alone''; Holiday Black Comedy For Modern Children|date=16 қараша 1990}}&lt;/ref&gt;. Уақыт өте  «Үйде жалғыз қалғанда» көрермендер арасында мерекелік классикаға айналған. [[The Huffington Post]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2012/12/24/christmas-movies-family-17-holiday_n_2332363.html|lang=en|publisher=''The Huffington Post''|title=17 Favorite Christmas Movies List|date=24 желтоқсан 2012}}&lt;/ref&gt;, {{Аударылмаған2|Thrillist|Thrillist|en|Thrillist}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thrillist.com/entertainment/nation/best-christmas-movies-including-home-alone-scrooged-muppet-christmas-carol|lang=en|title=Best Christmas Movies including ''Home Alone'', ''Scrooged'', ''Muppet Christmas Carol''|author=Dave Infante|date=21 желтоқсан 2014|publisher=''Thrillist''}}&lt;/ref&gt;, [[Empire]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.empireonline.com/features/30-best-christmas-movies/p27|title=The 30 Best Christmas Movies Ever|lang=en|author=Helen O’Hara|publisher=''Empire''|date=22 желтоқсан 2016}}&lt;/ref&gt;,  CinemaBlend&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cinemablend.com/new/10-Greatest-Christmas-Movies-All-Time-According-British-People-68585.html|title=The 10 Greatest Christmas Movies Of All-Time, According To ''British People''|lang=en|author=Greg Wakeman|date=2015|publisher=''CinemaBlend''}}&lt;/ref&gt; басылымдары бүкіл уақыттағы жаңа жылдық фильмдердің ішіндегі ең үздіктердің бірі деп есептейді.

=== Марапаттары ===
1991 жылы фильм ''Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack''&lt;ref name=&quot;academy&quot;/&gt; саундтрегі үшін {{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік музыка үшін «Оскар» жүлдесі|«Фильмдегі үздік музыка»|en|Academy Award for Best Original Score}}, «Somewhere in my Memory»&lt;ref name=&quot;awards&quot;/&gt; композициясы үшін {{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік ән үшін «Оскар» жүлдесі|«Фильмдегі үздік ән»|en|Academy Award for Best Original Song}} номинацияларында [[Оскар сыйлығы|«Оскар»]] сыйлығына ұсынылған. «Somewhere in my Memory» композициясы {{Аударылмаған2|Визуалды медиадағы үздік ән үшін «Грэмми» жүлдесі|«Визуалды медиадағы үздік ән»|en|Grammy Award for Best Song Written for Visual Media}} номинациясында «[[Грэмми]]» сыйлығына ұсынылғанымен, жеңіске жете алмады&lt;ref name=&quot;awards&quot;/&gt;. Маколей Калкин {{Аударылмаған2|Үздік ер адам рөлі (комедия/мюзикл) үшін «Алтын глобус» жүлдесі|«Комедия немесе мюзиклдегі үздік ер адам рөлі»|en|Golden Globe Award for Best Actor – Motion Picture Musical or Comedy}} үшін, ал фильм {{Аударылмаған2|Үздік фильм (комедия/мюзикл) үшін «Алтын глобус» жүлдесі|«Комедия немесе мюзикл жанрындағы үздік фильм»|en|Golden Globe Award for Best Motion Picture – Musical or Comedy}} номинацияларында «[[Алтын глобус]]» сыйлығына ұсынылып, жеңіске жетпеген&lt;ref name=&quot;awards&quot;/&gt;. 1991 жылы фильм {{Аударылмаған2|British Comedy Awards|British Comedy Awards|en|British Comedy Awards}}, {{Аударылмаған2|Nickelodeon Kids' Choice Awards|Kids’ Choice Awards|en|Nickelodeon Kids' Choice Awards}} және {{Аударылмаған2|Жас актер (жүлде)|«Жас актер»|en|Young Artist Award}} сыйлықтарының жүлдегерлері болды&lt;ref name=&quot;awards&quot;/&gt;. Сол жылы 18 айдың ішінде сатылған 3 миллион билеттер үшін {{Аударылмаған2|Алтын экран|«Алтын экран»|de|Goldene Leinwand}}, дәл сол уақыт ішінде сатылған 6 миллион билеттер үшін «Жұлдызды алтын экран» жүлделеріне ие болған&lt;ref name=&quot;awards&quot;/&gt;. {{Аударылмаған2|Американдық киноөнер институті|Американдық киноөнер институтінің|en|American Film Institute}} {{Аударылмаған2|AFI тұжырымы бойынша 100 жылдың ішіндегі ең күлкілі 100 американдық фильмдері|«100 жылдың ішіндегі ең күлкілі 100 американдық фильмдері»|en|AFI's 100 Years...100 Laughs}} тізіміне енгізілуге ұсынылған&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.afi.com/Docs/100Years/laughs500.pdf|lang=en|title=''AFI''’s 100 Years...100 Laughs Nominees|publisher=''American Film Institute''|date=2002}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
! style=&quot;background:#f9f9f9&quot; colspan=&quot;15&quot; | &lt;small&gt;«Үйде жалғыз қалғанда» фильмінің жүлделері мен номинациялары&lt;/small&gt;
|-
|- align=&quot;center&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; width=270 | Жүлде
! scope=&quot;col&quot; width=60  | Жыл
! scope=&quot;col&quot; width=450 | Ұсынылған санат
! scope=&quot;col&quot; width=300 | Ұсынылған жұмыс
! scope=&quot;col&quot; width=70  | Жетістік
|-
| scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; | «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]»
| rowspan=&quot;2&quot; | {{Аударылмаған2|Оскар (жүлде, 1991)|1991|en|63rd Academy Awards}}
| {{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік музыка үшін «Оскар» жүлдесі|Фильмдегі үздік музыка|en|Academy Award for Best Original Score}}
| ''[[Үйде жалғыз қалғанда#Саундтрек|Home Alone: Original Motion Picture Soundtrack]]''
| {{Nom}}
|-
| {{Аударылмаған2|Фильмдегі үздік ән үшін «Оскар» жүлдесі|Фильмдегі үздік ән|en|Academy Award for Best Original Song}}
| rowspan=&quot;2&quot; | «Somewhere in my Memory»
| {{Nom}}
|-
| scope=&quot;row&quot; | «[[Грэмми]]»
| {{Аударылмаған2|Грэмми (жүлде, 1992)|1992|en|34th Annual Grammy Awards}}
| {{Аударылмаған2|Визуалды медиадағы үздік ән үшін «Грэмми» жүлдесі|Визуалды медиадағы үздік ән|en|Grammy Award for Best Song Written for Visual Media}}
| {{Nom}}
|-
| scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; | «[[Алтын глобус]]»
| rowspan=&quot;2&quot;| {{Аударылмаған2|Алтын глобус (жүлде, 1991)|1991|en|48th Golden Globe Awards}}
| {{Аударылмаған2|Үздік фильм (комедия/мюзикл) үшін «Алтын глобус» жүлдесі|Комедия немесе мюзикл жанрындағы үздік фильм|en|Golden Globe Award for Best Motion Picture – Musical or Comedy}}
| «Үйде жалғыз қалғанда»
| {{Nom}}
|-
| {{Аударылмаған2|Үздік ер адам рөлі (комедия/мюзикл) үшін «Алтын глобус» жүлдесі|Комедия немесе мюзиклдегі үздік ер адам рөлі|en|Golden Globe Award for Best Actor – Motion Picture Musical or Comedy}}
| rowspan=&quot;2&quot;| [[Маколей Калкин]]
| {{Nom}}
|-
| scope=&quot;row&quot; | ''{{Аударылмаған2|American Comedy Awards|''American Comedy Awards''|en|American Comedy Awards}}''
| 1991
| Ең күлкілі актер (Жетекші рөл)
| {{Won}}
|-
| scope=&quot;row&quot; | {{Аударылмаған2|British Comedy Awards|''British Comedy Awards''|en|British Comedy Awards}}
| 1991
| Үздік комедия
| «Үйде жалғыз қалғанда»
| {{Won}}
|-
| scope=&quot;row&quot; | ''{{Аударылмаған2|Американдық кастинг мамандарының ұйымы|Artios Awards|en|Casting Society of America}}''
| 1991
| Комедиядағы үздік кастинг
| Джейн Дженкинс, {{Аударылмаған2|Джанет Хиршенсон|Джанет Хиршенсон|pl|Janet Hirshenson}}
| {{Won}}
|-
| scope=&quot;row&quot; | «{{Аударылмаған2|Чикаго сыншыларының қауымдастығы|Чикаго сыншыларының жүлдесі|en|Chicago Film Critics Association#Chicago Film Critics Awards}}»
| 1991
| Келешегі зор актер
| Маколей Калкин
| {{Won}}
|-
| scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot;| {{Аударылмаған2|Алтын экран|«Алтын экран»|de|Goldene Leinwand}}
| rowspan=&quot;2&quot;| 1991
| Алтын экран &lt;ref group=&quot;~&quot;&gt;18 айдың ішінде сатылған 3 миллион билет үшін беріледі.&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;3&quot;| «Үйде жалғыз қалғанда»
| {{Won}}
|-
| Жұлдызды алтын экран &lt;ref group=&quot;~&quot;&gt;18 айдың ішінде сатылған 6 миллион билет үшін беріледі.&lt;/ref&gt;
| {{Won}}
|-
| scope=&quot;row&quot;| ''{{Аударылмаған2|Nickelodeon Kids' Choice Awards|Kids’ Choice Awards|en|Nickelodeon Kids' Choice Awards}}''
| 1991
| Үздік кинобейне
| {{Won}}
|-
| scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;3&quot;| {{Аударылмаған2|Жас актер (жүлде)|«Жас актер»|en|Young Artist Award}}
| rowspan=&quot;3&quot;| 1991
| Фильмдегі үздік жас актер
| Маколей Калкин
| {{Won}}
|-
| Ең қызықты жасөспірімдер мен отбасылық фильм – Комедия немесе Экшен
| «Үйде жалғыз қалғанда»
| {{Won}}
|-
| Фильмдегі екінші қатарлы үздік жас актриса
| {{Аударылмаған2|Анджела Геталс|Анджела Геталс|en|Angela Goethals}}
| {{Nom}}
|-
|}

== Сиквелдер ==

1992 жылы бірінші фильмдегі актерлік ұжымның қатысуымен [[Үйде жалғыз қалғанда 2: Нью-Йоркте жоғалған]] атты коммерциялық табысты жалғасы шықты&lt;ref name=&quot;ha2&quot;&gt;{{cite web|title=10 Things You Didn’t Know About ''Home Alone''|lang=en|url=http://thefw.com/things-you-didnt-know-about-home-alone/|publisher=''The FW''}}&lt;/ref&gt;. Режисері – бірінші фильмді түсірген Крис Коламбус, сценарий авторы мен продюсері тағы да Джон Хьюз болды&lt;ref name=&quot;ha2&quot;/&gt;. Бірінші фильмдегі «Лас жанды періштелер» атты фильмі «Үйде жалғыз қалғанда 2: Нью-Йоркте адасу»-да жалғасын тапты, бірақ «Өте лас жанды періштелер» деп аталды&lt;ref name=&quot;ha2&quot;/&gt;. «Періштелер» жайлы екі мета-ленталардың басты кейіпкері Джонни есімді стереотипті мафиози болды, оның рөлін {{Аударылмаған2|Ральф Фуди|Ральф Фуди|en|Ralph Foody}} орындады&lt;ref name=&quot;ha2&quot;/&gt;.

Франшизаның үшінші бөлімі [[Үйде жалғыз қалғанда 3]] деген атпен 1997 жылы шықты. Фильмнің актерлық ұжымы мен сюжеті толықтай басқа болған&lt;ref name=&quot;ha3&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rogerebert.com/reviews/home-alone-3-1997|title=''Home Alone 3'' Review|lang=en|date=12 желтоқсан 1997|author=Roger Ebert|publisher=''Chicago Sun-Times''}}&lt;/ref&gt;. Сценариін тағы да Хьюз жазды. Режиссері - {{Аударылмаған2|Раджа Госнелл|Раджа Госнелл|en|Raja Gosnell}}&lt;ref name=&quot;ha3&quot;/&gt;. Басты рөлдерде {{Аударылмаған2|Алекс Дэвид Линц|Алекс Дэвид Линц|en|Alex D. Linz}} пен {{Аударылмаған2|Хэвиленд Моррис|Хэвиленд Моррис|en|Haviland Morris}}&lt;ref name=&quot;ha3&quot;/&gt;. Жоғары бюджетке қарамастан («Үйде жалғыз қалғанда»-ға қарағанда екі есе артық) кассалық жинақтары 79 миллион доллар ғана құрады&lt;ref name=BOM&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=homealone3.htm|lang=en|title=''Home Alone'' Movie Budget and Box Office|publisher=''Box Office Mojo''}}&lt;/ref&gt;.

Теледидарда ғана көрсетілімге түсірілген төртінші фильм {{Аударылмаған2|Үйде жалғыз қалғанда 4|«Үйде жалғыз қалғанда 4»|en|Home Alone 4}} деп аталды. Фильм 2002 жылдың 3 қарашасында [[Эй-Би-Си|ABC]] телеарнасында бірінші рет көрсетілді&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.blu-ray.com/dvd/Home-Alone-4-Taking-Back-the-House-DVD/5038/|title=''Home Alone: Taking Back the House''|lang=en|publisher=''Blu-ray''|date=2 қыркүйек 2003}}&lt;/ref&gt;. Бұл фильм франшизаның алғашқы екі фильмдегі кейіпкерлер жайлы болғанымен, олардың рөлдерін басқа актерлер сомдаған&lt;ref name=&quot;ha4&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0329200/fullcredits/|title=''Home Alone: Taking Back the House''|lang=en|publisher=''IMDb''}}&lt;/ref&gt;. Картинаның режиссері {{Аударылмаған2|Род Дэниел|Род Дэниел|en|Rod Daniel}}, сценариін Дебра Франк пен Стивен Хэйз жазған&lt;ref name=&quot;ha4&quot;/&gt;. Кевин Маккаллистердің рөлін Майк Вейнберг орындады&lt;ref name=&quot;ha4&quot;/&gt;. Сонымен қатар фильмге {{Аударылмаған2|Френч Стюарт|Френч Стюарт|en|French Stewart}}, {{Аударылмаған2|Мисси Пайл|Мисси Пайл|en|Missi Pyle}}, {{Аударылмаған2|Джейсон Бех|Джейсон Бех|en|Jason Beghe}}, {{Аударылмаған2|Эрик Авари|Эрик Авари|en|Erick Avari}} сынды актерлар қатысқан&lt;ref name=&quot;ha4&quot;/&gt;.

2012 жылдың 25 қарашасында {{Аударылмаған2|Үйде жалғыз қалғанда 5: Мерекелік ұрлық|«Үйде жалғыз қалғанда 5: Мерекелік ұрлық»|en|Home Alone: The Holiday Heist}} атты соңғы бөлімі [[Эй-Би-Си|ABC Family]] телеарнасында көрсетілді&lt;ref&gt;{{cite web|lang=en|url=http://forthemommas.com/articles/frugal-fun-abc-25-days-of-christmas-schedule|title=Frugal Fun: ''ABC 25 Days of Christmas'' Schedule|date=31 қазан 2012|publisher=''For the Mommas''}}&lt;/ref&gt;.. Сценариін Аарон Гинбург және Уэйд МакИнтаер жазды. Картинаны режиссер {{Аударылмаған2|Питер Хьюитт|Питер Хьюитт|en|Peter Hewitt (director)}} түсірді&lt;ref name=&quot;ha5&quot;&gt;{{cite web|lang=en|url=http://www.imdb.com/title/tt2308733/?ref_=ttloc_loc_tt|publisher=''IMDb''|title=''Home Alone: The Holiday Heist''}}&lt;/ref&gt;. Басты рөлдерді Кристиан Мартин, {{Аударылмаған2|Эдди Стиплз|Эдди Стиплз|en|Eddie Steeples}}, {{Аударылмаған2|Джодель Ферланд|Джодель Ферланд|en|Jodelle Ferland}}, Дог Муррэй, {{Аударылмаған2|Элли Харви|Элли Харви|en|Ellie Harvie}}, {{Аударылмаған2|Деби Мейзар|Деби Мейзар|en|Debi Mazar}} және {{Аударылмаған2|Малкольм Макдауэлл|Малкольм Макдауэлл|en|Malcolm McDowell}} орындады&lt;ref name=&quot;ha5&quot;/&gt;.

== Қызықты деректер ==
* Фрэнк ағайдың рөлі арнайы {{Аударылмаған2|Келси Грэммер|Келси Грэммер|en|Kelsey Grammer}} үшін жазылған.
* Фильмнің мұқабасындағы екі қолымен бетін ұстап бақырған Кевиннің бейнесі [[Эдвард Мунк]]тің [[Эдвард Мунк#Айғай|«Айқай»]] атты суретінің негізінде жасалған.
* {{Аударылмаған2|Джон Кэнди|Джон Кэндидің|en|John Candy}} бос уақытының аздығын, фильмге бір күнін ғана бөле алды. Оның кейіпкері қатысатын эпизодтардың барлығы тоқтаусыз 23 сағатта түсірілген&lt;ref name=&quot;factsabout&quot;&gt;{{cite web|lang=en|url=http://mentalfloss.com/article/60262/25-things-you-might-not-know-about-home-alone|date=16 қараша 2017|publisher=''Mental Floss''|title=''25 Things You Might Not Know About Home Alone''}}&lt;/ref&gt;.
* Гарридің рөліне [[Роберт Де Ниро]] шақырылған, дегенмен актер бұл рөлден бас тартқан&lt;ref name=&quot;factsabout&quot;/&gt;.
* Фильмге Крис Коламбус отбасы мүшелері де қатысты. Жұбайы Моника Деверо стюардессаның, ал қайын атасы полиция қызметкерінің рөлдерінде ойнады. Сонымен қатар Коламбустың енесі мен кішкентай Элеанор есімді қызың эпизодтық көріністерден байқауға болады.
* Фильмдегі Кевин сызған жоспар-сызбасын шынында да Маколейдің өзі сызған болатын.
* Фильмдегі өрмекшіге қатысты эпизодты түсіру барысында расымен өте улы тарантул өрмекші қолданылды. Сондықтан Дэниел Стерн айғайлаған жоқ. Себебі, тым қатты айғай өрмекшіні шошытып, соңы жаман болу мүмкін еді&lt;ref name=&quot;factsabout&quot;/&gt;. 
* Базздың бөлмесінде американдық {{Аударылмаған2|Ice-T|Айс-Ти|en|Ice-T}} есімді рэп орындаушысы бейнелген плакатты байқауға болады

== Әдебиет ==
{{Col-begin}}
{{Col-2}}
* {{кітап|авторы={{Аударылмаған2|Тодд Стрэссер|Todd Strasser|en|Todd Strasser}}, {{Аударылмаған2|Джон Хьюз|John Hughes|en|John Hughes (filmmaker)}}—|тақырыбы=Home Alone|жыл=1991|барлық беті=136|баспасы=''{{Аударылмаған2|Scholastic Corporation|Scholastic|en|Scholastic Corporation}}''|isbn=978-0590446686|басылым=басылып шыққан}}
* {{кітап|авторы=Kirk Honeycutt, [[Крис Коламбус]]—|тақырыбы=[https://books.google.kz/books?id=7NyrBwAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=home+alone+hughes&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false John Hughes: A Life in Film: The Genius Behind Ferris Bueller, The Breakfast Club, Home Alone, and more{{ref-en}}]|жыл=2015|барлық беті=224|ref=Honeycutt, Columbus}}
* {{кітап|авторы={{Аударылмаған2|Уильям Голдман|William Goldman|en|William Goldman}}, {{Аударылмаған2|Херб Гарднер|Herb Gardner|en|Herb Gardner}}—|жыл=2001|тақырыбы=[https://books.google.kz/books?id=Zt7TGNB8qyQC&amp;pg=PA49&amp;lpg=PA49&amp;dq=%22to+be+home+aloned%22&amp;source=bl&amp;ots=qyFEPuPfIN&amp;sig=IHEO4r9yZRPJBUEjBihtXhoZfqY&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=yW6lVMbpIMnboAS9mYLADw&amp;ved=0CDYQ6AEwBA#v=onepage&amp;q=%22to%20be%20home%20aloned%22&amp;f=false The Big Picture? Who Killed Hollywood and Other Essays{{ref-en}}]|баспасы=''Applause Theatre Books''|беттері=49|isbn=978-1557834607|барлық беті=283|басылым=безендірілген|ref=Goldman}}
{{Col-2}}
* {{кітап|тақырыбы=Home Alone: The Authorized Coloring Book|жыл=2016|басылым=басылып шыққан|барлық беті=80|isbn=978-0062493019|авторы=[[20th Century Fox]], {{Аударылмаған2|Джон Хьюз|John Hughes|en|John Hughes (filmmaker)}}—|баспасы=''Harper Design''}}
* {{мақала|авторы={{Аударылмаған2|Фиби Хобан|Phoebe Hoban|en|Phoebe Hoban}}—|тақырыбы=Raging Joe Pesci: «GoodFellas» Psycho Shoots For an Oscar|сілтеме=https://books.google.kz/books?id=H-kCAAAAMBAJ&amp;pg=PA36&amp;lpg=PA36&amp;dq=joe+pesci+is+one+of+the+greatest+character+actors+of+our+generation&amp;source=bl&amp;ots=b0WRvV0aiN&amp;sig=SPV0n-I3Jbomr_bSYTwz-Qf1X00&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwi-rbX3kM3WAhXKZpoKHW6UAEkQ6AEILjAB#v=onepage&amp;q=joe%20pesci%20is%20one%20of%20the%20greatest%20character%20actors%20of%20our%20generation&amp;f=false|тілі=&lt;small&gt;ағыл.&lt;/small&gt;|баспа авторы=Francesca Stanfill, Joe Klein, Jennifer Cecil|басылым=''— New York Magazine''|түрі=журнал|орны=[[Нью-Йорк]]|жыл=1991|нөмірі=8|беттері=32-37|ref=Hoban}}
{{Col-end}}
{{Жақсы мақала}}

== Ескертпелер ==
{{Reflist|group=~}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер|2}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [https://www.imdb.com/title/tt0099785/ «Үйде жалғыз қалғанда»{{ref-en}}] [[Internet Movie Database]] сайтында
* [http://www.tcm.turner.com/tcmdb/title/title.jsp?stid=36532 «Үйде жалғыз қалғанда»{{ref-en}}] {{Аударылмаған2|Turner Classic Movies|TCM Movie Database|en|Turner Classic Movies}} сайтында
* [http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=homealone.htm «Үйде жалғыз қалғанда»{{ref-en}}] {{Аударылмаған2|Box Office Mojo|Box Office Mojo|en|Box Office Mojo}} сайтында
* [http://www.rottentomatoes.com/m/home_alone/ «Үйде жалғыз қалғанда»{{ref-en}}] [[Rotten Tomatoes]] сайтында
* [http://www.metacritic.com/movie/home-alone «Үйде жалғыз қалғанда»{{ref-en}}] [[Metacritic]] сайтында
* [http://www.the-numbers.com/movies/1990/0HMLN.php «Үйде жалғыз қалғанда»{{ref-en}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120819131002/http://www.the-numbers.com/movies/1990/0HMLN.php |date=2012-08-19 }} {{Аударылмаған2|The Numbers|The Numbers|en|
The Numbers (website)}} сайтында

{{Крис Коламбус фильмдері}}

[[Санат:АҚШ кинокомедиялары]]
[[Санат:Крис Коламбус фильмдері]]
[[Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер]]
[[Санат:Қылмыстық комедиялар]]
[[Санат:АҚШ Рождестволық фильмдер]]</text>
      <sha1>6dc5osskdroio4v6fdpaiuyl9ck2z4w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қайрат Нұртас</title>
    <ns>0</ns>
    <id>517175</id>
    <revision>
      <id>3621177</id>
      <parentid>3596203</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:00:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Жулдызбек Толебаев</username>
        <id>182825</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3621177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10426" sha1="6hlsg4tubo3l63xyotam64k4e1m7hvw" xml:space="preserve">{{Музыкант
 |Есімі                = Қайрат Нұртасұлы Айдарбеков
 |Атауы                = 
 |Сурет                = 
 |Сурет ені            = 
 |Сурет тақырыбы       = 
 |Фон                  = 
 |Туған кездегі есімі = Қайрат Нұртасұлы Айдарбеков
 |Толық аты            = 
 |Туған күні         = 25.02.1989
 |Туған жері         = [[Қазақстан]] [[Түркістан]]
 |Қайтыс болған күні   = 
 |Қайтыс болған жері   = 
 |Белсенділік жылдары  = 2000 - қазіргі уақытқа дейін
 |Мемлекет             = {{KAZ}}
 |Мамандықтары         = {{әнші|Қазақстан}}, {{актер|Қазақстан}}
 |Дауыс түрі           = [[Тенор]]
 |Аспаптары            = 
 |Жанрлары             = [[Поп]]
 |Лақап аттары         = Қайрат Нұртас, Легенда, Қайрош
 |Ұжымдары             = 
 |Қызметтес болған     =[[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев|Мейрамбек Бесбаев]],
[[Төреғали Төреəліұлы|Төреғали Төреәлі]],
[[Бекболат Қанайұлы Тілеухан|Бекболат Тілеухан]],
[[Жанар Асылбекқызы Дұғалова|Жанар Дұғалова]]
 |Лейблдері            = Kairat Nurtas Production
 |Марапаттары          = 
 |Сайты                = knproduction.com
}}
'''Рахатұлы Рауан''' 25 ақпан 1989 жылы [[Түркістан облысы]] [[Түркістан (қала)|Түркістан]] қаласында дүниеге келген) — Қазақстанның эстрадалық [[әнші]]сі. Бүгінгі таңдағы [[қазақ тілі]]нде ән айтатын жас әншілердің ішіндегі ең танымалы. Тыңдармандар мен әріптестерінің арасында көптеген табынушылары бар.

==Өмірбаяны==
[[Қоңырат]] тайпасының [[Жауғашты руы|Жауғашты]] тарауынан шыққан&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://tengrinews.kz/show/kayrat-nurtas-nazval-svoy-ru-otvetil-vopros-karakalpak-on-330052/|title=Кайрат Нуртас назвал свой &quot;ру&quot; и ответил на вопрос, каракалпак ли он|author=tengrinews.kz|website=Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz|date=2017-11-02|access-date=2023-02-12}}&lt;/ref&gt;.

1989 жылы Айдарбеков Қайрат Нұртасұлы 1989 жылы 25-ақпанда [[Түркістан облысы]] [[Түркістан]] қаласында дүниеге келген.

1996 жылы Алматы қаласындағы Мұқағали Мақатаев атындағы №140 мектеп-гимназиясында алғаш қолына қалам алады.

1997 жылы: &quot;Махаббат мұңы&quot; әнімен алғаш 8 жасында экранға шықты.

2005 жылы Эстрада цирк колледжінің студенті атанды.

2006 жылы &quot;Шаншар&quot; әзіл-ысқақ театрында &quot;Әке&quot; әнін орындады. Сол жылы &quot;Арман&quot; әні жазылды.

2007 жылы: Қайрат елге белгілі әндері &quot;Тәтті сезім&quot;, &quot;Еркетай қарындасым&quot;, &quot;Жаралдың кім үшін&quot;, &quot;Аллаға шүкір&quot;, &quot;Көз жасың көмектеспейді&quot; сияқты тағы да басқа әндерін тыңдарманға ұсынды.

2008 жылы 25 ақпанда Алматы қаласы Республика сарайында &quot;Тәтті сезім&quot; атты алғашқы шығармашылық ән кешін берді.

2009-2010 жылы белгілі [[хит]] әндер мен бейнебаяндар жарық көрді. Осы уақытта тек Қазақстанда емес, [[Қытай]], [[Қырғызстан]], [[Өзбекстан]] және т.б. елдерде аты мәлім болып, бірнеше шығармашылық кештерін өткізді.

2010 жыл: &quot;Ауырмайды жүрек&quot; әні жазылды. 2011 жылы Қазақстан ұлттық арнасы ұйымдастырған &quot;Екі жұлдыз&quot; байқауына қатысты.

2012 жылы 25 ақпанда [[KN|&quot;KN&quot; журналының]] тұсауы кесілді.

2013 жылы [[Баян Мақсатқызы Есентаева|Баян Есентаева]] продюсерлік еткен &quot;Саз әлемі&quot; байқауына &quot;Ауырмайды жүрек&quot;, &quot;Мейлі&quot; әндерімен қатысып, &quot;Атмарозыг&quot;, &quot;Жыл әншісі&quot; және &quot;Жыл әні&quot; атағын жеңіп алады.

9 сәуірде [[Өкініш фильмі|&quot;Өкініш&quot; фильмінің]] премьерасы өтті.

2014 жылы «Муззон» ЕМА-2014 премиясында «Жылдың үздік әншісі» атанды Алматы және Астана қалаларында Қазақстанда бұрын соңды болмаған 3D шоу концертін берді.

2015 жылы Ұлттық аспаптар оркестірімен жанды дауыста «Қызыл гүлім-ай» кешіне қатысты. Тұңғыш рет Астана қаласында өткен «МузТВ» арнасының арнайы «Гравитация» премиясында халықтың дауыс беру нәтижесінде Қазақстанның үздік әншісі атанды.

== Жеке өмірі ==
Әкесі - Нұртас Айдарбеков, анасы - Гүлзира Айдарбекова (туған. 1968, қыздың аты Дәрібаева); Аян мен Занғардың інілері бар.
2008 жылдан бастап Жұлдыз Әбдікәрімоваға үйленген. 14 сәуір 1988 жыл), некеде бес бала дүниеге келді: қыздары Алау, Сезім, Рабия Сұлтан, ұлдары Нарұл және Хан.

== Шығармашылығы ==
Әнші ретінде ең алғаш [[Байқоңыр]] сахнасынан он жасында көрінді. Бірінші есеп беру кешін 2008 жылы Алматы қаласында өткізді. Атақты [[Шәмші Қалдаяқов]], Әсет Бейсеуов, Ержан Серікбаев сияқты композиторлардың әндерін Қайрат Нұртастың репертуарынан көруге болады. Оның продюсері, әрі демеушісі анасы - Гүлзира Айдарбекова.

== Фильмдері ==
2013 жылы &quot;Өкініш&quot; атты фильмнің премьерасы болды. Фильм, әншінің мелодрамалық өмірін баяндайды. Фильмде Қайрат Нұртас басты рөлді сомдаса, оның туыстары, профессионалды әншілер мен актерлер де фильмнен қалыс қалмады.

Адель (2015)

Арман. Когда ангелы спят (2017)

Той любой ценой&lt;ref&gt;[https://www.kinopoisk.ru/film/1112595/ Кинопоиск сайты]&lt;/ref&gt; (2018)

Айналар&lt;ref&gt;[https://www.kinopoisk.ru/film/1319233/ Кинопоиск сайты]&lt;/ref&gt; (2019)

== Дискография ==
* 2006: Аңсағаным
* 2007: Ана
* 2008: Арнау
* 2009: Кешегі
* 2010: Өкініш
* 2011: Ауырмайды жүрек
* 2012: Шыда жүрек
* 2021: Жаным&lt;ref&gt;{{Cite web|title=&quot;&quot;Жалею, что мы встретились&quot;: Кайрат Нуртас выпустил грустную песню&quot;|url=https://www.nur.kz/showbiz/1911296-ne-imeet-nichego-obschego-s-lichnoy-zhiznyu-kayrat-nurtas-vypustil-novuyu-lirichnuyu-pesnyu/}}&lt;/ref&gt;
* 2023: Бәрі дурыс па

== Меншік және кірістер ==
ЕМА-2020 нәтижелері бойынша рейтингте қазақстандық атақты адамдар арасында үздік қазақстандық орындаушы бірінші орынға ие болды. Оның табысы 6,5 миллион долларды құрады.

== Жетістіктері ==
2013 жылы II Еуразиялық музыка жүлдесінің «Үздік орындаушы» номинациясы тізімінде болды, бірақ жеңіске Әли Оқапов жетті. Ал келесі жылдағы III Еуразиялық музыка жүлдесінде Қайрат Нұртас сол номинацияда жеңісті қанжығасына байлады. 2015 жылы Қайрат Нұртас «Қазақстандағы үздік артист» номинациясы бойынша Муз-ТВ сыйлығына ие болды.2016 жылдың қыркүйек айында EMA-2016 «Евразия» музыкалық сыйлығының лауреаты атанды, «Үздік концерт шоуы» номинациясы бойынша. 2016 жылы ҚР Дарын жастар сыйлығының лауреаты. 2016 жылы &quot;Құрмет&quot; (ҚР Құрмет Ордені) орденінің кавалері
2017 жылы &quot;Қазақстан Республикасының Ұлттық Ұлан қызметінің үздігі&quot; алқасы медаль (2017).

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
{{Сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:Түркістанда туғандар]]
[[Санат:Құрмет орденінің (Қазақстан) иегерлері]]
[[Санат:Аманат партиясының мүшелері]]
[[Санат:Дарын мемлекеттік сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Шымкенттің құрметті азаматтары]]
[[Санат:YouTube күміс батырма иелері]]
[[Санат:YouTube алтын батырма иелері]]</text>
      <sha1>6hlsg4tubo3l63xyotam64k4e1m7hvw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621213</id>
      <parentid>3621177</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:27:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Жулдызбек Толебаев|Жулдызбек Толебаев]] ([[User talk:Жулдызбек Толебаев|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3550480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10425" sha1="9nyhcx4hyx3lagjrepl1ynz7qdkwssq" xml:space="preserve">{{Музыкант
 |Есімі                = Қайрат Нұртасұлы Айдарбеков
 |Атауы                = 
 |Сурет                = 
 |Сурет ені            = 
 |Сурет тақырыбы       = 
 |Фон                  = 
 |Туған кездегі есімі = Қайрат Нұртасұлы Айдарбеков
 |Толық аты            = 
 |Туған күні         = 25.02.1989
 |Туған жері         = [[Қазақстан]] [[Түркістан]]
 |Қайтыс болған күні   = 
 |Қайтыс болған жері   = 
 |Белсенділік жылдары  = 2000 - қазіргі уақытқа дейін
 |Мемлекет             = {{KAZ}}
 |Мамандықтары         = {{әнші|Қазақстан}}, {{актер|Қазақстан}}
 |Дауыс түрі           = [[Тенор]]
 |Аспаптары            = 
 |Жанрлары             = [[Поп]]
 |Лақап аттары         = Қайрат Нұртас, Легенда, Қайрош
 |Ұжымдары             = 
 |Қызметтес болған     =[[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев|Мейрамбек Бесбаев]],
[[Төреғали Төреəліұлы|Төреғали Төреәлі]],
[[Бекболат Қанайұлы Тілеухан|Бекболат Тілеухан]],
[[Жанар Асылбекқызы Дұғалова|Жанар Дұғалова]]
 |Лейблдері            = Kairat Nurtas Production
 |Марапаттары          = 
 |Сайты                = knproduction.com
}}
'''Қайрат Нұртас''' (25 ақпан 1989 жылы [[Түркістан облысы]] [[Түркістан (қала)|Түркістан]] қаласында дүниеге келген) — Қазақстанның эстрадалық [[әнші]]сі. Бүгінгі таңдағы [[қазақ тілі]]нде ән айтатын жас әншілердің ішіндегі ең танымалы. Тыңдармандар мен әріптестерінің арасында көптеген табынушылары бар.

==Өмірбаяны==
[[Қоңырат]] тайпасының [[Жауғашты руы|Жауғашты]] тарауынан шыққан&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://tengrinews.kz/show/kayrat-nurtas-nazval-svoy-ru-otvetil-vopros-karakalpak-on-330052/|title=Кайрат Нуртас назвал свой &quot;ру&quot; и ответил на вопрос, каракалпак ли он|author=tengrinews.kz|website=Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz|date=2017-11-02|access-date=2023-02-12}}&lt;/ref&gt;.

1989 жылы Айдарбеков Қайрат Нұртасұлы 1989 жылы 25-ақпанда [[Түркістан облысы]] [[Түркістан]] қаласында дүниеге келген.

1996 жылы Алматы қаласындағы Мұқағали Мақатаев атындағы №140 мектеп-гимназиясында алғаш қолына қалам алады.

1997 жылы: &quot;Махаббат мұңы&quot; әнімен алғаш 8 жасында экранға шықты.

2005 жылы Эстрада цирк колледжінің студенті атанды.

2006 жылы &quot;Шаншар&quot; әзіл-ысқақ театрында &quot;Әке&quot; әнін орындады. Сол жылы &quot;Арман&quot; әні жазылды.

2007 жылы: Қайрат елге белгілі әндері &quot;Тәтті сезім&quot;, &quot;Еркетай қарындасым&quot;, &quot;Жаралдың кім үшін&quot;, &quot;Аллаға шүкір&quot;, &quot;Көз жасың көмектеспейді&quot; сияқты тағы да басқа әндерін тыңдарманға ұсынды.

2008 жылы 25 ақпанда Алматы қаласы Республика сарайында &quot;Тәтті сезім&quot; атты алғашқы шығармашылық ән кешін берді.

2009-2010 жылы белгілі [[хит]] әндер мен бейнебаяндар жарық көрді. Осы уақытта тек Қазақстанда емес, [[Қытай]], [[Қырғызстан]], [[Өзбекстан]] және т.б. елдерде аты мәлім болып, бірнеше шығармашылық кештерін өткізді.

2010 жыл: &quot;Ауырмайды жүрек&quot; әні жазылды. 2011 жылы Қазақстан ұлттық арнасы ұйымдастырған &quot;Екі жұлдыз&quot; байқауына қатысты.

2012 жылы 25 ақпанда [[KN|&quot;KN&quot; журналының]] тұсауы кесілді.

2013 жылы [[Баян Мақсатқызы Есентаева|Баян Есентаева]] продюсерлік еткен &quot;Саз әлемі&quot; байқауына &quot;Ауырмайды жүрек&quot;, &quot;Мейлі&quot; әндерімен қатысып, &quot;Атмарозыг&quot;, &quot;Жыл әншісі&quot; және &quot;Жыл әні&quot; атағын жеңіп алады.

9 сәуірде [[Өкініш фильмі|&quot;Өкініш&quot; фильмінің]] премьерасы өтті.

2014 жылы «Муззон» ЕМА-2014 премиясында «Жылдың үздік әншісі» атанды Алматы және Астана қалаларында Қазақстанда бұрын соңды болмаған 3D шоу концертін берді.

2015 жылы Ұлттық аспаптар оркестірімен жанды дауыста «Қызыл гүлім-ай» кешіне қатысты. Тұңғыш рет Астана қаласында өткен «МузТВ» арнасының арнайы «Гравитация» премиясында халықтың дауыс беру нәтижесінде Қазақстанның үздік әншісі атанды.

== Жеке өмірі ==
Әкесі - Нұртас Айдарбеков, анасы - Гүлзира Айдарбекова (туған. 1968, қыздың аты Дәрібаева); Аян мен Занғардың інілері бар.
2008 жылдан бастап Жұлдыз Әбдікәрімоваға үйленген. 14 сәуір 1988 жыл), некеде бес бала дүниеге келді: қыздары Алау, Сезім, Рабия Сұлтан, ұлдары Нарұл және Хан.

== Шығармашылығы ==
Әнші ретінде ең алғаш [[Байқоңыр]] сахнасынан он жасында көрінді. Бірінші есеп беру кешін 2008 жылы Алматы қаласында өткізді. Атақты [[Шәмші Қалдаяқов]], Әсет Бейсеуов, Ержан Серікбаев сияқты композиторлардың әндерін Қайрат Нұртастың репертуарынан көруге болады. Оның продюсері, әрі демеушісі анасы - Гүлзира Айдарбекова.

== Фильмдері ==
2013 жылы &quot;Өкініш&quot; атты фильмнің премьерасы болды. Фильм, әншінің мелодрамалық өмірін баяндайды. Фильмде Қайрат Нұртас басты рөлді сомдаса, оның туыстары, профессионалды әншілер мен актерлер де фильмнен қалыс қалмады.

Адель (2015)

Арман. Когда ангелы спят (2017)

Той любой ценой&lt;ref&gt;[https://www.kinopoisk.ru/film/1112595/ Кинопоиск сайты]&lt;/ref&gt; (2018)

Айналар&lt;ref&gt;[https://www.kinopoisk.ru/film/1319233/ Кинопоиск сайты]&lt;/ref&gt; (2019)

== Дискография ==
* 2006: Аңсағаным
* 2007: Ана
* 2008: Арнау
* 2009: Кешегі
* 2010: Өкініш
* 2011: Ауырмайды жүрек
* 2012: Шыда жүрек
* 2021: Жаным&lt;ref&gt;{{Cite web|title=&quot;&quot;Жалею, что мы встретились&quot;: Кайрат Нуртас выпустил грустную песню&quot;|url=https://www.nur.kz/showbiz/1911296-ne-imeet-nichego-obschego-s-lichnoy-zhiznyu-kayrat-nurtas-vypustil-novuyu-lirichnuyu-pesnyu/}}&lt;/ref&gt;
* 2023: Бәрі дурыс па

== Меншік және кірістер ==
ЕМА-2020 нәтижелері бойынша рейтингте қазақстандық атақты адамдар арасында үздік қазақстандық орындаушы бірінші орынға ие болды. Оның табысы 6,5 миллион долларды құрады.

== Жетістіктері ==
2013 жылы II Еуразиялық музыка жүлдесінің «Үздік орындаушы» номинациясы тізімінде болды, бірақ жеңіске Әли Оқапов жетті. Ал келесі жылдағы III Еуразиялық музыка жүлдесінде Қайрат Нұртас сол номинацияда жеңісті қанжығасына байлады. 2015 жылы Қайрат Нұртас «Қазақстандағы үздік артист» номинациясы бойынша Муз-ТВ сыйлығына ие болды.2016 жылдың қыркүйек айында EMA-2016 «Евразия» музыкалық сыйлығының лауреаты атанды, «Үздік концерт шоуы» номинациясы бойынша. 2016 жылы ҚР Дарын жастар сыйлығының лауреаты. 2016 жылы &quot;Құрмет&quot; (ҚР Құрмет Ордені) орденінің кавалері
2017 жылы &quot;Қазақстан Республикасының Ұлттық Ұлан қызметінің үздігі&quot; алқасы медаль (2017).

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
{{Сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:Түркістанда туғандар]]
[[Санат:Құрмет орденінің (Қазақстан) иегерлері]]
[[Санат:Аманат партиясының мүшелері]]
[[Санат:Дарын мемлекеттік сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Шымкенттің құрметті азаматтары]]
[[Санат:YouTube күміс батырма иелері]]
[[Санат:YouTube алтын батырма иелері]]</text>
      <sha1>9nyhcx4hyx3lagjrepl1ynz7qdkwssq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мемлекеттік ту</title>
    <ns>0</ns>
    <id>518567</id>
    <revision>
      <id>3621160</id>
      <parentid>2917844</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T11:59:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>165</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:File:Flag_of_Peru_(state).svg]]» деген «[[:File:War_flag_of_Peru.svg]]» дегенмен алмастырылды.</comment>
      <origin>3621160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5516" sha1="f91z61r0pvmr9fqnacl5a694lifx96b" xml:space="preserve">[[Сурет:Flag of Kazakhstan.svg|thumb|Қазақстан Республикасының мемлекеттік туы]]
'''Мемлекеттік ту''' - мемлекеттік рәміз болып табылады.  Сол мемлекеттің өкіметінің белгісі. Шетелде ''ұлттық байрақ'' деген термин көп қолданады, оның себебі - ол елдерде ұлт деген түсінік этникалық қатыстықты емес, азаматтықты белгілейді.

Байрақ  - ағаш сапқа, аттың басына, қару-жараққа, тағы басқа заттарға тағылатын арнайы айыру белгі.

== Қазақстан Республикасының мемлекеттiк туы ==
{{main|Қазақстан Республикасының мемлекеттiк туы}}
Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туының авторы - суретшi [[Шәкен Ниязбеков]]. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы — ортасында шұғылалы күн, оның астында қалықтап ұшқан қыран бейнеленген тік бұрышты көгілдір түсті мата. Тудың сабының тұсында ұлттық өрнек тік жолақ түрінде нақышталған. Күн оның шұғыласы, қыран және ұлттық өрнек бейнесі алтын түстес. Тудың көгілдір біртүстілігі, аспанның бұлтсыз таза күмбезін еске түсіріп, [[Қазақстан]] халқының бірігудің
жоғары және игілікті идеясына бейімділігін бейнелейді. [[Мемлекет]]тік жалаудың көгілдір аясы, [[Қазақстан]] халқының жаңа [[мемлекет]] құруға ұмтылу ниетінің тазалығы мен көтеріңкілігін көрсетуге шақырады. Өз сәулесіне шомылған алтын Күн, тыныштық пен байлықты білдіреді. Күннен тарайтын шапақтардың саны - 32. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туындағы дала бүркіті қазақтардың жомарттығы мен қырағылығын, пейілінің биіктігін танытады&lt;ref&gt;Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6&lt;/ref&gt;  Тудың енi ұзындығының жартысына тең: 1:2.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік туын дайындау ҚР СТ 988-2007 мемлекеттік стандарты бойынша орындалады. Мемлекеттік туды жасап шығару арнайы қызмет болғандықтан, лицензияның болуын талап етеді.
Мемлекеттік туды пайдалану тәртібі және Мемлекетті тудың бейнесін пайдалану ережелер  &quot;Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері туралы&quot; заңында бегітілген.&lt;ref&gt;[http://adilet.minjust.kz/kaz/docs/Z070000258_#z24|&quot;Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері туралы&quot; Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 4 маусымдағы N 258 Конституциялық заңы]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Кейбір елдердің мемлекеттік тулары==

&lt;gallery&gt;
File:Flag of Andorra.svg|&lt;center&gt;[[Андорра]]
File:Flag of Argentina.svg|&lt;center&gt;[[Аргентина]]
File:Flag of Austria (state).svg|&lt;center&gt;[[Аустрия]]
File:Flag of Belgium.svg|&lt;center&gt;[[Бельгия]]
File:Flag of Bolivia (state).svg|&lt;center&gt;[[Боливия]]
File:Flag of Costa Rica (state).svg|&lt;center&gt;[[Коста-Рика]]
File:Flag of Denmark.svg|&lt;center&gt;[[Дания]]
File:Flag of Ecuador.svg|&lt;center&gt;[[Эквадор]] 
File:Flag of El Salvador.svg|&lt;center&gt;[[Сальвадор]]
File:Flag of Finland (state).svg|&lt;center&gt;[[Финляндия]]
File:Flag of Germany (state).svg|&lt;center&gt;[[Германия]]
File:Flag of Guatemala.svg|&lt;center&gt;[[Гватемала]]
File:Flag of Haiti.svg|&lt;center&gt;[[Гаити]]
File:Flag of Hungary (1920–1946).svg|&lt;center&gt;[[Венгрия]]
File:Flag of Iceland (state).svg|&lt;center&gt;[[Исландия]]
File:Flag of Lithuania (state).svg|&lt;center&gt;[[Литва]]
File:Flag of Monaco.svg|&lt;center&gt;[[Монако]]
File:Flag of Norway, state.svg|&lt;center&gt;[[Норвегия]]
File:War flag of Peru.svg|&lt;center&gt;[[Перу]]
File:Flaga z godlem Rzeczypospolitej Polskiej.PNG|&lt;center&gt;[[Польша]]
File:Flag of Serbia.svg|&lt;center&gt;[[Сербия]]
File:Flag of Spain.svg|&lt;center&gt;[[Испания]]
File:Flag of Tuvalu.svg|&lt;center&gt;[[Тувалу]]
File:Flag of Uruguay.svg|&lt;center&gt;[[Уругвай]]
File:Flag of Venezuela (state).svg|&lt;center&gt;[[Венесуэла]]
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
&lt;references/&gt;

[[Санат:Мемлекеттік рәміздер]]</text>
      <sha1>f91z61r0pvmr9fqnacl5a694lifx96b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Талқылау:Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты</title>
    <ns>1</ns>
    <id>519445</id>
    <revision>
      <id>3621162</id>
      <parentid>2803026</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:01:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>165</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:File:Flag_of_Peru_(state).svg]]» деген «[[:File:War_flag_of_Peru.svg]]» дегенмен алмастырылды.</comment>
      <origin>3621162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20453" sha1="kyl9ezraso2xxpns9rkiwsmtbk734nn" xml:space="preserve">== 18 тамыз 2014 кезіндегі өңдеу сұранысы (Жаңа қатысушы сұранысы) ==

== Қатысушылар ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|- align=&quot;center&quot;
| width=&quot;200&quot; | || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1949|1949]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1952|1952]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1956|1956]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1960|1960]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1962|1962]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1966|1966]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1970|1970]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1974|1974]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1978|1978]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1982|1982]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1986|1986]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1990|1990]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1994|1994]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1998|1998]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 2002|2002]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 2006|2006]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 2010|2010]]
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{AUS}} || || || || || || || || || || 22 || || || || 17 || 19 || 21 || 19
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{AUT}} || || || 20 || || 19 || || || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{ALB}} || || || || || 16 || || || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{DZA}} || || || || || || || || || || || || || 13 || 19 || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{ARG}} || || || || 11 || || || || || 22 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || 7 || 6 || 13 || 11 || 6 || 13 || 9
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{BEL}} || 9 || || 17 || || 21 || 14 || 8 || 11 || 18 || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{BGR}} || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || 5 || || 4 || 7 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || 7 || 10 || 5 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || 5 || 9 || 7 || 13 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || 7
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{BRA}} || || || 11 || 5 || 10 || 13 || 12 || 9 || 6 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || 4 || 4 || 5 || 4 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{HUN}} || 7 || 5 || 8 || 6 || 7 || 10 || 11 || || 14 || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{VEN}} || || || || 10 || || || 23 || 21 || 21 || 19 || 16 || 16 || || || 17 || 17 || 19
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{GIN}} || || || || || || || 24 || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | [[Сурет:Flag of East Germany.svg|22px]] [[Германия Демократиялық Республикасы|ГДР]] || || || 12 || || 11 || 4 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || 4 || 9 || 12 || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{DEU}} || || || || || || || || || || || || || 9 || || || 9 || 8
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{GRC}} || || || || || || || || || || || 13 || || 6 || 13 || 7 || 17 ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{DNK}} || || || || || || 22 || || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{DOM}} || || || || || || || || 22 || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{EGY}} || || || || || || || || 17 || 23 || || 14 || || || 19 || 19 || 21 || 13
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{ISR}} || || 10 || 16 || || 15 || || 19 || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{IND}} || || 8 || 21 || || || || || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{IRQ}} || || || || || || || || || || 20 || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{IRN}} || || || || || || || 21 || || || || || || || 19 || || 21 || 19
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{ESP}} || || || || || || || || || || || || || || 8 || 13 || || 12
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{ITA}} || 8 || || 14 || || 14 || 16 || 15 || 19 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || 14 || 11 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || 5 || 5 || 4
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{KAZ}} || || || || || || || || || || || || || || || 19 || 21 ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{CMR}} || || || || || || || || || || || || 15 || || || || || 13
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{CAN}} || || || || || || || || 20 || 20 || 11 || || 12 || 9 || 12 || 17 || 11 || 19
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{CHN}} || || || 9 || || 9 || 9 || || 15 || 7 || 7 || 12 || || 13 || 13 || 13 || 17 || 19
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{PRK}} || || || || || 13 || || 9 || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{CUB}} || || || 19 || || || 17 || 13 || 8 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || 10 || 5 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || 4 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || 19 || 15 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{LBN}} || || 9 || || || || || || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{LBY||||Flag_of_Libya_(1977-2011).svg}} || || || || || || || || || || 24 || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{LUX}} || || || 23 || || || || || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{MEX}} || || || || || || || || 10 || 12 || 18 || || || || || || || 13
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{MNG}} || || || || || 17 || 21 || 16 || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{NLD}} || 10 || || 13 || || 12 || 12 || 14 || 12 || 16 || || || 7 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || 6 || 9 || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{PAN}} || || || || || || || || 24 || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{PRY}} || || || || 14 || || || || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{PER||||War flag of Peru.svg}} || || || || 13 || || || || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{POL}} || 4 || 7 || 4 || 4 || 6 || 6 || 5 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || 8 || 6 || 9 || || || 17 || 9 ||bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || 13
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{PRT}} || || || 15 || || || || || || || || || || || || 8 || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{PRI}} || || || || || || || || 23 || || || || || || || || 12 || 13
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{RUS}} || || || || || || || || || || || || || 7 || 5 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || 7 || 5
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{ROU}} || 5 || 4 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || 7 || 6 || 13 || 15 || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | [[Сурет:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|22px]] [[Сербия және Черногория]] || || || || || || || || || || || || || || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || 4 || 4 ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{SRB}} || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{URS}} || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || 6 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{USA}} || || || 6 || 7 || || 11 || 18 || 14 || 19 || 13 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || 13 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || 9 || 9 || 10 || 6
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{THA}} || || || || || || || || || || || || || || 19 || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{TPE}} || || || || || || || || || || || 15 || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{TUN}} || || || || || 20 || || 22 || 18 || 24 || 21 || || || || || 19 || 15 || 19
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{TUR}} || || || 22 || || || 15 || || || || || || || || 19 || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{UKR}} || || || || || || || || || || || || || || 10 || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{URY}} || || || || 12 || || || || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{FIN}} || || 11 || || || 18 || 19 || 20 || || 17 || 17 || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{FRA}} || 6 || 6 || 7 || 9 || || 18 || 17 || 16 || 15 || 16 || 6 || 8 || || || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || 6 || 11
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | [[Сурет:Flag of Germany.svg|22px]] [[Германия Федеративтік Республикасы|ГФР]] || || || 24 || || || 20 || || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{HRV}} || || || || || || || || || || || || || || || 19 || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{TCH}} || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || 4 || 5 || 5 || 9 || 8 || 9 || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{CZE}} || || || || || || || || || || || || || || 19 || 13 || 13 || 10
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{CHL}} || || || || || || || || || || 23 || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{SWE}} || || || || || || || || || || || || 10 || 13 || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{YUG}} || || || 10 || || 8 || 8 || 10 || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{KOR}} || || || 18 || || || || || 13 || 4 || 8 || || 14 || 8 || 13 || || 17 ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{JPN}} || || || || 8 || 5 || 5 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || 11 || 4 || 10 || 11 || 9 || 13 || 9 || 8 || 13
|}

== Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты ==

== Қатысушы елдер ==
{| class=&quot;prettytable&quot;
|- align=&quot;center&quot;
| width=&quot;200&quot; | || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1949|1949]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1952|1952]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1956|1956]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1960|1960]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1962|1962]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1966|1966]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1970|1970]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1974|1974]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1978|1978]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1982|1982]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1986|1986]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1990|1990]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1994|1994]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 1998|1998]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 2002|2002]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 2006|2006]] || [[Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты 2010|2010]]
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{AUS}} || || || || || || || || || || 22 || || || || 17 || 19 || 21 || 19
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{AUT}} || || || 20 || || 19 || || || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{ALB}} || || || || || 16 || || || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{DZA}} || || || || || || || || || || || || || 13 || 19 || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{ARG}} || || || || 11 || || || || || 22 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || 7 || 6 || 13 || 11 || 6 || 13 || 9
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{BEL}} || 9 || || 17 || || 21 || 14 || 8 || 11 || 18 || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{BGR}} || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || 5 || || 4 || 7 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || 7 || 10 || 5 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || 5 || 9 || 7 || 13 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || 7
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{BRA}} || || || 11 || 5 || 10 || 13 || 12 || 9 || 6 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || 4 || 4 || 5 || 4 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{HUN}} || 7 || 5 || 8 || 6 || 7 || 10 || 11 || || 14 || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{VEN}} || || || || 10 || || || 23 || 21 || 21 || 19 || 16 || 16 || || || 17 || 17 || 19
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{GIN}} || || || || || || || 24 || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | [[Сурет:Flag of East Germany.svg|22px]] [[Германия Демократиялық Республикасы|ГДР]] || || || 12 || || 11 || 4 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || 4 || 9 || 12 || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{DEU}} || || || || || || || || || || || || || 9 || || || 9 || 8
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{GRC}} || || || || || || || || || || || 13 || || 6 || 13 || 7 || 17 ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{DNK}} || || || || || || 22 || || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{DOM}} || || || || || || || || 22 || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{EGY}} || || || || || || || || 17 || 23 || || 14 || || || 19 || 19 || 21 || 13
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{ISR}} || || 10 || 16 || || 15 || || 19 || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{IND}} || || 8 || 21 || || || || || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{IRQ}} || || || || || || || || || || 20 || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{IRN}} || || || || || || || 21 || || || || || || || 19 || || 21 || 19
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{ESP}} || || || || || || || || || || || || || || 8 || 13 || || 12
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{ITA}} || 8 || || 14 || || 14 || 16 || 15 || 19 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || 14 || 11 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || 5 || 5 || 4
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{KAZ}} || || || || || || || || || || || || || || || 19 || 21 ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{CMR}} || || || || || || || || || || || || 15 || || || || || 13
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{CAN}} || || || || || || || || 20 || 20 || 11 || || 12 || 9 || 12 || 17 || 11 || 19
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{CHN}} || || || 9 || || 9 || 9 || || 15 || 7 || 7 || 12 || || 13 || 13 || 13 || 17 || 19
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{PRK}} || || || || || 13 || || 9 || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{CUB}} || || || 19 || || || 17 || 13 || 8 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || 10 || 5 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || 4 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || 19 || 15 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{LBN}} || || 9 || || || || || || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{LBY||||Flag_of_Libya_(1977-2011).svg}} || || || || || || || || || || 24 || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{LUX}} || || || 23 || || || || || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{MEX}} || || || || || || || || 10 || 12 || 18 || || || || || || || 13
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{MNG}} || || || || || 17 || 21 || 16 || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{NLD}} || 10 || || 13 || || 12 || 12 || 14 || 12 || 16 || || || 7 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || 6 || 9 || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{PAN}} || || || || || || || || 24 || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{PRY}} || || || || 14 || || || || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{PER||||War flag of Peru.svg}} || || || || 13 || || || || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{POL}} || 4 || 7 || 4 || 4 || 6 || 6 || 5 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || 8 || 6 || 9 || || || 17 || 9 ||bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || 13
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{PRT}} || || || 15 || || || || || || || || || || || || 8 || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{PRI}} || || || || || || || || 23 || || || || || || || || 12 || 13
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{RUS}} || || || || || || || || || || || || || 7 || 5 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || 7 || 5
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{ROU}} || 5 || 4 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || 7 || 6 || 13 || 15 || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | [[Сурет:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|22px]] [[Сербия және Черногория]] || || || || || || || || || || || || || || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || 4 || 4 ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{SRB}} || || || || || || || || || || || || || || || || || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{URS}} || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || 6 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{USA}} || || || 6 || 7 || || 11 || 18 || 14 || 19 || 13 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || 13 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || 9 || 9 || 10 || 6
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{THA}} || || || || || || || || || || || || || || 19 || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{TPE}} || || || || || || || || || || || 15 || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{TUN}} || || || || || 20 || || 22 || 18 || 24 || 21 || || || || || 19 || 15 || 19
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{TUR}} || || || 22 || || || 15 || || || || || || || || 19 || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{UKR}} || || || || || || || || || || || || || || 10 || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{URY}} || || || || 12 || || || || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{FIN}} || || 11 || || || 18 || 19 || 20 || || 17 || 17 || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{FRA}} || 6 || 6 || 7 || 9 || || 18 || 17 || 16 || 15 || 16 || 6 || 8 || || || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || 6 || 11
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | [[Сурет:Flag of Germany.svg|22px]] [[Германия Федеративтік Республикасы|ГФР]] || || || 24 || || || 20 || || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{HRV}} || || || || || || || || || || || || || || || 19 || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{TCH}} || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || bgcolor=&quot;#DCE5E5&quot; | 2 || bgcolor=&quot;#F7F6A8&quot;| 1 || 4 || 5 || 5 || 9 || 8 || 9 || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{CZE}} || || || || || || || || || || || || || || 19 || 13 || 13 || 10
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{CHL}} || || || || || || || || || || 23 || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{SWE}} || || || || || || || || || || || || 10 || 13 || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{YUG}} || || || 10 || || 8 || 8 || 10 || || || || || || || || || ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{KOR}} || || || 18 || || || || || 13 || 4 || 8 || || 14 || 8 || 13 || || 17 ||
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; | {{JPN}} || || || || 8 || 5 || 5 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || bgcolor=&quot;#FFDAB9&quot; | 3 || 11 || 4 || 10 || 11 || 9 || 13 || 9 || 8 || 13
|}</text>
      <sha1>kyl9ezraso2xxpns9rkiwsmtbk734nn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Уикидеңгей</title>
    <ns>4</ns>
    <id>537752</id>
    <revision>
      <id>3621384</id>
      <parentid>3620906</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T05:00:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3621384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61053" sha1="ajc2wjvuoaqoty4k94hf3iqxrazalam" xml:space="preserve">'''Уикидеңгей''' — қатысушының немесе [[Уикипедия:Уикипедияшы|уикипедияшының]] өңдеме саны ({{lang-en|editcount}}) бойынша деңгейі. Өңдеме саны бойынша қазақша Уикипедияда қатысушыларының сегіз деңгейі бар. Уикидеңгейге кірген қатысушылардың қатысушы және талқылау бетінде уикидеңгейін көрсеткен жұлдызшалар автоматты түрде көрінеді. Деректер күн сайын бот арқылы жаңартылады (&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:Уикипедия:Уикидеңгей/Рейтинг|diff=cur}} соңғы жаңартылуы]&lt;/span&gt;)

== Деңгей сипаттамасы ==
[[Сурет:Деңгейлер салыстырмасы.png|нобай|оңға|400px|Деңгейлер салыстырмасы]]
[[Сурет:1 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|-|*}} — Тастүлек (500 — 999 өңдеме)

[[Сурет:2 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|*|*}} — Мұзбалақ (1 000 — 2 499 өңдеме)

[[Сурет:3 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|*|*|*}} — Құмтүлек (2 500 — 4 999 өңдеме)

[[Сурет:4 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|*|*|*|*}} — Баршын (5 000 — 9 999 өңдеме)

[[Сурет:5 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|*|*|*|*|*}}  — Қоңыртүлек (10 000 — 24 999 өңдеме)

[[Сурет:6 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|*|*|*|*|*|*}} — Шөгел (25 000 — 49 999 өңдеме)

[[Сурет:7 (number).png|20px|link=]] {{stars|*|*|*|*|*|*|*}} — Қыран (50 000 — 99 999 өңдеме)

[[Сурет:8 (number).png|20px|link=]] {{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full|}} — Сұңқар  (100 000+ өңдеме)

== Рейтинг ==
{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
&lt;center&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!№
!Қатысушы аты
!Өңдеме саны
!Мақала тексеруі
!Тіркелген уақыты
![[Уикипедия:Уикидеңгей|Уикидеңгейі]]
|-
|1
|{{Қатысушы-түж6|Нұрлан Рахымжанов}}
| data-sort-value=&quot;120022&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нұрлан Рахымжанов}} 120 022]
| data-sort-value=&quot;109&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Нұрлан Рахымжанов|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 109]
|2012-12-28
|{{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full}}
|-
|2
|{{Қатысушы-түж6|Kasymov}}
| data-sort-value=&quot;96151&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kasymov}} 96 151]
| data-sort-value=&quot;1098&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Kasymov|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1098]
|2011-10-03
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|3
|{{Қатысушы-түж6|Салиха}}
| data-sort-value=&quot;86561&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Салиха}} 86 561]
| data-sort-value=&quot;170&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Салиха|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 170]
|2012-07-28
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|4
|{{Қатысушы-түж6|Мағыпар}}
| data-sort-value=&quot;84207&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Мағыпар}} 84 207]
| data-sort-value=&quot;7&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Мағыпар|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7]
|2020-06-29
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|5
|{{Қатысушы-түж6|Мықтыбек Оразтайұлы}}
| data-sort-value=&quot;84036&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Мықтыбек Оразтайұлы}} 84 036]
| data-sort-value=&quot;194&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Мықтыбек Оразтайұлы|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 194]
|2017-08-21
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|6
|{{Қатысушы-түж6|Arystanbek}}
| data-sort-value=&quot;55545&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Arystanbek}} 55 545]
| data-sort-value=&quot;64&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Arystanbek|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 64]
|2012-03-14
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|7
|{{Қатысушы-түж6|Casserium}}
| data-sort-value=&quot;48580&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Casserium}} 48 580]
| data-sort-value=&quot;11&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Casserium|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11]
|2017-06-26
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|8
|{{Қатысушы-түж6|Sibom}}
| data-sort-value=&quot;41112&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sibom}} 41 112]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Sibom|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2010-01-17
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|9
|{{Қатысушы-түж6|Ulan}}
| data-sort-value=&quot;30436&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ulan}} 30 436]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Ulan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2007-12-01
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|10
|{{Қатысушы-түж6|1nter pares}}
| data-sort-value=&quot;28613&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|1nter pares}} 28 613]
| data-sort-value=&quot;49&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:1nter pares|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 49]
|2023-12-17
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|11
|{{Қатысушы-түж6|AlefZet}}
| data-sort-value=&quot;25095&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|AlefZet}} 25 095]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2006-05-18
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|12
|{{Қатысушы-түж6|GanS NIS}}
| data-sort-value=&quot;24505&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|GanS NIS}} 24 505]
| data-sort-value=&quot;979&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:GanS NIS|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 979]
|2013-10-20
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|13
|{{Қатысушы-түж6|Орел Карл}}
| data-sort-value=&quot;22274&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Орел Карл}} 22 274]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Орел Карл|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2018-10-22
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|14
|{{Қатысушы-түж6|Bolatbek}}
| data-sort-value=&quot;21868&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bolatbek}} 21 868]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-14
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|15
|{{Қатысушы-түж6|Sagzhan}}
| data-sort-value=&quot;19735&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sagzhan}} 19 735]
| data-sort-value=&quot;121&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Sagzhan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 121]
|2014-01-01
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|16
|{{Қатысушы-түж6|Nurken}}
| data-sort-value=&quot;19227&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nurken}} 19 227]
| data-sort-value=&quot;35&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Nurken|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 35]
|2021-07-07
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|17
|{{Қатысушы-түж6|Kaiyr}}
| data-sort-value=&quot;17123&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kaiyr}} 17 123]
| data-sort-value=&quot;6&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Kaiyr|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6]
|2009-06-18
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|18
|{{Қатысушы-түж6|Batyrbek.kz}}
| data-sort-value=&quot;16072&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Batyrbek.kz}} 16 072]
| data-sort-value=&quot;173&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Batyrbek.kz|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 173]
|2010-05-14
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|19
|{{Қатысушы-түж6|Amangeldi Mukhamejan}}
| data-sort-value=&quot;14709&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Amangeldi Mukhamejan}} 14 709]
| data-sort-value=&quot;73&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Amangeldi Mukhamejan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 73]
|2013-06-16
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|20
|{{Қатысушы-түж6|Alphy Haydar}}
| data-sort-value=&quot;13765&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Alphy Haydar}} 13 765]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Alphy Haydar|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2014-09-25
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|21
|{{Қатысушы-түж6|Polat Alemdar}}
| data-sort-value=&quot;12577&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Polat Alemdar}} 12 577]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|22
|{{Қатысушы-түж6|Ismukhammed}}
| data-sort-value=&quot;11661&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ismukhammed}} 11 661]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2010-01-10
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|23
|{{Қатысушы-түж6|Ерден Карсыбеков}}
| data-sort-value=&quot;11257&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ерден Карсыбеков}} 11 257]
| data-sort-value=&quot;56&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Ерден Карсыбеков|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 56]
|2009-09-23
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|24
|{{Қатысушы-түж6|Nurkhan}}
| data-sort-value=&quot;10102&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nurkhan}} 10 102]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Nurkhan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2012-02-12
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|25
|{{Қатысушы-түж6|Тұран}}
| data-sort-value=&quot;8361&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Тұран}} 8361]
| data-sort-value=&quot;11&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Тұран|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11]
|2022-06-01
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|26
|{{Қатысушы-түж6|AlibekKS}}
| data-sort-value=&quot;8336&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|AlibekKS}} 8336]
| data-sort-value=&quot;8&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:AlibekKS|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8]
|2012-11-25
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|27
|{{Қатысушы-түж6|Kas77777}}
| data-sort-value=&quot;8227&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kas77777}} 8227]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-07-16
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|28
|{{Қатысушы-түж6|TheNomadEditor}}
| data-sort-value=&quot;8156&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|TheNomadEditor}} 8156]
| data-sort-value=&quot;42&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:TheNomadEditor|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 42]
|2022-05-13
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|29
|{{Қатысушы-түж6|Daniyar}}
| data-sort-value=&quot;8001&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyar}} 8001]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|30
|{{Қатысушы-түж6|Nurtenge}}
| data-sort-value=&quot;7947&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nurtenge}} 7947]
| data-sort-value=&quot;5&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Nurtenge|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5]
|2020-01-06
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|31
|{{Қатысушы-түж6|Dinkaz}}
| data-sort-value=&quot;7842&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dinkaz}} 7842]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|32
|{{Қатысушы-түж6|Gabit Karabay}}
| data-sort-value=&quot;7596&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Gabit Karabay}} 7596]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-04-16
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|33
|{{Қатысушы-түж6|Ashina}}
| data-sort-value=&quot;7480&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ashina}} 7480]
| data-sort-value=&quot;15&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Ashina|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 15]
|2011-03-07
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|34
|{{Қатысушы-түж6|TalgatSnow}}
| data-sort-value=&quot;7420&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|TalgatSnow}} 7420]
| data-sort-value=&quot;22&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:TalgatSnow|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 22]
|2023-11-13
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|35
|{{Қатысушы-түж6|Kmoksy}}
| data-sort-value=&quot;7012&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kmoksy}} 7012]
| data-sort-value=&quot;12&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Kmoksy|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 12]
|2010-04-22
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|36
|{{Қатысушы-түж6|SSE}}
| data-sort-value=&quot;6974&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|SSE}} 6974]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|37
|{{Қатысушы-түж6|GaiJin}}
| data-sort-value=&quot;6703&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|GaiJin}} 6703]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|—
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|38
|{{Қатысушы-түж6|Bekus}}
| data-sort-value=&quot;6528&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bekus}} 6528]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-03-09
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|39
|{{Қатысушы-түж6|Alamgir}}
| data-sort-value=&quot;6196&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Alamgir}} 6196]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2007-09-16
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|40
|{{Қатысушы-түж6|Аскаров}}
| data-sort-value=&quot;6193&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аскаров}} 6193]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|41
|{{Қатысушы-түж6|Liquorkaru}}
| data-sort-value=&quot;6142&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Liquorkaru}} 6142]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-12-31
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|42
|{{Қатысушы-түж6|Zhaksilik}}
| data-sort-value=&quot;6101&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaksilik}} 6101]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-02-09
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|43
|{{Қатысушы-түж6|Aghia7}}
| data-sort-value=&quot;6046&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aghia7}} 6046]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|44
|{{Қатысушы-түж6|Zhigitbek}}
| data-sort-value=&quot;5455&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhigitbek}} 5455]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-09
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|45
|{{Қатысушы-түж6|Qarakesek}}
| data-sort-value=&quot;5200&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Qarakesek}} 5200]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2010-12-18
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|46
|{{Қатысушы-түж6|Djduxhx}}
| data-sort-value=&quot;5000&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Djduxhx}} 5000]
| data-sort-value=&quot;4&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Djduxhx|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4]
|2021-05-11
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|47
|{{Қатысушы-түж6|Nick jan}}
| data-sort-value=&quot;4652&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nick jan}} 4652]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-16
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|48
|{{Қатысушы-түж6|Erboldilyara}}
| data-sort-value=&quot;4522&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Erboldilyara}} 4522]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Erboldilyara|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2015-03-06
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|49
|{{Қатысушы-түж6|Madi Dos}}
| data-sort-value=&quot;4491&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Madi Dos}} 4491]
| data-sort-value=&quot;24&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Madi Dos|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 24]
|2012-09-21
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|50
|{{Қатысушы-түж6|Coffee86}}
| data-sort-value=&quot;4364&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Coffee86}} 4364]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-09-25
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|51
|{{Қатысушы-түж6|Dimash Kenesbek}}
| data-sort-value=&quot;3759&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dimash Kenesbek}} 3759]
| data-sort-value=&quot;3&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Dimash Kenesbek|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3]
|2020-09-28
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|52
|{{Қатысушы-түж6|Syrymzhan}}
| data-sort-value=&quot;3683&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Syrymzhan}} 3683]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2024-09-07
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|53
|{{Қатысушы-түж6|Majilis}}
| data-sort-value=&quot;3630&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Majilis}} 3630]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-05-15
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|54
|{{Қатысушы-түж6|Makenzis}}
| data-sort-value=&quot;3602&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Makenzis}} 3602]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2017-11-08
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|55
|{{Қатысушы-түж6|Esetok}}
| data-sort-value=&quot;3578&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Esetok}} 3578]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-11-01
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|56
|{{Қатысушы-түж6|Ерқанат Рыскулбеков}}
| data-sort-value=&quot;3545&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ерқанат Рыскулбеков}} 3545]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2017-10-22
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|57
|{{Қатысушы-түж6|Maira Yessenbekova}}
| data-sort-value=&quot;3516&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Maira Yessenbekova}} 3516]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-14
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|58
|{{Қатысушы-түж6|Нурасылл}}
| data-sort-value=&quot;3396&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нурасылл}} 3396]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Нурасылл|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2022-11-22
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|59
|{{Қатысушы-түж6|Nurbek Matzhani}}
| data-sort-value=&quot;3310&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nurbek Matzhani}} 3310]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-04-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|60
|{{Қатысушы-түж6|Юсуф Худайберген}}
| data-sort-value=&quot;3273&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Юсуф Худайберген}} 3273]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-12-18
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|61
|{{Қатысушы-түж6|Hardworking}}
| data-sort-value=&quot;3272&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Hardworking}} 3272]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|62
|{{Қатысушы-түж6|BekaIITU}}
| data-sort-value=&quot;3227&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|BekaIITU}} 3227]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|63
|{{Қатысушы-түж6|Gulzat246}}
| data-sort-value=&quot;3168&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Gulzat246}} 3168]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|64
|{{Қатысушы-түж6|ShadZ01}}
| data-sort-value=&quot;3158&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|ShadZ01}} 3158]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:ShadZ01|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2016-03-26
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|65
|{{Қатысушы-түж6|Qanattan}}
| data-sort-value=&quot;3117&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Qanattan}} 3117]
| data-sort-value=&quot;5&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Qanattan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5]
|2024-02-23
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|66
|{{Қатысушы-түж6|Yerzhankyzy}}
| data-sort-value=&quot;3041&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Yerzhankyzy}} 3041]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-14
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|67
|{{Қатысушы-түж6|Meruyert}}
| data-sort-value=&quot;2952&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Meruyert}} 2952]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-30
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|68
|{{Қатысушы-түж6|Абылай}}
| data-sort-value=&quot;2950&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Абылай}} 2950]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-02-15
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|69
|{{Қатысушы-түж6|MuratbekErkebulan}}
| data-sort-value=&quot;2881&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|MuratbekErkebulan}} 2881]
| data-sort-value=&quot;11&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:MuratbekErkebulan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11]
|2024-10-23
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|70
|{{Қатысушы-түж6|Dauren}}
| data-sort-value=&quot;2871&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dauren}} 2871]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|71
|{{Қатысушы-түж6|Даурен Шарипов}}
| data-sort-value=&quot;2822&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Даурен Шарипов}} 2822]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Даурен Шарипов|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2015-12-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|72
|{{Қатысушы-түж6|Кырмызов}}
| data-sort-value=&quot;2700&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Кырмызов}} 2700]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-01-01
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|73
|{{Қатысушы-түж6|Merey}}
| data-sort-value=&quot;2684&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Merey}} 2684]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|74
|{{Қатысушы-түж6|Магпар}}
| data-sort-value=&quot;2680&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Магпар}} 2680]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-12-11
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|75
|{{Қатысушы-түж6|Kyrmyzy gul}}
| data-sort-value=&quot;2532&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kyrmyzy gul}} 2532]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-07
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|76
|{{Қатысушы-түж6|Abdi arman}}
| data-sort-value=&quot;2530&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Abdi arman}} 2530]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|77
|{{Қатысушы-түж6|Сәуір 1}}
| data-sort-value=&quot;2475&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Сәуір 1}} 2475]
| data-sort-value=&quot;3&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Сәуір 1|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3]
|2016-10-29
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|78
|{{Қатысушы-түж6|Toktakynbaev}}
| data-sort-value=&quot;2471&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Toktakynbaev}} 2471]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|79
|{{Қатысушы-түж6|G55}}
| data-sort-value=&quot;2468&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|G55}} 2468]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|80
|{{Қатысушы-түж6|Balaburgem}}
| data-sort-value=&quot;2466&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Balaburgem}} 2466]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-11-10
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|81
|{{Қатысушы-түж6|Zhuka iitu}}
| data-sort-value=&quot;2445&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhuka iitu}} 2445]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|82
|{{Қатысушы-түж6|Ordabekov Azamat}}
| data-sort-value=&quot;2424&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ordabekov Azamat}} 2424]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|83
|{{Қатысушы-түж6|Rasulbek Adil}}
| data-sort-value=&quot;2393&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulbek Adil}} 2393]
| data-sort-value=&quot;10&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Rasulbek Adil|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10]
|2026-01-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|84
|{{Қатысушы-түж6|Рахман999}}
| data-sort-value=&quot;2304&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Рахман999}} 2304]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Рахман999|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2022-10-08
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|85
|{{Қатысушы-түж6|Бегулы Отагасы}}
| data-sort-value=&quot;2247&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Бегулы Отагасы}} 2247]
| data-sort-value=&quot;6&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Бегулы Отагасы|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6]
|2014-02-01
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|86
|{{Қатысушы-түж6|Drift}}
| data-sort-value=&quot;2233&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Drift}} 2233]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2010-01-07
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|87
|{{Қатысушы-түж6|Egorkz}}
| data-sort-value=&quot;2232&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Egorkz}} 2232]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|88
|{{Қатысушы-түж6|Mira01}}
| data-sort-value=&quot;2229&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mira01}} 2229]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-30
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|89
|{{Қатысушы-түж6|Aizhanka aaa}}
| data-sort-value=&quot;2215&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aizhanka aaa}} 2215]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|90
|{{Қатысушы-түж6|Bakdauren}}
| data-sort-value=&quot;2208&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bakdauren}} 2208]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-07
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|91
|{{Қатысушы-түж6|Әлинұр}}
| data-sort-value=&quot;2175&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Әлинұр}} 2175]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-07-10
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|92
|{{Қатысушы-түж6|Mustafaalmas}}
| data-sort-value=&quot;2036&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mustafaalmas}} 2036]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2010-04-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|93
|{{Қатысушы-түж6|RaiymbekZh}}
| data-sort-value=&quot;2016&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|RaiymbekZh}} 2016]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:RaiymbekZh|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2025-08-11
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|94
|{{Қатысушы-түж6|Unknown Alash}}
| data-sort-value=&quot;2009&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Unknown Alash}} 2009]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-03-26
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|95
|{{Қатысушы-түж6|Kristianmusic}}
| data-sort-value=&quot;1938&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kristianmusic}} 1938]
| data-sort-value=&quot;4&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Kristianmusic|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4]
|2019-11-22
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|96
|{{Қатысушы-түж6|Bauka91 91}}
| data-sort-value=&quot;1857&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bauka91 91}} 1857]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-01
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|97
|{{Қатысушы-түж6|Daneker}}
| data-sort-value=&quot;1857&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Daneker}} 1857]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-08
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|98
|{{Қатысушы-түж6|Esen48}}
| data-sort-value=&quot;1808&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Esen48}} 1808]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2021-04-05
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|99
|{{Қатысушы-түж6|Almatoswiki}}
| data-sort-value=&quot;1800&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Almatoswiki}} 1800]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2021-12-25
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|100
|{{Қатысушы-түж6|Тазагүл Ермаханова}}
| data-sort-value=&quot;1795&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Тазагүл Ермаханова}} 1795]
| data-sort-value=&quot;101&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Тазагүл Ермаханова|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 101]
|2015-11-17
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|101
|{{Қатысушы-түж6|Malbakov Korkem Shamshievih}}
| data-sort-value=&quot;1710&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Malbakov Korkem Shamshievih}} 1710]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-01-24
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|102
|{{Қатысушы-түж6|Nelli}}
| data-sort-value=&quot;1666&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nelli}} 1666]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|103
|{{Қатысушы-түж6|Araichik}}
| data-sort-value=&quot;1622&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Araichik}} 1622]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-14
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|104
|{{Қатысушы-түж6|Nikolina Šepić}}
| data-sort-value=&quot;1613&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nikolina Šepić}} 1613]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2019-08-27
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|105
|{{Қатысушы-түж6|ДолбоЯщер}}
| data-sort-value=&quot;1605&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|ДолбоЯщер}} 1605]
| data-sort-value=&quot;6&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:ДолбоЯщер|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6]
|2018-05-19
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|106
|{{Қатысушы-түж6|2rk}}
| data-sort-value=&quot;1552&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|2rk}} 1552]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-10
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|107
|{{Қатысушы-түж6|Daniyal.aidarov5}}
| data-sort-value=&quot;1536&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyal.aidarov5}} 1536]
| data-sort-value=&quot;4&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Daniyal.aidarov5|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4]
|2022-04-24
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|108
|{{Қатысушы-түж6|Gliwi}}
| data-sort-value=&quot;1525&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Gliwi}} 1525]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2017-05-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|109
|{{Қатысушы-түж6|Аслан Жукенов}}
| data-sort-value=&quot;1496&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аслан Жукенов}} 1496]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-04-26
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|110
|{{Қатысушы-түж6|Almagul Ibragimova}}
| data-sort-value=&quot;1490&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Almagul Ibragimova}} 1490]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-04-11
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|111
|{{Қатысушы-түж6|Акбота Казыбекова}}
| data-sort-value=&quot;1480&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Акбота Казыбекова}} 1480]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-09-19
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|112
|{{Қатысушы-түж6|DinDK}}
| data-sort-value=&quot;1383&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|DinDK}} 1383]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|113
|{{Қатысушы-түж6|Rasulzhan}}
| data-sort-value=&quot;1371&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulzhan}} 1371]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-04
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|114
|{{Қатысушы-түж6|Tulya}}
| data-sort-value=&quot;1344&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tulya}} 1344]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|115
|{{Қатысушы-түж6|Ayauly}}
| data-sort-value=&quot;1337&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ayauly}} 1337]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-01
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|116
|{{Қатысушы-түж6|Nkiukr}}
| data-sort-value=&quot;1314&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nkiukr}} 1314]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-09-06
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|117
|{{Қатысушы-түж6|Tarih}}
| data-sort-value=&quot;1304&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tarih}} 1304]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-14
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|118
|{{Қатысушы-түж6|Wikiped4ik}}
| data-sort-value=&quot;1283&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Wikiped4ik}} 1283]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-05-10
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|119
|{{Қатысушы-түж6|Jarnamaqaz}}
| data-sort-value=&quot;1278&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Jarnamaqaz}} 1278]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Jarnamaqaz|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2020-04-17
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|120
|{{Қатысушы-түж6|TemirlanSarsen}}
| data-sort-value=&quot;1277&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|TemirlanSarsen}} 1277]
| data-sort-value=&quot;65&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:TemirlanSarsen|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 65]
|2016-06-23
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|121
|{{Қатысушы-түж6|GulzhanOmarova}}
| data-sort-value=&quot;1248&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|GulzhanOmarova}} 1248]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-10-04
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|122
|{{Қатысушы-түж6|Шілде}}
| data-sort-value=&quot;1223&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Шілде}} 1223]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2018-01-02
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|123
|{{Қатысушы-түж6|IL68}}
| data-sort-value=&quot;1218&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|IL68}} 1218]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:IL68|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2017-05-05
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|124
|{{Қатысушы-түж6|Gulnar7}}
| data-sort-value=&quot;1178&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Gulnar7}} 1178]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-01
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|125
|{{Қатысушы-түж6|Suleimen Koishybai}}
| data-sort-value=&quot;1156&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Suleimen Koishybai}} 1156]
| data-sort-value=&quot;10&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Suleimen Koishybai|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10]
|2021-01-13
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|126
|{{Қатысушы-түж6|Ziv}}
| data-sort-value=&quot;1155&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ziv}} 1155]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2024-12-09
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|127
|{{Қатысушы-түж6|Aimanber}}
| data-sort-value=&quot;1150&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aimanber}} 1150]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-05
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|128
|{{Қатысушы-түж6|Bailarbekov}}
| data-sort-value=&quot;1136&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bailarbekov}} 1136]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|129
|{{Қатысушы-түж6|Айдос уики}}
| data-sort-value=&quot;1126&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Айдос уики}} 1126]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Айдос уики|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2015-11-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|130
|{{Қатысушы-түж6|Sergazyyev}}
| data-sort-value=&quot;1119&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sergazyyev}} 1119]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-02
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|131
|{{Қатысушы-түж6|KoishymanovaG}}
| data-sort-value=&quot;1102&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|KoishymanovaG}} 1102]
| data-sort-value=&quot;16&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:KoishymanovaG|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 16]
|2024-02-29
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|132
|{{Қатысушы-түж6|Истеный казах}}
| data-sort-value=&quot;1096&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Истеный казах}} 1096]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-11
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|133
|{{Қатысушы-түж6|Madina Kilybayeva}}
| data-sort-value=&quot;1083&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Madina Kilybayeva}} 1083]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|134
|{{Қатысушы-түж6|Kafarik}}
| data-sort-value=&quot;1075&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kafarik}} 1075]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-12-24
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|135
|{{Қатысушы-түж6|Аян Жанайсов}}
| data-sort-value=&quot;1054&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аян Жанайсов}} 1054]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-05-02
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|136
|{{Қатысушы-түж6|Finderhannes}}
| data-sort-value=&quot;1049&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Finderhannes}} 1049]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-01-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|137
|{{Қатысушы-түж6|Wikuiser}}
| data-sort-value=&quot;1048&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Wikuiser}} 1048]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2025-10-29
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|138
|{{Қатысушы-түж6|Orkaarys}}
| data-sort-value=&quot;993&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Orkaarys}} 993]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|139
|{{Қатысушы-түж6|А.С.Кизиров}}
| data-sort-value=&quot;987&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|А.С.Кизиров}} 987]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-06-29
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|140
|{{Қатысушы-түж6|P.Nurgisa}}
| data-sort-value=&quot;976&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|P.Nurgisa}} 976]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-11-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|141
|{{Қатысушы-түж6|Rayurad mc}}
| data-sort-value=&quot;973&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rayurad mc}} 973]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|142
|{{Қатысушы-түж6|Fuzze123}}
| data-sort-value=&quot;964&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Fuzze123}} 964]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|143
|{{Қатысушы-түж6|Aselhan}}
| data-sort-value=&quot;948&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aselhan}} 948]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Aselhan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2011-04-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|144
|{{Қатысушы-түж6|Шайнүсіп}}
| data-sort-value=&quot;931&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Шайнүсіп}} 931]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Шайнүсіп|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2024-09-07
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|145
|{{Қатысушы-түж6|Adiladil}}
| data-sort-value=&quot;906&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Adiladil}} 906]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-09
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|146
|{{Қатысушы-түж6|NErnur98}}
| data-sort-value=&quot;880&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|NErnur98}} 880]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-02-19
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|147
|{{Қатысушы-түж6|Касымхан}}
| data-sort-value=&quot;866&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Касымхан}} 866]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-02-24
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|148
|{{Қатысушы-түж6|Chris die Seele}}
| data-sort-value=&quot;865&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Chris die Seele}} 865]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-09-18
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|149
|{{Қатысушы-түж6|Mukhin}}
| data-sort-value=&quot;850&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mukhin}} 850]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|150
|{{Қатысушы-түж6|Stella~kkwiki}}
| data-sort-value=&quot;830&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Stella~kkwiki}} 830]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|151
|{{Қатысушы-түж6|Bakbergenov}}
| data-sort-value=&quot;820&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bakbergenov}} 820]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-23
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|152
|{{Қатысушы-түж6|Dambler}}
| data-sort-value=&quot;819&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dambler}} 819]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|153
|{{Қатысушы-түж6|Aibol dos}}
| data-sort-value=&quot;813&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aibol dos}} 813]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|154
|{{Қатысушы-түж6|KaldarovNurymzhan}}
| data-sort-value=&quot;801&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|KaldarovNurymzhan}} 801]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2018-11-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|155
|{{Қатысушы-түж6|Talghatuly}}
| data-sort-value=&quot;794&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Talghatuly}} 794]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-02-14
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|156
|{{Қатысушы-түж6|Akba.nis.13}}
| data-sort-value=&quot;790&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Akba.nis.13}} 790]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-09-18
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|157
|{{Қатысушы-түж6|Аязбаев Даурен}}
| data-sort-value=&quot;789&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аязбаев Даурен}} 789]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|158
|{{Қатысушы-түж6|Masalbaeva}}
| data-sort-value=&quot;787&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Masalbaeva}} 787]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|159
|{{Қатысушы-түж6|Абдрахманов Димаш}}
| data-sort-value=&quot;785&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Абдрахманов Димаш}} 785]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-12-04
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|160
|{{Қатысушы-түж6|Tylerdurdenkz}}
| data-sort-value=&quot;780&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tylerdurdenkz}} 780]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-01-12
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|161
|{{Қатысушы-түж6|DariaUrinbasarova21nis}}
| data-sort-value=&quot;777&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|DariaUrinbasarova21nis}} 777]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2022-02-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|162
|{{Қатысушы-түж6|Azim Nurbergen}}
| data-sort-value=&quot;763&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Azim Nurbergen}} 763]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-01-22
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|163
|{{Қатысушы-түж6|Ташметов шахрух}}
| data-sort-value=&quot;743&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ташметов шахрух}} 743]
| data-sort-value=&quot;3&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Ташметов шахрух|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3]
|2022-02-24
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|164
|{{Қатысушы-түж6|Panicgirl}}
| data-sort-value=&quot;739&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Panicgirl}} 739]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-01
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|165
|{{Қатысушы-түж6|Mariko}}
| data-sort-value=&quot;734&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mariko}} 734]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-06-26
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|166
|{{Қатысушы-түж6|Rake}}
| data-sort-value=&quot;726&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rake}} 726]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-02
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|167
|{{Қатысушы-түж6|Mheidegger}}
| data-sort-value=&quot;723&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mheidegger}} 723]
| data-sort-value=&quot;3&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Mheidegger|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3]
|2008-07-14
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|168
|{{Қатысушы-түж6|Rasul kz91}}
| data-sort-value=&quot;723&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rasul kz91}} 723]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|169
|{{Қатысушы-түж6|Muslim Qazaq}}
| data-sort-value=&quot;722&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Muslim Qazaq}} 722]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Muslim Qazaq|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2015-04-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|170
|{{Қатысушы-түж6|Zhumalina}}
| data-sort-value=&quot;720&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumalina}} 720]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-05-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|171
|{{Қатысушы-түж6|Alfiya}}
| data-sort-value=&quot;719&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Alfiya}} 719]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-01
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|172
|{{Қатысушы-түж6|Εὐθυμένης}}
| data-sort-value=&quot;697&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Εὐθυμένης}} 697]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-02-03
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|173
|{{Қатысушы-түж6|Sultan bek}}
| data-sort-value=&quot;695&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan bek}} 695]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|174
|{{Қатысушы-түж6|Мира Белль}}
| data-sort-value=&quot;693&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Мира Белль}} 693]
| data-sort-value=&quot;7&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Мира Белль|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7]
|2023-01-05
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|175
|{{Қатысушы-түж6|Cekli829}}
| data-sort-value=&quot;690&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Cekli829}} 690]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|176
|{{Қатысушы-түж6|Nkipshak}}
| data-sort-value=&quot;684&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nkipshak}} 684]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|177
|{{Қатысушы-түж6|Sultan-balasi}}
| data-sort-value=&quot;676&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan-balasi}} 676]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-12-12
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|178
|{{Қатысушы-түж6|Дауткулова Ақмарал}}
| data-sort-value=&quot;674&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Дауткулова Ақмарал}} 674]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2024-05-04
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|179
|{{Қатысушы-түж6|Saken kun}}
| data-sort-value=&quot;673&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Saken kun}} 673]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-01-31
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|180
|{{Қатысушы-түж6|KUckhocjothkei3}}
| data-sort-value=&quot;671&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|KUckhocjothkei3}} 671]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:KUckhocjothkei3|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2018-08-23
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|181
|{{Қатысушы-түж6|Vyacheslav Nasretdinov}}
| data-sort-value=&quot;668&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Vyacheslav Nasretdinov}} 668]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2008-08-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|182
|{{Қатысушы-түж6|Epoxa-HH}}
| data-sort-value=&quot;666&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Epoxa-HH}} 666]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-07-06
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|183
|{{Қатысушы-түж6|Syrlybek}}
| data-sort-value=&quot;658&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Syrlybek}} 658]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-03-04
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|184
|{{Қатысушы-түж6|Мұқтар Құндыз}}
| data-sort-value=&quot;656&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Мұқтар Құндыз}} 656]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-10-23
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|185
|{{Қатысушы-түж6|Баха}}
| data-sort-value=&quot;654&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Баха}} 654]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|186
|{{Қатысушы-түж6|Parmanova.ulbolsyn}}
| data-sort-value=&quot;651&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Parmanova.ulbolsyn}} 651]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-03-07
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|187
|{{Қатысушы-түж6|Амзе Магжан}}
| data-sort-value=&quot;645&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Амзе Магжан}} 645]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-02-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|188
|{{Қатысушы-түж6|Капысова Айдана}}
| data-sort-value=&quot;642&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Капысова Айдана}} 642]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|189
|{{Қатысушы-түж6|IArhunI}}
| data-sort-value=&quot;640&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|IArhunI}} 640]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-12-15
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|190
|{{Қатысушы-түж6|Belekov Syrym}}
| data-sort-value=&quot;639&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Belekov Syrym}} 639]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-03
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|191
|{{Қатысушы-түж6|Айвентадор}}
| data-sort-value=&quot;622&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Айвентадор}} 622]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2021-04-29
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|192
|{{Қатысушы-түж6|Zhandos02}}
| data-sort-value=&quot;620&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhandos02}} 620]
| data-sort-value=&quot;8&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Zhandos02|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8]
|2017-09-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|193
|{{Қатысушы-түж6|Aseke16}}
| data-sort-value=&quot;617&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aseke16}} 617]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Aseke16|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2014-01-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|194
|{{Қатысушы-түж6|Bauyr03}}
| data-sort-value=&quot;615&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bauyr03}} 615]
| data-sort-value=&quot;19&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Bauyr03|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 19]
|2022-01-16
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|195
|{{Қатысушы-түж6|Makhanov}}
| data-sort-value=&quot;613&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Makhanov}} 613]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|196
|{{Қатысушы-түж6|Zhumabayeva Aiym}}
| data-sort-value=&quot;601&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumabayeva Aiym}} 601]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-01-27
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|197
|{{Қатысушы-түж6|Inkar}}
| data-sort-value=&quot;600&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Inkar}} 600]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-04-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|198
|{{Қатысушы-түж6|Mma}}
| data-sort-value=&quot;599&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mma}} 599]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|199
|{{Қатысушы-түж6|Юкке}}
| data-sort-value=&quot;599&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Юкке}} 599]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-11-29
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|200
|{{Қатысушы-түж6|Mary}}
| data-sort-value=&quot;597&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mary}} 597]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|201
|{{Қатысушы-түж6|Әбдіхалық Нарғыз}}
| data-sort-value=&quot;587&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Әбдіхалық Нарғыз}} 587]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-03-31
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|202
|{{Қатысушы-түж6|Аскар}}
| data-sort-value=&quot;584&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аскар}} 584]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2008-03-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|203
|{{Қатысушы-түж6|Eldar zh96}}
| data-sort-value=&quot;575&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Eldar zh96}} 575]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-08-17
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|204
|{{Қатысушы-түж6|Tuttiorchestra687}}
| data-sort-value=&quot;573&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tuttiorchestra687}} 573]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Tuttiorchestra687|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2025-11-02
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|205
|{{Қатысушы-түж6|AlibiKazken}}
| data-sort-value=&quot;569&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|AlibiKazken}} 569]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-04-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|206
|{{Қатысушы-түж6|Badyroff}}
| data-sort-value=&quot;569&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Badyroff}} 569]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|207
|{{Қатысушы-түж6|Нурия}}
| data-sort-value=&quot;569&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нурия}} 569]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|208
|{{Қатысушы-түж6|Нақып Нұрғали}}
| data-sort-value=&quot;565&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нақып Нұрғали}} 565]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-04-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|209
|{{Қатысушы-түж6|Zhaniya92}}
| data-sort-value=&quot;562&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaniya92}} 562]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|210
|{{Қатысушы-түж6|Ұлан Тұрсынбек}}
| data-sort-value=&quot;558&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ұлан Тұрсынбек}} 558]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2025-10-24
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|211
|{{Қатысушы-түж6|Alikhantanirbergennurlanuly}}
| data-sort-value=&quot;555&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Alikhantanirbergennurlanuly}} 555]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2022-08-21
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|212
|{{Қатысушы-түж6|Yamanzho}}
| data-sort-value=&quot;555&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Yamanzho}} 555]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|213
|{{Қатысушы-түж6|Kuanysh Ismailov}}
| data-sort-value=&quot;547&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kuanysh Ismailov}} 547]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-10-17
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|214
|{{Қатысушы-түж6|Egor Shustoff}}
| data-sort-value=&quot;541&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Egor Shustoff}} 541]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-11-19
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|215
|{{Қатысушы-түж6|Niyazbek}}
| data-sort-value=&quot;534&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Niyazbek}} 534]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|216
|{{Қатысушы-түж6|Dauylbai Aidar}}
| data-sort-value=&quot;533&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dauylbai Aidar}} 533]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-06-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|217
|{{Қатысушы-түж6|Olkikz}}
| data-sort-value=&quot;529&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Olkikz}} 529]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-05
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|218
|{{Қатысушы-түж6|Fornax}}
| data-sort-value=&quot;528&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Fornax}} 528]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2024-03-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|219
|{{Қатысушы-түж6|Dzhos}}
| data-sort-value=&quot;527&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dzhos}} 527]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|220
|{{Қатысушы-түж6|Нурсауле Нурмагамбетова}}
| data-sort-value=&quot;527&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нурсауле Нурмагамбетова}} 527]
| data-sort-value=&quot;10&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Нурсауле Нурмагамбетова|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10]
|2014-11-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|221
|{{Қатысушы-түж6|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}
| data-sort-value=&quot;527&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} 527]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-09-21
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|222
|{{Қатысушы-түж6|Arachn0}}
| data-sort-value=&quot;523&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Arachn0}} 523]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-02-05
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|223
|{{Қатысушы-түж6|Tansholpan}}
| data-sort-value=&quot;522&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tansholpan}} 522]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|224
|{{Қатысушы-түж6|Adilbekkazykhanov}}
| data-sort-value=&quot;520&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Adilbekkazykhanov}} 520]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-12-12
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|225
|{{Қатысушы-түж6|Murat Karibay}}
| data-sort-value=&quot;520&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Murat Karibay}} 520]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-04-01
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|226
|{{Қатысушы-түж6|Mustazhap}}
| data-sort-value=&quot;520&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mustazhap}} 520]
| data-sort-value=&quot;8&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Mustazhap|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8]
|2014-12-27
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|227
|{{Қатысушы-түж6|Karina Nurtazina}}
| data-sort-value=&quot;518&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Karina Nurtazina}} 518]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Karina Nurtazina|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2018-05-12
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|228
|{{Қатысушы-түж6|Chingiz Nazbiev}}
| data-sort-value=&quot;514&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Chingiz Nazbiev}} 514]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2018-01-07
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|229
|{{Қатысушы-түж6|HBSH NIS 7B KASIET}}
| data-sort-value=&quot;514&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|HBSH NIS 7B KASIET}} 514]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2017-10-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|230
|{{Қатысушы-түж6|Albergenius}}
| data-sort-value=&quot;510&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Albergenius}} 510]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-03-30
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|231
|{{Қатысушы-түж6|Friction27}}
| data-sort-value=&quot;506&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Friction27}} 506]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-08-16
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|}
&lt;/center&gt;
&lt;!-- BOT:END --&gt;

{{Wikistats}}


[[Санат:Уикипедия:Анықтама]]
[[Санат:Уикипедия:Қауым]]</text>
      <sha1>ajc2wjvuoaqoty4k94hf3iqxrazalam</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Windows 10</title>
    <ns>0</ns>
    <id>543033</id>
    <revision>
      <id>3621244</id>
      <parentid>3551557</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:44:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DimiDimi</username>
        <id>116295</id>
      </contributor>
      <comment>corr. logo link</comment>
      <origin>3621244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4742" sha1="iov1519jlby867a6s63yrbz7xubst3j" xml:space="preserve">{{Операциялық жүйе
| Аты                       = Windows 10
| Отбасысы             = Microsoft Windows
| Логотипі               = [[Сурет:Windows 10 Logo.svg|ортаға|сүрмесіз]]
| Скриншоты          = 
| Атауы                  = 
| Жасаушы             = [[Microsoft]]
| Сайты                  = [https://insider.windows.com/ Official website]
| Жағдайы             = [[Closed source software|Closed source]] / [[Shared source]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.microsoft.com/resources/sharedsource/windowslp.mspx|title=Windows Licensing Programs|publisher=[[Microsoft]]|accessdate=2008-09-21|date=June 2011}}&lt;/ref&gt;
| Лицензиясы               = [[Proprietary software|Proprietary]] [[commercial software]]
| Компьютерлік платформасы  = [[IA-32]] and [[x86-64]], [[ARMv7]]
| preceded_by               = [[Windows 8.1]]
| Жағдайы                    = [[Hybrid kernel|Hybrid]]
| Жаңарту тәсілі           = [[Windows Update]], [[Windows Server Update Services]], [[System Center Configuration Manager|SCCM]]
}}
'''Windows 10''' — [[Microsoft|Microsoft корпорациясының]] отбасындағы, [[компьютер|компьютерлерге]] арналған операциялық жүйесі. [[MS-DOS]] – Windows жүйесінің бастаушысы. Әрбір отбасы компьютерлік индустрияның белгілі бір саласына қызмет етеді. Белсенді [[Microsoft Windows]] отбасыларына [[Windows NT]] және [[Windows IoT]] кіреді; олар ішкі отбасыларды қамтуы мүмкін (мысалы, [[Windows Server]] немесе [[Windows Embedded Compact]]) (Windows CE). Белсенді емес [[Microsoft Windows]] отбасыларына [[Windows 98 жүйесіндегі жұмыс істеу негіздері|Windows 9x]], [[Windows Mobile]] және [[Windows Phone]] кіреді. Бастапқыда [[Microsoft Windows|Windows]] 1980 және 1990 жылдары кең таралған [[MS-DOS]] операциялық жүйесіне арналған графикалық қосымша бағдарлама ғана болды. [[Net Applications]] ресурсының мәліметі бойынша 2014 жылдың тамыз айындағы жағдай бойынша дербес компьютерлердің шамамен 88%-ы [[Microsoft Windows|Windows]] операциялық жүйелерімен жұмыс істейді. [[Microsoft Windows|Windows]] жүйесі [[x86]], x86-64 және ARM архитектуралары бар ДК-үйлесімді архитектураларда жұмыс істейді. Сондай-ақ [[DEC Alpha]], MIPS, IA-64, [[PowerPC]] және [[SPARC]] нұсқалары болды. [[Microsoft]] корпорациясының соңғы операциялық жүйесі - [[Windows 11]], 2021 жылдың 24 маусымында таныстырылды.

Жүйе жеке [[Компьютер|компьютерлер]], [[Планшет|планшеттер]], [[Смартфон|смартфондар]], [[Xbox One]] консольдері және т.б. сияқты әр түрлі құрылғыларға арналған. Бірыңғай әзірлеу платформасы және барлық қолдау көрсетілетін құрылғылармен үйлесімді әмбебап қолданбалардың бір дүкені қол жетімді. [[Windows 10]] қолдау циклі бойына жаңартулары бар қызмет ретінде жеткізіледі. Жүйе шығарылғаннан кейінгі бірінші жыл ішінде пайдаланушылар [[Windows 7]], [[Windows 8.1]] және [[Windows Phone 8.1]] лицензияланған көшірмелері бар құрылғыларда [[Windows 10]] жүйесін тегін жаңарта алады. Маңызды инновацияларға [[Cortana]] дауыстық көмекшісі, бірнеше жұмыс үстелін құру және ауыстыру мүмкіндігі және басқалары жатады.&lt;references/&gt;

== Тағы қараңыз ==
*[[Windows 7]]
*[[Windows 8]]
*[[Windows сөзнамасы]]
*[[Windows стандартты програмалары]]
*[[Windows 98]]
*[[Windows 2000]]
*[[Windows XP]]
*[[Windows Vista]]
*[[Windows Update]]
*[[Қолданбалы бағдарлама (Windows ортасындағы)]]


[[Санат:Операциялық жүйелер]]
[[Санат:Microsoft Windows]]</text>
      <sha1>iov1519jlby867a6s63yrbz7xubst3j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тәуелсіз мемлекеттердің тулары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>546615</id>
    <revision>
      <id>3621165</id>
      <parentid>3499388</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:10:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>165</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:File:Flag_of_Peru_(state).svg]]» деген «[[:File:War_flag_of_Peru.svg]]» дегенмен алмастырылды.</comment>
      <origin>3621165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25710" sha1="316i0z3ar0rl7qwrsg0pfgzw5ybav9s" xml:space="preserve">'''Тәуелсіз мемлекеттер тулары галереясында''' тәуелсіз мемлекеттер [[ту]]лары мен де-факто егеменді елдер (осы жерде [[мойындалмаған және жартылай мойындалған мемлекеттер]] саналады). &lt;br /&gt;''Қисық қаріппен — [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]]-ға мүшелік етпейтін елдер''

__NOTOC__
{{compactTOC}}

== Тәуелсіз мемлекеттер тулары тізімі ==
=== А ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Australia.svg|&lt;center&gt;[[Аустралия]] [[Аустралия туы|туы]]
Сурет:Flag_of_Austria.svg|&lt;center&gt;[[Аустрия]] [[Аустрия туы|туы]]
Сурет:Flag of Albania.svg|&lt;center&gt;[[Албания]] [[Албания туы|туы]]
Сурет:Flag of Algeria.svg|&lt;center&gt;[[Алжир]] [[Алжир туы|туы]]
Сурет:Flag of Angola.svg|&lt;center&gt;[[Ангола]] [[Ангола туы|туы]]
Сурет:Flag of Andorra.svg|&lt;center&gt;[[Андорра]] [[Андорра туы|туы]]
Сурет:Flag of Antigua and Barbuda.svg|&lt;center&gt;[[Антигуа және Барбуда]] [[Антигуа және Барбуда туы|туы]]
Сурет:Flag of Argentina.svg|&lt;center&gt;[[Аргентина]] [[Аргентина туы|туы]]
Сурет:Flag of Armenia.svg|&lt;center&gt;[[Армения]] [[Армения туы|туы]]
Сурет:Flag_of_the_Taliban.svg|&lt;center&gt;[[Ауғанстан]] [[Ауғанстан туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== Ә ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Azerbaijan.svg|&lt;center&gt; [[Әзірбайжан]] [[Әзірбайжан туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}
 
=== Б ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of the Bahamas.svg|&lt;center&gt;[[Багам аралдары]]ның [[Багам аралдарының туы|туы]]
Сурет:Flag of Bangladesh.svg|&lt;center&gt;[[Бангладеш]] [[Бангладеш туы|туы]]
Сурет:Flag of Barbados.svg|&lt;center&gt;[[Барбадос]] [[Барбадос туы|туы]]
Сурет:Flag of Bahrain.svg|&lt;center&gt;[[Бахрейн]] [[Бахрейн туы|туы]]
Сурет:Flag of Belarus.svg|&lt;center&gt;[[Беларусь]] [[Беларусь туы|туы]]
Сурет:Flag of Belize.svg|&lt;center&gt;[[Белиз]] [[Белиз туы|туы]]
Сурет:Flag of Belgium.svg|&lt;center&gt;[[Бельгия]] [[Бельгия туы|туы]]
Сурет:Flag of Benin.svg|&lt;center&gt;[[Бенин]] [[Бенин туы|туы]]
Сурет:Flag of Bulgaria.svg|&lt;center&gt;[[Болгария]] [[Болгария туы|туы]]
Сурет:Flag of Bolivia.svg|&lt;center&gt;[[Боливия]] [[Боливия туы|туы]]
Сурет:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|&lt;center&gt;[[Босния және Герцеговина]] [[Босния және Герцеговина туы|туы]]
Сурет:Flag of Botswana.svg|&lt;center&gt;[[Ботсвана]] [[Ботсвана туы|туы]]
Сурет:Flag of Brazil.svg|&lt;center&gt;[[Бразилия]] [[Бразилия туы|туы]]
Сурет:Flag of Brunei.svg|&lt;center&gt;[[Бруней]] [[Бруней туы|туы]]
Сурет:Flag of Burkina Faso.svg|&lt;center&gt;[[Буркина-Фасо]] [[Буркина Фасо туы|туы]]
Сурет:Flag of Burundi.svg|&lt;center&gt;[[Бурунди]] [[Бурунди туы|туы]]
Сурет:Flag of Bhutan.svg|&lt;center&gt;[[Бутан]] [[Бутан туы|туы]]
Сурет:Flag of the United Arab Emirates.svg|&lt;center&gt;[[Біріккен Араб Әмірліктері]]нің [[Біріккен Араб Әмірліктерінің туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== В ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Vanuatu.svg|&lt;center&gt;[[Вануату]] [[Вануату туы|туы]]
Сурет:Flag of the Vatican City.svg|&lt;center&gt;''[[Ватикан]] [[Ватикан туы|туы]]''
Сурет:Flag of Hungary.svg|&lt;center&gt;[[Венгрия]] [[Венгрия туы|туы]]
Сурет:Flag of Venezuela (state).svg|&lt;center&gt;[[Венесуэла]] [[Венесуэла туы|туы]]
Сурет:Flag of Vietnam.svg‎|&lt;center&gt;[[Вьетнам]] [[Вьетнам туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== Г ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Gabon.svg|&lt;center&gt;[[Габон]] [[Габон туы|туы]]
Сурет:Flag of Haiti.svg|&lt;center&gt;[[Гаити]] [[Гаити Республикасының туы|туы]]
Сурет:Flag of Guyana.svg|&lt;center&gt;[[Гайана]] [[Гайана туы|туы]]
Сурет:Flag of The Gambia.svg|&lt;center&gt;[[Гамбия]] [[Гамбия туы|туы]]
Сурет:Flag of Ghana.svg|&lt;center&gt;[[Гана]] [[Гана туы|туы]]
Сурет:Flag of Guatemala.svg|&lt;center&gt;[[Гватемала]] [[Гватемала туы|туы]]
Сурет:Flag of Guinea.svg|&lt;center&gt;[[Гвинея]] [[Гвинея туы|туы]]
Сурет:Flag of Guinea-Bissau.svg|&lt;center&gt;[[Гвинея-Бисау]] [[Гвинея-Бисау туы|туы]]
Сурет:Flag of Germany.svg|&lt;center&gt;[[Германия]] [[Германия туы|туы]]
Сурет:Flag of Honduras (2022–present).svg|&lt;center&gt;[[Гондурас]] [[Гондурас туы|туы]]
Сурет:Flag of Grenada.svg|&lt;center&gt;[[Гренада]] [[Гренада туы|туы]]
Сурет:Flag of Greece.svg|&lt;center&gt;[[Грекия]] [[Грекия туы|туы]]
Сурет:Flag of Georgia.svg|&lt;center&gt;[[Грузия]] [[Грузия туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== Д ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Denmark.svg|&lt;center&gt;[[Дания]] [[Дания туы|туы]]
Сурет:Flag of Djibouti.svg|&lt;center&gt;[[Джибути]] [[Джибути туы|туы]]
Сурет:Flag of Dominica.svg|&lt;center&gt;[[Доминика]] [[Доминика туы|туы]] 
Сурет:Flag of the Dominican Republic.svg|&lt;center&gt;[[Доминикан Республикасы]]ның [[Доминикан Республикасының туы|туы]] 
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

&lt;!--=== Ж ===
&lt;gallery&gt;

&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}
--&gt;

=== З ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Zambia.svg|&lt;center&gt;[[Замбия]] [[Замбия туы|туы]]
Сурет:Flag of Zimbabwe.svg|&lt;center&gt;[[Зимбабве]] [[Зимбабве туы|туы]] 
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== И ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Israel.svg|&lt;center&gt;[[Израиль]] [[Израиль туы|туы]]
Сурет:Flag of Indonesia.svg|&lt;center&gt;[[Индонезия]] [[Индонезия туы|туы]]
Сурет:Flag of Jordan.svg|&lt;center&gt;[[Иордания]] [[Иордания туы|туы]]
Сурет:Flag of Iraq.svg|&lt;center&gt;[[Ирак]] [[Ирак туы|туы]]
Сурет:Flag of Iran.svg|&lt;center&gt;[[Иран]] [[Иран туы|туы]]
Сурет:Flag of Ireland.svg|&lt;center&gt;[[Ирландия]] [[Ирландия туы|туы]]
Сурет:Flag of Iceland.svg|&lt;center&gt;[[Исландия]] [[Исландия туы|туы]]
Сурет:Flag of Spain.svg|&lt;center&gt;[[Испания]] [[Испания туы|туы]]
Сурет:Flag of Italy.svg|&lt;center&gt;[[Италия]] [[Италия туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== Й ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Yemen.svg|&lt;center&gt;[[Йемен]] [[Йемен туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== К ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Cape Verde.svg|&lt;center&gt;[[Кабо-Верде]] [[Кабо-Верде туы|туы]]
Сурет:Flag of Cambodia.svg|&lt;center&gt;[[Камбоджа]] [[Камбоджа туы|туы]]
Сурет:Flag of Cameroon.svg|&lt;center&gt;[[Камерун]] [[Камерун туы|туы]]
Сурет:Flag of Canada.svg|&lt;center&gt;[[Канада]] [[Канада туы|туы]]
Сурет:Flag of Qatar.svg|&lt;center&gt;[[Катар]] [[Катар туы|туы]]
Сурет:Flag of Kenya.svg|&lt;center&gt;[[Кения]] [[Кения туы|туы]]
Сурет:Flag of Cyprus.svg|&lt;center&gt;[[Кипр]] [[Кипр Республикасының туы|туы]]
Сурет:Flag of Kiribati.svg|&lt;center&gt;[[Кирибати]] [[Кирибати туы|туы]]
Сурет:Flag of Colombia.svg|&lt;center&gt;[[Колумбия]] [[Колумбия туы|туы]]
Сурет:Flag of the Comoros.svg|&lt;center&gt;[[Комор аралдары|Коморлар]] [[Комор аралдарының туы|туы]]
Сурет:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|&lt;center&gt;[[Конго Демократиялық Республикасы]]ның [[Конго Демократиялық Республикасының туы|туы]]
Сурет:Flag of the Republic of the Congo.svg|&lt;center&gt;[[Конго Республикасы]]ның [[Конго Республикасының туы|туы]]
Сурет:Flag of North Korea.svg|&lt;center&gt;[[Корей Халық Демократиялық Республикасы]]ның [[ҚХДР туы|туы]] 
Сурет:Flag of South Korea.svg|&lt;center&gt;[[Корея Республикасы]]ның [[Корея Республикасының туы|туы]]
Сурет:Flag of Costa Rica (state).svg|&lt;center&gt;[[Коста-Рика]] [[Коста-Рика туы|туы]]
Сурет:Flag of Côte d'Ivoire.svg|&lt;center&gt;[[Кот-д’Ивуар]] [[Кот-д’Ивуар туы|туы]]
Сурет:Flag of Cuba.svg|&lt;center&gt;[[Куба]] [[Куба туы|туы]]
Сурет:Flag of Kuwait.svg|&lt;center&gt;[[Кувейт]] [[Кувейт туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== Қ ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Kazakhstan.svg|&lt;center&gt;[[Қазақстан]] [[Қазақстан туы|туы]]
Сурет:Flag of Kyrgyzstan.svg|&lt;center&gt;[[Қырғызстан]] [[Қырғызстан туы|туы]]&lt;ref&gt;17 тамыз 1995 года вышло распоряжение Администрации президента Российской Федерации № 1495, где был утверждён список наименований бывших советских республик. В распоряжении данная республика значилась под именем «Киргизская Республика» (полная форма), «Киргизия» (краткая форма). Данное название используется в официальных документах МИД России. В самой Киргизии, где русский язык имеет официальный статус, в документах употребляется название «Кыргызстан» или «Кыргызская Республика»&lt;/ref&gt;
Сурет:Flag of the People's Republic of China.svg|&lt;center&gt;[[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Қытай Халық Республикасының туы|туы]] 
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== Л ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Laos.svg|&lt;center&gt;[[Лаос]] [[Лаос туы|туы]]
Сурет:Flag of Latvia.svg|&lt;center&gt;[[Латвия]] [[Латвия туы|туы]]
Сурет:Flag of Lesotho.svg|&lt;center&gt;[[Лесото]] [[Лесото туы|туы]]
Сурет:Flag of Liberia.svg|&lt;center&gt;[[Либерия]] [[Либерия туы|туы]]
Сурет:Flag of Lebanon.svg|&lt;center&gt;[[Ливан]] [[Ливан туы|туы]]
Сурет:Flag_of_Libya.svg|&lt;center&gt;[[Ливия]] [[Ливия туы|туы]] 
Сурет:Flag of Lithuania.svg|&lt;center&gt;[[Литва]] [[Литва туы|туы]]
Сурет:Flag of Liechtenstein.svg|&lt;center&gt;[[Лихтенштейн]] [[Лихтенштейн туы|туы]]
Сурет:Flag of Luxembourg.svg|&lt;center&gt;[[Люксембург]] [[Люксембург туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== М ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Mauritius.svg|&lt;center&gt;[[Маврикий]] [[Маврикий туы|туы]]
Сурет:Flag of Mauritania.svg|&lt;center&gt;[[Мавритания]] [[Мавритания туы|туы]]
Сурет:Flag of Madagascar.svg|&lt;center&gt;[[Мадагаскар]] [[Мадагаскар туы|туы]]
Сурет:Flag of the Republic of Macedonia.svg|&lt;center&gt;[[Македония Республикасы]]ның [[Македония туы|туы]]
Сурет:Flag of Malawi.svg|&lt;center&gt;[[Малави]] [[Малави туы|туы]]
Сурет:Flag of Malaysia.svg|&lt;center&gt;[[Малайзия]] [[Малайзия туы|туы]]
Сурет:Flag of Mali.svg|&lt;center&gt;[[Мали]] [[Мали туы|туы]]
Сурет:Flag of Maldives.svg|&lt;center&gt;[[Мальдив аралдары]]ның [[Мальдив аралдарының туы|туы]]
Сурет:Flag of Malta.svg|&lt;center&gt;[[Мальта]] [[Мальта туы|туы]]
Сурет:Flag of Morocco.svg|&lt;center&gt;[[Марокко]] [[Марокко туы|туы]]
Сурет:Flag of the Marshall Islands.svg|&lt;center&gt;[[Маршалл аралдары]]ның [[Маршалл аралдарының туы|туы]]
Сурет:Flag of Mexico.svg|&lt;center&gt;[[Мексика]] [[Мексикасы туы|туы]] 
Сурет:Flag_of_the_Federated_States_of_Micronesia.svg|&lt;center&gt;[[Микронезия Федерациялық Штаттары]] [[Микронезия Федерациялық Штаттары туы|туы]]
Сурет:Flag of Mozambique.svg|&lt;center&gt;[[Мозамбик]] [[Мозамбик туы|туы]]
Сурет:Flag of Moldova.svg|&lt;center&gt;[[Молдова]] [[Молдова туы|туы]]
Сурет:Flag of Monaco.svg|&lt;center&gt;[[Монако]] [[Монако туы|туы]]
Сурет:Flag of Mongolia.svg|&lt;center&gt;[[Моңғолия]] [[Моңғолия туы|туы]]
Сурет:Flag of Myanmar.svg|&lt;center&gt;[[Мьянма]] [[Мьянма туы|туы]]
Сурет:Flag of Egypt.svg|&lt;center&gt;[[Мысыр]] [[Мысыр туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== Н ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Namibia.svg|&lt;center&gt;[[Намибия]] [[Намибия туы|туы]]
Сурет:Flag of Nauru.svg|&lt;center&gt;[[Науру]] [[Науру туы|туы]]
Сурет:Flag of Nepal.svg|&lt;center&gt;[[Непал]] [[Непал туы|туы]]
Сурет:Flag of Niger.svg|&lt;center&gt;[[Нигер]] [[Нигер туы|туы]]
Сурет:Flag of Nigeria.svg|&lt;center&gt;[[Нигерия]] [[Нигерия туы|туы]]
Сурет:Flag of the Netherlands.svg|&lt;center&gt;[[Нидерланд]] [[Нидерланд туы|туы]]
Сурет:Flag of Nicaragua.svg|&lt;center&gt;[[Никарагуа]] [[Никарагуа туы|туы]]
Сурет:Flag of New Zealand.svg|&lt;center&gt;[[Жаңа Зеландия]]ның [[Жаңа Зеландияның туы|туы]]
Сурет:Flag of Norway.svg|&lt;center&gt;[[Норвегия]] [[Норвегия туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== О ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of South Africa.svg|&lt;center&gt;[[Оңтүстік Африка Республикасы|ОАР]] [[Оңтүстік Африка Республикасының туы|туы]]
Сурет:Flag of South Sudan.svg|&lt;center&gt;[[Оңтүстік Судан]] [[Оңтүстік Суданның туы|туы]]
Сурет:Flag of Oman.svg‎|&lt;center&gt;[[Оман]] [[Оман туы|туы]]
Сурет:Flag of the Central African Republic.svg|&lt;center&gt;[[Орталық Африка Республикасы]]ның [[Орталық Африка Республикасының туы|туы]] 
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

== Ө ==
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Uzbekistan.svg|&lt;center&gt;[[Өзбекстан]] [[Өзбекстан туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== П ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Pakistan.svg|&lt;center&gt;[[Пәкістан]] [[Пәкістан туы|туы]]
Сурет:Flag of Palau.svg|&lt;center&gt;[[Палау]] [[Палау туы|туы]]
Сурет:Flag of Panama.svg|&lt;center&gt;[[Панама]] [[Панама туы|туы]]
Сурет:Flag of Papua New Guinea.svg|&lt;center&gt;[[Папуа — Жаңа Гвинея]] [[Папуа — Жаңа Гвинея туы|туы]]
Сурет:Flag of Paraguay.svg|&lt;center&gt;[[Парагвай]] [[Парагвай туы|туы]]
Сурет:War flag of Peru.svg|&lt;center&gt;[[Перу]] [[Перу туы|туы]]
Сурет:Flag of Poland (normative).svg|&lt;center&gt;[[Польша]] [[Польша туы|туы]]
Сурет:Flag of Portugal.svg|&lt;center&gt;[[Португалия]] [[Португалия туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== Р ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Russia.svg|&lt;center&gt;[[Ресей Федерациясы]]ның [[Ресей Федерациясының туы|туы]]
Сурет:Flag of Rwanda.svg|&lt;center&gt;[[Руанда]] [[Руанда туы|туы]]
Сурет:Flag of Romania.svg|&lt;center&gt;[[Румыния]] [[Румыния туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== С ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of El Salvador.svg|&lt;center&gt;[[Сальвадор]] [[Сальвадор туы|туы]]
Сурет:Flag of Samoa.svg|&lt;center&gt;[[Самоа]] [[Самоа туы|туы]]
Сурет:Flag of San Marino.svg‎|&lt;center&gt;[[Сан-Марино]] [[Сан-Марино туы|туы]]
Сурет:Flag of Sao Tome and Principe.svg|&lt;center&gt;[[Сан-Томе және Принсипи]] [[Сан-Томе және Принсипи туы|туы]]
Сурет:Flag of Saudi Arabia.svg|&lt;center&gt;[[Сауд Арабиясы]]ның [[Сауд Арабиясының туы|туы]]
Сурет:Flag of Swaziland.svg|&lt;center&gt;[[Эсватини]] [[Эсватини туы|туы]]
Сурет:Flag of the Seychelles.svg|&lt;center&gt;[[Сейшель аралдары|Сейшел аралдары]]ның [[Сейшель аралдарының туы|туы]]
Сурет:Flag of Senegal.svg|&lt;center&gt;[[Сенегал]] [[Сенегал туы|туы]]
Сурет:Flag of Saint Vincent and the Grenadines.svg|&lt;center&gt;[[Сент-Винсент және Гренадиндер]] [[Сент-Винсент және Гренадиндер туы|туы]]
Сурет:Flag of Saint Kitts and Nevis.svg|&lt;center&gt;[[Сент-Китс және Невис]] [[Сент-Китс және Невис туы|туы]]
Сурет:Flag of Saint Lucia.svg|&lt;center&gt;[[Сент-Люсия]] [[Сент-Люсия туы|туы]]
Сурет:Flag of Serbia.svg|&lt;center&gt;[[Сербия]] [[Сербия туы|туы]]
Сурет:Flag of Singapore.svg|&lt;center&gt;[[Сингапур]] [[Сингапур туы|туы]]
Сурет:Flag of Syria.svg|&lt;center&gt;[[Сирия]] [[Сирия туы|туы]]
Сурет:Flag of Slovakia.svg|&lt;center&gt;[[Словакия]] [[Словакия туы|туы]]
Сурет:Flag of Slovenia.svg|&lt;center&gt;[[Словения]] [[Словения туы|туы]]
Сурет:Flag of the United States.svg|&lt;center&gt;[[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] [[Америка Құрама Штаттары туы|туы]] 
Сурет:Flag of the Solomon Islands.svg|&lt;center&gt;[[Соломон аралдары]]ның [[Соломон аралдарының туы|туы]]
Сурет:Flag of Somalia.svg|&lt;center&gt;[[Сомали]] [[Сомали туы|туы]]
Сурет:Flag of Sudan.svg|&lt;center&gt;[[Судан]] [[Судан туы|туы]]
Сурет:Flag of Suriname.svg|&lt;center&gt;[[Суринам]] [[Суринам туы|туы]]
Сурет:Flag of Sierra Leone.svg|&lt;center&gt;[[Сьерра-Леоне]] [[Сьерра-Леоне туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== Т ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Tajikistan.svg|&lt;center&gt;[[Тәжікстан]] [[Тәжікстан туы|туы]]
Сурет:Flag of Thailand.svg|&lt;center&gt;[[Таиланд]] [[Таиланд туы|туы]]
Сурет:Flag of Tanzania.svg|&lt;center&gt;[[Танзания]] [[Танзания туы|туы]]
Сурет:Flag of Togo (3-2).svg|&lt;center&gt;[[Того]] [[Того туы|туы]]
Сурет:Flag of Tonga.svg|&lt;center&gt;[[Тонга]] [[Тонга туы|туы]]
Сурет:Flag of Trinidad and Tobago.svg|&lt;center&gt;[[Тринидад және Тобаго]] [[Тринидад және Тобаго туы|туы]]
Сурет:Flag of Tuvalu.svg|&lt;center&gt;[[Тувалу]] [[Тувалу туы|туы]]
Сурет:Flag of Tunisia.svg|&lt;center&gt;[[Тунис]] [[Тунис туы|туы]]
Сурет:Flag of Turkmenistan.svg|&lt;center&gt;[[Түрікменстан]] [[Түрікменстан туы|туы]]
Сурет:Flag of Turkey.svg|&lt;center&gt;[[Түркия]] [[Түркия туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

== Ү ==
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of India.svg|&lt;center&gt;[[Үндістан]] [[Үндістан туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

== Ұ == 
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of the United Kingdom.svg|&lt;center&gt;[[Ұлыбритания]] [[Ұлыбритания туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== У ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Uganda.svg|&lt;center&gt;[[Уганда]] [[Уганда туы|туы]]
Сурет:Flag of Ukraine.svg|&lt;center&gt;[[Украина]] [[Украина туы|туы]]
Сурет:Flag of Uruguay.svg|&lt;center&gt;[[Уругвай]] [[Уругвай туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== Ф ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Fiji.svg|&lt;center&gt;[[Фиджи]] [[Фиджи туы|туы]]
Сурет:Flag of the Philippines.svg‎|&lt;center&gt;[[Филиппиндер]] [[Филиппин туы|туы]]
Сурет:Flag of Finland.svg|&lt;center&gt;[[Финляндия]] [[Финляндия туы|туы]]
Сурет:Flag of France.svg|&lt;center&gt;[[Франция]] [[Франция туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== Х ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Croatia.svg|&lt;center&gt;[[Хорватия]] [[Хорватия туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== Ч ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Chad.svg|&lt;center&gt;[[Чад]] [[Чад туы|туы]]
Сурет:Flag of Montenegro.svg|&lt;center&gt;[[Черногория]] [[Черногория туы|туы]]
Сурет:Flag of the Czech Republic.svg|&lt;center&gt;[[Чехия]] [[Чехия туы|туы]]
Сурет:Flag of Chile.svg|&lt;center&gt;[[Чили]] [[Чили туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== Ш ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Switzerland.svg|&lt;center&gt;[[Швейцария]] [[Швейцария туы|туы]]
Сурет:Flag of Sweden.svg|&lt;center&gt;[[Швеция]] [[Швеция туы|туы]]
Сурет:Flag of Sri Lanka.svg|&lt;center&gt; [[Шри-Ланка]] [[Шри-Ланка туы|туы]]
Сурет:Flag of East Timor.svg|&lt;center&gt;[[Шығыс Тимор]] [[Шығыс Тимор туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== Э ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Ecuador.svg|&lt;center&gt;[[Эквадор]] [[Эквадор туы|туы]]
Сурет:Flag of Equatorial Guinea.svg|&lt;center&gt;[[Экваторлық Гвинея]] [[Экваторлық Гвинея туы|туы]]
Сурет:Flag of Eritrea.svg|&lt;center&gt;[[Эритрея]] [[Эритрея туы|туы]]
Сурет:Flag of Estonia.svg|&lt;center&gt;[[Эстония]] [[Эстония туы|туы]]
Сурет:Flag of Ethiopia.svg|&lt;center&gt;[[Эфиопия]] [[Эфиопия туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;
{{compactTOC}}

=== Я ===
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Jamaica.svg|&lt;center&gt;[[Ямайка]] [[Ямайкасы туы|туы]] 
Сурет:Flag of Japan.svg|&lt;center&gt;[[Жапония]] [[Жапония туы|туы]]
&lt;/gallery&gt;

== Мойындалмаған, де-факто тәуелсіз болып есептелетін елдерің тулары тізімі ==
&lt;gallery&gt;
Сурет:Flag of Abkhazia.svg|&lt;center&gt;''[[Абхазия]] [[Абхазия туы|туы]]''
Сурет:New Donetsk Peoples Republic flag.svg|&lt;center&gt;''[[Донецк Халық Республикасы]]ның [[Донецк Халық Республикасының туы|туы]]''
Сурет:Flag of the Lugansk People's Republic (Official).svg|&lt;center&gt;''[[Луганск Халық Республиксы]] [[Луганск Халық Республикасының туы|туы]]''
Сурет:Flag of the Republic of China.svg|&lt;center&gt;''[[Қытай Республикасы]]ның [[Қытай Республикасы туы|туы]]''
Сурет:Flag of Kosovo.svg|&lt;center&gt;''[[Косово|Косово Республикасы]]ның [[Косово Республикасының туы|туы]]''
Сурет:Flag of Nagorno-Karabakh.svg|&lt;center&gt;''[[Таулы Карабах|Таулы Карабах Республикасы]]ның [[Таулы-Карабах Республикасының туы|туы]]''
Сурет:Flag of Palestine.svg|&lt;center&gt;[[Палестина мемлекеті]]нің [[Палестина мемлекетінің туы|туы]]
Сурет:Flag of Transnistria (state).svg|&lt;center&gt;''[[Транснистрия|Транснистрия Молдов Республикасы]]ның [[Транснистрия Молдов Республикасының туы|туы]]''
Сурет:Flag_of_the_Sahrawi_Arab_Democratic_Republic.svg|&lt;center&gt;''[[Сахара Араб Демократиялық Республикасы]]ның [[Сахара Араб Демократиялық Республикасының туы|туы]]''
Сурет:Flag of Somaliland.svg|&lt;center&gt;''[[Сомалиленд]] [[Сомалиленд туы|туы]]''
Сурет:Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg|&lt;center&gt;''[[Солтүстік Кипр Түрік Республикасы]]ның [[Солтүстік Кипр Түрік Республикасының туы|туы]]''
Сурет:Flag of South Ossetia.svg|&lt;center&gt;''[[Оңтүстік Осетия]] [[Оңтүстік Осетия туы|туы]]''
&lt;/gallery&gt;

{{compactTOC}}

== Тағы қараңыз ==
* [[Мемлекеттік елтаңбалар тізімі]]

== Сілтемелер ==
* [http://sravni-flagi.narod.ru/sravni_flagi/ Тулары ұқсас және бірдей елдер]

== Қайнары ==
&lt;references&gt;&lt;/references&gt;

&lt;!--From list of sovereign state flags which is now undergoing a merger--&gt;

[[Санат:Тулар|*]]
[[Санат:Елдер тізімі]]</text>
      <sha1>316i0z3ar0rl7qwrsg0pfgzw5ybav9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>II Джордж (Ұлыбритания патшасы)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>547158</id>
    <revision>
      <id>3621248</id>
      <parentid>3246430</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:45:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8769" sha1="p2a8sfqai480hhnui3738zyerj0dtca" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = II Георг
 | Шынайы есімі         =  George II
 | Суреті               = George II by Thomas Hudson.jpg
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = Coat of Arms of Great Britain (1714-1801).svg
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Ұлыбритания]]ның 3-[[Британ монархтарының тізімі|патшасы]]
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = Union flag 1606 (Kings Colors).svg
 | Ту2                   =Flag of Hanover (1692).svg
 | Басқара бастады      = [[11 маусым]] [[1727]] 
 | Басқаруын аяқтады    =  [[25 қазан]] [[1760]] 
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[I Георг (Ұлыбритания патшасы)|I Георг]]
 | Ізбасары             =  [[III Георг (Ұлыбритания патшасы)|III Георг]]
 | Тәж кигізу жорасы    =  [[11 қазан]] [[1727]] 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Азаматтығы      = {{ту|Ұлыбритания}}
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   =
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     =  
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Протестантизм]]
 | Туған күні         = 10.11.1683 
 | Туған жері         = [[Ганновер]]
 | Қайтыс болған күні   = 25.10.1760
 | Қайтыс болған жері   = Лондон, [[Ұлыбритания Патшалығы]]
 | Жерленді             = [[Вестминстерлік аббаттық]]
 | Династия             = [[Ганноверлер династиясы]]
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = [[I Георг (Ұлыбритания патшасы)|I Георг]]
 | Анасы                = [[София Доротея Брауншвейг-Целль]]
 | Жұбайы               = [[Каролина Бранденбург-Ансбах]]
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              =Category:George II of Great Britain 
}}
{{мағына|II Георг}}
'''II Георг Ганноверлік''' ('''Георг Август'''), ({{lang-en|George II}}, {{lang-de|Georg II.}}; {{Туғанкүні|10|11|1683}} — {{Қайтысболғанкүні|25|10|1760}}) — [[Ұлыбритания]] және [[Ирландия]] патшасы, [[Ганновер]] [[курфюрст]]і және [[1727 жыл]] [[11 маусым]]ынан бастап [[Брауншвейг-Люнебург]] герцогі, [[I Георг (Ұлыбритания патшасы)|I Георгтің]] ұлы. Патшалықтан тыс жерде дүниеге келген соңғы патша.
== Балалық шағы ==
[[Сурет:Sophie Dorothea Prinzessin von Ahlden.jpg|200px|нобай|солға|Георгтің анасы және қарындасы]]
Георг [[Германия]] [[Ганновер]]інде дүниеге келген, әкесі — [[I Георг (Ұлыбритания патшасы)|I Георг Людвиг, Брауншвейг-Люнебург курпринці]] (кейін I Георг). Георгтің ата-анасы бір-бірінің көзіне шөп салған, сондықтан [[1694 жыл]]ы София күйеуін тастап кетті деген себеппен екеуі ажырасады&lt;ref&gt;Van der Kiste, p. 6.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Black, George II, pp. 35-36; Thompson, p. 19; Van der Kiste, p. 7.&lt;/ref&gt;.

Төрт жасына дейін Георг тек [[француз тілі]]нде сөйледі, ал бұдан кейін оның ұстаздарының бірі, яғни, Иоганн Хильмар Гольштейн&lt;ref&gt;Thompson, p. 16.&lt;/ref&gt;  оған [[неміс тіл]]ін үйретеді. Француз және неміс тілдерінен бөлек ол ағылшын және итальян тілдерінен қосымша сабақ алған&lt;ref&gt;Trench, p. 7; Van der Kiste, p. 9.&lt;/ref&gt;.

Георгтің шөбере апасы, яғни [[Анна (Ұлыбритания патшайымы)|Анна патшайым]], Англия, Шотландия және Ирландия тағына [[1702 жыл]]ы отырады. Патшайымның мұргерлері болмағандықтан, 1701 жылғы тақ мұрагерлері туралы акт негізінде ағылшын парламенті Аннаның қандас туысқандарының ішінен [[протестантизм]] дінін ғибадат ететін туысын таңдау қажет болды. Ағылшын парламентінің таңдауы Георгтің әжесіне және оның ұрпақтарына түседі. Георг тақ мұрагері ретінде тізімде әжесі мен әкеінен кейін 3 орында тұрды&lt;ref&gt;[http://www.legislation.gov.uk/aep/Ann/6/11/contents Union with Scotland Act 1706] and [http://www.legislation.gov.uk/aosp/1707/7/contents Union with England Act 1707], The National Archives.&lt;/ref&gt;.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер|4}}

== Әдебиет ==
* {{ВТ-ЭСБЕ|II Георг, ағылшын патшасы}}
* Ashley, Mike (1998) ''The Mammoth Book of British Kings and Queens''. London: Robinson. ISBN 1-84119-096-9
* Best, Nicholas (1995) ''The Kings and Queens of England''. London: Weidenfeld &amp; Nicolson. ISBN 0-297-83487-8
* Black, Jeremy (2001) ''Walpole in Power''. Stroud, Gloucestershire: Sutton Publishing. ISBN 0-7509-2523-X
* Black, Jeremy (2007) ''George II: Puppet of the Politicians?'' Exeter: University of Exeter Press. ISBN 978-0-85989-807-2
* Cannon, John (2004) [http://www.oxforddnb.com/view/article/10539 «George II (1683—1760)»], ''Oxford Dictionary of National Biography'', Oxford University Press, retrieved 16 тамыз 2011 {{doi|10.1093/ref:odnb/10539}}
* Haag, Eugène; Haag, Émile; Bordier, Henri Léonard (1877) ''La France Protestante''. Paris: Sandoz et Fischbacher {{fr icon}} [http://www.archive.org/details/lafranceprotesta05haaguoft online edition]
* Kilburn, Matthew (2004) [http://www.oxforddnb.com/view/article/28579 «Wallmoden, Amalie Sophie Marianne von, suo jure countess of Yarmouth (1704—1765)»], ''Oxford Dictionary of National Biography'', Oxford University Press, retrieved 30 қараша 2012 {{doi|10.1093/ref:odnb/28579}}
* Pinches, John Harvey; Pinches, Rosemary (1974) ''The Royal Heraldry of England''. Slough, Buckinghamshire: Hollen Street Press. ISBN 0-900455-25-X
* Thompson, Andrew C. (2011) ''George II: King and Elector''. New Haven and London: Yale University Press. ISBN 978-0-300-11892-6
* Trench, Charles Chevenix (1975) ''George II''. London: Allen Lane. ISBN 0-7139-0481-X
* Van der Kiste, John (1997) ''George II and Queen Caroline''. Stroud, Gloucestershire: Sutton Publishing. ISBN 0-7509-1321-5
* Weir, Alison (1996) ''Britain’s Royal Families: The Complete Genealogy''. London: Random House. ISBN 0-7126-7448-9

{{Ұлыбритания монархтары}}

[[Санат:Ганноверлер]]</text>
      <sha1>p2a8sfqai480hhnui3738zyerj0dtca</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621249</id>
      <parentid>3621248</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:46:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8768" sha1="cks796taapg7ta8zmxbt99iqjbomzt9" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = II Георг
 | Шынайы есімі         =  George II
 | Суреті               = George II by Thomas Hudson.jpg
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = Coat of Arms of Great Britain (1714-1801).svg
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Ұлыбритания]]ның 3-[[Британ монархтарының тізімі|патшасы]]
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = Union flag 1606 (Kings Colors).svg
 | Ту2                   =Flag of Hanover (1692).svg
 | Басқара бастады      = [[11 маусым]] [[1727]] 
 | Басқаруын аяқтады    =  [[25 қазан]] [[1760]] 
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[I Георг (Ұлыбритания патшасы)|I Георг]]
 | Ізбасары             =  [[III Георг (Ұлыбритания патшасы)|III Георг]]
 | Тәж кигізу жорасы    =  [[11 қазан]] [[1727]] 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Азаматтығы      = {{ту|Ұлыбритания}}
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   =
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     =  
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Протестантизм]]
 | Туған күні         = 10.11.1683 
 | Туған жері         = [[Ганновер]]
 | Қайтыс болған күні   = 25.10.1760
 | Қайтыс болған жері   = Лондон, [[Ұлыбритания Патшалығы]]
 | Жерленді             = [[Вестминстерлік аббаттық]]
 | Династия             = [[Ганноверлер династиясы]]
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = [[I Георг (Ұлыбритания патшасы)|I Георг]]
 | Анасы                = [[София Доротея Брауншвейг-Целль]]
 | Жұбайы               = [[Каролина Бранденбург-Ансбах]]
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              =Category:George II of Great Britain 
}}
{{мағына|II Георг}}
'''II Георг Ганноверлік''' ('''Георг Август'''), ({{lang-en|George II}}, {{lang-de|Georg II.}}; {{Туғанкүні|10|11|1683}} — {{Қайтысболғанкүні|25|10|1760}}) — [[Ұлыбритания]] және [[Ирландия]] патшасы, [[Ганновер]] [[курфюрст]]і және [[1727 жыл]] [[11 маусым]]ынан бастап [[Брауншвейг-Люнебург]] герцогі, [[I Георг (Ұлыбритания патшасы)|I Георгтің]] ұлы. Патшалықтан тыс жерде дүниеге келген соңғы патша.
== Балалық шағы ==
[[Сурет:Sophie Dorothea Prinzessin von Ahlden.jpg|200px|нобай|солға|Георгтің анасы және қарындасы]]
Георг [[Германия]] [[Ганновер]]інде дүниеге келген, әкесі — [[I Георг (Ұлыбритания патшасы)|I Георг Людвиг, Брауншвейг-Люнебург курпринці]] (кейін I Георг). Георгтің ата-анасы бір-бірінің көзіне шөп салған, сондықтан [[1694 жыл]]ы София күйеуін тастап кетті деген себеппен екеуі ажырасады&lt;ref&gt;Van der Kiste, p. 6.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Black, George II, pp. 35-36; Thompson, p. 19; Van der Kiste, p. 7.&lt;/ref&gt;.

Төрт жасына дейін Георг тек [[француз тілі]]нде сөйледі, ал бұдан кейін оның ұстаздарының бірі, яғни, Иоганн Хильмар Гольштейн&lt;ref&gt;Thompson, p. 16.&lt;/ref&gt;  оған [[неміс тіл]]ін үйретеді. Француз және неміс тілдерінен бөлек ол ағылшын және итальян тілдерінен қосымша сабақ алған&lt;ref&gt;Trench, p. 7; Van der Kiste, p. 9.&lt;/ref&gt;.

Георгтің шөбере апасы, яғни [[Анна (Ұлыбритания патшайымы)|Анна патшайым]], Англия, Шотландия және Ирландия тағына [[1702 жыл]]ы отырады. Патшайымның мұргерлері болмағандықтан, 1701 жылғы тақ мұрагерлері туралы акт негізінде ағылшын парламенті Аннаның қандас туысқандарының ішінен [[протестантизм]] дінін ғибадат ететін туысын таңдау қажет болды. Ағылшын парламентінің таңдауы Георгтің әжесіне және оның ұрпақтарына түседі. Георг тақ мұрагері ретінде тізімде әжесі мен әкеінен кейін 3 орында тұрды&lt;ref&gt;[http://www.legislation.gov.uk/aep/Ann/6/11/contents Union with Scotland Act 1706] and [http://www.legislation.gov.uk/aosp/1707/7/contents Union with England Act 1707], The National Archives.&lt;/ref&gt;.

== Әдебиет ==
* {{ВТ-ЭСБЕ|II Георг, ағылшын патшасы}}
* Ashley, Mike (1998) ''The Mammoth Book of British Kings and Queens''. London: Robinson. ISBN 1-84119-096-9
* Best, Nicholas (1995) ''The Kings and Queens of England''. London: Weidenfeld &amp; Nicolson. ISBN 0-297-83487-8
* Black, Jeremy (2001) ''Walpole in Power''. Stroud, Gloucestershire: Sutton Publishing. ISBN 0-7509-2523-X
* Black, Jeremy (2007) ''George II: Puppet of the Politicians?'' Exeter: University of Exeter Press. ISBN 978-0-85989-807-2
* Cannon, John (2004) [http://www.oxforddnb.com/view/article/10539 «George II (1683—1760)»], ''Oxford Dictionary of National Biography'', Oxford University Press, retrieved 16 тамыз 2011 {{doi|10.1093/ref:odnb/10539}}
* Haag, Eugène; Haag, Émile; Bordier, Henri Léonard (1877) ''La France Protestante''. Paris: Sandoz et Fischbacher {{fr icon}} [http://www.archive.org/details/lafranceprotesta05haaguoft online edition]
* Kilburn, Matthew (2004) [http://www.oxforddnb.com/view/article/28579 «Wallmoden, Amalie Sophie Marianne von, suo jure countess of Yarmouth (1704—1765)»], ''Oxford Dictionary of National Biography'', Oxford University Press, retrieved 30 қараша 2012 {{doi|10.1093/ref:odnb/28579}}
* Pinches, John Harvey; Pinches, Rosemary (1974) ''The Royal Heraldry of England''. Slough, Buckinghamshire: Hollen Street Press. ISBN 0-900455-25-X
* Thompson, Andrew C. (2011) ''George II: King and Elector''. New Haven and London: Yale University Press. ISBN 978-0-300-11892-6
* Trench, Charles Chevenix (1975) ''George II''. London: Allen Lane. ISBN 0-7139-0481-X
* Van der Kiste, John (1997) ''George II and Queen Caroline''. Stroud, Gloucestershire: Sutton Publishing. ISBN 0-7509-1321-5
* Weir, Alison (1996) ''Britain’s Royal Families: The Complete Genealogy''. London: Random House. ISBN 0-7126-7448-9

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер|4}}
{{Ұлыбритания монархтары}}

[[Санат:Ганноверлер]]</text>
      <sha1>cks796taapg7ta8zmxbt99iqjbomzt9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Жаңалықтар/Техникалық</title>
    <ns>4</ns>
    <id>554792</id>
    <revision>
      <id>3621180</id>
      <parentid>3618003</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:04:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>28897</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tech News: 2026-26 */ жаңа бөлім</comment>
      <origin>3621180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="136644" sha1="f5vx2bqmplkf6dvs3th4v31kmbv7fmh" xml:space="preserve">{{Мұрағат|2014 жылғы техникалық жаңалықтар|2015 жылғы техникалық жаңалықтар|2016 жылғы техникалық жаңалықтар|2017 жылғы техникалық жаңалықтар|2018 жылғы техникалық жаңалықтар|2019 жылғы техникалық жаңалықтар|2020 жылғы техникалық жаңалықтар|2021 жылғы техникалық жаңалықтар|2022 жылғы техникалық жаңалықтар|2023 жылғы техникалық жаңалықтар|2024 жылғы техникалық жаңалықтар|2025 жылғы техникалық жаңалықтар|2026 жылғы техникалық жаңалықтар}}

{{Жинақталған мазмұн|20|400}}

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''Updates for editors'''
* As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596]
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support &quot;map&quot; as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:32, 2026 ж. қаңтардың 13 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29907192 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] 
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114]

'''Updates for technical contributors'''
* As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: &lt;code dir=ltr&gt;https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/&lt;/code&gt;) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]!
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:29, 2026 ж. қаңтардың 20 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29943403 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February.
* All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project.
* Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the &quot;prevent this user from editing their own talk page&quot; is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385]

'''Updates for technical contributors'''
* A new AbuseFilter variable, &lt;code&gt;account_type&lt;/code&gt;, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the &lt;code&gt;createaccount&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;autocreateaccount&lt;/code&gt; actions. As part of this change, the variable &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; has been renamed to &lt;code&gt;account_name&lt;/code&gt;, and &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049]
* Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;upload.wikimedia.org/…&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 02:16, 2026 ж. қаңтардың 27 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29969530 тізімін пайдаланып User:UOzurumba (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The &quot;{{int:pageinfo-toolboxlink}}&quot; feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669]

'''Updates for technical contributors'''
* There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389]
* The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]]

'''Weekly highlight'''
* Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:43, 2026 ж. ақпанның 2 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30000986 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors.
* A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] 
* When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458]
* The automatic &quot;magic links&quot; for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;{{#isbn}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604]
* Two new wikis have been created: 
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|&lt;code&gt;w:kaj:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|&lt;code&gt;w:ppl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. 

'''Updates for technical contributors'''
* A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 04:29, 2026 ж. ақпанның 10 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30026671 тізімін пайдаланып User:Quiddity (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237]

'''Updates for editors'''
* The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval]
* The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias.
* Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;#siteNotice { display: none; }&lt;/code&gt; to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the &quot;view new changes since…&quot; button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339]

'''Updates for technical contributors'''
* New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:16, 2026 ж. ақпанның 17 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30086330 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html]
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764]
* Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new &quot;Edit full page&quot; button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112]
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered &quot;beta&quot; on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:skin-theme-description&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag&lt;/code&gt; to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta.
* The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], &lt;code dir=ltr&gt;ext.globalwatchlist.rebuild&lt;/code&gt;, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:03, 2026 ж. ақпанның 24 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30119102 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki.

'''Updates for editors'''
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&amp;filter=&amp;optional=1&amp;action=translate help to localize] this and related features.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912]
* Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807]
* Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no &lt;code dir=ltr&gt;uselang=&lt;/code&gt; URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111]
* The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily.
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust &amp; Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807]

'''Updates for technical contributors'''
* To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696]
* The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views.
* The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users.
* [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:51, 2026 ж. наурыздың 2 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30137798 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.
* Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]).

'''Updates for editors'''
* Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118]
* Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793]

'''Updates for technical contributors'''
* API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests].
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:52, 2026 ж. наурыздың 9 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30213008 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055]
* On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016]
* Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]].
* Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263]
'''Updates for technical contributors'''
* A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874]
* Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror&lt;/code&gt; or &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.lib&lt;/code&gt; modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.switch&lt;/code&gt; hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720]
* The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:35, 2026 ж. наурыздың 17 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30260505 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|&quot;Log in with passkey&quot; button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step.
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647]
* The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823]
* Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia.

'''Updates for technical contributors'''
* Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&amp;oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127]

* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]]

'''In depth'''
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:50, 2026 ж. наурыздың 23 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30268305 тізімін пайдаланып User:UOzurumba (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]].

'''Updates for editors'''
* The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]].
* The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap &quot;Edit&quot;. This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:25, 2026 ж. наурыздың 31 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30329462 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''

* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]].
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304]
* All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]].
* The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;format=php&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538]
* The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example &quot;WP&quot; for the &quot;Project&quot; (&quot;Wikipedia&quot;) namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:18, 2026 ж. сәуірдің 6 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30362761 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature.
'''Updates for editors'''
* On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294]
* The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=query&amp;meta=notifications&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991]
* Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:18, 2026 ж. сәуірдің 13 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30380527 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest &quot;Liquid Glass&quot; visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias.
* An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]].
* On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857]

'''Updates for technical contributors'''
* As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The &lt;code&gt;mirrors.wikimedia.org&lt;/code&gt; service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707]
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; directly, please update them to use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;file&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;filerevision&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741]
* Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&amp;title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]].
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:59, 2026 ж. сәуірдің 20 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30432763 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484]
* All Wikipedia users with new accounts and those who activated the &quot;automatically enable most beta features&quot; option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676]

'''Updates for technical contributors'''
* As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:05, 2026 ж. сәуірдің 27 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30458046 тізімін пайдаланып User:UOzurumba (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available.
'''Updates for editors'''
* The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]].
* The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909]
* From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the &quot;Translate to English&quot; dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] 
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as &quot;changes 3&quot; instead of &quot;3 changes&quot; in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091]
'''Updates for technical contributors'''
* The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:42, 2026 ж. мамырдың 5 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30498077 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward.

'''Updates for editors'''
* The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks.
* The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mediawiki.ui.input&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:20, 2026 ж. мамырдың 12 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30524429 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]].

'''Updates for editors'''
* An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions.
* To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the &quot;Tools &gt; Action&quot; menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008]
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]]

'''In depth'''

* On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]].
* The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for &quot;Who Wrote That&quot; and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:21, 2026 ж. мамырдың 19 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30539262 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] 

'''Updates for editors'''
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis.
* After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723]

'''Updates for technical contributors'''
* The legacy CSS classes &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; have been replaced with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 02:51, 2026 ж. мамырдың 26 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30584502 тізімін пайдаланып User:Quiddity (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month.
* The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed &quot;Community&quot; tab and a personalized &quot;For You&quot; tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 02:08, 2026 ж. маусымның 2 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30613639 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/&quot;Which came first?&quot; Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's &quot;On This Day&quot; content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]].
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-cite&amp;language=en&amp;action_source=search&amp;filter=%21translated&amp;optional=1&amp;action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__HIDDENCAT__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171]

'''Updates for technical contributors'''
* The function signature for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Script maintainers are encouraged to review existing uses of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945]
* '''Community Wishlist discussion''': Product &amp; Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 02:29, 2026 ж. маусымның 9 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30650573 тізімін пайдаланып User:STei (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use &lt;code&gt;class=notpageimage&lt;/code&gt; excluding it from thumbnail previews, or &lt;code&gt;class=noviewer&lt;/code&gt; excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. 
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class=&quot;wikitable&quot;|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding &lt;code dir=ltr&gt;data-sort-order=&quot;desc&quot;&lt;/code&gt; to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page.
* Wikis that wish to replace the &quot;indefinitely&quot; button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change.
* The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited.
* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server].
* The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4).
* Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:48, 2026 ж. маусымның 15 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30689604 тізімін пайдаланып User:UOzurumba (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration.

'''Updates for editors'''
* The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902]
* Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting next week, abuse filters that are set to &quot;require CAPTCHA verification&quot; will begin to also affect users with the &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595]
* Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&amp;title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox].
* The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:04, 2026 ж. маусымның 23 (+05)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30722494 тізімін пайдаланып User:Trizek (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --&gt;</text>
      <sha1>f5vx2bqmplkf6dvs3th4v31kmbv7fmh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ново-Троицкое (Шығыс Қазақстан облысы)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>555618</id>
    <revision>
      <id>3621381</id>
      <parentid>3497741</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T04:04:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MuratbekErkebulan</username>
        <id>162992</id>
      </contributor>
      <origin>3621381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3720" sha1="5yvyq2pajxxcuaaco018hdgccnhds0h" xml:space="preserve">{{Елді мекен-Қазақстан 
|статусы                 =  Ауыл
|атауы                 =Ново-Троицкое
|сурет               =   
|әкімшілік күйі          =   
|елтаңба                 = 
|ту                      =  
|елтаңба сипаттамасы     = 
|ту сипаттамасы          = 
|елтаңба ені             = 
|ту ені                  =   
   |lat_deg =49 |lat_min =49|lat_sec = 46
   |lon_deg =82|lon_min =53|lon_sec =25
   |CoordAddon             = type:city(1226000)_region:KZ
   |CoordScale             =
|ел картасы              = 
|облыс картасы           = 
|аудан картасы           = 
|ел картасының өлшемi    = 
|облыс картасының өлшемi = 
|аудан картасының өлшемi = 
|облысы                  =Шығыс Қазақстан облысы
|кестедегі облыс         =Шығыс Қазақстан облысы
|ауданы                  =     Өскемен қалалық әкімдігі 
|кестедегі аудан         = Өскемен 
|мекен түрі              = 
|мекені                  = 
|ішкі бөлінісі           = 
|әкімі                   = 
|құрылған уақыты         =  
|алғашқы дерек           = 
|бұрынғы атаулары        =  
|статус алуы               = 
|жер аумағы                  = 
|климаты                 = 
  |тұрғыны                = {{құлдырау}}365
  |санақ жылы             = [[2021 жыл|2021]]
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
|телефон коды            = 
|пошта индексі           = 
|пошта индекстері        = 
|ортаққордағы санаты     = 
|сайты                   =
|сайт тілі               =
}}
{{мағына|Новотроицкое}}
'''Ново-Троицкое''' — [[Шығыс Қазақстан облысы]] [[Өскемен қалалық әкімдігі]]не қарасты ауыл.

== Географиялық орны ==
[[Өскемен]] қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 27 км-дей, [[Ертіс]] өзенінің сол жақ жағалау бойында орналасқан.

== Халқы ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Саны (1999, 2009, 2021)&lt;ref name=&quot;source122&quot;&gt;[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]&lt;/ref&gt;
|-
!1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен
|-
||474||{{құлдырау}}444 ||{{құлдырау}}365 ||82,2 ||219 ||{{құлдырау}}187 ||85,4 ||225 ||{{құлдырау}}178 ||79,1
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Өскемен қалалық әкімдігі елді мекендері}}

[[Санат:Өскемен қалалық әкімдігі елді мекендері]]</text>
      <sha1>5yvyq2pajxxcuaaco018hdgccnhds0h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корея Республикасының Ұлттық жиналысы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>556270</id>
    <revision>
      <id>3621245</id>
      <parentid>3478056</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:45:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5754" sha1="itukzuon39gn5euhndjpeev7is16x47" xml:space="preserve">'''Корея Республикасының Ұлттық жиналысы''' ({{lang|ko|국회}} &lt;small&gt;(''Кукхве'')&lt;/small&gt;) — [[Корея Республикасы|Корея Республикасының]] бірпалаталы, 300-орынды ұлттық [[заң шығарушы билік]] органы ([[парламент]]).

Соңғы парламент сайлауы 2012 жылы 11 сәуірде өткізілді. Парламенттегі 246 бір мандатты аумақтар бойынша сайланады, ал қалған 54 орынды сайлау нәтижесі бойынша партиялық тізім бойынша пропорционалды түрде бөледі. Парламент мүшелері 4-жылдық мерзімге сайланады.

== Тарихы ==

== Құрылымы==
=== Төраға ===
[[Корея Республикасы Конституциясы|Конституция]] бойынша парламенттке Төраға мен оның екі орынбасары төрағалық етеді. Олар заң шығару процессіне басшылық етеді. Төраға мен оның орынбасарлары Ұлттық Жиналыс мүшелерінің құпия сайлау нәтижесінде 2 жыл мерзімге сайланады. Төрағаны сайлау оның партиялық мүшелігіне байланысты емес, сонымен қатар Төраға мен оның орынбасарлары бір уақытта министр бола алмайды.

=== Парламенттік фракциялар ===
Ұлттық Жиналыста 20-дан аса өкілі бар партиялар кіші партияларға қарағанда ерекше құқықтарға ие: олар парламенттік фракциялар құра алады.&lt;ref name=&quot;Фракицялар&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.ved.gov.ru/exportcountries/kr/about_kr/review_kr/ | title=Южная Корея. Информация о стране {{ref-ru}} | publisher=[[Ресей Федерациясын Экономикалық даму министрлігі]] | author=Портал внешнеэкономической информации}}&lt;/ref&gt; Фракциялар көбірек мемлекеттік қаржыландыруға ие және елдің заң шығарушы билігі — Ұлттық Жиналыстың күн тәртібін алға қоятын ел басшыларының кездесулерінде, жиналыстарда отыра алады.

=== Сайлау ===
1988 жылы наурызда жарияланған Сайлау заңына сәйкес, Ұлттық Жиналыс сайлауы әр 4 жыл сайын болады және Жиналыста кемінде 200 мүше бола алады. Жиналыс мүшелірінің көп бөлігі жергілікті мандат бойынша сайланады, ал қалған орындар ұлттық деңгейде өткізілген сайлау нәтижесі бойынша пропорционалды түрде партиялар ұсынған тізіммен сайланады. 2012 жылы өткізілген сайлау нәтижесінде Жиналыстың 246 мүшесі мажоритарлық жүйе бойынша бір орынды сайлау аймақтарынан, ал 54 мүше партиялар тізімі бойынша сайланды.
Жиналыспен салыстырғанда Президент сайлауы әр 5 жыл сайын өткізіліп тұрады, сол себеті билік азшылық жағдайда қалып отыртын жағдайлар болып тұрады.

== Қызметі ==
Ұлттық Жиналыс заңдар мен мемлекеттік бюджетті, халықаралық келісімдерді бекітеді, президенттік министрлер орындарын ұсынған адамдарын бекітеді (немесе бекітпейді). Сонымен қатар Жиналыс соғыс ашу құқығына ие.&lt;ref name=&quot;Корея мемлекеттік құрылымы&quot;&gt;{{cite web | url=http://guide.travel.ru/south_korea/5476.html | title=Государственная структура Кореи {{ref-ru}} | publisher=Travel.ru | date=15.07.2002 | author=А. Ланьков}}&lt;/ref&gt;

Жиналыстың жаңа сессия жыл сайын 1 қыркүйекте басталады және 100 күнге жалғасады (желтоқсанға дейін). Егер қажет болса, сессия жұмысы қосымша тағы бір айға ұзартылады.

=== Заң шығару процессі ===
Заң жобасын Төрағаға ұсыну үшін заң шығарушы оған кемінде 10 Жиналыс мүшелерінің қолы керек. Заң жобасының дұрыстығын және тіл тазалығын тексеру үшін ол арнайы комитеттің тексеруінен өткізіледі. Одан кейін заң Жиналыс тарапынан қабылдануы немесе қабылданбауы мүмкін.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* [http://countrystudies.us/south-korea/ АҚШ Конгрессі Кітапханасының Country Studies жобасы] {{ref-en}}

{{Корея Республикасы тақырыптарда}}

[[Санат:Оңтүстік Корея]]</text>
      <sha1>itukzuon39gn5euhndjpeev7is16x47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ким Со Хён</title>
    <ns>0</ns>
    <id>556842</id>
    <revision>
      <id>3621461</id>
      <parentid>3287231</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:16:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayazhan10</username>
        <id>180289</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Актрисалар|Актрисалар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6447" sha1="7vz2zyixacy1isz7yxu8vtltfd321nt" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
{{Кинематограф
  |есімі                  =Ким Со Хён
  |шынайы есімі           = 김소현
  |сурет                  =Kim So-hyun.jpg
  |сурет ені              =
  |сурет атауы            =
  |туған кездегі есімі  =Ким Со Хён
  |туған күні           =4.06.1999
  |туған жері           =[[Аустралия]]
  |қайтыс болған күні     =
  |қайтыс болған жері     =
  |мамандығы              =[[актриса]], [[модель]]
  |азаматтығы             = {{flagicon|Korea}} [[Корея]]
  |белсенді жылдары       =[[2006]] — &lt;small&gt;қазіргі уақытқа шейін&lt;small&gt; 
  |бағыты                 =
  |киностудия             =
  |марапаттары            =
}}

'''Ким Со Хен''' ([[Корей тілі|кор.]] ''김소현'') — Оңтүстік Кореяның [[Актриса|актрисасы]] және [[модель]].

== Өмірбаяны ==
1999 жылдың 4 маусымында [[Аустралия]]да дүниеге келген. 2003 жылы оның отбасы [[Оңтүстік Корея]]ға көшіп келді. Анасы Ли Ма Ри - театр актрисасы, әкесі Ким Ву Мин - бизнесмен. Со Хен актерлық мансабын 7 жасында бастады. Үлкен атақты «Айдың құшағындағы күн» және «Мен сені сағынамын» тарихи [[дорама]]лары арқылы иеленді.

Актрисаның бойы 166 см болып табылады.

== Жеке өмірі ==
Әлі жас болғандықтан, қарым-қатынаста болып көрген жоқ. 

== Дорамалар ==
* The Tale of Nokdu / Сказка о Нок Ду / Нок Ду жайлы Ертегі ([[2019 жыл]])
* Love signal/Любовный сигнал / Махаббат Сигналы ([[2019 жыл]])
* Radio Romance / Радио Романтика (KBS, [[2018 жыл]])
* While are you sleeping / Пока ты спишь / Сен ұйықтап жатқанда (SBS, [[2017 жыл]])
* The Evperor: Owner of the Mask / Правитель: хозяин маски / Билеуші: Бетперде Иесі (MBS, [[2017 жыл]])
* Guardian: The Lonely and Great God / Гоблин(Токкэби) (tvN, [[2016]]-[[2017]])
* Let's Fight Ghost / Давай сразимся, призрак! / Күресейік, елес! (tvN, [[2016 жыл]])
* Nightmare Teacher / Кошмарный учитель / Сұмдық мұғалім (Naver TV Cast, [[2016 жыл]])
* Page Turner / Листмейстер (KBS2, [[2016 жыл]])
* Who Are You: School 2015 (KBS2, [[2015 жыл|2015]])
* The Girl Who Can See Smells / Девушка, которая видит запахи / Иістерді көре алатын қыз (SBS, [[2015 жыл|2015]])
* Cry differently (KBS2, [[2014 жыл|2014]])
* Reset / Перезагрузка / Қайта жүктеу (OCN, [[2014 жыл|2014]])
* Triangle / Треугольник / Үшбұрыш (MBC, [[2014 жыл|2014]])
* The Suspicious Housekeeper / Странная экономка / Оғаш экономика (SBS, [[2013 жыл|2013]])
* I Hear Your Voice / Я слышу твой голос / Мен сенің дауысынды естимін (SBS, [[2013 жыл|2013]])
* Birth Secret / Тайна рождения / Туылу  құпиясы (SBS, [[2013 жыл|2013]])
* IRIS 2 / Айрис 2 (KBS2, [[2013 жыл|2013]])
* I Miss You / Я скучаю по тебе / Мен сені сағынамын (MBC, [[2012 жыл|2012]])
* Reckless Family (MBC Every1, [[2012 жыл|2012]])
* My Boy / Мой мальчик / Менің балам (Tooniverse, [[2012 жыл|2012]])
* Love Again (JTBC, [[2012 жыл|2012]])
* Rooftop Prince / Принц с чердака / Шатырдағы ханзада (SBS, [[2012 жыл|2012]])
* The Moon That Embraces the Sun / Солнце в объятиях луны / Айдың құшағындағы күн (MBC, [[2012 жыл|2012]])
* Padam Padam / Падам-падам… Стук их сердец / Падам-падам… Олардың жүректеріндегі дүрсіл (JTBC, [[2012 жыл|2011—2012]])
* The Thorn Birds / Поющие в терновнике / Тікенді бұтадағы әншілер (KBS2, [[2011 жыл|2011]])
* The Duo/Дуэт (MBC, [[2011 жыл|2011]])
* King of Baking, Kim Tak Goo / Король выпечки, Ким Так Гу / Дайындаудың патшасы, Ким Так Гу (KBS2, [[2010 жыл|2010]])
* Birth Of A Rich Man/Рождение богача / Байдың туылуы (KBS2, [[2010 жыл|2010]])
* Loving You a Thousand Times / Вечная любовь / Мәңгілік махаббат (SBS, [[2009 жыл|2009—2010]])
* Children of Heaven (SBS, [[2009 жыл|2009]])
* Ja Myung Go / Принцесса Чжа Мён Го / Чжа Мён Го ханшайым (SBS, [[2009 жыл|2009]])
* Wife and Woman (KBS2, [[2009 жыл|2009]])
* Hometown Legends / Легенды родного города / Туған қаланың аңыздары (KBS2 , [[2008 жыл|2008]])
* Que Sera, Sera / Что будет, то будет / Не болса, сол болады (MBC, [[2007 жыл|2007]])
* Blissful Woman (KBS2, [[2007 жыл|2007]])
* Drama City «Ten Minute, Minor» (KBS2, [[2006 жыл|2006]])

== Фильмдері ==
* Princess Deokhye / Принцесса Док Хе / Ханшайым Док Хе ([[2016 жыл]])
* Чистая любовь / Таза Махаббат ([[2016 жыл|2016]])
* Killer Toon/Комикс Убийцы / Қанішердің күнделігі ([[2013 жыл|2013]])
* I Am a King/Я король / Мен патшамын ([[2012 жыл|2012]])
* Sin of a Family / Семейное проклятье / Отбасылық қарғыс ([[2011 жыл|2011]])
* Man of Vendetta / Сломленный / Беті қайтқан адам [[2010 жыл|(2010]])
* Spy Papa ([[2009 жыл|2009]])
* My Name is Pity ([[2008 жыл|2008]])

[[Санат:Актрисалар]]</text>
      <sha1>7vz2zyixacy1isz7yxu8vtltfd321nt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ли Ён Э</title>
    <ns>0</ns>
    <id>557130</id>
    <revision>
      <id>3621500</id>
      <parentid>3570675</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:59:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayazhan10</username>
        <id>180289</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Актрисалар|Актрисалар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6526" sha1="rycry870az09mi0ndqwaoxnl32re8f7" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
{{Кинематограф
  |есімі                  = Ли Ён Э 
  |шынайы есімі           = 
  |сурет                  = LeeYoungAe 2006.3.18-2.jpg
  |сурет ені              =
  |сурет атауы            =
  |туылған кездегі есімі  = Ли Ён Э
  |туған күні           = 31.01.1971
  |туған жері           = {{туғанжері|Сеул|Сеулде}}, Оңтүстік Корея
  |қайтыс болған күні     =
  |қайтыс болған жері     =
  |мамандығы              = актриса, модель
  |азаматтығы             = Корей
  |белсенді жылдары       =
  |бағыты                 =
  |киностудия             =
  |марапаттары            =
  |imdb_id                = 
  |сайты                  =
|туған күні=31.01.1971}}
'''Ли Ён Э''' ([[Корея|кор]]. 이영애; [[31 қаңтар]] [[1971 жыл|1971 жылы]], [[Сеул]], [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]] ) — оңтүстік кореялық актриса және модель. «[[Кек ханымына аяушылық]]&lt;nowiki/&gt;» (2005), «Бірлескен қауіпсіздік аймағы» (2000), «Бір жолы көктемде» (2001), жәнеде «Сарай маржаны» (2003—2004) телесериалында басты рөлді ойнады . «Кек ханымына аяушылық» филмінен  «Көк айдаһар» примеясында, үздік акриса болып марапатталды.

== Өмірбаяны ==
Ли телевизия, жарнама , сериалдарда түсіп өзінің карьерасын бастады. [[2000 жыл|2000 жылы]] әскери тергеуші рөлінде «Бірлескен қауіпсіздік аймағы»  фильмінде, Пака Чхан Ука болып ойнады. Ли мен бірге Ли Бён Хон және  Сон Кан Хо осы фильмде түсті. [[2003 жыл|2003 жылы]] актриса және Ю Чжи Тэ «Бір жолы көктемде» мелодрамасында түсті. Осы рөл үшін Ли Пусан акдемиясынан, үздік актриса атауымен марапатталды.  

[[2004 жыл|2004 жылы]] Ли  «Жемчужина дворца» деген атақты телесериалда түсті. Бұл телесериалды 3 миллиард адам көрді. [[2005 жыл|2005 жылдың]] соңында, Гонконгтың жартысы драманың соңғы эпизодын көрді, түнде болып жатқанына қарамай. 

[[2005 жыл|2005 жылы]] Венециандық кинофестивальда Пака Чхан Ука — «Кек ханымына аяушылық» трилогиясының соңғы эпизоды шықты. [[2006 жыл|2006 жылы]] Ли [[56-ыншы Берлин халқыаралық кинофестивалі|56-ыншы Берлин халқыаралық кинофестивалінде]] жюри болды. Ли ең бірінші оңтүстік кореялық актриса осы 56- ыншы Берлин кинофестиваліне жюри болып барған.

== Жеке өмірі ==
[[24 тамыз|24 тамызда]] [[2009 жыл|2009 жылы]] Ли байқатпай Гавайяда үйленді. Ол американдық бизнесмен шығу тегі корей Чон Хо Ёна-ға үйленді. Ал [[2 қыркүйек|2 қыркүйекте]] Кореяға қайтып келді. Ақпанда [[2011 жыл|2011 жылы]] екі жұпта [[Егіз|2 егіз]] – қыз және ұл туылды.  Актриса еркін ағылшын және неміс тілінде сөйлей алады. 

== Фильмография ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Жыл 
!Қазақша атауы
!Нақты атауы
!Рөлі
|-
|1995
|Арман жарысушылар
|''Asphalt Sa-na-yi''
|Кан Дон Хю
|-
|1996
|Рара
|''파파''
|
|-
|1997
|Медициналық ағайындар
|''의가형제''
|Ча Мин Чжо
|-
|1997
|Inshalla
|''인샬라''
|
|-
|1998
|Бірінші сүйісу
|''키스할까요''
|
|-
|2000
|Бірлескен қауіпсіздік аймағы
|''공동경비구역''
|Майор Софи Е. Чан
|-
|2001
|Соңғы сый
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|''선물''
|}
|Пак Чун Ён
|-
|2001
|Бір жолы көктемде
|''봄날은 간다''
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|Ын Су
|}
|-
|2003-2004
|Сарай маржаны
|''대장금''
|Чан Гым
|-
|2005
|Кек ханымына аяушылық 
|''친절한 금자씨''
|Ли Кым Чжа
|-
|2012
|Калифорнияда жасалған
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|''Made in California''
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|Пен Лао
|}
|}

== Марапат және атау ==
•994 SBS Drama Awards — Үздік жаңа актриса 

•1996 MBC Drama Awards — Үздік актриса 

•1997 SBS Drama Awards — Үздік актриса

•1998 SBS Drama Awards — Үздік актриса

•2001 Награда Pusan Film Critics Awards — Үздік актриса«Сочувствие госпоже месть»  рөлі үшін

•2005 Награда Blue Dragon Awards — Үздік актриса «Сочувствие госпоже месть»  рөлі үшін

•2005 Награда на Международном кинофестивале в Каталонии — Үздік актриса «Сочувствие госпоже месть»  рөлі үшін

•2006 Награда PaekSang Arts Awards — Үздік актриса «Сочувствие госпоже месть»  рөлі үшін

•2006 Награда на Cinemanila International Film Festival — Үздік актриса «Сочувствие госпоже месть»  рөлі үшін 

•2006 Номинация Grand Bell Awards — Үздік актриса«Сочувствие госпоже месть»  рөлі үшін

[[Санат:Актрисалар]]</text>
      <sha1>rycry870az09mi0ndqwaoxnl32re8f7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кристен Белл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>558989</id>
    <revision>
      <id>3621520</id>
      <parentid>3608522</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:22:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayazhan10</username>
        <id>180289</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Актрисалар|Актрисалар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6916" sha1="hao4byq8fyxsys1d2953ghhypg51j09" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
{{Кинематограф
  |есімі                  = Кристен Белл
  |шынайы есімі           = Kristen Anne Bell 
  |сурет                  = Kristen Bell 2, 2012.jpg
  |сурет ені              =
  |сурет атауы            =Кристен Белл
  |туған кездегі есімі  = Кристен Энн Белл 
  |туған күні           = 18.07.1980
  |туған жері           = [[Мичиган]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]
  |қайтыс болған күні     =
  |қайтыс болған жері     =
  |мамандығы              =	
[[актриса]]
  |азаматтығы             = [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]
  |белсенді жылдары       = 1992 - қазіргі уақыт
  |бағыты                 =
  |киностудия             =
  |марапаттары            =
  |imdb_id                =
  |сайты                  =
}}

'''Кристен Энн Белл''' [[Ағылшын тілі|(ағыл]]. ''Kristen Anne Bell''; [[18 шілде]] [[1980 жыл|1980]]) – американдық актриса. Көбінесе Веринка Марс аттас сериалындағы рөлімен әйгілі. Ол «Спутник», «Сатурн» сыйының егері.

== Өмірбаяны ==
Кристен Белл [[Детройт|Детройттың]] жанында орналасқан Хинтингтон Вудс, [[Мичиган]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-та]] туылып, өсті. Ол Томм Белл, жаңалықтар бағдарламасының редакторының және Лори Белл, фельдшердің жалғыз баласы. Актрисаға екі жас болған кезде ата-анасы ажырасып кеткен. Оның әкесінің екінші некесінен екі өгей әпкесі бар – Сара және Джоди. 

Төрт жаста оған оның бірінші аты ұнамайтының және оны «Смурфеттаға» ауыстырғысы келетіндігі туралы айтты. Алайда анасы Кристенді екінші атын қолдануға көндірді. Актриса үлкен сыныптарда Энни атын қолданған. 

Актриса Тиш өнер мектебінде музыкалық театрдың өнеріне үйренеді.

== Жеке өмірі ==
[[2013 жыл|2013 жылдың]] [[17 қазан|17 қазанынан]] бастап Кристен Дэкс Шепардтың әйелі. Некенің алдында олар 6 жыл кездескен. Жұбайларда екі қыз бар – Линкольн Белл Шепард және Дельта Белл Шепард. 

== Фильмография ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Жыл
!Атауы (қазақша)
!Атауы (ағылшынша)
!Рөлі
|1998
|Польдің неке
|''Polish Wedding''
|Жасөспірім
|-
|2001
|Тэнг жолдары
|''Pootie Tang''
|Дыбысрежиссердың қызы
|-
|2002
|Мысықтың оралуы
|''The Cat Returns''
|&lt;abbr&gt;Хироми&lt;/abbr&gt;
|-
|2002
|Адамдар өлген
|''People Are Dead''
|Анджеланың құрбысы
|-
|2003
|Қалқан
|''The Shield''
|&lt;abbr&gt;Джессика Хинтел&lt;/abbr&gt;
|-
|2003
|Американдық армандар
|''American Dreams''
|&lt;abbr&gt;Эми Филдинг&lt;/abbr&gt;
|-
|2003
|О'Кифс
|''The O’Keefes''
|Вирджинияның иесі
|-
|2003
|Жесірдің махаббаты
|''Everwood''
|&lt;abbr&gt;Стейси Вилсон&lt;/abbr&gt;
|-
|2003
|Ай жарығының патшасы мен патшайымы
|''The King and Queen of Moonlight Bay''
|Элисон Додж
|-
|2004
|Грейсидің таңдауы
|''Gracie’s Choice''
|Грейси Томпсон
|-
|2004
|Спартандық 
|''Spartan''
|Лаура Ньютон
|-
|2004
|Дэдвуд
|''Deadwood''
|&lt;abbr&gt;Флора Андерсон&lt;/abbr&gt;
|-
|2004—2007
|Вероника Марс
|''Veronica Mars''
|Вероника Марс
|-
|2005
|Киномюзикл
|''Reefer Madness: The Movie Musical''
|Мэри Лейн
|-
|2005
|Тыныш тұңғиық
|''Deepwater''
|Лори
|-
|2005
|Рецепт
|''The Receipt''
|Красотка
|-
|2006
|50 таблеткалар 
|''Fifty Pills''
|Грейси
|-
|2006
|Тамыр бүлкілі
|''Pulse''
|Мэтти Веббер
|-
|2006
|Роман
|''Roman''
|Қыз
|-
|2007—2012
|Өсекші қыз
|''Gossip Girl''
|Өсекші қыз
|-
|2007—2009
|Батырлар
|''Heroes''
|Элль Бишоп
|-
|2007
|Ассасин Скрид
|''Assassin’s Creed''
|&lt;abbr&gt;Люси Стиллман&lt;/abbr&gt;
|-
|2007
|Жалпақ әлем
|''Flatland: The Movie''
|&lt;abbr&gt;Hex&lt;/abbr&gt;
|-
|2008
|Сара Маршалды ұмыту
|''Forgetting Sarah Marshall''
|Сара Маршалл
|-
|2009
|Жанкүйерлер 
|''Fanboys''
|Зоуи
|-
|2009
|Некенің тұтқыдарға махаббат формуласы
|''Couples Retreat''
|Синтия
|-
|2009
|Ассасин Скрид 2
|''Assassin's Creed II''
|&lt;abbr&gt;Люси Стиллман&lt;/abbr&gt;
|-
|2009
|Астро ұлы
|''Astro Boy''
|&lt;abbr&gt;Кора&lt;/abbr&gt;
|-
|2009
|Бұл ажырасу
|''Serious Moonlight''
|Сара
|-
|2009
|Ұяң
|''Sheepish''
|&lt;abbr&gt;Мэрибель&lt;/abbr&gt;
|-
|2010
|Бірде Римде
|''When in Rome''
|Бет Харпер
|-
|2010
|Қайтадан сен
|''You again''
|Марни
|-
|2010
|Ассасин Скрид
|''Assassin's Creed Brotherhood''
|&lt;abbr&gt;Люси Стиллман&lt;/abbr&gt;
|-
|2010
|Бурлеск
|''Burlesque''
|Никки
|-
|2011
|Айғай 4
|''Scream 4''
|Хлоя
|-
|2011
|Робоцып
|''Robot Chicken''
|&lt;abbr&gt;Sara Lee&lt;/abbr&gt;
|-
|2012—2015
|Өтіріктің мекені
|''House of Lies''
|Дженни Ван дер Ховэн
|-
|2012
|Бәрі киттерді жақсы көреді
|''Big Miracle''
|Джил Жерар
|-
|2012
|Махаббата тұрып қалдым. 
|''Stuck in Love''
|Тришиа
|-
|2012
|Movie 43
|''Movie 43''
|Супердевушка
|-
|2012
|Қашу
|''Hit and Run''
|Энни Бин
|-
|2013
|Құтқарушы
|''The Lifeguard''
|Ли
|-
|2013
|Суық жүрек
|''Frozen''
|&lt;abbr&gt;Анна&lt;/abbr&gt;
|-
|2013
|Кейбір қыздар
|''Some Girl(s)''
|Бобби
|-
|2014
|Вероника Марс.
|''Veronica Mars''
|Вероника Марс
|}

== Дереккөздер ==
Орыс уикипедиясынан аударылған.

[[Санат:Актрисалар]]</text>
      <sha1>hao4byq8fyxsys1d2953ghhypg51j09</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621521</id>
      <parentid>3621520</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:22:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayazhan10</username>
        <id>180289</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Сатурн сыйлығының иегерлері|Сатурн сыйлығының иегерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6984" sha1="9prwvoike7yz2jtb94q5osecnaf1b3s" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
{{Кинематограф
  |есімі                  = Кристен Белл
  |шынайы есімі           = Kristen Anne Bell 
  |сурет                  = Kristen Bell 2, 2012.jpg
  |сурет ені              =
  |сурет атауы            =Кристен Белл
  |туған кездегі есімі  = Кристен Энн Белл 
  |туған күні           = 18.07.1980
  |туған жері           = [[Мичиган]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]
  |қайтыс болған күні     =
  |қайтыс болған жері     =
  |мамандығы              =	
[[актриса]]
  |азаматтығы             = [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]
  |белсенді жылдары       = 1992 - қазіргі уақыт
  |бағыты                 =
  |киностудия             =
  |марапаттары            =
  |imdb_id                =
  |сайты                  =
}}

'''Кристен Энн Белл''' [[Ағылшын тілі|(ағыл]]. ''Kristen Anne Bell''; [[18 шілде]] [[1980 жыл|1980]]) – американдық актриса. Көбінесе Веринка Марс аттас сериалындағы рөлімен әйгілі. Ол «Спутник», «Сатурн» сыйының егері.

== Өмірбаяны ==
Кристен Белл [[Детройт|Детройттың]] жанында орналасқан Хинтингтон Вудс, [[Мичиган]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-та]] туылып, өсті. Ол Томм Белл, жаңалықтар бағдарламасының редакторының және Лори Белл, фельдшердің жалғыз баласы. Актрисаға екі жас болған кезде ата-анасы ажырасып кеткен. Оның әкесінің екінші некесінен екі өгей әпкесі бар – Сара және Джоди. 

Төрт жаста оған оның бірінші аты ұнамайтының және оны «Смурфеттаға» ауыстырғысы келетіндігі туралы айтты. Алайда анасы Кристенді екінші атын қолдануға көндірді. Актриса үлкен сыныптарда Энни атын қолданған. 

Актриса Тиш өнер мектебінде музыкалық театрдың өнеріне үйренеді.

== Жеке өмірі ==
[[2013 жыл|2013 жылдың]] [[17 қазан|17 қазанынан]] бастап Кристен Дэкс Шепардтың әйелі. Некенің алдында олар 6 жыл кездескен. Жұбайларда екі қыз бар – Линкольн Белл Шепард және Дельта Белл Шепард. 

== Фильмография ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Жыл
!Атауы (қазақша)
!Атауы (ағылшынша)
!Рөлі
|1998
|Польдің неке
|''Polish Wedding''
|Жасөспірім
|-
|2001
|Тэнг жолдары
|''Pootie Tang''
|Дыбысрежиссердың қызы
|-
|2002
|Мысықтың оралуы
|''The Cat Returns''
|&lt;abbr&gt;Хироми&lt;/abbr&gt;
|-
|2002
|Адамдар өлген
|''People Are Dead''
|Анджеланың құрбысы
|-
|2003
|Қалқан
|''The Shield''
|&lt;abbr&gt;Джессика Хинтел&lt;/abbr&gt;
|-
|2003
|Американдық армандар
|''American Dreams''
|&lt;abbr&gt;Эми Филдинг&lt;/abbr&gt;
|-
|2003
|О'Кифс
|''The O’Keefes''
|Вирджинияның иесі
|-
|2003
|Жесірдің махаббаты
|''Everwood''
|&lt;abbr&gt;Стейси Вилсон&lt;/abbr&gt;
|-
|2003
|Ай жарығының патшасы мен патшайымы
|''The King and Queen of Moonlight Bay''
|Элисон Додж
|-
|2004
|Грейсидің таңдауы
|''Gracie’s Choice''
|Грейси Томпсон
|-
|2004
|Спартандық 
|''Spartan''
|Лаура Ньютон
|-
|2004
|Дэдвуд
|''Deadwood''
|&lt;abbr&gt;Флора Андерсон&lt;/abbr&gt;
|-
|2004—2007
|Вероника Марс
|''Veronica Mars''
|Вероника Марс
|-
|2005
|Киномюзикл
|''Reefer Madness: The Movie Musical''
|Мэри Лейн
|-
|2005
|Тыныш тұңғиық
|''Deepwater''
|Лори
|-
|2005
|Рецепт
|''The Receipt''
|Красотка
|-
|2006
|50 таблеткалар 
|''Fifty Pills''
|Грейси
|-
|2006
|Тамыр бүлкілі
|''Pulse''
|Мэтти Веббер
|-
|2006
|Роман
|''Roman''
|Қыз
|-
|2007—2012
|Өсекші қыз
|''Gossip Girl''
|Өсекші қыз
|-
|2007—2009
|Батырлар
|''Heroes''
|Элль Бишоп
|-
|2007
|Ассасин Скрид
|''Assassin’s Creed''
|&lt;abbr&gt;Люси Стиллман&lt;/abbr&gt;
|-
|2007
|Жалпақ әлем
|''Flatland: The Movie''
|&lt;abbr&gt;Hex&lt;/abbr&gt;
|-
|2008
|Сара Маршалды ұмыту
|''Forgetting Sarah Marshall''
|Сара Маршалл
|-
|2009
|Жанкүйерлер 
|''Fanboys''
|Зоуи
|-
|2009
|Некенің тұтқыдарға махаббат формуласы
|''Couples Retreat''
|Синтия
|-
|2009
|Ассасин Скрид 2
|''Assassin's Creed II''
|&lt;abbr&gt;Люси Стиллман&lt;/abbr&gt;
|-
|2009
|Астро ұлы
|''Astro Boy''
|&lt;abbr&gt;Кора&lt;/abbr&gt;
|-
|2009
|Бұл ажырасу
|''Serious Moonlight''
|Сара
|-
|2009
|Ұяң
|''Sheepish''
|&lt;abbr&gt;Мэрибель&lt;/abbr&gt;
|-
|2010
|Бірде Римде
|''When in Rome''
|Бет Харпер
|-
|2010
|Қайтадан сен
|''You again''
|Марни
|-
|2010
|Ассасин Скрид
|''Assassin's Creed Brotherhood''
|&lt;abbr&gt;Люси Стиллман&lt;/abbr&gt;
|-
|2010
|Бурлеск
|''Burlesque''
|Никки
|-
|2011
|Айғай 4
|''Scream 4''
|Хлоя
|-
|2011
|Робоцып
|''Robot Chicken''
|&lt;abbr&gt;Sara Lee&lt;/abbr&gt;
|-
|2012—2015
|Өтіріктің мекені
|''House of Lies''
|Дженни Ван дер Ховэн
|-
|2012
|Бәрі киттерді жақсы көреді
|''Big Miracle''
|Джил Жерар
|-
|2012
|Махаббата тұрып қалдым. 
|''Stuck in Love''
|Тришиа
|-
|2012
|Movie 43
|''Movie 43''
|Супердевушка
|-
|2012
|Қашу
|''Hit and Run''
|Энни Бин
|-
|2013
|Құтқарушы
|''The Lifeguard''
|Ли
|-
|2013
|Суық жүрек
|''Frozen''
|&lt;abbr&gt;Анна&lt;/abbr&gt;
|-
|2013
|Кейбір қыздар
|''Some Girl(s)''
|Бобби
|-
|2014
|Вероника Марс.
|''Veronica Mars''
|Вероника Марс
|}

== Дереккөздер ==
Орыс уикипедиясынан аударылған.

[[Санат:Актрисалар]]
[[Санат:Сатурн сыйлығының иегерлері]]</text>
      <sha1>9prwvoike7yz2jtb94q5osecnaf1b3s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621522</id>
      <parentid>3621521</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:23:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayazhan10</username>
        <id>180289</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:АҚШ актрисалары|АҚШ актрисалары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7029" sha1="tutg2q2mqvbjohoe2i7fcqk8tluyrhr" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
{{Кинематограф
  |есімі                  = Кристен Белл
  |шынайы есімі           = Kristen Anne Bell 
  |сурет                  = Kristen Bell 2, 2012.jpg
  |сурет ені              =
  |сурет атауы            =Кристен Белл
  |туған кездегі есімі  = Кристен Энн Белл 
  |туған күні           = 18.07.1980
  |туған жері           = [[Мичиган]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]
  |қайтыс болған күні     =
  |қайтыс болған жері     =
  |мамандығы              =	
[[актриса]]
  |азаматтығы             = [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]
  |белсенді жылдары       = 1992 - қазіргі уақыт
  |бағыты                 =
  |киностудия             =
  |марапаттары            =
  |imdb_id                =
  |сайты                  =
}}

'''Кристен Энн Белл''' [[Ағылшын тілі|(ағыл]]. ''Kristen Anne Bell''; [[18 шілде]] [[1980 жыл|1980]]) – американдық актриса. Көбінесе Веринка Марс аттас сериалындағы рөлімен әйгілі. Ол «Спутник», «Сатурн» сыйының егері.

== Өмірбаяны ==
Кристен Белл [[Детройт|Детройттың]] жанында орналасқан Хинтингтон Вудс, [[Мичиган]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-та]] туылып, өсті. Ол Томм Белл, жаңалықтар бағдарламасының редакторының және Лори Белл, фельдшердің жалғыз баласы. Актрисаға екі жас болған кезде ата-анасы ажырасып кеткен. Оның әкесінің екінші некесінен екі өгей әпкесі бар – Сара және Джоди. 

Төрт жаста оған оның бірінші аты ұнамайтының және оны «Смурфеттаға» ауыстырғысы келетіндігі туралы айтты. Алайда анасы Кристенді екінші атын қолдануға көндірді. Актриса үлкен сыныптарда Энни атын қолданған. 

Актриса Тиш өнер мектебінде музыкалық театрдың өнеріне үйренеді.

== Жеке өмірі ==
[[2013 жыл|2013 жылдың]] [[17 қазан|17 қазанынан]] бастап Кристен Дэкс Шепардтың әйелі. Некенің алдында олар 6 жыл кездескен. Жұбайларда екі қыз бар – Линкольн Белл Шепард және Дельта Белл Шепард. 

== Фильмография ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Жыл
!Атауы (қазақша)
!Атауы (ағылшынша)
!Рөлі
|1998
|Польдің неке
|''Polish Wedding''
|Жасөспірім
|-
|2001
|Тэнг жолдары
|''Pootie Tang''
|Дыбысрежиссердың қызы
|-
|2002
|Мысықтың оралуы
|''The Cat Returns''
|&lt;abbr&gt;Хироми&lt;/abbr&gt;
|-
|2002
|Адамдар өлген
|''People Are Dead''
|Анджеланың құрбысы
|-
|2003
|Қалқан
|''The Shield''
|&lt;abbr&gt;Джессика Хинтел&lt;/abbr&gt;
|-
|2003
|Американдық армандар
|''American Dreams''
|&lt;abbr&gt;Эми Филдинг&lt;/abbr&gt;
|-
|2003
|О'Кифс
|''The O’Keefes''
|Вирджинияның иесі
|-
|2003
|Жесірдің махаббаты
|''Everwood''
|&lt;abbr&gt;Стейси Вилсон&lt;/abbr&gt;
|-
|2003
|Ай жарығының патшасы мен патшайымы
|''The King and Queen of Moonlight Bay''
|Элисон Додж
|-
|2004
|Грейсидің таңдауы
|''Gracie’s Choice''
|Грейси Томпсон
|-
|2004
|Спартандық 
|''Spartan''
|Лаура Ньютон
|-
|2004
|Дэдвуд
|''Deadwood''
|&lt;abbr&gt;Флора Андерсон&lt;/abbr&gt;
|-
|2004—2007
|Вероника Марс
|''Veronica Mars''
|Вероника Марс
|-
|2005
|Киномюзикл
|''Reefer Madness: The Movie Musical''
|Мэри Лейн
|-
|2005
|Тыныш тұңғиық
|''Deepwater''
|Лори
|-
|2005
|Рецепт
|''The Receipt''
|Красотка
|-
|2006
|50 таблеткалар 
|''Fifty Pills''
|Грейси
|-
|2006
|Тамыр бүлкілі
|''Pulse''
|Мэтти Веббер
|-
|2006
|Роман
|''Roman''
|Қыз
|-
|2007—2012
|Өсекші қыз
|''Gossip Girl''
|Өсекші қыз
|-
|2007—2009
|Батырлар
|''Heroes''
|Элль Бишоп
|-
|2007
|Ассасин Скрид
|''Assassin’s Creed''
|&lt;abbr&gt;Люси Стиллман&lt;/abbr&gt;
|-
|2007
|Жалпақ әлем
|''Flatland: The Movie''
|&lt;abbr&gt;Hex&lt;/abbr&gt;
|-
|2008
|Сара Маршалды ұмыту
|''Forgetting Sarah Marshall''
|Сара Маршалл
|-
|2009
|Жанкүйерлер 
|''Fanboys''
|Зоуи
|-
|2009
|Некенің тұтқыдарға махаббат формуласы
|''Couples Retreat''
|Синтия
|-
|2009
|Ассасин Скрид 2
|''Assassin's Creed II''
|&lt;abbr&gt;Люси Стиллман&lt;/abbr&gt;
|-
|2009
|Астро ұлы
|''Astro Boy''
|&lt;abbr&gt;Кора&lt;/abbr&gt;
|-
|2009
|Бұл ажырасу
|''Serious Moonlight''
|Сара
|-
|2009
|Ұяң
|''Sheepish''
|&lt;abbr&gt;Мэрибель&lt;/abbr&gt;
|-
|2010
|Бірде Римде
|''When in Rome''
|Бет Харпер
|-
|2010
|Қайтадан сен
|''You again''
|Марни
|-
|2010
|Ассасин Скрид
|''Assassin's Creed Brotherhood''
|&lt;abbr&gt;Люси Стиллман&lt;/abbr&gt;
|-
|2010
|Бурлеск
|''Burlesque''
|Никки
|-
|2011
|Айғай 4
|''Scream 4''
|Хлоя
|-
|2011
|Робоцып
|''Robot Chicken''
|&lt;abbr&gt;Sara Lee&lt;/abbr&gt;
|-
|2012—2015
|Өтіріктің мекені
|''House of Lies''
|Дженни Ван дер Ховэн
|-
|2012
|Бәрі киттерді жақсы көреді
|''Big Miracle''
|Джил Жерар
|-
|2012
|Махаббата тұрып қалдым. 
|''Stuck in Love''
|Тришиа
|-
|2012
|Movie 43
|''Movie 43''
|Супердевушка
|-
|2012
|Қашу
|''Hit and Run''
|Энни Бин
|-
|2013
|Құтқарушы
|''The Lifeguard''
|Ли
|-
|2013
|Суық жүрек
|''Frozen''
|&lt;abbr&gt;Анна&lt;/abbr&gt;
|-
|2013
|Кейбір қыздар
|''Some Girl(s)''
|Бобби
|-
|2014
|Вероника Марс.
|''Veronica Mars''
|Вероника Марс
|}

== Дереккөздер ==
Орыс уикипедиясынан аударылған.

[[Санат:Актрисалар]]
[[Санат:Сатурн сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:АҚШ актрисалары]]</text>
      <sha1>tutg2q2mqvbjohoe2i7fcqk8tluyrhr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аммоний тұздары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>583753</id>
    <revision>
      <id>3621385</id>
      <parentid>3588157</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T05:09:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayazhan10</username>
        <id>180289</id>
      </contributor>
      <origin>3621385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5519" sha1="0xf7v8tbk2kvwpp4vafqim9ezwdxufo" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2017}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Аммоний тұздарының''' сыртқы түрі және [[физикалық қасиеттер]]і сәйкес сілтілік металдардың тұзына ұқсас. Сонымен бірге аммоний тұздарының бірқатар өзгеше қасиеттері де бар.  Аммоний катионының NH4+  сілтілік металдардың катионынан ерекшелігі құрылымы күрделі және белгілі жағдайда ыдырайды. Мысалы, аммоний хлоридін қыздырғанда ол бірден буланады, бірақ бұл NH4Cl молекуласының ұшқыштығының салдарынан емес, тұздың қайтымды айырылуының нәтижесінде жүреді.
NH4+ [[катион]]ы [[металл]] ионы сияқты бір валенттік көрсетеді. Аммоний тұздары кристаллдық заттар, суда жақсы ериді және судағы ерітінділерінде иондарға толық диссоциацияланады:
NH4Cl= NH4+ + Cl-
Аммоний ионына сапалық [[реакция]]. Аммоний тұздары химиялық реакцияларға қабілетті. Мәселен, негіздермен қосып қыздырғанда, олар алмасу реакциясына түсіп, аммиак бөлінеді, оны иісі бойынша анықтайды. Бұл аммоний ионының сапалық реакциясы:
NH4Cl(қ) = NaOH=Tº NaCl + NH3↑+H2O
Аммоний тұздарының ыдырауы.  Егер [[тұз]] ұшқыш [[қышқыл]]дан түзілсе, онда ол қыздырғанда толық ыдырайды, бірақ салқындатқанда бөлінген [[газ]] қайта әрекеттесіп, бастапқы [[зат]] түзіледі:
NH4Cl(қ)= NH3(г)+HCl(г)
Егер тұз ұшпайтын қышқылдан түзілсе, онда аздап ыдырау жүреді:
(NH4)2SO4= NH3↑+NH4HSO4
Анионы тотықтырғыш қасиет көрсететін аммоний тұздарын қыздырғанда [[тотығу]]- [[тотықсыдану]]ға ұшырайды да, нәтижесінде қайтымсыз ыдырау процесі жүреді:
NH4NO3=N2O↑+H2O
Қолданылуы. Аммоний тұздары кеңінен қолданылады. Аммоний хлориді түтін түзгіш ретінде, ал оның ерітіндісі – мүсәтір металдарды қалайылауда және дәнекерлеуде, [[гальваний элементі]]н жасауда, [[бояу]] өндірісінде қолданылады.&lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Н.Нұрахметов, Р.Жұмаділова, С.Әлімжанова |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Химия 11-сынып |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы=&quot;Мектеп&quot; |жыл= |томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn=9965-36-092-8 |тиражы= }}&lt;/ref&gt;

== Аммоний тұздарының химиялық қасиеттері ==
# Сулы ерітінділерде диссоциацияланатын күшті электролиттер:&lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Глинка Н. Л. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Общая химия : [учеб. пособие для вузов] 30-е изд. |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=М. |орны= |баспасы=Интеграл-Пресс |жыл=2003 |томы= |беттері= |барлық беті=727 |сериясы= |isbn=5-89602-017-1 |тиражы= }}&lt;/ref&gt;
:: &lt;math&gt;\mathsf{NH_4Cl \rightarrow NH_4^+ + Cl^-}&lt;/math&gt;

Қыздыру кезінде ыдырайды:
* Қышқыл ұшқыш болған жағдайда
:: &lt;math&gt;\mathsf{NH_4Cl \rightarrow NH_3 + HCl}&lt;/math&gt;

:: &lt;math&gt;\mathsf{NH_4HCO_3 \rightarrow NH_3 + H_2O + CO_2}&lt;/math&gt;

Анион тотықтырғыш қасиетке ие болса

:: &lt;math&gt;\mathsf{NH_4NO_3 \rightarrow N_2O + 2H_2O}&lt;/math&gt;
:: &lt;math&gt;\mathsf{(NH_4)_2Cr_2O_7 \rightarrow N_2 + Cr_2O_3 + 4H_2O}&lt;/math&gt;

Алмасу реакцияларына қатысады:
* Қышқылдармен:
:: &lt;math&gt;\mathsf{(NH_4)_2CO_3 + 2HCl \rightarrow 2NH_4Cl + H_2O + CO_2}&lt;/math&gt;

* Тұздармен:
:: &lt;math&gt;\mathsf{(NH_4)_2SO_4 + BaCl_2 \rightarrow BaSO_4 + 2NH_4Cl}&lt;/math&gt;

Аммоний тұздары гидролизденеді (өйткені олар әлсіз негіз бен күшті қышқылдан түзілген тұздар болып табылады):
:: &lt;math&gt;\mathsf{NH_4Cl + H_2O \rightarrow NH_4OH + HCl}&lt;/math&gt;

Сілтілермен қыздырған кезде аммиак газы бөлінеді (аммоний ионын анықтауға арналған сапалық реакция):
:: &lt;math&gt;\mathsf{NH_4Cl + NaOH \rightarrow NaCl + NH_3+ H_2O}&lt;/math&gt;


== Дереккөздер ==


[[Санат:Аммоний]]</text>
      <sha1>0xf7v8tbk2kvwpp4vafqim9ezwdxufo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Адай округі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>584113</id>
    <revision>
      <id>3621222</id>
      <parentid>3491771</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:32:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Әдебиет */</comment>
      <origin>3621222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5500" sha1="pg0a87fcf5q17h33kpu8gh4ph3y9it4" xml:space="preserve">{{Әкімшілік бірлік
 |Түс1            = {{Түс|КСРО}}
 |Қазақша атауы   = Адай округі
 |Шынайы атауы    = 
 |Сурет =Адаевский уезд.jpg
 |Елтаңба         = 
 |Ту              = 
 |Елтаңбаның ені  = 
 |Тудың ені       = 
 |Елтаңбаның аты  = 
 |Тудың аты       = 
 |Ел              = КСРО
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region         = 
  |type           = 
  |деңгей         = 
  |CoordScale     =  
 |Әнұраны         = 
 |Статусы         = округ
 |Кіреді          = [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]]
 |Енеді           = 
 |Астанасы        = [[Ойыл (ауыл)|Ойыл]]
 |Ірі қаласы      = 
 |Ірі қалалары    = 
 |Құрылды         = 1928-1929
 |Таратылған уақыты      = 
 |Басшысы                = 
  |Басшының түрі         = 
 |Басшысы2               = 
  |Басшының түрі2        = 
 |ЖІӨ                    = 
  |ЖІӨ жылы              = 
  |ЖІӨ бойынша орны              = 
  |Жан басына шаққанда ЖІӨ орны  = 
 |Тілі                           = 
 |Тілдері                        = 
 |Тұрғыны                        = 
  |Санақ жылы                    = 
  |Пайызы                        = 
  |Халық саны бойынша орны       = 
  |Тығыздығы                     = 
  |Тығыздығы бойынша орны        = 
  |Ұлттық құрамы                 =  
  |Конфессиялық құрамы        = 
 |Жер аумағы                     = 
  |Жер аумағының пайызы          = 
  |Жер аумағы бойынша орны       = 
 |Максималды биіктігі            = 
 |Орташа биіктігі                = 
 |Минималды биіктігі             = 
 |Ендік                          = 
 |Бойлық                         = 
 |Карта                          = 
 |Карта ені                      = 
 |Әкімшілік бірліктің картасы    = 
  |Әкімшілік бірлік картасының ені  = 200px
 |Уақыт белдеуі                  = 
 |Аббревиатура                   = 
 |ISO                            = 
 |FIPS                           = 
 |Телефон коды                   = 
 |Пошта индекстері               = 
 |Интернет-үйшігі                = 
 |Автомобиль коды                = 
 |Сайты                          = 
 |Commons санаты                 = 
 |Түсініктемелер                 = 
}}
'''Адай округі''' — 1928–1929 жылдары болған [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР-інің]] әкімшілік-аумақтық бірлігі.

== Тарихы ==
Округ [[1928 жыл]]дың [[17 қаңтар]]ында [[Адай уезі]]н қайта құру кезінде құрылды.

[[1929 жыл]]дың [[10 сәуір]]інде округ таратылып, құрамына кірген территориялар [[Ақтөбе округі|Ақтөбе]], [[Гурьев округі|Гурьев округтері]] мен [[Қарақалпақ автономиялы облысы|Қарақалпақ АО-қа]] өткізілді.

== Әкімшілік бөлінісі ==
Округ орталығы - [[Ойыл (ауыл)|Ойыл ауылы]]. Округ 5 ауданға бөлінген:
*[[Алтықарасу ауданы]]. Орталығы — [[Алтықарасу]] мекені 
*[[Маңғыстау ауданы]]. Орталығы  — [[Форт-Шевченко|Форт-Александровский]] қаласы
*[[Ойыл ауданы]]. Орталығы  — [[Ойыл (ауыл)|Ойыл]] ауылы
*[[Байғанин ауданы|Табын ауданы]]. Орталығы  — [[Көкмешіт]] мекені
*[[Үстірт-Сам ауданы]]. Орталығы  — [[Жарқұдық]] мекені

1928 жылдың 17 қыркүйегінен 1929 жылдың 1 қаңтарына дейін округ құрамына [[Гурьев округі]]нен енген [[Жылыой ауданы]] (Орталығы [[Жылыой]] ауылы) кірді.

== Әдебиет ==
* {{кітап |авторы = |бөлімі = |бөлім сілтемесі = |тақырыбы = Қазақстанның әкімшілік-аумақтық бөлінісі туралы анықтама (1920 ж. тамыз – 1936 ж. желтоқсан)|шынайы атауы = |сілтеме = |уикитека = |жауапты = Базанова Ф. Н.|басылым = |орны = Алматы|баспасы = Қазақ КСР ІІМ мұрағат басқармасы|жыл = 1959|томы = |беттері = |барлық беті = |сериясы = |isbn = |тиражы = 1500}}

[[Санат:Маңғыстау облысы]]
[[Санат:Қазақстан тарихи облыстары]]
[[Санат:Қазақ АКСР округтары]]</text>
      <sha1>pg0a87fcf5q17h33kpu8gh4ph3y9it4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621223</id>
      <parentid>3621222</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:32:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3621223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5502" sha1="3sggqp9cje8n444qrn1x16qu6zop07s" xml:space="preserve">{{Әкімшілік бірлік
 |Түс1            = {{Түс|КСРО}}
 |Қазақша атауы   = Адай округі
 |Шынайы атауы    = 
 |Сурет =Адаевский уезд.jpg
 |Елтаңба         = 
 |Ту              = 
 |Елтаңбаның ені  = 
 |Тудың ені       = 
 |Елтаңбаның аты  = 
 |Тудың аты       = 
 |Ел              = КСРО
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region         = 
  |type           = 
  |деңгей         = 
  |CoordScale     =  
 |Әнұраны         = 
 |Статусы         = округ
 |Кіреді          = [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]]
 |Енеді           = 
 |Астанасы        = [[Ойыл (ауыл)|Ойыл]]
 |Ірі қаласы      = 
 |Ірі қалалары    = 
 |Құрылды         = 1928–1929
 |Таратылған уақыты      = 
 |Басшысы                = 
  |Басшының түрі         = 
 |Басшысы2               = 
  |Басшының түрі2        = 
 |ЖІӨ                    = 
  |ЖІӨ жылы              = 
  |ЖІӨ бойынша орны              = 
  |Жан басына шаққанда ЖІӨ орны  = 
 |Тілі                           = 
 |Тілдері                        = 
 |Тұрғыны                        = 
  |Санақ жылы                    = 
  |Пайызы                        = 
  |Халық саны бойынша орны       = 
  |Тығыздығы                     = 
  |Тығыздығы бойынша орны        = 
  |Ұлттық құрамы                 =  
  |Конфессиялық құрамы        = 
 |Жер аумағы                     = 
  |Жер аумағының пайызы          = 
  |Жер аумағы бойынша орны       = 
 |Максималды биіктігі            = 
 |Орташа биіктігі                = 
 |Минималды биіктігі             = 
 |Ендік                          = 
 |Бойлық                         = 
 |Карта                          = 
 |Карта ені                      = 
 |Әкімшілік бірліктің картасы    = 
  |Әкімшілік бірлік картасының ені  = 200px
 |Уақыт белдеуі                  = 
 |Аббревиатура                   = 
 |ISO                            = 
 |FIPS                           = 
 |Телефон коды                   = 
 |Пошта индекстері               = 
 |Интернет-үйшігі                = 
 |Автомобиль коды                = 
 |Сайты                          = 
 |Commons санаты                 = 
 |Түсініктемелер                 = 
}}
'''Адай округі''' — 1928–1929 жылдары болған [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР-інің]] әкімшілік-аумақтық бірлігі.

== Тарихы ==
Округ [[1928 жыл]]дың [[17 қаңтар]]ында [[Адай уезі]]н қайта құру кезінде құрылды.

[[1929 жыл]]дың [[10 сәуір]]інде округ таратылып, құрамына кірген территориялар [[Ақтөбе округі|Ақтөбе]], [[Гурьев округі|Гурьев округтері]] мен [[Қарақалпақ автономиялы облысы|Қарақалпақ АО-қа]] өткізілді.

== Әкімшілік бөлінісі ==
Округ орталығы - [[Ойыл (ауыл)|Ойыл ауылы]]. Округ 5 ауданға бөлінген:
*[[Алтықарасу ауданы]]. Орталығы — [[Алтықарасу]] мекені 
*[[Маңғыстау ауданы]]. Орталығы  — [[Форт-Шевченко|Форт-Александровский]] қаласы
*[[Ойыл ауданы]]. Орталығы  — [[Ойыл (ауыл)|Ойыл]] ауылы
*[[Байғанин ауданы|Табын ауданы]]. Орталығы  — [[Көкмешіт]] мекені
*[[Үстірт-Сам ауданы]]. Орталығы  — [[Жарқұдық]] мекені

1928 жылдың 17 қыркүйегінен 1929 жылдың 1 қаңтарына дейін округ құрамына [[Гурьев округі]]нен енген [[Жылыой ауданы]] (Орталығы [[Жылыой]] ауылы) кірді.

== Әдебиет ==
* {{кітап |авторы = |бөлімі = |бөлім сілтемесі = |тақырыбы = Қазақстанның әкімшілік-аумақтық бөлінісі туралы анықтама (1920 ж. тамыз – 1936 ж. желтоқсан)|шынайы атауы = |сілтеме = |уикитека = |жауапты = Базанова Ф. Н.|басылым = |орны = Алматы|баспасы = Қазақ КСР ІІМ мұрағат басқармасы|жыл = 1959|томы = |беттері = |барлық беті = |сериясы = |isbn = |тиражы = 1500}}

[[Санат:Маңғыстау облысы]]
[[Санат:Қазақстан тарихи облыстары]]
[[Санат:Қазақ АКСР округтары]]</text>
      <sha1>3sggqp9cje8n444qrn1x16qu6zop07s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лит (Шотландия)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>586569</id>
    <revision>
      <id>3621444</id>
      <parentid>2625799</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:48:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3621444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2794" sha1="mn12jdfns4bbxhezgd6fjrc41vq8xg9" xml:space="preserve">[[Сурет:LeithView.JPG|thumb|right|250px|Лит көрінісі]]
'''Лит''' ([[Ағылшын тілі|ағыл]]. және [[Шотланд тілі (германдық)|скотс]] ''Leith'' [ˈliːθ], [[Шотланд тілі (кельттік)|шотл]]. ''Lìte'') — Өткенде [[Шотландия]]ның кішкентай тәуелсіз [[кемежай]] қалашығы болған, бүгінде (1920 жылдан бастап) - [[Эдинбург]]тың кемежайы және солтүстік аймақ.

[[1560 жыл]]ы ағылшындардың сол кездегі одақтасы шотландтардың шабуылы мен қоршауына төтеп беруге мәжбүр болды.

== Дін ==
Литте бірнеше тарихи танымал шіркеулер, соның ішінде Солтүстік Литтің приход шіркеуі мен Оңтүстік Литтің приход шіркеуі (екеуіде Шотландияда) және Римдік-католикалық Әулие Марияның теңіз жұлдызы бар. Бұл аймақта сикх пен индус ғибадатханалары, шиитік және сүннитік мешіттер, қоғамдық орталықтар, елуліктер орталығы, украиндық грек-католиқалық шіркеулер бар: сондай-ақ бұнда бұрын норвег шіркеуі болған, Литтегі көркемөнер мектебі бар.

== Литта туған белгілі адамдар ==
*[[Габриэль Скотт]]
*[[Джон Чейн]]
*[[Роберт Джемсон]]
*[[Сигурд Скотт-Хансен]]
*[[Крис Смолл]]
*[[Ирвин Уэлш]]
*[[Джон Хантер (губернатор)|Джон Хантер]]

== Тағы қараңыз ==
*[[Мария Стюарт]]
*[[Абердин]]
*[[Мария де Гиз]]
*[[Фрэнсис Стюарт, Ботвелл графы]]
*[[Ковенант қозғалысы]]
*[[Джеймс Гамильтон, 1-ші Гамильтон герцогы]]
*[[Данбар түбіндегі шайқас]]

== Сілтемелер ==
*[http://www.leithermagazine.com The Leither Magazine, a free-community centric magazine covering news, culture, reviews and blogs ''from the edges of Edinburgh'']
*[http://www.leithfestival.com Leith Festival  a community based festival]
*[http://greenerleith.org.uk Greener Leith, community news blog managed by charity of same name]{{Deadlink|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Санат:Шотландия қалалары]]
[[Санат:Шотландияның кемежайлары мен айлақтары]]</text>
      <sha1>mn12jdfns4bbxhezgd6fjrc41vq8xg9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дүниежүзілік көрме (1855)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>586935</id>
    <revision>
      <id>3621233</id>
      <parentid>3096326</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:40:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9348" sha1="n3fqatsbke63k7cy7di3t50eggmkcyb" xml:space="preserve">'''1855 жылғы Бүкіләлемдік көрме''' (фр. ''Exposition Universelle des produits de l’Agriculture, de l’Industrie et des Beaux-Arts'') – әлем бойынша екінші және [[Франция]] елінде өткізілген бірінші көрме. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Ресми атауы
|Өндірістік, өнер және ауыл шаруашылығы өнімдерінің  бүкіл әлемдік көрмесі
|-
|Өткізілген уақыты
|15 мамыр – 15 қараша 1855 жыл
|-
|Өткізілген орны
|Монтень авеню, Марини сквері,  Марсово полесі,  Патша сарайы
|-
|Ауданы
|15,2 га
|-
|Қатысушы елдер саны
|27
|-
|Қатысушы адамдар саны
|23954
|-
|Қонақтар саны
|5162330
|-
|Шығым
|11340000 франк
|-
|Кіріс
|3200000 франк 
|}

== Ұйымдастыру ==
[[1798 жыл]]ғы өткізілген көрме өзінің 110 қатысушысына өзінің өнімдерін көрсете білді. Бұл көрменің басты қонағы – француздар болатын. Көрме секілді халықаралық деңгейде көптеген іс – шаралардың өткізілуі  тек қана бөлісіп қоймай, новаторлық идеялардың бастауы болатын. 1851 жылы Лондонда алғашқы көрменің өткізілуінде ең үлкен павильоны болған Франция басшысы Наполоен келесі көрмені өз елінде өткізеді деп шешті. Бұл ой француз биілігінде үлкен қолдауға ие болды. Бір жағынан Франция елінің шеберлерінің нәтижесін көрсеткісі келсе, екінші жағынан, француз билігін,әсіресе, императорды насихаттаудың бірден бір тәсілі болатын. Бұл қадамның нәтижесінде Парижде Наполоен ІІІ мен Виктория патшайымның арасындағы кездесу өткізілді.  Наполоен ІІІ-нің  інісі Франция ханзадасы бәсекелес Ұлыбритания елінің патшайымын озып түсуі тиіс еді. 

Британияның  Хрустальді сарайына жауап ретінде инженер Алексис Баро мен Виело, Дезжардендо секілді архитекторлардың көмегімен салынған Елисей даласында орналасқан Индустрия сарайы болатын. Бұл ғимарат шыны шатыры бар металды төртбұрышты  45000 м2 ауданы бар болатын. Мұның өзін аз көрген Наполоен ІІІ   Машин галереясын тұрғызбақ болды. Сена өзенінің жағасында орналасқан галерея сол кезеңнің жаңа технологияларын  бейнелейтін. 1839 жылы тұрғызылған ротонда Индустрия сарайы мен Машин галереясын архитектура ансамбліне  біріктіріп тұрды. Ұлы Индустрия сарайының құрылыс процесінде 4 адамның өмірі қиылып, 594 адам ауыр жарақаттар алған болатын. Бейнелеу өнері сарайы Монтэнь авенюінде 20000 м2 аудан алып тұрды.  Жалпылай алғанда көрмелік павильондар саны  он екі гектарды құрады. Екінші Дүниежүзілік көрменің ресми ашылуы 1 мамырға жоспарланғанымен, ұйымдастырушылық себептермен 2 аптадан кейін – 15 мамырда ашылды. 

Жазға орай 5 франктық билет құны 1 франкқа дейін төмендеді (жексенбіден басқа күндері). Император жұмысшылар мен шеберлердің өзге ұлттардың көрмелерін көріп, жаңа нәрсеге үйренуі үшін 10000-ға жуық жұмысшыны тегін кіргізуге рұқсат етті. Жұмысшылар қауымының барлығы үшін Бүкіләлемдік көрмені көру  өз шекараларынан шығуға мүмкіндік берді. Ыңғайлы көмек көрсету үшін көрмеге, сонымен қатар, Париж қаласының керемет жерлерінде гидтер жұмыс жасады. 

Көптің назарына  жұртты таң қалдырған новиздік технологиялар ұсынылды: көгалшапқыштар, бір сағаттың ішінде 2000 адамға арнап кофе дайындайтын Луазельдің перколятор, Мура кір жуғыш машинасының прототипі, «Зингер» тігін машинасы, өз – өзі сөйлейтін қуыршақтар,  алтылық зарядты револьвер және солярка арқылы жұмыс жасайтын бірінші транспорттық көліктер, т.б. Сен-Гобен компаниясы 200 адамнан тұратын топ жасап шығарған әлемдегі ең үлкен айнаны (биіктігі 5,37 м, ені 3.36 м) көрсетілімге шығарды. Ал Леон Фуко қазіргі кезде Париждегі өнер және шаруашылық Музейінің бір бөлігіне айналған маятник көмегімен Жердің айналу үрдісінің ғылыми инсталляциясын көрерменге ұсынды. 

Жаңадан ұсынылған дүниелердің арасында көшірмелердің санын көбейтетін  сұйық коллодийдегі суреттер де болатын. Көрменің ең кереметі – декоративті өнерге арналған Империя павильоны болатын. Көрермендер  император тәжінде көмкерілген жауһарларды, империялық апартаменттерді көріп, тамсанатын. Сонымен бірге, көрмеге толықтай резеңкеден жасалған павильонды жасап шыққан Гуден қатысқан  болатын. Ол Наполеон ІІІ сыйлаған Құрмет легионына ие болды. 

Бейнелеу өнерінде  императорлық жинаққа және музейлерге арналған суреттерді сатып алған Өнер Академиясы көш бастады. Құрмет тек нағыз суретшілерге ғана көрсетілетін. Олардың бірі Жан Энгр өзінің 40 суретін көрмеге қойып қана қоймай, Делакруамен бірге  суретші-академиктер арасында өткізілген сайыстың әділ – қазыларының бірі болды. 1855 жылдың 15 қарашасында көрменің ресми жабылуы күнінде  Көрмеге өз үлесін қосқан қатысушылардың  марапаттау шарасы өтті. Бұл іс-шараға  40000 адам қатысты. Тек әділ-қазылардан басқа, Наполеон ІІІ жеке 40 адамды марапаттаған болатын. 

== Қорытынды ==
Өкінішке орай, 1855 жылғы бүкіләлемдік көрме жабық күйдегі архитектуралық мұра қалдырды. 1899 жылы Индустрия сарайының орнына қазіргі күнге дейін сақталып келе жатқан Үлкен және Кіші сарайлар тұрғызылды. 

Іс-шараға 5 миллион адам келгенімен (Лондондағы көрмеден 1 800 000 адам кем), Франция еліне көрме ешқандай табыс әкелмеді. Бұған қарамастан, Наполеон ІІІ көрмеге разы болды. Себебі көрме Франция елінің билігін насихаттап қана қоймай, император әлемге  күшті заңды монарх деп танылды. 

== Сілтемелер ==
* [http://e-history.kz/ru/publications/view/3256 e-history.kz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171001213303/http://e-history.kz/ru/publications/view/3256 |date=2017-10-01 }}

{{Дүниежүзілік көрмелер}}

[[Санат:Дүниежүзілік көрмелер]]</text>
      <sha1>n3fqatsbke63k7cy7di3t50eggmkcyb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лилиан Тюрам</title>
    <ns>0</ns>
    <id>604925</id>
    <revision>
      <id>3621400</id>
      <parentid>3405221</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:40:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3621400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6884" sha1="2smzcw52zpoh58yifsbf4d6cow6fima" xml:space="preserve">{{Футболшы
 |есімі                         = Лилиан Тюрам
 |толық аты                  = Рюдди Лилиан Тюрам-Юльен
 |сурет                = Lilian Thuram - 001.jpg
 |сурет ені                      = 200px
 |лақап аты                    = ''Thu-Thu''&lt;br&gt;''Le Philosophe''&lt;br&gt;''Le Tronc''&lt;br&gt;''Lico''
 |туған күні=1.01.1972|азаматтығы={{байрақ|Франция}}|туған жері             = Пуэнт-а-Питр, [[Гваделупа]]
 |бойы                       = 185
 |салмағы                        = 79
 |позиция                     = қорғаушы
 |қазіргі клуб               =карьерасын аяқтады
 |жастар клубы       = {{футбол карьерасы
||{{Flagicon|Франция|20px}} Португа (Фонтенбло)|
||{{Flagicon|Франция|20px}} Фонтенбло|
||{{Flagicon|Франция|20px}} Мелён|
||{{Flagicon|Франция|20px}} Онтонт|
||{{Flagicon|Франция|20px}} Фонтенбло|
|1990—1991|{{Flagicon|Франция|20px}} [[Монако (футбол клубы)|Монако]]|}}
 |клубтары                       = {{футбол карьерасы
|1991—1996|{{Flagicon|Франция|20px}} [[Монако (футбол клубы)|Монако]]|173 (9)
|1996—2001|{{Flagicon|Италия|20px}} [[Парма (футбол клубы)|Парма]]|201 (1)
|2001—2006|{{Flagicon|Италия|20px}} [[Ювентус]]|144 (1)
|2006—2008|{{Flagicon|Испания|20px}} [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]|41 (0)
|'''1991—2008'''|'''Барлығы'''|'''559 (11)'''}}
 |ұлттық құрамы        = {{футбол карьерасы
|1994—2008|{{футбол|Франция}}|142 (2)}}
}}
'''Рюдди Лилиан Тюрам-Юльен''' ({{lang-fr|Ruddy Lilian Thuram-Ulien}}; [[1 қаңтар]] [[1972 жыл|1972]], [[Пуэнт-а-Питр]], [[Гваделупа]]), '''Лилиан Тюрам''' ({{lang-fr|Lilian Thuram}} ретінде танымал) — француз футболшысы, қорғаушы. 1998 жылғы әлем чемпионы, 2000 жылғы Еуропа чемпионы.  

== Карьерасы ==
Бала кезінде футболшы емес, католик әулиесі болуды армандапты, бірақ бойындағы ерекше талантты байқаған соң футболды таңдайды. Кейін мұсылман дініне ауысты.

=== Клубтық ===
1991 жылы карьерасын &quot;[[Монако (футбол клубы)|Монако]]&quot; сапында бастады. 1996 жылы &quot;[[Парма (футбол клубы)|Пармаға]]&quot; ауысып, бес маусым өнер көрсетті. Осы аралықта 1999 жылы [[УЕФА кубогының финалы 1999|УЕФА кубогын]] ұтып алды.

2001-2006 жылдары &quot;[[Ювентус|Ювентусте]]&quot; ойнап, 4 рет чемпион атанды. Бірақ 2006 жылғы &quot;Кальчополи&quot; атанған жемқорлық жанжалынан соң екі чемпиондығы кері алынды да, команда Б сериясына түсіп кетті. Төменгі топта ойнағысы келмеген бірнеше футболшы &quot;Ювентустан&quot; кетті, соның ішінде Тюрам да бар еді. 

Тюрам 2006 жылы жазда &quot;[[Барселона (футбол клубы)|Барселонаға]]&quot; ауысты. Барселонада екі жыл ойнап, 2008 жылы жүрек ақауына байланысты футболмен біржола қоштасты.

=== Халықаралық ===
Ұлттық құрама сапында ең көп ойын өткізген рекордшы (142)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fff.fr/bleus/actu/82542.shtml |title=Les records des Bleus |publisher=www.fff.fr |lang=fr}}&lt;/ref&gt;. Құрамада ойнап жүріп екі гол ғана енгізген, екеуін де [[Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі (командалар құрамы)|1998 жылы әлем біріншілігінің жартылай финалында]] [[Хорватия Ұлттық футбол құрамасы|Хорватияның]] қақпасына соқты. Тюрамның голдары арқылы Франция тұңғыш рет финалға шықты.

Кейін 2000, 2004, 2008 жылдары Еуропа чемпионатына, 2002, 2006 жылдары әлем чемпионатына қатысты.

=== Жеке өмірі ===
Ұлдары [[Маркус Тюрам]] мен [[Хеффрен Тюрам]] да кәсіпқой футболшы.

== Жетістіктері ==
'''&lt;big&gt;Командалық&lt;/big&gt;'''

; «Монако»

* Франция кубогы: 1990/91

; «Парма»

* Италия кубогы: 1998/99
* Италия суперкубогы: 1999
* УЕФА кубогы: 1998/99

; «Ювентус»

* Италия чемпионы: 2001/02, 2002/03
* Италия суперкубогы: 2002, 2003

; «Барселона»

* Испания суперкубогы: 2006

; Франция

* Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 1996
* Әлем чемпионы: 1998
* Еуропа чемпионы: 2000
* Конфедерациялар кубогы: 2003
* Әлем чемпионатының финалисі: 2006

&lt;big&gt;'''Жеке'''&lt;/big&gt;

* Францияның үздік футболшысы: 1997

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Сілтемелер ==
* [http://www.barcamania.com/news/4931.html Лилиан Тюрам. «Kind of blue»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140813231610/http://www.barcamania.com/news/4931.html |date=2014-08-13 }}
* [http://www.footballdatabase.com/site/players/index.php?dumpPlayer=215 Профилі мен статистикасы (FootballDatabase.com)]{{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20110907011046/http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_07-08/plantilla/jugadors/thuram.html Профилі]{{ref-en}}

[[Санат:Франция футболшылары]]
[[Санат:Монако ФК ойыншылары]]
[[Санат:Парма ФК ойыншылары]]
[[Санат:Ювентус ФК ойыншылары]]
[[Санат:Барселона ФК ойыншылары]]
[[Санат:Футболдан әлем чемпиондары]]
[[Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары]]
[[Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]]</text>
      <sha1>2smzcw52zpoh58yifsbf4d6cow6fima</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>609030</id>
    <revision>
      <id>3621302</id>
      <parentid>3620797</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T19:30:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3621302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75753" sha1="juxq7s61rsc0x5qe9tt27jezm1v418d" xml:space="preserve">{{Футбол құрамаларының жарысы |
  | өткізу орыны      = {{USA}}&lt;br /&gt;{{CAN}}&lt;br /&gt;{{MEX}}
  | қалалар     = 16
  | стадиондар   = 16
  | іріктеу мерзімі = 
  | финал мерзімі      = 11 маусым — 19 шілде 2026
  | атауы   = Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі
 |tourney_name = FIFA World Cup 2026&lt;br&gt;Coupe du monde de football 2026&lt;br&gt;Copa Mundial de la FIFA 2026
  | логотипі      = 2026 FIFA World Cup.svg
  | қатысушылар саны = 48
  | финалдағы қатысушылар = 
  | чемпион    = 
  | рет        = 
  | 2 орын    = 
  | 3 орын    = 
  | 4 орын    = 
  | финал өтетін орыны      = «[[Метлайф-стэдиум|Метлайф]]», [[Ист-Ратерфорд]]
  | ойналған мачтар саны    = 
  | іріктеудегі ойындар     = 
  | голдар саны     = 
  | іріктеудегі голдар саны = 
  | келушілер_саны   =
  | бомбардир  = {{Ту|ARG}} [[Лионель Месси]]
  | бголдар     = 
  | бомбардирлерді іріктеу = {{Ту|NOR}} [[Эрлинг Холанн]]
  | іголдар    = 
  | үздік ойыншы     = 
  | үздік қақпашы    =
  | үздік жас ойыншы =
  |алд           = [[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|Катар 2022]]
  |кел           = 2030
}}
'''Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі''' — футболдан 23-әлем чемпионаты, 2026 жылы жаздыгүні өтуде. Бастапқыда чемпионаттың финалдық кезеңіне әдеттегідей 32 команда қатысуы керек еді, бірақ 2017 жылғы 10 қаңтарда ФИФА президенті [[Джанни Инфантино]] қатысушылар санын 48-ге дейін ұлғайту туралы шешім қабылдағанын мәлімдеді.

2018 жылғы 13 маусымда [[Мәскеу]]де өткен [[ФИФА]]-ның 68-конгресінің отырысында футболдан әлем чемпионаты қарсаңында турнирді өткізу орны туралы шешім қабылданды. Матчтар 16 қалада өтеді. Ойындарды өткізуге үміткер қалалар: [[Мехико]], [[Гвадалахара]], [[Монтеррей]] (барлығы [[Мексика]]да), [[Эдмонтон]], [[Торонто]], [[Монреаль]] (барлығы [[Канада]]да), [[Нью-Йорк]], [[Филадельфия]], [[Балтимор]], [[Вашингтон]], [[Бостон]], [[Цинциннати]], [[Нэшвилл (Мичиган)|Нашвилл]], [[Атланта]], [[Орландо (Оклахома)|Орландо]], [[Майами]], [[Хьюстон]], [[Даллас]], [[Лос Анжелес|Лос-Анджелес]], [[Сан-Франциско]], [[Денвер]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]], [[Сиэтл]] (барлығы АҚШ-та).

== Өтетін жерді таңдау ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!Елдер
!Бірінші тур
|-
| align=&quot;left&quot; |{{USA}} / {{CAN}} / {{MEX}}|| 134 {{yes|134}}
|-
| align=&quot;left&quot; |{{MAR}}
|65
|}

=== Өтінішін қайтарып алған елдер ===

* {{CHN}} / {{IND}} — 2 Азия елі чемпионатты бірлесіп өткізуге ниетті болды. Кейін өтініштерін кері қайтарып алынды.
* {{IDN}} — басында қызығушылық танытты. Жергілікті белсенділер ел үкіметіне чемпионатты қабылдау туралы петиция ұйымдастыруды ұйғарды, бірақ бұл сәтті болмады.
* {{ECU}} / {{BOL}} / {{PER}} / {{PAR}} — Оңтүстік Американың 4 елі бірден әлем чемпионатын бірлесіп өткізетінін жариялады. Бірақ кейін бұл идея тиісті қолдау таппады..
* {{NZL}} — ел алғашында чемпионатты бөлек өткізгісі келді, бірақ кейінірек көршісі — [[Аустралия]]мен бірге өтініш беруге шешім қабылдады.

== Қатысушылары==

=== Іріктеу турнирінің барысы туралы жалпы мәлімет ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
|+Конфедерациялар бойынша ваучерлерді бөлу
|-
! width=&quot;90&quot; |Континент (конфедерация)
! width=&quot;80&quot; |Жалпы орын
! width=&quot;80&quot; |ФИФА мүшелерінің жалпы саны
! width=&quot;80&quot; |Бос орындар
! width=&quot;80&quot; |Барлық тіркелген командалар
! width=&quot;80&quot; |Финалға өтті
! width=&quot;80&quot; |Шығу мүмкіндігі барлар
! width=&quot;80&quot; |Таңдауға қатысуды жалғастырды, бірақ біліктілік алу мүмкіндігін жоғалтты
! width=&quot;80&quot; |Ұтылды немесе шығарылды
! width=&quot;115&quot; |Іріктеу турнирінің басталуы
! width=&quot;115&quot; |Іріктеу турнирінің аяқталуы
|-
|Азия ([[Азия Футбол Конфедерациясы|АФК]])
|'''8'''
|47
|8
|0
|0
|0
|0
|0
|қазан 2023
|қараша 2025
|-
|Африка ([[Африка Футбол Конфедерациясы|КАФ]])
|'''9'''
|54
|9
|0
|0
|0
|0
|0
|
|
|-
|Солтүстік және Орталық Америка ([[КОНКАКАФ]])
|'''6'''
|35
|3
|0
|3
|0
|0
|0
|
|
|-
|Оңтүстік Америка ([[КОНМЕБОЛ]])
|'''6'''
|10
|6
|0
|0
|0
|0
|0
|23 наурыз 2023
|
|-
|Океания ([[Азия Футбол Конфедерациясы|ОФК]])
|'''1'''
|11
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|
|
|-
|Еуропа ([[УЕФА]])
|'''16'''
|55
|16
|0
|0
|0
|0
|0
|наурыз 2025
|наурыз 2026
|-
|Плей-офф
|'''2'''
|0
|2
|0
|0
|0
|0
|0
|
|
|-
!Барлығы
!48
!209+3
!45
!0
!3
!0
!0
!0
!
!
|}
[[Америка Құрама Штаттары|А]]ҚШ, [[Канада]] и [[Мексика]] 2026 жылғы әлем чемпионатының финалдық кезеңіне қабылдаушы елдер ретінде автоматты түрде жолдама алды. Конфедерациялар финалдық турнирде кепілдендірілген 43 орынды алады. Құрлықаралық плей-офф кезеңінде әр конфедерациядан бір командадан басқа тағы 2 орын сарапқа салынады. [[УЕФА]], және чемпионатты өткізетін конфедерацияның басқа командасы ([[КОНКАКАФ]]). Ұйымдастырушы елдердің қайсысы финалда автоматты орындар алады деген сұрақ қосымша шешіледі. Бұл орындар жалпы квотаға есептеледі. [[КОНКАКАФ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup™|access-date=2018-06-16|archive-date=2017-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=3/news=bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html|title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup™|access-date=2018-06-16|archive-date=2017-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170409184031/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D3/news%3Dbureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;

=== Финалдық турнирге жолдама алған ===
Қазіргі уақытта тек қабылдаушы командалар іріктеуден өтті. 45 орын бос қалды:
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
!Ұлттық құрама
!Біліктілік әдісі
!Біліктілік берілген күні
!Қатысуы
!Қатарынан
!Соңғы рет қатысқан
!Ең жақсы нәтиже
|-
|{{футбол|АҚШ}}
| rowspan=&quot;3&quot; |Ұйымдастырушы
| rowspan=&quot;3&quot; |13 маусым 2018 жылы
|12
| rowspan=&quot;2&quot; |2
| rowspan=&quot;3&quot; |2022
|3-орын (1930)
|-
|{{футбол|Канада}}
|3
|Топтық кезең (1986, 2022)
|-
|{{футбол|Мексика}}
|18
|9
|1/4 финалы (1970, 1986)
|}

== Топтар ==
=== Топтар тізімі ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;background:#DEF; border-width:0;&quot;
|-
! style=&quot;width:25%&quot; | A тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | B тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | C тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | D тобы
|-
| {{футбол|Мексика}} || {{футбол|Канада}} || {{футбол|Бразилия}} || {{футбол|АҚШ}}
|-
| {{футбол|ОАР}} || {{футбол|Босния және Герцеговина}} || {{футбол|Марокко}} || {{футбол|Парагвай}}
|-
| {{футбол|Корея Республикасы}} || {{футбол|Катар}} || {{футбол|Гаити}} || {{футбол|Аустралия}}
|-
| {{футбол|Чехия}} || {{футбол|Швейцария}} || {{футбол|Шотландия}} || {{футбол|Түркия}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#FFF; border-width:0;&quot; |
|-
! style=&quot;width:25%&quot; | E тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | F тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | G тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | H тобы
|-
| {{футбол|Германия}} || {{футбол|Нидерланд}} || {{футбол|Бельгия}} || {{футбол|Испания}}
|-
| {{футбол|Кюрасао}} || {{футбол|Жапония}} || {{футбол|Мысыр}} || {{футбол|Кабо-Верде}}
|-
| {{футбол|Кот-д'Ивуар}} || {{футбол|Швеция}} || {{футбол|Иран}} || {{футбол|Сауд Арабиясы}}
|-
| {{футбол|Эквадор}} || {{футбол|Тунис}} || {{футбол|Жаңа Зеландия}} || {{футбол|Уругвай}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#FFF; border-width:0;&quot; |
|-
! style=&quot;width:25%&quot; | I тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | J тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | K тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | L тобы
|-
| {{футбол|Франция}} || {{футбол|Аргентина}} || {{футбол|Португалия}} || {{футбол|Англия}}
|-
| {{футбол|Сенегал}} || {{футбол|Алжир}} || {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}} || {{футбол|Хорватия}}
|-
| {{футбол|Ирак}} || {{футбол|Аустрия}} || {{футбол|Өзбекстан}} || {{футбол|Гана}}
|-
| {{футбол|Норвегия}} || {{футбол|Иордания}} || {{футбол|Колумбия}} || {{футбол|Панама}}
|-
|}

== Топтық турнир ==
{{small|{{colorbox|palegreen}} — Плей-офф-қа түсті&lt;br&gt;{{colorbox|lightblue}} — Статистикасы бойынша плей-офф-қа түсе алады}}
=== А тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Мексика}} '''(Қ, Ө)'''|2|0|0|3|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Оңтүстік Корея}}|1|0|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Чехия}}|0|1|1|2|3|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Оңтүстік Африка Республикасы}}|0|1|1|1|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Қ — Қабылдаушы ел; Ө — Келесі раундқа өтті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[11 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;13:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мексика}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|ОАР}}
| голдар1                   = [[Хулиан Киньонес]] {{гол|9}}&lt;br&gt;[[Рауль Хименес]] {{гол|67}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 80 824
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Вилтон Сампайо]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[11 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Оңтүстік Корея}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Чехия}}
| голдар1                   = [[Хван Ин Бом]] {{гол|67}}&lt;br&gt;[[О Хён Гю]] {{гол|80}}
| голдар2                   = [[Ладислав Крейчий (1999)|Ладислав Крейчий]] {{гол|59}}
| стадион                   = [[Акрон (стадион)|Акрон]], [[Сапопан]]
| көрермендер               = 44 895
| төреші                    = {{ту|Мысыр}} [[Амин Омар]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Чехия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|ОАР}}
| голдар1                   = [[Михал Садилек]] {{гол|6}}
| голдар2                   = [[Тебохо Мокоэна (1997)|Тебохо Мокоэна]] {{гол|83|[[Пенальти|пен.]]}}
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 67 442
| төреші                    = {{ту|АҚШ}} [[Тори Пенсо]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мексика}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Оңтүстік Корея}}
| голдар1                   = [[Луис Ромо]] {{гол|50}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 45 522
| төреші                    = {{ту|Уругвай}} [[Густаво Техера]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Чехия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Мексика}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|ОАР}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Оңтүстік Корея}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== B тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Канада}} '''(Қ)'''|1|1|0|7|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Швейцария}}|1|1|0|5|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Босния және Герцеговина}}|0|1|1|2|5|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Катар}}|0|1|1|1|7}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Қ — Қабылдаушы ел}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[12 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Канада}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Босния және Герцеговина}}
| голдар1                   = [[Кайл Ларин]] {{гол|78}}
| голдар2                   = [[Йово Лукич]] {{гол|21}}
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 43 002
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Факундо Тельо]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Катар}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Швейцария}}
| голдар1                   = [[Миро Мухайм]] {{гол|90+4|[[автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = [[Брель Эмболо]] {{гол|17|[[Пенальти|пен.]]}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 67 966
| төреші                    = {{ту|Гондурас}} [[Саид Мартинес]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швейцария}}
| есеп                      = 4:1
| команда2                  = {{футбол|Босния және Герцеговина}}
| голдар1                   = [[Жоан Манзамби]] {{гол|74||90}}&lt;br&gt;[[Рубен Варгас]] {{гол|84}}&lt;br&gt;[[Гранит Джака]] {{гол|90+7|[[Пенальти|пен.]]}}
| голдар2                   = [[Тебохо Мокоэна (1997)|Тебохо Мокоэна]] {{гол|83}} ([[Пенальти|пен.]])
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 026
| төреші                    = {{ту|Португалия}} [[Жуан Пиньейру]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Канада}}
| есеп                      = 6:0
| команда2                  = {{футбол|Катар}}
| голдар1                   = [[Кайл Ларин]] {{гол|16}}&lt;br&gt;[[Джонатан Дэвид]] {{гол|29||45+3||90+2}}&lt;br&gt;[[Нейтан Салиба]] {{гол|64}}&lt;br&gt;[[Мохамед Манай]] {{гол|75|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|Чили}} [[Кристиан Гарай]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швейцария}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Канада}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Босния және Герцеговина}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Катар}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== C тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Бразилия}}|1|1|0|4|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Марокко}}|1|1|0|2|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Шотландия}}|1|0|1|1|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Гаити}} '''(Ш)'''|0|0|2|0|4}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Ш — Шығып кетті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бразилия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Марокко}}
| голдар1                   = [[Винисиус Жуниор]] {{гол|32}}
| голдар2                   = [[Исмаэль Сайбари]] {{гол|21}}
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 80 663
| төреші                    = {{ту|Словения}} [[Славко Винчич]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Гаити}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Шотландия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Джон Макгинн]] {{гол|28}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 64 146
| төреші                    = {{ту|Алжир}} [[Мустафа Горбаль]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Шотландия}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Марокко}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Исмаэль Сайбари]] {{гол|2}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 64 146
| төреші                    = {{ту|Өзбекстан}} [[Ильгиз Танташев]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бразилия}}
| есеп                      = 3:0
| команда2                  = {{футбол|Гаити}}
| голдар1                   = [[Матеус Кунья]] {{гол|23||36}}&lt;br&gt;[[Винисиус Жуниор]] {{гол|45+3}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 68 324
| төреші                    = {{ту|Испания}} [[Алехандро Хосе Эрнандес Эрнандес]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Шотландия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Бразилия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Марокко}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Гаити}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== D тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|АҚШ}} '''(Қ, Ө)'''|2|0|0|6|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Аустралия}}|1|0|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Парагвай}}|1|0|1|2|4|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Түркия}} '''(Ш)'''|0|0|2|0|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Қ — Қабылдаушы ел; Ө — Келесі раундқа өтті; Ш — Шығып кетті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[12 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|АҚШ}}
| есеп                      = 4:1
| команда2                  = {{футбол|Парагвай}}
| голдар1                   = [[Дамьян Бобадилья]] {{гол|7|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Фоларин Балоган]] {{гол|31||45+5}}&lt;br&gt;[[Джованни Рейна]] {{гол|90+8}}
| голдар2                   = [[Маурисио Магальяйнс Прадо]] {{гол|73}}
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 492
| төреші                    = {{ту|Нидерланд}} [[Данни Маккели]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аустралия}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Түркия}}
| голдар1                   = [[Нестори Иранкунда]] {{гол|27}}&lt;br&gt;[[Коннор Меткалф]] {{гол|75}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|Венесуэла}} [[Хесус Валенсуэла]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|АҚШ}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Аустралия}}
| голдар1                   = [[Камерон Берджесс]] {{гол|11|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Алекс Фримен (футболшы)|Алекс Фримен]] {{гол|43}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 66 925
| төреші                    = {{ту|Германия}} [[Феликс Цвайер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Түркия}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Парагвай}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Матиас Галарса (парагвайлық футболшы)|Матиас Галарса]] {{гол|2}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 68 827
| төреші                    = {{ту|Сальвадор}} [[Иван Бартон]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Түркия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|АҚШ}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Парагвай}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Аустралия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== E тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Германия}} '''(Ө)'''|2|0|0|9|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Кот-д'Ивуар}}|1|0|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Эквадор}}|0|1|1|0|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Кюрасао}}|0|1|1|1|7}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Ө — Келесі раундқа өтті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;13:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Германия}}
| есеп                      = 7:1
| команда2                  = {{футбол|Кюрасао}}
| голдар1                   = [[Феликс Нмеча]] {{гол|6}}&lt;br&gt;[[Нико Шлоттербек]] {{гол|38}}&lt;br&gt;[[Кай Хаверц]] {{гол|45+5|[[Пенальти|пен.]]|88}}&lt;br&gt;[[Жамал Мусиала]] {{гол|47}}&lt;br&gt;[[Натаниэль Браун]] {{гол|68}}&lt;br&gt;[[Дениз Ундав]] {{гол|78}}
| голдар2                   = [[Ливано Комененсия]] {{гол|21}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 021
| төреші                    = {{ту|Марокко}} [[Джалаль Джайед]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кот-д'Ивуар}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Эквадор}}
| голдар1                   = [[Амад Диалло]] {{гол|90}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 68 274
| төреші                    = {{ту|Франция}} [[Франсуа Летексье]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Германия}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Кот-д'Ивуар}}
| голдар1                   = [[Дениз Ундав]] {{гол|68||90+4}}
| голдар2                   = [[Франк Кессье]] {{гол|30}}
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 43 036
| төреші                    = {{ту|Парагвай}} [[Хуан Габриэль Бенитес]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Эквадор}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Кюрасао}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 68 598
| төреші                    = {{ту|Қытай}} [[Ма Нин]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кюрасао}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Кот-д'Ивуар}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Эквадор}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Германия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== F тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Нидерланд}}|1|1|0|7|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Жапония}}|1|1|0|6|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Швеция}}|1|0|1|6|6|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Тунис}} '''(Ш)'''|0|0|2|1|9}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Ш — Шығып кетті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Нидерланд}}
| есеп                      = 2:2
| команда2                  = {{футбол|Жапония}}
| голдар1                   = [[Вирджил ван Дейк]] {{гол|51}}&lt;br&gt;[[Крисенсио Саммервилл]] {{гол|64}}
| голдар2                   = [[Кэйто Накамура]] {{гол|57}}&lt;br&gt;[[Даити Камада]] {{гол|88}}
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 69 285
| төреші                    = {{ту|АҚШ}} [[Исмаил Эльфат]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швеция}}
| есеп                      = 5:1
| команда2                  = {{футбол|Тунис}}
| голдар1                   = [[Ясин Айяри]] {{гол|7||90+6}}&lt;br&gt;[[Александер Исак]] {{гол|30}}&lt;br&gt;[[Виктор Дьёкереш]] {{гол|59}}&lt;br&gt;[[Маттиас Сванберг]] {{гол|84}}
| голдар2                   = [[Омар Рекик]] {{гол|43}}
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 50 987
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Яэль Фалькон]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Нидерланд}}
| есеп                      = 5:1
| команда2                  = {{футбол|Швеция}}
| голдар1                   = [[Брайан Бробби]] {{гол|5||17}}&lt;br&gt;[[Коди Гакпо]] {{гол|47||54}}&lt;br&gt;[[Крисенсио Саммервилл]] {{гол|89}}
| голдар2                   = [[Антони Эланга]] {{гол|59}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 777
| төреші                    = {{ту|Англия}} [[Майкл Оливер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;22:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Тунис}}
| есеп                      = 0:4
| команда2                  = {{футбол|Жапония}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Даити Камада]] {{гол|4}}&lt;br&gt;[[Аясэ Уэда]] {{гол|31||83}}&lt;br&gt;[[Дзюня Ито]] {{гол|69}}
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 51 243
| төреші                    = {{ту|Румыния}} [[Иштван Ковач]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Жапония}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Швеция}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Тунис}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Нидерланд}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== G тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Мысыр}}|1|1|0|4|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Иран}}|0|2|0|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Бельгия}}|0|2|0|1|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Жаңа Зеландия}}|0|1|1|3|5}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бельгия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Мысыр}}
| голдар1                   = [[Мохамед Хани]] {{гол|66|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = [[Эмам Ашур]] {{гол|19}}
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 66 775
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Рамон Абатти]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Иран}}
| есеп                      = 2:2
| команда2                  = {{футбол|Жаңа Зеландия}}
| голдар1                   = [[Рамин Резаэян]] {{гол|32}}&lt;br&gt;[[Мухаммад Мохеби]] {{гол|64}}
| голдар2                   = [[Элайджа Джаст]] {{гол|7||54}}
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 108
| төреші                    = {{ту|Мексика}} [[Сесар Артуро Рамос]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бельгия}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Иран}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 317&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bluewin.ch/en/index/belgium-fails-to-beat-iran-either-3290409.html |title=Belgium Can't Beat Iran Either |language=en |work=bluewin.ch |date=2026-06-22 |accessdate=2026-06-22}}&lt;/ref&gt;
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Дарио Умберто Эррера]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Жаңа Зеландия}}
| есеп                      = 1:3
| команда2                  = {{футбол|Мысыр}}
| голдар1                   = [[Финн Серман]] {{гол|15}}
| голдар2                   = [[Мостафа Зико]] {{гол|58}}&lt;br&gt;[[Мохаммед Салах]] {{гол|67}}&lt;br&gt;[[Махмуд Хассан]] {{гол|82}}
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|БАӘ}} [[Омар Аль-Али]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мысыр}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Иран}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Дарио Умберто Эррера]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Жаңа Зеландия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Бельгия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|БАӘ}} [[Омар Аль-Али]]
}}

=== H тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Испания}}|1|1|0|4|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Уругвай}}|0|2|0|3|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Кабо-Верде}}|0|2|0|2|2|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Сауд Арабиясы}}|0|1|1|1|5}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Испания}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Кабо-Верде}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 67 640
| төреші                    = {{ту|Иордания}} [[Адхам Махадмех]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Сауд Арабиясы}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Уругвай}}
| голдар1                   = [[Абдулелах аль-Амри]] {{гол|41}}
| голдар2                   = [[Максимилиано Араухо]] {{гол|80}}
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 62 764
| төреші                    = {{ту|Италия}} [[Маурицио Мариани]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Испания}}
| есеп                      = 4:0
| команда2                  = {{футбол|Сауд Арабиясы}}
| голдар1                   = [[Ламин Ямаль]] {{гол|10}}&lt;br&gt;[[Микель Оярсабаль]] {{гол|21||24}}&lt;br&gt;[[Хасан ат-Тамбакти]] {{гол|49|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Рафаэл Клаус]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Уругвай}}
| есеп                      = 2:2
| команда2                  = {{футбол|Кабо-Верде}}
| голдар1                   = [[Максимилиано Араухо]] {{гол|44}}&lt;br&gt;[[Агустин Каноббио]] {{гол|45+5}}
| голдар2                   = [[Кевин Ленини]] {{гол|21}}&lt;br&gt;[[Элиу Варела]] {{гол|61}}
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 64 003
| төреші                    = {{ту|Норвегия}} [[Эспен Эскос]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кабо-Верде}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Сауд Арабиясы}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Уругвай}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Испания}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Акрон (стадион)|Акрон]], [[Сапопан]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== I тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Норвегия}}|1|0|0|4|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Франция}}|1|0|0|3|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Сенегал}}|0|0|1|1|3|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Ирак}}|0|0|1|1|4}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Франция}}
| есеп                      = 3:1
| команда2                  = {{футбол|Сенегал}}
| голдар1                   = [[Килиан Мбаппе]] {{гол|66||90+6}}&lt;br&gt;[[Брадли Баркола]] {{гол|82}}
| голдар2                   = [[Ибраим Мбайе]] {{гол|90+5}}
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 80 545
| төреші                    = {{ту|Аустралия}} [[Алиреза Фагани]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Ирак}}
| есеп                      = 1:4
| команда2                  = {{футбол|Норвегия}}
| голдар1                   = [[Аймен Хусейн]] {{гол|39}}
| голдар2                   = [[Эрлинг Холанд]] {{гол|29||43}}&lt;br&gt;[[Лео Эстигор]] {{гол|76}}&lt;br&gt;[[Аймен Хусейн]] {{гол|90+6|[[Автогол|авто.]]}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 63 106
| төреші                    = {{ту|Габон}} [[Пьер Ачо]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Франция}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Ирак}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Канада}} [[Дрю Фишер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Норвегия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Сенегал}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Вилтон Сампайо]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Норвегия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Франция}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Сенегал}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Ирак}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== J тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Аргентина}} '''(Ө)'''|2|0|0|5|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Аустрия}}|1|0|1|3|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Иордания}}|0|0|1|1|3|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Алжир}}|0|0|1|0|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Ө — Келесі раундқа өтті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аргентина}}
| есеп                      = 3:0
| команда2                  = {{футбол|Алжир}}
| голдар1                   = [[Лионель Месси]] {{гол|17||60||76}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 69 045
| төреші                    = {{ту|Польша}} [[Шимон Марциняк]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аустрия}}
| есеп                      = 3:1
| команда2                  = {{футбол|Иордания}}
| голдар1                   = [[Романо Шмид]] {{гол|20}}&lt;br&gt;[[Язан әл-Араб]] {{гол|76|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Марко Арнаутович]] {{гол|90+12|[[Пенальти|пен.]]}}
| голдар2                   = [[Али Олуан]] {{гол|50}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 68 527
| төреші                    = {{ту|Мавритания}} [[Дахане Бейда]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аргентина}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Аустрия}}
| голдар1                   = [[Лионель Месси]] {{гол|38||90+5}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 70 649
| төреші                    = {{ту|Мысыр}} [[Амин Омар]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Иордания}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Алжир}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Словения}} [[Славко Винчич]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Алжир}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Аустрия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Иордания}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Аргентина}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}


=== K тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Колумбия}}|1|0|0|3|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}{{efn|Fair Play ұпайлары: Конго ДР: -1; Португалия: -3|name=fairplay-congoportug}}|0|1|0|1|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Португалия}}{{efn|name=fairplay-congoportug}}|0|1|0|1|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Өзбекстан}}|0|0|1|1|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Португалия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}
| голдар1                   = [[Жуан Невеш]] {{гол|6}}
| голдар2                   = [[Йоан Висса]] {{гол|45+5}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 777
| төреші                    = {{ту|Катар}} [[Абдулрахман Аль-Джассим]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Өзбекстан}}
| есеп                      = 1:3
| команда2                  = {{футбол|Колумбия}}
| голдар1                   = [[Аббосбек Сайджон огли Файзуллаев|Аббосбек Файзуллаев]] {{гол|60}}
| голдар2                   = [[Даниэль Муньос Мехия]] {{гол|40}}&lt;br&gt;[[Луис Фернандо Диас]] {{гол|65}}&lt;br&gt;[[Хаминтон Кампас]] {{гол|90+9}}
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 80 824
| төреші                    = {{ту|Англия}} [[Энтони Тэйлор]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Португалия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Өзбекстан}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Марокко}} [[Джалаль Джайед]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Колумбия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Италия}} [[Маурицио Мариани]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Колумбия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Португалия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Конго Демократиялық Республикасы}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Өзбекстан}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}


=== L тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Англия}}|1|0|0|4|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Гана}}|1|0|0|1|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Панама}}|0|0|1|0|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Хорватия}}|0|0|1|2|4}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Англия}}
| есеп                      = 4:2
| команда2                  = {{футбол|Хорватия}}
| голдар1                   = [[Харри Кейн]] {{гол|12|[[Пенальти|пен.]]|42}}&lt;br&gt;[[Джуд Беллингем]] {{гол|47}}&lt;br&gt;[[Маркус Рашфорд]] {{гол|85}}
| голдар2                   = [[Мартин Батурина]] {{гол|36}}&lt;br&gt;[[Петар Муса]] {{гол|45+5}}
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 70 389
| төреші                    = {{ту|Франция}} [[Клеман Тюрпен]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Гана}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Панама}}
| голдар1                   = [[Калеб Йиренки]] {{гол|90+5}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 42 942
| төреші                    = {{ту|Швеция}} [[Гленн Нюберг]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Англия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Гана}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Гондурас}} [[Саид Мартинес]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Панама}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Хорватия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Габон}} [[Пьер Ачо]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Панама}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Англия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Хорватия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Гана}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== 3-орын алғандар рейтингі ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Швеция}} (F)|1|0|1|6|6|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Шотландия}} (C)|1|0|1|1|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Парагвай}} (D)|1|0|1|2|4|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Бельгия}}{{efn|Fair Play ұпайлары: Бельгия: -2; Португалия: -3|name=fairplay-belgiportu}} (G)|0|1|0|1|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|5|{{футбол|Португалия}}{{efn|name=fairplay-belgiportu}} (K)|0|1|0|1|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|6|{{футбол|Испания}} (H)|0|1|0|0|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|7|{{футбол|Чехия}} (A)|0|1|1|2|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|8|{{футбол|Эквадор}} (E)|0|1|1|0|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|9|{{футбол|Босния және Герцеговина}} (B)|0|1|1|2|5}}
{{ФК-команда|10|{{футбол|Панама}} (L)|0|0|1|0|1}}
{{ФК-команда|11|{{футбол|Сенегал}}{{efn|FIFA рейтингі: Сенегал 15-орында; Иордания 63-орында|name=fifarank-senegjordan}} (I)|0|0|1|1|3}}
{{ФК-команда|12|{{футбол|Иордания}}{{efn|name=fifarank-senegjordan}} (J)|0|0|1|1|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}

== Чемпионаттың ерекшеліктері ==
*Бірінші рет әлем чемпионаты Канадада өтеді
*Бірінші рет әлем чемпионаты үш елде ұйымдастырылады.
*[[Мексика]] әлем чемпионатын үшінші рет өткізгелі жатқан бірінші мемлекет (алдын [[Футболдан 1970 жылғы әлем біріншілігі|1970]] және [[Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі|1986]] жылдары).
*Бірінші рет 48 команды әлем чемпионатында қатысады

== Іріктеу турнирі ==

=== Жолдамалардың құрлықтарға бөлінуі ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Континент (конфедерация)
!Бөлінетін 
орын
!Мүшелер 
саны
|-
|Азия (АФК)
|'''8'''
|46
|-
|Африка (КАФ)
|'''9'''
|54
|-
|Солт. және Орт. Америка (КОНКАКАФ)
|'''6'''
|35
|-
|Оңт. Америка (КОНМЕБОЛ)
|'''6'''
|10
|-
|Океания (ОФК)
|'''1'''
|11
|-
|Еуропа (УЕФА)
|'''16'''
|55
|-
|Плей-офф
|'''2'''
|0
|-
!Бары
!48
!208+3
|}

{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
!Ұлттық құрама
!Біліктілік әдісі
!Біліктілік берілген күні
!Қатысуы
!Қатарынан
!Соңғы рет қатысқан
!Ең жақсы нәтиже
|-
|АҚШ
| rowspan=&quot;3&quot; |Ұйымдастырушы
| rowspan=&quot;3&quot; |13 маусым 2018 жылы
|12
| rowspan=&quot;2&quot; |2
| rowspan=&quot;3&quot; |2022
|3-ші орын (1930)
|-
|Канада
|3
|Топтық кезең (1986, 2022)
|-
|Мексика
|18
|9
|1/4 финалы (1970, 1986)
|}

== Қала мен стадиондары ==

: 23 үміткер қала анықталды, оның ішінде 2020-2021 жылдар аралығында чемпионат өтетін 16 қала таңдалады (2 Канадада, 3 Мексикада және 11 АҚШ-та):                                                                                                                                                                                  

{| class=&quot;wikitable&quot;
!Мехико
!Нью-Йорк
!Даллас
!Канзас-Сити
!Хьюстон
|-
|[[Ацтека (стадион)|Ацтека]]
|[[Метлайф-стэдиум (стадион)|Метлайф-стэдиум]]
|[[Эй-ти-энд-ти (стадион)|Эй-ти-энд-ти]]
|[[Эрроухед (стадион)|Эрроухед]]
|[[Эн-ар-джи (стадион)|Эн-ар-джи]]
|-
|Сыйымдылығы: '''87 523'''
|Сыйымдылығы: '''82 500'''
|Сыйымдылығы: '''105 000'''
|Сыйымдылығы: '''76 416'''
|Сыйымдылығы: '''72 220'''
|-
|
|
|
|
|
|-
!Атланта
| colspan=&quot;3&quot; rowspan=&quot;12&quot; |'''Атланта'''

'''Бостон'''

'''Даллас'''

'''Хьюстон'''

'''Канзас-Сити'''

'''Лос-Анджелес'''

'''Майами'''

'''Нью-Йорк'''

'''Филадельфия'''

'''Сан-Франциско'''

'''Сиэтл'''

'''Ванкувер'''

'''Торонто'''

'''Мехико'''

'''Монтеррей'''

'''Гвадалахара'''
!Лос-Анджелес
|-
|[[Мерседес-Бенц (стадион)|Мерседес-Бенц]] 
|[[Соу-Фай (стадион)|Соу-Фай]]
|-
|Сыйымдылығы: '''83 000'''
|Сыйымдылығы: '''70 240'''
|-
|
|
|-
!Филадельфия
!Сиэтл
|-
|[[Линкольн Файненшел Филд]]
|[[Люмен Филд]]
|-
|Сыйымдылығы: '''69 796'''
|Сыйымдылығы: '''72 000'''
|-
|
|
|-
!Сан-Франциско
!Бостон
|-
|[[Ливайс (стадион)|Ливайс]]
|[[Джиллетт (стадион)|Джиллетт Стэдиум]]
|-
|Сыйымдылығы: '''75 000'''
|Сыйымдылығы: '''65 878'''
|-
|
|
|-
!Майами
!Ванкувер
!Монтеррей
!Гвадалахара
!Торонто
|-
|[[Хард Рок (стадион)|Хард Рок]] 
|[[Би-Си Плэйс]]
|[[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]]
|[[Акрон (стадион)|Акрон]]
|[[Бимо Филд]]
|-
|Сыйымдылығы: '''67,518'''
|Сыйымдылығы: '''54 500'''
|Сыйымдылығы: '''53 500'''
|Сыйымдылығы: '''49 850'''
|Сыйымдылығы: '''45 500'''
|-
|
|
|
|
|
|}
== Ескертпелер ==
{{Notelist}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Футболдан әлем чемпионаттары}}
[[Санат:Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]]
[[Санат:2026 жылғы футбол]]</text>
      <sha1>juxq7s61rsc0x5qe9tt27jezm1v418d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621303</id>
      <parentid>3621302</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T19:31:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3621303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75781" sha1="70qkhdgmjtyh8qjawfhp71g976l4pqi" xml:space="preserve">{{Футбол құрамаларының жарысы |
  | өткізу орыны      = {{USA}}&lt;br /&gt;{{CAN}}&lt;br /&gt;{{MEX}}
  | қалалар     = 16
  | стадиондар   = 16
  | іріктеу мерзімі = 
  | финал мерзімі      = 11 маусым — 19 шілде 2026
  | атауы   = Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі
 |tourney_name = FIFA World Cup 2026&lt;br&gt;Coupe du monde de football 2026&lt;br&gt;Copa Mundial de la FIFA 2026
  | логотипі      = 2026 FIFA World Cup.svg
  | қатысушылар саны = 48
  | финалдағы қатысушылар = 
  | чемпион    = 
  | рет        = 
  | 2 орын    = 
  | 3 орын    = 
  | 4 орын    = 
  | финал өтетін орыны      = «[[Метлайф-стэдиум|Метлайф]]», [[Ист-Ратерфорд]]
  | ойналған мачтар саны    = 
  | іріктеудегі ойындар     = 
  | голдар саны     = 
  | іріктеудегі голдар саны = 
  | келушілер_саны   =
  | бомбардир  = {{Ту|Аргентина}} [[Лионель Месси]]
  | бголдар     = 
  | бомбардирлерді іріктеу = {{Ту|Норвегия}} [[Эрлинг Холанн]]
  | іголдар    = 
  | үздік ойыншы     = 
  | үздік қақпашы    =
  | үздік жас ойыншы =
  |алд           = [[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|Катар 2022]]
  |кел           = 2030
}}
'''Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі''' — футболдан 23-әлем чемпионаты, 2026 жылы жаздыгүні өтуде. Бастапқыда чемпионаттың финалдық кезеңіне әдеттегідей 32 команда қатысуы керек еді, бірақ 2017 жылғы 10 қаңтарда ФИФА президенті [[Джанни Инфантино]] қатысушылар санын 48-ге дейін ұлғайту туралы шешім қабылдағанын мәлімдеді.

2018 жылғы 13 маусымда [[Мәскеу]]де өткен [[ФИФА]]-ның 68-конгресінің отырысында футболдан әлем чемпионаты қарсаңында турнирді өткізу орны туралы шешім қабылданды. Матчтар 16 қалада өтеді. Ойындарды өткізуге үміткер қалалар: [[Мехико]], [[Гвадалахара]], [[Монтеррей]] (барлығы [[Мексика]]да), [[Эдмонтон]], [[Торонто]], [[Монреаль]] (барлығы [[Канада]]да), [[Нью-Йорк]], [[Филадельфия]], [[Балтимор]], [[Вашингтон]], [[Бостон]], [[Цинциннати]], [[Нэшвилл (Мичиган)|Нашвилл]], [[Атланта]], [[Орландо (Оклахома)|Орландо]], [[Майами]], [[Хьюстон]], [[Даллас]], [[Лос Анжелес|Лос-Анджелес]], [[Сан-Франциско]], [[Денвер]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]], [[Сиэтл]] (барлығы АҚШ-та).

== Өтетін жерді таңдау ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!Елдер
!Бірінші тур
|-
| align=&quot;left&quot; |{{USA}} / {{CAN}} / {{MEX}}|| 134 {{yes|134}}
|-
| align=&quot;left&quot; |{{MAR}}
|65
|}

=== Өтінішін қайтарып алған елдер ===

* {{CHN}} / {{IND}} — 2 Азия елі чемпионатты бірлесіп өткізуге ниетті болды. Кейін өтініштерін кері қайтарып алынды.
* {{IDN}} — басында қызығушылық танытты. Жергілікті белсенділер ел үкіметіне чемпионатты қабылдау туралы петиция ұйымдастыруды ұйғарды, бірақ бұл сәтті болмады.
* {{ECU}} / {{BOL}} / {{PER}} / {{PAR}} — Оңтүстік Американың 4 елі бірден әлем чемпионатын бірлесіп өткізетінін жариялады. Бірақ кейін бұл идея тиісті қолдау таппады..
* {{NZL}} — ел алғашында чемпионатты бөлек өткізгісі келді, бірақ кейінірек көршісі — [[Аустралия]]мен бірге өтініш беруге шешім қабылдады.

== Қатысушылары==

=== Іріктеу турнирінің барысы туралы жалпы мәлімет ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
|+Конфедерациялар бойынша ваучерлерді бөлу
|-
! width=&quot;90&quot; |Континент (конфедерация)
! width=&quot;80&quot; |Жалпы орын
! width=&quot;80&quot; |ФИФА мүшелерінің жалпы саны
! width=&quot;80&quot; |Бос орындар
! width=&quot;80&quot; |Барлық тіркелген командалар
! width=&quot;80&quot; |Финалға өтті
! width=&quot;80&quot; |Шығу мүмкіндігі барлар
! width=&quot;80&quot; |Таңдауға қатысуды жалғастырды, бірақ біліктілік алу мүмкіндігін жоғалтты
! width=&quot;80&quot; |Ұтылды немесе шығарылды
! width=&quot;115&quot; |Іріктеу турнирінің басталуы
! width=&quot;115&quot; |Іріктеу турнирінің аяқталуы
|-
|Азия ([[Азия Футбол Конфедерациясы|АФК]])
|'''8'''
|47
|8
|0
|0
|0
|0
|0
|қазан 2023
|қараша 2025
|-
|Африка ([[Африка Футбол Конфедерациясы|КАФ]])
|'''9'''
|54
|9
|0
|0
|0
|0
|0
|
|
|-
|Солтүстік және Орталық Америка ([[КОНКАКАФ]])
|'''6'''
|35
|3
|0
|3
|0
|0
|0
|
|
|-
|Оңтүстік Америка ([[КОНМЕБОЛ]])
|'''6'''
|10
|6
|0
|0
|0
|0
|0
|23 наурыз 2023
|
|-
|Океания ([[Азия Футбол Конфедерациясы|ОФК]])
|'''1'''
|11
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|
|
|-
|Еуропа ([[УЕФА]])
|'''16'''
|55
|16
|0
|0
|0
|0
|0
|наурыз 2025
|наурыз 2026
|-
|Плей-офф
|'''2'''
|0
|2
|0
|0
|0
|0
|0
|
|
|-
!Барлығы
!48
!209+3
!45
!0
!3
!0
!0
!0
!
!
|}
[[Америка Құрама Штаттары|А]]ҚШ, [[Канада]] и [[Мексика]] 2026 жылғы әлем чемпионатының финалдық кезеңіне қабылдаушы елдер ретінде автоматты түрде жолдама алды. Конфедерациялар финалдық турнирде кепілдендірілген 43 орынды алады. Құрлықаралық плей-офф кезеңінде әр конфедерациядан бір командадан басқа тағы 2 орын сарапқа салынады. [[УЕФА]], және чемпионатты өткізетін конфедерацияның басқа командасы ([[КОНКАКАФ]]). Ұйымдастырушы елдердің қайсысы финалда автоматты орындар алады деген сұрақ қосымша шешіледі. Бұл орындар жалпы квотаға есептеледі. [[КОНКАКАФ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup™|access-date=2018-06-16|archive-date=2017-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=3/news=bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html|title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup™|access-date=2018-06-16|archive-date=2017-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170409184031/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D3/news%3Dbureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;

=== Финалдық турнирге жолдама алған ===
Қазіргі уақытта тек қабылдаушы командалар іріктеуден өтті. 45 орын бос қалды:
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
!Ұлттық құрама
!Біліктілік әдісі
!Біліктілік берілген күні
!Қатысуы
!Қатарынан
!Соңғы рет қатысқан
!Ең жақсы нәтиже
|-
|{{футбол|АҚШ}}
| rowspan=&quot;3&quot; |Ұйымдастырушы
| rowspan=&quot;3&quot; |13 маусым 2018 жылы
|12
| rowspan=&quot;2&quot; |2
| rowspan=&quot;3&quot; |2022
|3-орын (1930)
|-
|{{футбол|Канада}}
|3
|Топтық кезең (1986, 2022)
|-
|{{футбол|Мексика}}
|18
|9
|1/4 финалы (1970, 1986)
|}

== Топтар ==
=== Топтар тізімі ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;background:#DEF; border-width:0;&quot;
|-
! style=&quot;width:25%&quot; | A тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | B тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | C тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | D тобы
|-
| {{футбол|Мексика}} || {{футбол|Канада}} || {{футбол|Бразилия}} || {{футбол|АҚШ}}
|-
| {{футбол|ОАР}} || {{футбол|Босния және Герцеговина}} || {{футбол|Марокко}} || {{футбол|Парагвай}}
|-
| {{футбол|Корея Республикасы}} || {{футбол|Катар}} || {{футбол|Гаити}} || {{футбол|Аустралия}}
|-
| {{футбол|Чехия}} || {{футбол|Швейцария}} || {{футбол|Шотландия}} || {{футбол|Түркия}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#FFF; border-width:0;&quot; |
|-
! style=&quot;width:25%&quot; | E тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | F тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | G тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | H тобы
|-
| {{футбол|Германия}} || {{футбол|Нидерланд}} || {{футбол|Бельгия}} || {{футбол|Испания}}
|-
| {{футбол|Кюрасао}} || {{футбол|Жапония}} || {{футбол|Мысыр}} || {{футбол|Кабо-Верде}}
|-
| {{футбол|Кот-д'Ивуар}} || {{футбол|Швеция}} || {{футбол|Иран}} || {{футбол|Сауд Арабиясы}}
|-
| {{футбол|Эквадор}} || {{футбол|Тунис}} || {{футбол|Жаңа Зеландия}} || {{футбол|Уругвай}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#FFF; border-width:0;&quot; |
|-
! style=&quot;width:25%&quot; | I тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | J тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | K тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | L тобы
|-
| {{футбол|Франция}} || {{футбол|Аргентина}} || {{футбол|Португалия}} || {{футбол|Англия}}
|-
| {{футбол|Сенегал}} || {{футбол|Алжир}} || {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}} || {{футбол|Хорватия}}
|-
| {{футбол|Ирак}} || {{футбол|Аустрия}} || {{футбол|Өзбекстан}} || {{футбол|Гана}}
|-
| {{футбол|Норвегия}} || {{футбол|Иордания}} || {{футбол|Колумбия}} || {{футбол|Панама}}
|-
|}

== Топтық турнир ==
{{small|{{colorbox|palegreen}} — Плей-офф-қа түсті&lt;br&gt;{{colorbox|lightblue}} — Статистикасы бойынша плей-офф-қа түсе алады}}
=== А тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Мексика}} '''(Қ, Ө)'''|2|0|0|3|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Оңтүстік Корея}}|1|0|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Чехия}}|0|1|1|2|3|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Оңтүстік Африка Республикасы}}|0|1|1|1|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Қ — Қабылдаушы ел; Ө — Келесі раундқа өтті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[11 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;13:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мексика}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|ОАР}}
| голдар1                   = [[Хулиан Киньонес]] {{гол|9}}&lt;br&gt;[[Рауль Хименес]] {{гол|67}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 80 824
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Вилтон Сампайо]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[11 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Оңтүстік Корея}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Чехия}}
| голдар1                   = [[Хван Ин Бом]] {{гол|67}}&lt;br&gt;[[О Хён Гю]] {{гол|80}}
| голдар2                   = [[Ладислав Крейчий (1999)|Ладислав Крейчий]] {{гол|59}}
| стадион                   = [[Акрон (стадион)|Акрон]], [[Сапопан]]
| көрермендер               = 44 895
| төреші                    = {{ту|Мысыр}} [[Амин Омар]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Чехия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|ОАР}}
| голдар1                   = [[Михал Садилек]] {{гол|6}}
| голдар2                   = [[Тебохо Мокоэна (1997)|Тебохо Мокоэна]] {{гол|83|[[Пенальти|пен.]]}}
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 67 442
| төреші                    = {{ту|АҚШ}} [[Тори Пенсо]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мексика}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Оңтүстік Корея}}
| голдар1                   = [[Луис Ромо]] {{гол|50}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 45 522
| төреші                    = {{ту|Уругвай}} [[Густаво Техера]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Чехия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Мексика}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|ОАР}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Оңтүстік Корея}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== B тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Канада}} '''(Қ)'''|1|1|0|7|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Швейцария}}|1|1|0|5|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Босния және Герцеговина}}|0|1|1|2|5|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Катар}}|0|1|1|1|7}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Қ — Қабылдаушы ел}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[12 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Канада}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Босния және Герцеговина}}
| голдар1                   = [[Кайл Ларин]] {{гол|78}}
| голдар2                   = [[Йово Лукич]] {{гол|21}}
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 43 002
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Факундо Тельо]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Катар}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Швейцария}}
| голдар1                   = [[Миро Мухайм]] {{гол|90+4|[[автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = [[Брель Эмболо]] {{гол|17|[[Пенальти|пен.]]}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 67 966
| төреші                    = {{ту|Гондурас}} [[Саид Мартинес]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швейцария}}
| есеп                      = 4:1
| команда2                  = {{футбол|Босния және Герцеговина}}
| голдар1                   = [[Жоан Манзамби]] {{гол|74||90}}&lt;br&gt;[[Рубен Варгас]] {{гол|84}}&lt;br&gt;[[Гранит Джака]] {{гол|90+7|[[Пенальти|пен.]]}}
| голдар2                   = [[Тебохо Мокоэна (1997)|Тебохо Мокоэна]] {{гол|83}} ([[Пенальти|пен.]])
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 026
| төреші                    = {{ту|Португалия}} [[Жуан Пиньейру]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Канада}}
| есеп                      = 6:0
| команда2                  = {{футбол|Катар}}
| голдар1                   = [[Кайл Ларин]] {{гол|16}}&lt;br&gt;[[Джонатан Дэвид]] {{гол|29||45+3||90+2}}&lt;br&gt;[[Нейтан Салиба]] {{гол|64}}&lt;br&gt;[[Мохамед Манай]] {{гол|75|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|Чили}} [[Кристиан Гарай]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швейцария}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Канада}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Босния және Герцеговина}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Катар}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== C тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Бразилия}}|1|1|0|4|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Марокко}}|1|1|0|2|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Шотландия}}|1|0|1|1|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Гаити}} '''(Ш)'''|0|0|2|0|4}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Ш — Шығып кетті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бразилия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Марокко}}
| голдар1                   = [[Винисиус Жуниор]] {{гол|32}}
| голдар2                   = [[Исмаэль Сайбари]] {{гол|21}}
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 80 663
| төреші                    = {{ту|Словения}} [[Славко Винчич]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Гаити}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Шотландия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Джон Макгинн]] {{гол|28}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 64 146
| төреші                    = {{ту|Алжир}} [[Мустафа Горбаль]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Шотландия}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Марокко}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Исмаэль Сайбари]] {{гол|2}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 64 146
| төреші                    = {{ту|Өзбекстан}} [[Ильгиз Танташев]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бразилия}}
| есеп                      = 3:0
| команда2                  = {{футбол|Гаити}}
| голдар1                   = [[Матеус Кунья]] {{гол|23||36}}&lt;br&gt;[[Винисиус Жуниор]] {{гол|45+3}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 68 324
| төреші                    = {{ту|Испания}} [[Алехандро Хосе Эрнандес Эрнандес]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Шотландия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Бразилия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Марокко}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Гаити}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== D тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|АҚШ}} '''(Қ, Ө)'''|2|0|0|6|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Аустралия}}|1|0|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Парагвай}}|1|0|1|2|4|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Түркия}} '''(Ш)'''|0|0|2|0|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Қ — Қабылдаушы ел; Ө — Келесі раундқа өтті; Ш — Шығып кетті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[12 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|АҚШ}}
| есеп                      = 4:1
| команда2                  = {{футбол|Парагвай}}
| голдар1                   = [[Дамьян Бобадилья]] {{гол|7|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Фоларин Балоган]] {{гол|31||45+5}}&lt;br&gt;[[Джованни Рейна]] {{гол|90+8}}
| голдар2                   = [[Маурисио Магальяйнс Прадо]] {{гол|73}}
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 492
| төреші                    = {{ту|Нидерланд}} [[Данни Маккели]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аустралия}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Түркия}}
| голдар1                   = [[Нестори Иранкунда]] {{гол|27}}&lt;br&gt;[[Коннор Меткалф]] {{гол|75}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|Венесуэла}} [[Хесус Валенсуэла]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|АҚШ}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Аустралия}}
| голдар1                   = [[Камерон Берджесс]] {{гол|11|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Алекс Фримен (футболшы)|Алекс Фримен]] {{гол|43}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 66 925
| төреші                    = {{ту|Германия}} [[Феликс Цвайер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Түркия}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Парагвай}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Матиас Галарса (парагвайлық футболшы)|Матиас Галарса]] {{гол|2}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 68 827
| төреші                    = {{ту|Сальвадор}} [[Иван Бартон]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Түркия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|АҚШ}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Парагвай}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Аустралия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== E тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Германия}} '''(Ө)'''|2|0|0|9|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Кот-д'Ивуар}}|1|0|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Эквадор}}|0|1|1|0|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Кюрасао}}|0|1|1|1|7}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Ө — Келесі раундқа өтті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;13:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Германия}}
| есеп                      = 7:1
| команда2                  = {{футбол|Кюрасао}}
| голдар1                   = [[Феликс Нмеча]] {{гол|6}}&lt;br&gt;[[Нико Шлоттербек]] {{гол|38}}&lt;br&gt;[[Кай Хаверц]] {{гол|45+5|[[Пенальти|пен.]]|88}}&lt;br&gt;[[Жамал Мусиала]] {{гол|47}}&lt;br&gt;[[Натаниэль Браун]] {{гол|68}}&lt;br&gt;[[Дениз Ундав]] {{гол|78}}
| голдар2                   = [[Ливано Комененсия]] {{гол|21}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 021
| төреші                    = {{ту|Марокко}} [[Джалаль Джайед]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кот-д'Ивуар}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Эквадор}}
| голдар1                   = [[Амад Диалло]] {{гол|90}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 68 274
| төреші                    = {{ту|Франция}} [[Франсуа Летексье]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Германия}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Кот-д'Ивуар}}
| голдар1                   = [[Дениз Ундав]] {{гол|68||90+4}}
| голдар2                   = [[Франк Кессье]] {{гол|30}}
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 43 036
| төреші                    = {{ту|Парагвай}} [[Хуан Габриэль Бенитес]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Эквадор}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Кюрасао}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 68 598
| төреші                    = {{ту|Қытай}} [[Ма Нин]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кюрасао}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Кот-д'Ивуар}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Эквадор}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Германия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== F тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Нидерланд}}|1|1|0|7|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Жапония}}|1|1|0|6|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Швеция}}|1|0|1|6|6|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Тунис}} '''(Ш)'''|0|0|2|1|9}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Ш — Шығып кетті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Нидерланд}}
| есеп                      = 2:2
| команда2                  = {{футбол|Жапония}}
| голдар1                   = [[Вирджил ван Дейк]] {{гол|51}}&lt;br&gt;[[Крисенсио Саммервилл]] {{гол|64}}
| голдар2                   = [[Кэйто Накамура]] {{гол|57}}&lt;br&gt;[[Даити Камада]] {{гол|88}}
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 69 285
| төреші                    = {{ту|АҚШ}} [[Исмаил Эльфат]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швеция}}
| есеп                      = 5:1
| команда2                  = {{футбол|Тунис}}
| голдар1                   = [[Ясин Айяри]] {{гол|7||90+6}}&lt;br&gt;[[Александер Исак]] {{гол|30}}&lt;br&gt;[[Виктор Дьёкереш]] {{гол|59}}&lt;br&gt;[[Маттиас Сванберг]] {{гол|84}}
| голдар2                   = [[Омар Рекик]] {{гол|43}}
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 50 987
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Яэль Фалькон]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Нидерланд}}
| есеп                      = 5:1
| команда2                  = {{футбол|Швеция}}
| голдар1                   = [[Брайан Бробби]] {{гол|5||17}}&lt;br&gt;[[Коди Гакпо]] {{гол|47||54}}&lt;br&gt;[[Крисенсио Саммервилл]] {{гол|89}}
| голдар2                   = [[Антони Эланга]] {{гол|59}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 777
| төреші                    = {{ту|Англия}} [[Майкл Оливер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;22:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Тунис}}
| есеп                      = 0:4
| команда2                  = {{футбол|Жапония}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Даити Камада]] {{гол|4}}&lt;br&gt;[[Аясэ Уэда]] {{гол|31||83}}&lt;br&gt;[[Дзюня Ито]] {{гол|69}}
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 51 243
| төреші                    = {{ту|Румыния}} [[Иштван Ковач]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Жапония}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Швеция}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Тунис}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Нидерланд}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== G тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Мысыр}}|1|1|0|4|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Иран}}|0|2|0|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Бельгия}}|0|2|0|1|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Жаңа Зеландия}}|0|1|1|3|5}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бельгия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Мысыр}}
| голдар1                   = [[Мохамед Хани]] {{гол|66|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = [[Эмам Ашур]] {{гол|19}}
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 66 775
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Рамон Абатти]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Иран}}
| есеп                      = 2:2
| команда2                  = {{футбол|Жаңа Зеландия}}
| голдар1                   = [[Рамин Резаэян]] {{гол|32}}&lt;br&gt;[[Мухаммад Мохеби]] {{гол|64}}
| голдар2                   = [[Элайджа Джаст]] {{гол|7||54}}
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 108
| төреші                    = {{ту|Мексика}} [[Сесар Артуро Рамос]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бельгия}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Иран}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 317&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bluewin.ch/en/index/belgium-fails-to-beat-iran-either-3290409.html |title=Belgium Can't Beat Iran Either |language=en |work=bluewin.ch |date=2026-06-22 |accessdate=2026-06-22}}&lt;/ref&gt;
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Дарио Умберто Эррера]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Жаңа Зеландия}}
| есеп                      = 1:3
| команда2                  = {{футбол|Мысыр}}
| голдар1                   = [[Финн Серман]] {{гол|15}}
| голдар2                   = [[Мостафа Зико]] {{гол|58}}&lt;br&gt;[[Мохаммед Салах]] {{гол|67}}&lt;br&gt;[[Махмуд Хассан]] {{гол|82}}
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|БАӘ}} [[Омар Аль-Али]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мысыр}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Иран}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Дарио Умберто Эррера]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Жаңа Зеландия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Бельгия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|БАӘ}} [[Омар Аль-Али]]
}}

=== H тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Испания}}|1|1|0|4|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Уругвай}}|0|2|0|3|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Кабо-Верде}}|0|2|0|2|2|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Сауд Арабиясы}}|0|1|1|1|5}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Испания}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Кабо-Верде}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 67 640
| төреші                    = {{ту|Иордания}} [[Адхам Махадмех]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Сауд Арабиясы}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Уругвай}}
| голдар1                   = [[Абдулелах аль-Амри]] {{гол|41}}
| голдар2                   = [[Максимилиано Араухо]] {{гол|80}}
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 62 764
| төреші                    = {{ту|Италия}} [[Маурицио Мариани]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Испания}}
| есеп                      = 4:0
| команда2                  = {{футбол|Сауд Арабиясы}}
| голдар1                   = [[Ламин Ямаль]] {{гол|10}}&lt;br&gt;[[Микель Оярсабаль]] {{гол|21||24}}&lt;br&gt;[[Хасан ат-Тамбакти]] {{гол|49|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Рафаэл Клаус]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Уругвай}}
| есеп                      = 2:2
| команда2                  = {{футбол|Кабо-Верде}}
| голдар1                   = [[Максимилиано Араухо]] {{гол|44}}&lt;br&gt;[[Агустин Каноббио]] {{гол|45+5}}
| голдар2                   = [[Кевин Ленини]] {{гол|21}}&lt;br&gt;[[Элиу Варела]] {{гол|61}}
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 64 003
| төреші                    = {{ту|Норвегия}} [[Эспен Эскос]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кабо-Верде}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Сауд Арабиясы}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Уругвай}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Испания}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Акрон (стадион)|Акрон]], [[Сапопан]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== I тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Норвегия}}|1|0|0|4|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Франция}}|1|0|0|3|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Сенегал}}|0|0|1|1|3|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Ирак}}|0|0|1|1|4}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Франция}}
| есеп                      = 3:1
| команда2                  = {{футбол|Сенегал}}
| голдар1                   = [[Килиан Мбаппе]] {{гол|66||90+6}}&lt;br&gt;[[Брадли Баркола]] {{гол|82}}
| голдар2                   = [[Ибраим Мбайе]] {{гол|90+5}}
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 80 545
| төреші                    = {{ту|Аустралия}} [[Алиреза Фагани]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Ирак}}
| есеп                      = 1:4
| команда2                  = {{футбол|Норвегия}}
| голдар1                   = [[Аймен Хусейн]] {{гол|39}}
| голдар2                   = [[Эрлинг Холанд]] {{гол|29||43}}&lt;br&gt;[[Лео Эстигор]] {{гол|76}}&lt;br&gt;[[Аймен Хусейн]] {{гол|90+6|[[Автогол|авто.]]}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 63 106
| төреші                    = {{ту|Габон}} [[Пьер Ачо]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Франция}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Ирак}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Канада}} [[Дрю Фишер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Норвегия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Сенегал}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Вилтон Сампайо]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Норвегия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Франция}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Сенегал}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Ирак}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== J тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Аргентина}} '''(Ө)'''|2|0|0|5|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Аустрия}}|1|0|1|3|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Иордания}}|0|0|1|1|3|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Алжир}}|0|0|1|0|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Ө — Келесі раундқа өтті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аргентина}}
| есеп                      = 3:0
| команда2                  = {{футбол|Алжир}}
| голдар1                   = [[Лионель Месси]] {{гол|17||60||76}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 69 045
| төреші                    = {{ту|Польша}} [[Шимон Марциняк]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аустрия}}
| есеп                      = 3:1
| команда2                  = {{футбол|Иордания}}
| голдар1                   = [[Романо Шмид]] {{гол|20}}&lt;br&gt;[[Язан әл-Араб]] {{гол|76|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Марко Арнаутович]] {{гол|90+12|[[Пенальти|пен.]]}}
| голдар2                   = [[Али Олуан]] {{гол|50}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 68 527
| төреші                    = {{ту|Мавритания}} [[Дахане Бейда]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аргентина}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Аустрия}}
| голдар1                   = [[Лионель Месси]] {{гол|38||90+5}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 70 649
| төреші                    = {{ту|Мысыр}} [[Амин Омар]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Иордания}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Алжир}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Словения}} [[Славко Винчич]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Алжир}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Аустрия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Иордания}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Аргентина}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}


=== K тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Колумбия}}|1|0|0|3|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}{{efn|Fair Play ұпайлары: Конго ДР: -1; Португалия: -3|name=fairplay-congoportug}}|0|1|0|1|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Португалия}}{{efn|name=fairplay-congoportug}}|0|1|0|1|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Өзбекстан}}|0|0|1|1|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Португалия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}
| голдар1                   = [[Жуан Невеш]] {{гол|6}}
| голдар2                   = [[Йоан Висса]] {{гол|45+5}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 777
| төреші                    = {{ту|Катар}} [[Абдулрахман Аль-Джассим]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Өзбекстан}}
| есеп                      = 1:3
| команда2                  = {{футбол|Колумбия}}
| голдар1                   = [[Аббосбек Сайджон огли Файзуллаев|Аббосбек Файзуллаев]] {{гол|60}}
| голдар2                   = [[Даниэль Муньос Мехия]] {{гол|40}}&lt;br&gt;[[Луис Фернандо Диас]] {{гол|65}}&lt;br&gt;[[Хаминтон Кампас]] {{гол|90+9}}
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 80 824
| төреші                    = {{ту|Англия}} [[Энтони Тэйлор]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Португалия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Өзбекстан}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Марокко}} [[Джалаль Джайед]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Колумбия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Италия}} [[Маурицио Мариани]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Колумбия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Португалия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Конго Демократиялық Республикасы}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Өзбекстан}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}


=== L тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Англия}}|1|0|0|4|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Гана}}|1|0|0|1|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Панама}}|0|0|1|0|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Хорватия}}|0|0|1|2|4}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Англия}}
| есеп                      = 4:2
| команда2                  = {{футбол|Хорватия}}
| голдар1                   = [[Харри Кейн]] {{гол|12|[[Пенальти|пен.]]|42}}&lt;br&gt;[[Джуд Беллингем]] {{гол|47}}&lt;br&gt;[[Маркус Рашфорд]] {{гол|85}}
| голдар2                   = [[Мартин Батурина]] {{гол|36}}&lt;br&gt;[[Петар Муса]] {{гол|45+5}}
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 70 389
| төреші                    = {{ту|Франция}} [[Клеман Тюрпен]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Гана}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Панама}}
| голдар1                   = [[Калеб Йиренки]] {{гол|90+5}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 42 942
| төреші                    = {{ту|Швеция}} [[Гленн Нюберг]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Англия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Гана}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Гондурас}} [[Саид Мартинес]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Панама}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Хорватия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Габон}} [[Пьер Ачо]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Панама}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Англия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Хорватия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Гана}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== 3-орын алғандар рейтингі ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Швеция}} (F)|1|0|1|6|6|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Шотландия}} (C)|1|0|1|1|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Парагвай}} (D)|1|0|1|2|4|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Бельгия}}{{efn|Fair Play ұпайлары: Бельгия: -2; Португалия: -3|name=fairplay-belgiportu}} (G)|0|1|0|1|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|5|{{футбол|Португалия}}{{efn|name=fairplay-belgiportu}} (K)|0|1|0|1|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|6|{{футбол|Испания}} (H)|0|1|0|0|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|7|{{футбол|Чехия}} (A)|0|1|1|2|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|8|{{футбол|Эквадор}} (E)|0|1|1|0|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|9|{{футбол|Босния және Герцеговина}} (B)|0|1|1|2|5}}
{{ФК-команда|10|{{футбол|Панама}} (L)|0|0|1|0|1}}
{{ФК-команда|11|{{футбол|Сенегал}}{{efn|FIFA рейтингі: Сенегал 15-орында; Иордания 63-орында|name=fifarank-senegjordan}} (I)|0|0|1|1|3}}
{{ФК-команда|12|{{футбол|Иордания}}{{efn|name=fifarank-senegjordan}} (J)|0|0|1|1|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}

== Чемпионаттың ерекшеліктері ==
*Бірінші рет әлем чемпионаты Канадада өтеді
*Бірінші рет әлем чемпионаты үш елде ұйымдастырылады.
*[[Мексика]] әлем чемпионатын үшінші рет өткізгелі жатқан бірінші мемлекет (алдын [[Футболдан 1970 жылғы әлем біріншілігі|1970]] және [[Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі|1986]] жылдары).
*Бірінші рет 48 команды әлем чемпионатында қатысады

== Іріктеу турнирі ==

=== Жолдамалардың құрлықтарға бөлінуі ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Континент (конфедерация)
!Бөлінетін 
орын
!Мүшелер 
саны
|-
|Азия (АФК)
|'''8'''
|46
|-
|Африка (КАФ)
|'''9'''
|54
|-
|Солт. және Орт. Америка (КОНКАКАФ)
|'''6'''
|35
|-
|Оңт. Америка (КОНМЕБОЛ)
|'''6'''
|10
|-
|Океания (ОФК)
|'''1'''
|11
|-
|Еуропа (УЕФА)
|'''16'''
|55
|-
|Плей-офф
|'''2'''
|0
|-
!Бары
!48
!208+3
|}

{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
!Ұлттық құрама
!Біліктілік әдісі
!Біліктілік берілген күні
!Қатысуы
!Қатарынан
!Соңғы рет қатысқан
!Ең жақсы нәтиже
|-
|АҚШ
| rowspan=&quot;3&quot; |Ұйымдастырушы
| rowspan=&quot;3&quot; |13 маусым 2018 жылы
|12
| rowspan=&quot;2&quot; |2
| rowspan=&quot;3&quot; |2022
|3-ші орын (1930)
|-
|Канада
|3
|Топтық кезең (1986, 2022)
|-
|Мексика
|18
|9
|1/4 финалы (1970, 1986)
|}

== Қала мен стадиондары ==

: 23 үміткер қала анықталды, оның ішінде 2020-2021 жылдар аралығында чемпионат өтетін 16 қала таңдалады (2 Канадада, 3 Мексикада және 11 АҚШ-та):                                                                                                                                                                                  

{| class=&quot;wikitable&quot;
!Мехико
!Нью-Йорк
!Даллас
!Канзас-Сити
!Хьюстон
|-
|[[Ацтека (стадион)|Ацтека]]
|[[Метлайф-стэдиум (стадион)|Метлайф-стэдиум]]
|[[Эй-ти-энд-ти (стадион)|Эй-ти-энд-ти]]
|[[Эрроухед (стадион)|Эрроухед]]
|[[Эн-ар-джи (стадион)|Эн-ар-джи]]
|-
|Сыйымдылығы: '''87 523'''
|Сыйымдылығы: '''82 500'''
|Сыйымдылығы: '''105 000'''
|Сыйымдылығы: '''76 416'''
|Сыйымдылығы: '''72 220'''
|-
|
|
|
|
|
|-
!Атланта
| colspan=&quot;3&quot; rowspan=&quot;12&quot; |'''Атланта'''

'''Бостон'''

'''Даллас'''

'''Хьюстон'''

'''Канзас-Сити'''

'''Лос-Анджелес'''

'''Майами'''

'''Нью-Йорк'''

'''Филадельфия'''

'''Сан-Франциско'''

'''Сиэтл'''

'''Ванкувер'''

'''Торонто'''

'''Мехико'''

'''Монтеррей'''

'''Гвадалахара'''
!Лос-Анджелес
|-
|[[Мерседес-Бенц (стадион)|Мерседес-Бенц]] 
|[[Соу-Фай (стадион)|Соу-Фай]]
|-
|Сыйымдылығы: '''83 000'''
|Сыйымдылығы: '''70 240'''
|-
|
|
|-
!Филадельфия
!Сиэтл
|-
|[[Линкольн Файненшел Филд]]
|[[Люмен Филд]]
|-
|Сыйымдылығы: '''69 796'''
|Сыйымдылығы: '''72 000'''
|-
|
|
|-
!Сан-Франциско
!Бостон
|-
|[[Ливайс (стадион)|Ливайс]]
|[[Джиллетт (стадион)|Джиллетт Стэдиум]]
|-
|Сыйымдылығы: '''75 000'''
|Сыйымдылығы: '''65 878'''
|-
|
|
|-
!Майами
!Ванкувер
!Монтеррей
!Гвадалахара
!Торонто
|-
|[[Хард Рок (стадион)|Хард Рок]] 
|[[Би-Си Плэйс]]
|[[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]]
|[[Акрон (стадион)|Акрон]]
|[[Бимо Филд]]
|-
|Сыйымдылығы: '''67,518'''
|Сыйымдылығы: '''54 500'''
|Сыйымдылығы: '''53 500'''
|Сыйымдылығы: '''49 850'''
|Сыйымдылығы: '''45 500'''
|-
|
|
|
|
|
|}
== Ескертпелер ==
{{Notelist}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Футболдан әлем чемпионаттары}}
[[Санат:Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]]
[[Санат:2026 жылғы футбол]]</text>
      <sha1>70qkhdgmjtyh8qjawfhp71g976l4pqi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621306</id>
      <parentid>3621303</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T19:36:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3621306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75780" sha1="ckzrqvq6p1roefbimbq4fwihz8ysr28" xml:space="preserve">{{Футбол құрамаларының жарысы |
  | өткізу орыны      = {{USA}}&lt;br /&gt;{{CAN}}&lt;br /&gt;{{MEX}}
  | қалалар     = 16
  | стадиондар   = 16
  | іріктеу мерзімі = 
  | финал мерзімі      = 11 маусым — 19 шілде 2026
  | атауы   = Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі
 |tourney_name = FIFA World Cup 2026&lt;br&gt;Coupe du monde de football 2026&lt;br&gt;Copa Mundial de la FIFA 2026
  | логотипі      = 2026 FIFA World Cup.svg
  | қатысушылар саны = 48
  | финалдағы қатысушылар = 
  | чемпион    = 
  | рет        = 
  | 2 орын    = 
  | 3 орын    = 
  | 4 орын    = 
  | финал өтетін орыны      = «[[Метлайф-стэдиум|Метлайф]]», [[Ист-Ратерфорд]]
  | ойналған мачтар саны    = 
  | іріктеудегі ойындар     = 
  | голдар саны     = 
  | іріктеудегі голдар саны = 
  | келушілер_саны   =
  | бомбардир  = {{Ту|Аргентина}} [[Лионель Месси]]
  | бголдар     = 
  | бомбардирлерді іріктеу = {{Ту|Норвегия}} [[Эрлинг Холанн]]
  | іголдар    = 
  | үздік ойыншы     = 
  | үздік қақпашы    =
  | үздік жас ойыншы =
  |алд           = [[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|Катар 2022]]
  |кел           = 2030
}}
'''Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі''' — футболдан 23-әлем чемпионаты, 2026 жылы жаздыгүні өтуде. Бастапқыда чемпионаттың финалдық кезеңіне әдеттегідей 32 команда қатысуы керек еді, бірақ 2017 жылғы 10 қаңтарда ФИФА президенті [[Джанни Инфантино]] қатысушылар санын 48-ге дейін ұлғайту туралы шешім қабылдағанын мәлімдеді.

2018 жылғы 13 маусымда [[Мәскеу]]де өткен [[ФИФА]]-ның 68-конгресінің отырысында футболдан әлем чемпионаты қарсаңында турнирді өткізу орны туралы шешім қабылданды. Матчтар 16 қалада өтеді. Ойындарды өткізуге үміткер қалалар: [[Мехико]], [[Гвадалахара]], [[Монтеррей]] (барлығы [[Мексика]]да), [[Эдмонтон]], [[Торонто]], [[Монреаль]] (барлығы [[Канада]]да), [[Нью-Йорк]], [[Филадельфия]], [[Балтимор]], [[Вашингтон]], [[Бостон]], [[Цинциннати]], [[Нэшвилл (Мичиган)|Нашвилл]], [[Атланта]], [[Орландо (Оклахома)|Орландо]], [[Майами]], [[Хьюстон]], [[Даллас]], [[Лос Анжелес|Лос-Анджелес]], [[Сан-Франциско]], [[Денвер]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]], [[Сиэтл]] (барлығы АҚШ-та).

== Өтетін жерді таңдау ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!Елдер
!Бірінші тур
|-
| align=&quot;left&quot; |{{USA}} / {{CAN}} / {{MEX}}|| 134 {{yes|134}}
|-
| align=&quot;left&quot; |{{MAR}}
|65
|}

=== Өтінішін қайтарып алған елдер ===
* {{CHN}} / {{IND}} — 2 Азия елі чемпионатты бірлесіп өткізуге ниетті болды. Кейін өтініштерін кері қайтарып алынды.
* {{IDN}} — басында қызығушылық танытты. Жергілікті белсенділер ел үкіметіне чемпионатты қабылдау туралы петиция ұйымдастыруды ұйғарды, бірақ бұл сәтті болмады.
* {{ECU}} / {{BOL}} / {{PER}} / {{PAR}} — Оңтүстік Американың 4 елі бірден әлем чемпионатын бірлесіп өткізетінін жариялады. Бірақ кейін бұл идея тиісті қолдау таппады..
* {{NZL}} — ел алғашында чемпионатты бөлек өткізгісі келді, бірақ кейінірек көршісі — [[Аустралия]]мен бірге өтініш беруге шешім қабылдады.

== Қатысушылары==
=== Іріктеу турнирінің барысы туралы жалпы мәлімет ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
|+Конфедерациялар бойынша ваучерлерді бөлу
|-
! width=&quot;90&quot; |Континент (конфедерация)
! width=&quot;80&quot; |Жалпы орын
! width=&quot;80&quot; |ФИФА мүшелерінің жалпы саны
! width=&quot;80&quot; |Бос орындар
! width=&quot;80&quot; |Барлық тіркелген командалар
! width=&quot;80&quot; |Финалға өтті
! width=&quot;80&quot; |Шығу мүмкіндігі барлар
! width=&quot;80&quot; |Таңдауға қатысуды жалғастырды, бірақ біліктілік алу мүмкіндігін жоғалтты
! width=&quot;80&quot; |Ұтылды немесе шығарылды
! width=&quot;115&quot; |Іріктеу турнирінің басталуы
! width=&quot;115&quot; |Іріктеу турнирінің аяқталуы
|-
|Азия ([[Азия Футбол Конфедерациясы|АФК]])
|'''8'''
|47
|8
|0
|0
|0
|0
|0
|қазан 2023
|қараша 2025
|-
|Африка ([[Африка Футбол Конфедерациясы|КАФ]])
|'''9'''
|54
|9
|0
|0
|0
|0
|0
|
|
|-
|Солтүстік және Орталық Америка ([[КОНКАКАФ]])
|'''6'''
|35
|3
|0
|3
|0
|0
|0
|
|
|-
|Оңтүстік Америка ([[КОНМЕБОЛ]])
|'''6'''
|10
|6
|0
|0
|0
|0
|0
|23 наурыз 2023
|
|-
|Океания ([[Азия Футбол Конфедерациясы|ОФК]])
|'''1'''
|11
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|
|
|-
|Еуропа ([[УЕФА]])
|'''16'''
|55
|16
|0
|0
|0
|0
|0
|наурыз 2025
|наурыз 2026
|-
|Плей-офф
|'''2'''
|0
|2
|0
|0
|0
|0
|0
|
|
|-
!Барлығы
!48
!209+3
!45
!0
!3
!0
!0
!0
!
!
|}
[[Америка Құрама Штаттары|А]]ҚШ, [[Канада]] и [[Мексика]] 2026 жылғы әлем чемпионатының финалдық кезеңіне қабылдаушы елдер ретінде автоматты түрде жолдама алды. Конфедерациялар финалдық турнирде кепілдендірілген 43 орынды алады. Құрлықаралық плей-офф кезеңінде әр конфедерациядан бір командадан басқа тағы 2 орын сарапқа салынады. [[УЕФА]], және чемпионатты өткізетін конфедерацияның басқа командасы ([[КОНКАКАФ]]). Ұйымдастырушы елдердің қайсысы финалда автоматты орындар алады деген сұрақ қосымша шешіледі. Бұл орындар жалпы квотаға есептеледі. [[КОНКАКАФ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup™|access-date=2018-06-16|archive-date=2017-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=3/news=bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html|title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup™|access-date=2018-06-16|archive-date=2017-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170409184031/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D3/news%3Dbureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;

== Қала мен стадиондары ==

: 23 үміткер қала анықталды, оның ішінде 2020-2021 жылдар аралығында чемпионат өтетін 16 қала таңдалады (2 Канадада, 3 Мексикада және 11 АҚШ-та):                                                                                                                                                                                  

{| class=&quot;wikitable&quot;
!Мехико
!Нью-Йорк
!Даллас
!Канзас-Сити
!Хьюстон
|-
|[[Ацтека (стадион)|Ацтека]]
|[[Метлайф-стэдиум (стадион)|Метлайф-стэдиум]]
|[[Эй-ти-энд-ти (стадион)|Эй-ти-энд-ти]]
|[[Эрроухед (стадион)|Эрроухед]]
|[[Эн-ар-джи (стадион)|Эн-ар-джи]]
|-
|Сыйымдылығы: '''87 523'''
|Сыйымдылығы: '''82 500'''
|Сыйымдылығы: '''105 000'''
|Сыйымдылығы: '''76 416'''
|Сыйымдылығы: '''72 220'''
|-
|
|
|
|
|
|-
!Атланта
| colspan=&quot;3&quot; rowspan=&quot;12&quot; |'''Атланта'''

'''Бостон'''

'''Даллас'''

'''Хьюстон'''

'''Канзас-Сити'''

'''Лос-Анджелес'''

'''Майами'''

'''Нью-Йорк'''

'''Филадельфия'''

'''Сан-Франциско'''

'''Сиэтл'''

'''Ванкувер'''

'''Торонто'''

'''Мехико'''

'''Монтеррей'''

'''Гвадалахара'''
!Лос-Анджелес
|-
|[[Мерседес-Бенц (стадион)|Мерседес-Бенц]] 
|[[Соу-Фай (стадион)|Соу-Фай]]
|-
|Сыйымдылығы: '''83 000'''
|Сыйымдылығы: '''70 240'''
|-
|
|
|-
!Филадельфия
!Сиэтл
|-
|[[Линкольн Файненшел Филд]]
|[[Люмен Филд]]
|-
|Сыйымдылығы: '''69 796'''
|Сыйымдылығы: '''72 000'''
|-
|
|
|-
!Сан-Франциско
!Бостон
|-
|[[Ливайс (стадион)|Ливайс]]
|[[Джиллетт (стадион)|Джиллетт Стэдиум]]
|-
|Сыйымдылығы: '''75 000'''
|Сыйымдылығы: '''65 878'''
|-
|
|
|-
!Майами
!Ванкувер
!Монтеррей
!Гвадалахара
!Торонто
|-
|[[Хард Рок (стадион)|Хард Рок]] 
|[[Би-Си Плэйс]]
|[[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]]
|[[Акрон (стадион)|Акрон]]
|[[Бимо Филд]]
|-
|Сыйымдылығы: '''67,518'''
|Сыйымдылығы: '''54 500'''
|Сыйымдылығы: '''53 500'''
|Сыйымдылығы: '''49 850'''
|Сыйымдылығы: '''45 500'''
|-
|
|
|
|
|
|}

=== Финалдық турнирге жолдама алған ===
Қазіргі уақытта тек қабылдаушы командалар іріктеуден өтті. 45 орын бос қалды:
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
!Ұлттық құрама
!Біліктілік әдісі
!Біліктілік берілген күні
!Қатысуы
!Қатарынан
!Соңғы рет қатысқан
!Ең жақсы нәтиже
|-
|{{футбол|АҚШ}}
| rowspan=&quot;3&quot; |Ұйымдастырушы
| rowspan=&quot;3&quot; |13 маусым 2018 жылы
|12
| rowspan=&quot;2&quot; |2
| rowspan=&quot;3&quot; |2022
|3-орын (1930)
|-
|{{футбол|Канада}}
|3
|Топтық кезең (1986, 2022)
|-
|{{футбол|Мексика}}
|18
|9
|1/4 финалы (1970, 1986)
|}

== Топтар ==
=== Топтар тізімі ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;background:#DEF; border-width:0;&quot;
|-
! style=&quot;width:25%&quot; | A тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | B тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | C тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | D тобы
|-
| {{футбол|Мексика}} || {{футбол|Канада}} || {{футбол|Бразилия}} || {{футбол|АҚШ}}
|-
| {{футбол|ОАР}} || {{футбол|Босния және Герцеговина}} || {{футбол|Марокко}} || {{футбол|Парагвай}}
|-
| {{футбол|Корея Республикасы}} || {{футбол|Катар}} || {{футбол|Гаити}} || {{футбол|Аустралия}}
|-
| {{футбол|Чехия}} || {{футбол|Швейцария}} || {{футбол|Шотландия}} || {{футбол|Түркия}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#FFF; border-width:0;&quot; |
|-
! style=&quot;width:25%&quot; | E тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | F тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | G тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | H тобы
|-
| {{футбол|Германия}} || {{футбол|Нидерланд}} || {{футбол|Бельгия}} || {{футбол|Испания}}
|-
| {{футбол|Кюрасао}} || {{футбол|Жапония}} || {{футбол|Мысыр}} || {{футбол|Кабо-Верде}}
|-
| {{футбол|Кот-д'Ивуар}} || {{футбол|Швеция}} || {{футбол|Иран}} || {{футбол|Сауд Арабиясы}}
|-
| {{футбол|Эквадор}} || {{футбол|Тунис}} || {{футбол|Жаңа Зеландия}} || {{футбол|Уругвай}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#FFF; border-width:0;&quot; |
|-
! style=&quot;width:25%&quot; | I тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | J тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | K тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | L тобы
|-
| {{футбол|Франция}} || {{футбол|Аргентина}} || {{футбол|Португалия}} || {{футбол|Англия}}
|-
| {{футбол|Сенегал}} || {{футбол|Алжир}} || {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}} || {{футбол|Хорватия}}
|-
| {{футбол|Ирак}} || {{футбол|Аустрия}} || {{футбол|Өзбекстан}} || {{футбол|Гана}}
|-
| {{футбол|Норвегия}} || {{футбол|Иордания}} || {{футбол|Колумбия}} || {{футбол|Панама}}
|-
|}

== Топтық турнир ==
{{small|{{colorbox|palegreen}} — Плей-офф-қа түсті&lt;br&gt;{{colorbox|lightblue}} — Статистикасы бойынша плей-офф-қа түсе алады}}
=== А тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Мексика}} '''(Қ, Ө)'''|2|0|0|3|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Оңтүстік Корея}}|1|0|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Чехия}}|0|1|1|2|3|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Оңтүстік Африка Республикасы}}|0|1|1|1|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Қ — Қабылдаушы ел; Ө — Келесі раундқа өтті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[11 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;13:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мексика}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|ОАР}}
| голдар1                   = [[Хулиан Киньонес]] {{гол|9}}&lt;br&gt;[[Рауль Хименес]] {{гол|67}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 80 824
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Вилтон Сампайо]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[11 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Оңтүстік Корея}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Чехия}}
| голдар1                   = [[Хван Ин Бом]] {{гол|67}}&lt;br&gt;[[О Хён Гю]] {{гол|80}}
| голдар2                   = [[Ладислав Крейчий (1999)|Ладислав Крейчий]] {{гол|59}}
| стадион                   = [[Акрон (стадион)|Акрон]], [[Сапопан]]
| көрермендер               = 44 895
| төреші                    = {{ту|Мысыр}} [[Амин Омар]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Чехия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|ОАР}}
| голдар1                   = [[Михал Садилек]] {{гол|6}}
| голдар2                   = [[Тебохо Мокоэна (1997)|Тебохо Мокоэна]] {{гол|83|[[Пенальти|пен.]]}}
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 67 442
| төреші                    = {{ту|АҚШ}} [[Тори Пенсо]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мексика}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Оңтүстік Корея}}
| голдар1                   = [[Луис Ромо]] {{гол|50}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 45 522
| төреші                    = {{ту|Уругвай}} [[Густаво Техера]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Чехия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Мексика}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|ОАР}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Оңтүстік Корея}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== B тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Канада}} '''(Қ)'''|1|1|0|7|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Швейцария}}|1|1|0|5|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Босния және Герцеговина}}|0|1|1|2|5|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Катар}}|0|1|1|1|7}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Қ — Қабылдаушы ел}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[12 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Канада}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Босния және Герцеговина}}
| голдар1                   = [[Кайл Ларин]] {{гол|78}}
| голдар2                   = [[Йово Лукич]] {{гол|21}}
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 43 002
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Факундо Тельо]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Катар}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Швейцария}}
| голдар1                   = [[Миро Мухайм]] {{гол|90+4|[[автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = [[Брель Эмболо]] {{гол|17|[[Пенальти|пен.]]}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 67 966
| төреші                    = {{ту|Гондурас}} [[Саид Мартинес]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швейцария}}
| есеп                      = 4:1
| команда2                  = {{футбол|Босния және Герцеговина}}
| голдар1                   = [[Жоан Манзамби]] {{гол|74||90}}&lt;br&gt;[[Рубен Варгас]] {{гол|84}}&lt;br&gt;[[Гранит Джака]] {{гол|90+7|[[Пенальти|пен.]]}}
| голдар2                   = [[Тебохо Мокоэна (1997)|Тебохо Мокоэна]] {{гол|83}} ([[Пенальти|пен.]])
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 026
| төреші                    = {{ту|Португалия}} [[Жуан Пиньейру]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Канада}}
| есеп                      = 6:0
| команда2                  = {{футбол|Катар}}
| голдар1                   = [[Кайл Ларин]] {{гол|16}}&lt;br&gt;[[Джонатан Дэвид]] {{гол|29||45+3||90+2}}&lt;br&gt;[[Нейтан Салиба]] {{гол|64}}&lt;br&gt;[[Мохамед Манай]] {{гол|75|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|Чили}} [[Кристиан Гарай]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швейцария}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Канада}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Босния және Герцеговина}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Катар}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== C тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Бразилия}}|1|1|0|4|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Марокко}}|1|1|0|2|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Шотландия}}|1|0|1|1|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Гаити}} '''(Ш)'''|0|0|2|0|4}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Ш — Шығып кетті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бразилия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Марокко}}
| голдар1                   = [[Винисиус Жуниор]] {{гол|32}}
| голдар2                   = [[Исмаэль Сайбари]] {{гол|21}}
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 80 663
| төреші                    = {{ту|Словения}} [[Славко Винчич]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Гаити}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Шотландия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Джон Макгинн]] {{гол|28}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 64 146
| төреші                    = {{ту|Алжир}} [[Мустафа Горбаль]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Шотландия}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Марокко}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Исмаэль Сайбари]] {{гол|2}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 64 146
| төреші                    = {{ту|Өзбекстан}} [[Ильгиз Танташев]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бразилия}}
| есеп                      = 3:0
| команда2                  = {{футбол|Гаити}}
| голдар1                   = [[Матеус Кунья]] {{гол|23||36}}&lt;br&gt;[[Винисиус Жуниор]] {{гол|45+3}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 68 324
| төреші                    = {{ту|Испания}} [[Алехандро Хосе Эрнандес Эрнандес]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Шотландия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Бразилия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Марокко}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Гаити}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== D тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|АҚШ}} '''(Қ, Ө)'''|2|0|0|6|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Аустралия}}|1|0|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Парагвай}}|1|0|1|2|4|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Түркия}} '''(Ш)'''|0|0|2|0|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Қ — Қабылдаушы ел; Ө — Келесі раундқа өтті; Ш — Шығып кетті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[12 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|АҚШ}}
| есеп                      = 4:1
| команда2                  = {{футбол|Парагвай}}
| голдар1                   = [[Дамьян Бобадилья]] {{гол|7|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Фоларин Балоган]] {{гол|31||45+5}}&lt;br&gt;[[Джованни Рейна]] {{гол|90+8}}
| голдар2                   = [[Маурисио Магальяйнс Прадо]] {{гол|73}}
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 492
| төреші                    = {{ту|Нидерланд}} [[Данни Маккели]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аустралия}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Түркия}}
| голдар1                   = [[Нестори Иранкунда]] {{гол|27}}&lt;br&gt;[[Коннор Меткалф]] {{гол|75}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|Венесуэла}} [[Хесус Валенсуэла]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|АҚШ}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Аустралия}}
| голдар1                   = [[Камерон Берджесс]] {{гол|11|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Алекс Фримен (футболшы)|Алекс Фримен]] {{гол|43}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 66 925
| төреші                    = {{ту|Германия}} [[Феликс Цвайер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Түркия}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Парагвай}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Матиас Галарса (парагвайлық футболшы)|Матиас Галарса]] {{гол|2}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 68 827
| төреші                    = {{ту|Сальвадор}} [[Иван Бартон]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Түркия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|АҚШ}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Парагвай}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Аустралия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== E тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Германия}} '''(Ө)'''|2|0|0|9|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Кот-д'Ивуар}}|1|0|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Эквадор}}|0|1|1|0|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Кюрасао}}|0|1|1|1|7}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Ө — Келесі раундқа өтті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;13:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Германия}}
| есеп                      = 7:1
| команда2                  = {{футбол|Кюрасао}}
| голдар1                   = [[Феликс Нмеча]] {{гол|6}}&lt;br&gt;[[Нико Шлоттербек]] {{гол|38}}&lt;br&gt;[[Кай Хаверц]] {{гол|45+5|[[Пенальти|пен.]]|88}}&lt;br&gt;[[Жамал Мусиала]] {{гол|47}}&lt;br&gt;[[Натаниэль Браун]] {{гол|68}}&lt;br&gt;[[Дениз Ундав]] {{гол|78}}
| голдар2                   = [[Ливано Комененсия]] {{гол|21}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 021
| төреші                    = {{ту|Марокко}} [[Джалаль Джайед]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кот-д'Ивуар}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Эквадор}}
| голдар1                   = [[Амад Диалло]] {{гол|90}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 68 274
| төреші                    = {{ту|Франция}} [[Франсуа Летексье]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Германия}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Кот-д'Ивуар}}
| голдар1                   = [[Дениз Ундав]] {{гол|68||90+4}}
| голдар2                   = [[Франк Кессье]] {{гол|30}}
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 43 036
| төреші                    = {{ту|Парагвай}} [[Хуан Габриэль Бенитес]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Эквадор}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Кюрасао}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 68 598
| төреші                    = {{ту|Қытай}} [[Ма Нин]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кюрасао}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Кот-д'Ивуар}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Эквадор}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Германия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== F тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Нидерланд}}|1|1|0|7|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Жапония}}|1|1|0|6|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Швеция}}|1|0|1|6|6|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Тунис}} '''(Ш)'''|0|0|2|1|9}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Ш — Шығып кетті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Нидерланд}}
| есеп                      = 2:2
| команда2                  = {{футбол|Жапония}}
| голдар1                   = [[Вирджил ван Дейк]] {{гол|51}}&lt;br&gt;[[Крисенсио Саммервилл]] {{гол|64}}
| голдар2                   = [[Кэйто Накамура]] {{гол|57}}&lt;br&gt;[[Даити Камада]] {{гол|88}}
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 69 285
| төреші                    = {{ту|АҚШ}} [[Исмаил Эльфат]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швеция}}
| есеп                      = 5:1
| команда2                  = {{футбол|Тунис}}
| голдар1                   = [[Ясин Айяри]] {{гол|7||90+6}}&lt;br&gt;[[Александер Исак]] {{гол|30}}&lt;br&gt;[[Виктор Дьёкереш]] {{гол|59}}&lt;br&gt;[[Маттиас Сванберг]] {{гол|84}}
| голдар2                   = [[Омар Рекик]] {{гол|43}}
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 50 987
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Яэль Фалькон]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Нидерланд}}
| есеп                      = 5:1
| команда2                  = {{футбол|Швеция}}
| голдар1                   = [[Брайан Бробби]] {{гол|5||17}}&lt;br&gt;[[Коди Гакпо]] {{гол|47||54}}&lt;br&gt;[[Крисенсио Саммервилл]] {{гол|89}}
| голдар2                   = [[Антони Эланга]] {{гол|59}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 777
| төреші                    = {{ту|Англия}} [[Майкл Оливер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;22:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Тунис}}
| есеп                      = 0:4
| команда2                  = {{футбол|Жапония}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Даити Камада]] {{гол|4}}&lt;br&gt;[[Аясэ Уэда]] {{гол|31||83}}&lt;br&gt;[[Дзюня Ито]] {{гол|69}}
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 51 243
| төреші                    = {{ту|Румыния}} [[Иштван Ковач]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Жапония}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Швеция}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Тунис}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Нидерланд}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== G тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Мысыр}}|1|1|0|4|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Иран}}|0|2|0|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Бельгия}}|0|2|0|1|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Жаңа Зеландия}}|0|1|1|3|5}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бельгия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Мысыр}}
| голдар1                   = [[Мохамед Хани]] {{гол|66|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = [[Эмам Ашур]] {{гол|19}}
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 66 775
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Рамон Абатти]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Иран}}
| есеп                      = 2:2
| команда2                  = {{футбол|Жаңа Зеландия}}
| голдар1                   = [[Рамин Резаэян]] {{гол|32}}&lt;br&gt;[[Мухаммад Мохеби]] {{гол|64}}
| голдар2                   = [[Элайджа Джаст]] {{гол|7||54}}
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 108
| төреші                    = {{ту|Мексика}} [[Сесар Артуро Рамос]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бельгия}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Иран}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 317&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bluewin.ch/en/index/belgium-fails-to-beat-iran-either-3290409.html |title=Belgium Can't Beat Iran Either |language=en |work=bluewin.ch |date=2026-06-22 |accessdate=2026-06-22}}&lt;/ref&gt;
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Дарио Умберто Эррера]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Жаңа Зеландия}}
| есеп                      = 1:3
| команда2                  = {{футбол|Мысыр}}
| голдар1                   = [[Финн Серман]] {{гол|15}}
| голдар2                   = [[Мостафа Зико]] {{гол|58}}&lt;br&gt;[[Мохаммед Салах]] {{гол|67}}&lt;br&gt;[[Махмуд Хассан]] {{гол|82}}
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|БАӘ}} [[Омар Аль-Али]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мысыр}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Иран}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Дарио Умберто Эррера]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Жаңа Зеландия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Бельгия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|БАӘ}} [[Омар Аль-Али]]
}}

=== H тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Испания}}|1|1|0|4|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Уругвай}}|0|2|0|3|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Кабо-Верде}}|0|2|0|2|2|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Сауд Арабиясы}}|0|1|1|1|5}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Испания}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Кабо-Верде}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 67 640
| төреші                    = {{ту|Иордания}} [[Адхам Махадмех]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Сауд Арабиясы}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Уругвай}}
| голдар1                   = [[Абдулелах аль-Амри]] {{гол|41}}
| голдар2                   = [[Максимилиано Араухо]] {{гол|80}}
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 62 764
| төреші                    = {{ту|Италия}} [[Маурицио Мариани]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Испания}}
| есеп                      = 4:0
| команда2                  = {{футбол|Сауд Арабиясы}}
| голдар1                   = [[Ламин Ямаль]] {{гол|10}}&lt;br&gt;[[Микель Оярсабаль]] {{гол|21||24}}&lt;br&gt;[[Хасан ат-Тамбакти]] {{гол|49|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Рафаэл Клаус]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Уругвай}}
| есеп                      = 2:2
| команда2                  = {{футбол|Кабо-Верде}}
| голдар1                   = [[Максимилиано Араухо]] {{гол|44}}&lt;br&gt;[[Агустин Каноббио]] {{гол|45+5}}
| голдар2                   = [[Кевин Ленини]] {{гол|21}}&lt;br&gt;[[Элиу Варела]] {{гол|61}}
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 64 003
| төреші                    = {{ту|Норвегия}} [[Эспен Эскос]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кабо-Верде}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Сауд Арабиясы}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Уругвай}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Испания}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Акрон (стадион)|Акрон]], [[Сапопан]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== I тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Норвегия}}|1|0|0|4|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Франция}}|1|0|0|3|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Сенегал}}|0|0|1|1|3|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Ирак}}|0|0|1|1|4}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Франция}}
| есеп                      = 3:1
| команда2                  = {{футбол|Сенегал}}
| голдар1                   = [[Килиан Мбаппе]] {{гол|66||90+6}}&lt;br&gt;[[Брадли Баркола]] {{гол|82}}
| голдар2                   = [[Ибраим Мбайе]] {{гол|90+5}}
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 80 545
| төреші                    = {{ту|Аустралия}} [[Алиреза Фагани]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Ирак}}
| есеп                      = 1:4
| команда2                  = {{футбол|Норвегия}}
| голдар1                   = [[Аймен Хусейн]] {{гол|39}}
| голдар2                   = [[Эрлинг Холанд]] {{гол|29||43}}&lt;br&gt;[[Лео Эстигор]] {{гол|76}}&lt;br&gt;[[Аймен Хусейн]] {{гол|90+6|[[Автогол|авто.]]}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 63 106
| төреші                    = {{ту|Габон}} [[Пьер Ачо]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Франция}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Ирак}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Канада}} [[Дрю Фишер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Норвегия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Сенегал}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Вилтон Сампайо]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Норвегия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Франция}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Сенегал}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Ирак}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== J тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Аргентина}} '''(Ө)'''|2|0|0|5|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Аустрия}}|1|0|1|3|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Иордания}}|0|0|1|1|3|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Алжир}}|0|0|1|0|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Ө — Келесі раундқа өтті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аргентина}}
| есеп                      = 3:0
| команда2                  = {{футбол|Алжир}}
| голдар1                   = [[Лионель Месси]] {{гол|17||60||76}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 69 045
| төреші                    = {{ту|Польша}} [[Шимон Марциняк]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аустрия}}
| есеп                      = 3:1
| команда2                  = {{футбол|Иордания}}
| голдар1                   = [[Романо Шмид]] {{гол|20}}&lt;br&gt;[[Язан әл-Араб]] {{гол|76|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Марко Арнаутович]] {{гол|90+12|[[Пенальти|пен.]]}}
| голдар2                   = [[Али Олуан]] {{гол|50}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 68 527
| төреші                    = {{ту|Мавритания}} [[Дахане Бейда]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аргентина}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Аустрия}}
| голдар1                   = [[Лионель Месси]] {{гол|38||90+5}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 70 649
| төреші                    = {{ту|Мысыр}} [[Амин Омар]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Иордания}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Алжир}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Словения}} [[Славко Винчич]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Алжир}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Аустрия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Иордания}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Аргентина}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}


=== K тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Колумбия}}|1|0|0|3|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}{{efn|Fair Play ұпайлары: Конго ДР: -1; Португалия: -3|name=fairplay-congoportug}}|0|1|0|1|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Португалия}}{{efn|name=fairplay-congoportug}}|0|1|0|1|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Өзбекстан}}|0|0|1|1|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Португалия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}
| голдар1                   = [[Жуан Невеш]] {{гол|6}}
| голдар2                   = [[Йоан Висса]] {{гол|45+5}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 777
| төреші                    = {{ту|Катар}} [[Абдулрахман Аль-Джассим]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Өзбекстан}}
| есеп                      = 1:3
| команда2                  = {{футбол|Колумбия}}
| голдар1                   = [[Аббосбек Сайджон огли Файзуллаев|Аббосбек Файзуллаев]] {{гол|60}}
| голдар2                   = [[Даниэль Муньос Мехия]] {{гол|40}}&lt;br&gt;[[Луис Фернандо Диас]] {{гол|65}}&lt;br&gt;[[Хаминтон Кампас]] {{гол|90+9}}
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 80 824
| төреші                    = {{ту|Англия}} [[Энтони Тэйлор]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Португалия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Өзбекстан}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Марокко}} [[Джалаль Джайед]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Колумбия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Италия}} [[Маурицио Мариани]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Колумбия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Португалия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Конго Демократиялық Республикасы}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Өзбекстан}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}


=== L тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Англия}}|1|0|0|4|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Гана}}|1|0|0|1|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Панама}}|0|0|1|0|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Хорватия}}|0|0|1|2|4}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Англия}}
| есеп                      = 4:2
| команда2                  = {{футбол|Хорватия}}
| голдар1                   = [[Харри Кейн]] {{гол|12|[[Пенальти|пен.]]|42}}&lt;br&gt;[[Джуд Беллингем]] {{гол|47}}&lt;br&gt;[[Маркус Рашфорд]] {{гол|85}}
| голдар2                   = [[Мартин Батурина]] {{гол|36}}&lt;br&gt;[[Петар Муса]] {{гол|45+5}}
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 70 389
| төреші                    = {{ту|Франция}} [[Клеман Тюрпен]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Гана}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Панама}}
| голдар1                   = [[Калеб Йиренки]] {{гол|90+5}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 42 942
| төреші                    = {{ту|Швеция}} [[Гленн Нюберг]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Англия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Гана}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Гондурас}} [[Саид Мартинес]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Панама}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Хорватия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Габон}} [[Пьер Ачо]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Панама}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Англия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Хорватия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Гана}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== 3-орын алғандар рейтингі ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Швеция}} (F)|1|0|1|6|6|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Шотландия}} (C)|1|0|1|1|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Парагвай}} (D)|1|0|1|2|4|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Бельгия}}{{efn|Fair Play ұпайлары: Бельгия: -2; Португалия: -3|name=fairplay-belgiportu}} (G)|0|1|0|1|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|5|{{футбол|Португалия}}{{efn|name=fairplay-belgiportu}} (K)|0|1|0|1|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|6|{{футбол|Испания}} (H)|0|1|0|0|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|7|{{футбол|Чехия}} (A)|0|1|1|2|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|8|{{футбол|Эквадор}} (E)|0|1|1|0|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|9|{{футбол|Босния және Герцеговина}} (B)|0|1|1|2|5}}
{{ФК-команда|10|{{футбол|Панама}} (L)|0|0|1|0|1}}
{{ФК-команда|11|{{футбол|Сенегал}}{{efn|FIFA рейтингі: Сенегал 15-орында; Иордания 63-орында|name=fifarank-senegjordan}} (I)|0|0|1|1|3}}
{{ФК-команда|12|{{футбол|Иордания}}{{efn|name=fifarank-senegjordan}} (J)|0|0|1|1|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}

== Чемпионаттың ерекшеліктері ==
*Бірінші рет әлем чемпионаты Канадада өтеді
*Бірінші рет әлем чемпионаты үш елде ұйымдастырылады.
*[[Мексика]] әлем чемпионатын үшінші рет өткізгелі жатқан бірінші мемлекет (алдын [[Футболдан 1970 жылғы әлем біріншілігі|1970]] және [[Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі|1986]] жылдары).
*Бірінші рет 48 команды әлем чемпионатында қатысады

== Іріктеу турнирі ==

=== Жолдамалардың құрлықтарға бөлінуі ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Континент (конфедерация)
!Бөлінетін 
орын
!Мүшелер 
саны
|-
|Азия (АФК)
|'''8'''
|46
|-
|Африка (КАФ)
|'''9'''
|54
|-
|Солт. және Орт. Америка (КОНКАКАФ)
|'''6'''
|35
|-
|Оңт. Америка (КОНМЕБОЛ)
|'''6'''
|10
|-
|Океания (ОФК)
|'''1'''
|11
|-
|Еуропа (УЕФА)
|'''16'''
|55
|-
|Плей-офф
|'''2'''
|0
|-
!Бары
!48
!208+3
|}

{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
!Ұлттық құрама
!Біліктілік әдісі
!Біліктілік берілген күні
!Қатысуы
!Қатарынан
!Соңғы рет қатысқан
!Ең жақсы нәтиже
|-
|АҚШ
| rowspan=&quot;3&quot; |Ұйымдастырушы
| rowspan=&quot;3&quot; |13 маусым 2018 жылы
|12
| rowspan=&quot;2&quot; |2
| rowspan=&quot;3&quot; |2022
|3-ші орын (1930)
|-
|Канада
|3
|Топтық кезең (1986, 2022)
|-
|Мексика
|18
|9
|1/4 финалы (1970, 1986)
|}

== Ескертпелер ==
{{Notelist}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Футболдан әлем чемпионаттары}}
[[Санат:Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]]
[[Санат:2026 жылғы футбол]]</text>
      <sha1>ckzrqvq6p1roefbimbq4fwihz8ysr28</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621308</id>
      <parentid>3621306</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T19:38:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3621308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75804" sha1="n7jwh8ijtlfydf94uh7xzlnm5v76m2o" xml:space="preserve">{{Футбол құрамаларының жарысы |
  | өткізу орыны      = {{USA}}&lt;br /&gt;{{CAN}}&lt;br /&gt;{{MEX}}
  | қалалар     = 16
  | стадиондар   = 16
  | іріктеу мерзімі = 
  | финал мерзімі      = 11 маусым — 19 шілде 2026
  | атауы   = Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі
 |tourney_name = FIFA World Cup 2026&lt;br&gt;Coupe du monde de football 2026&lt;br&gt;Copa Mundial de la FIFA 2026
  | логотипі      = 2026 FIFA World Cup.svg
  | қатысушылар саны = 48
  | финалдағы қатысушылар = 
  | чемпион    = 
  | рет        = 
  | 2 орын    = 
  | 3 орын    = 
  | 4 орын    = 
  | финал өтетін орыны      = «[[Метлайф-стэдиум|Метлайф]]», [[Ист-Ратерфорд]]
  | ойналған мачтар саны    = 
  | іріктеудегі ойындар     = 
  | голдар саны     = 
  | іріктеудегі голдар саны = 
  | келушілер_саны   =
  | бомбардир  = {{Ту|Аргентина}} [[Лионель Месси]]
  | бголдар     = 
  | бомбардирлерді іріктеу = {{Ту|Норвегия}} [[Эрлинг Холанн]]
  | іголдар    = 
  | үздік ойыншы     = 
  | үздік қақпашы    =
  | үздік жас ойыншы =
  |алд           = [[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|Катар 2022]]
  |кел           = 2030
}}
'''Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі''' — футболдан 23-әлем чемпионаты, 2026 жылы жаздыгүні өтуде. Бастапқыда чемпионаттың финалдық кезеңіне әдеттегідей 32 команда қатысуы керек еді, бірақ 2017 жылғы 10 қаңтарда ФИФА президенті [[Джанни Инфантино]] қатысушылар санын 48-ге дейін ұлғайту туралы шешім қабылдағанын мәлімдеді.

2018 жылғы 13 маусымда [[Мәскеу]]де өткен [[ФИФА]]-ның 68-конгресінің отырысында футболдан әлем чемпионаты қарсаңында турнирді өткізу орны туралы шешім қабылданды. Матчтар 16 қалада өтеді. Ойындарды өткізуге үміткер қалалар: [[Мехико]], [[Гвадалахара]], [[Монтеррей]] (барлығы [[Мексика]]да), [[Эдмонтон]], [[Торонто]], [[Монреаль]] (барлығы [[Канада]]да), [[Нью-Йорк]], [[Филадельфия]], [[Балтимор]], [[Вашингтон]], [[Бостон]], [[Цинциннати]], [[Нэшвилл (Мичиган)|Нашвилл]], [[Атланта]], [[Орландо (Оклахома)|Орландо]], [[Майами]], [[Хьюстон]], [[Даллас]], [[Лос Анжелес|Лос-Анджелес]], [[Сан-Франциско]], [[Денвер]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]], [[Сиэтл]] (барлығы АҚШ-та).

== Өтетін жерді таңдау ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!Елдер
!Бірінші тур
|-
| align=&quot;left&quot; |{{USA}} / {{CAN}} / {{MEX}}|| 134 {{yes|134}}
|-
| align=&quot;left&quot; |{{MAR}}
|65
|}

=== Өтінішін қайтарып алған елдер ===
* {{CHN}} / {{IND}} — 2 Азия елі чемпионатты бірлесіп өткізуге ниетті болды. Кейін өтініштерін кері қайтарып алынды.
* {{IDN}} — басында қызығушылық танытты. Жергілікті белсенділер ел үкіметіне чемпионатты қабылдау туралы петиция ұйымдастыруды ұйғарды, бірақ бұл сәтті болмады.
* {{ECU}} / {{BOL}} / {{PER}} / {{PAR}} — Оңтүстік Американың 4 елі бірден әлем чемпионатын бірлесіп өткізетінін жариялады. Бірақ кейін бұл идея тиісті қолдау таппады..
* {{NZL}} — ел алғашында чемпионатты бөлек өткізгісі келді, бірақ кейінірек көршісі — [[Аустралия]]мен бірге өтініш беруге шешім қабылдады.

== Қатысушылары==
=== Іріктеу турнирінің барысы туралы жалпы мәлімет ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
|+Конфедерациялар бойынша ваучерлерді бөлу
|-
! width=&quot;90&quot; |Континент (конфедерация)
! width=&quot;80&quot; |Жалпы орын
! width=&quot;80&quot; |ФИФА мүшелерінің жалпы саны
! width=&quot;80&quot; |Бос орындар
! width=&quot;80&quot; |Барлық тіркелген командалар
! width=&quot;80&quot; |Финалға өтті
! width=&quot;80&quot; |Шығу мүмкіндігі барлар
! width=&quot;80&quot; |Таңдауға қатысуды жалғастырды, бірақ біліктілік алу мүмкіндігін жоғалтты
! width=&quot;80&quot; |Ұтылды немесе шығарылды
! width=&quot;115&quot; |Іріктеу турнирінің басталуы
! width=&quot;115&quot; |Іріктеу турнирінің аяқталуы
|-
|Азия ([[Азия Футбол Конфедерациясы|АФК]])
|'''8'''
|47
|8
|0
|0
|0
|0
|0
|қазан 2023
|қараша 2025
|-
|Африка ([[Африка Футбол Конфедерациясы|КАФ]])
|'''9'''
|54
|9
|0
|0
|0
|0
|0
|
|
|-
|Солтүстік және Орталық Америка ([[КОНКАКАФ]])
|'''6'''
|35
|3
|0
|3
|0
|0
|0
|
|
|-
|Оңтүстік Америка ([[КОНМЕБОЛ]])
|'''6'''
|10
|6
|0
|0
|0
|0
|0
|23 наурыз 2023
|
|-
|Океания ([[Азия Футбол Конфедерациясы|ОФК]])
|'''1'''
|11
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|
|
|-
|Еуропа ([[УЕФА]])
|'''16'''
|55
|16
|0
|0
|0
|0
|0
|наурыз 2025
|наурыз 2026
|-
|Плей-офф
|'''2'''
|0
|2
|0
|0
|0
|0
|0
|
|
|-
!Барлығы
!48
!209+3
!45
!0
!3
!0
!0
!0
!
!
|}
[[Америка Құрама Штаттары|А]]ҚШ, [[Канада]] и [[Мексика]] 2026 жылғы әлем чемпионатының финалдық кезеңіне қабылдаушы елдер ретінде автоматты түрде жолдама алды. Конфедерациялар финалдық турнирде кепілдендірілген 43 орынды алады. Құрлықаралық плей-офф кезеңінде әр конфедерациядан бір командадан басқа тағы 2 орын сарапқа салынады. [[УЕФА]], және чемпионатты өткізетін конфедерацияның басқа командасы ([[КОНКАКАФ]]). Ұйымдастырушы елдердің қайсысы финалда автоматты орындар алады деген сұрақ қосымша шешіледі. Бұл орындар жалпы квотаға есептеледі. [[КОНКАКАФ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup™|access-date=2018-06-16|archive-date=2017-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=3/news=bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html|title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup™|access-date=2018-06-16|archive-date=2017-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170409184031/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D3/news%3Dbureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;

== Қала мен стадиондары ==

: 23 үміткер қала анықталды, оның ішінде 2020-2021 жылдар аралығында чемпионат өтетін 16 қала таңдалады (2 Канадада, 3 Мексикада және 11 АҚШ-та):                                                                                                                                                                                  

{| class=&quot;wikitable&quot;
!Мехико
!Нью-Йорк
!Даллас
!Канзас-Сити
!Хьюстон
|-
|[[Ацтека (стадион)|Ацтека]]
|[[Метлайф-стэдиум (стадион)|Метлайф-стэдиум]]
|[[Эй-ти-энд-ти (стадион)|Эй-ти-энд-ти]]
|[[Эрроухед (стадион)|Эрроухед]]
|[[Эн-ар-джи (стадион)|Эн-ар-джи]]
|-
|Сыйымдылығы: '''87 523'''
|Сыйымдылығы: '''82 500'''
|Сыйымдылығы: '''105 000'''
|Сыйымдылығы: '''76 416'''
|Сыйымдылығы: '''72 220'''
|-
|
|
|
|
|
|-
!Атланта
| colspan=&quot;3&quot; rowspan=&quot;12&quot; |'''Атланта'''

'''Бостон'''

'''Даллас'''

'''Хьюстон'''

'''Канзас-Сити'''

'''Лос-Анджелес'''

'''Майами'''

'''Нью-Йорк'''

'''Филадельфия'''

'''Сан-Франциско'''

'''Сиэтл'''

'''Ванкувер'''

'''Торонто'''

'''Мехико'''

'''Монтеррей'''

'''Гвадалахара'''
!Лос-Анджелес
|-
|[[Мерседес-Бенц (стадион)|Мерседес-Бенц]] 
|[[Соу-Фай (стадион)|Соу-Фай]]
|-
|Сыйымдылығы: '''83 000'''
|Сыйымдылығы: '''70 240'''
|-
|
|
|-
!Филадельфия
!Сиэтл
|-
|[[Линкольн Файненшел Филд]]
|[[Люмен Филд]]
|-
|Сыйымдылығы: '''69 796'''
|Сыйымдылығы: '''72 000'''
|-
|
|
|-
!Сан-Франциско
!Бостон
|-
|[[Ливайс (стадион)|Ливайс]]
|[[Джиллетт (стадион)|Джиллетт Стэдиум]]
|-
|Сыйымдылығы: '''75 000'''
|Сыйымдылығы: '''65 878'''
|-
|
|
|-
!Майами
!Ванкувер
!Монтеррей
!Гвадалахара
!Торонто
|-
|[[Хард Рок (стадион)|Хард Рок]] 
|[[Би-Си Плэйс]]
|[[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]]
|[[Акрон (стадион)|Акрон]]
|[[Бимо Филд]]
|-
|Сыйымдылығы: '''67,518'''
|Сыйымдылығы: '''54 500'''
|Сыйымдылығы: '''53 500'''
|Сыйымдылығы: '''49 850'''
|Сыйымдылығы: '''45 500'''
|-
|
|
|
|
|
|}

=== Финалдық турнирге жолдама алған ===
Қазіргі уақытта тек қабылдаушы командалар іріктеуден өтті. 45 орын бос қалды:
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
!Ұлттық құрама
!Біліктілік әдісі
!Біліктілік берілген күні
!Қатысуы
!Қатарынан
!Соңғы рет қатысқан
!Ең жақсы нәтиже
|-
|{{футбол|АҚШ}}
| rowspan=&quot;3&quot; |Ұйымдастырушы
| rowspan=&quot;3&quot; |13 маусым 2018 жылы
|12
| rowspan=&quot;2&quot; |2
| rowspan=&quot;3&quot; |2022
|3-орын (1930)
|-
|{{футбол|Канада}}
|3
|Топтық кезең (1986, 2022)
|-
|{{футбол|Мексика}}
|18
|9
|1/4 финалы (1970, 1986)
|}

== Топтар ==
=== Топтар тізімі ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;background:#DEF; border-width:0;&quot;
|-
! style=&quot;width:25%&quot; | A тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | B тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | C тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | D тобы
|-
| {{футбол|Мексика}} || {{футбол|Канада}} || {{футбол|Бразилия}} || {{футбол|АҚШ}}
|-
| {{футбол|ОАР}} || {{футбол|Босния және Герцеговина}} || {{футбол|Марокко}} || {{футбол|Парагвай}}
|-
| {{футбол|Корея Республикасы}} || {{футбол|Катар}} || {{футбол|Гаити}} || {{футбол|Аустралия}}
|-
| {{футбол|Чехия}} || {{футбол|Швейцария}} || {{футбол|Шотландия}} || {{футбол|Түркия}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#FFF; border-width:0;&quot; |
|-
! style=&quot;width:25%&quot; | E тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | F тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | G тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | H тобы
|-
| {{футбол|Германия}} || {{футбол|Нидерланд}} || {{футбол|Бельгия}} || {{футбол|Испания}}
|-
| {{футбол|Кюрасао}} || {{футбол|Жапония}} || {{футбол|Мысыр}} || {{футбол|Кабо-Верде}}
|-
| {{футбол|Кот-д'Ивуар}} || {{футбол|Швеция}} || {{футбол|Иран}} || {{футбол|Сауд Арабиясы}}
|-
| {{футбол|Эквадор}} || {{футбол|Тунис}} || {{футбол|Жаңа Зеландия}} || {{футбол|Уругвай}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#FFF; border-width:0;&quot; |
|-
! style=&quot;width:25%&quot; | I тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | J тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | K тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | L тобы
|-
| {{футбол|Франция}} || {{футбол|Аргентина}} || {{футбол|Португалия}} || {{футбол|Англия}}
|-
| {{футбол|Сенегал}} || {{футбол|Алжир}} || {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}} || {{футбол|Хорватия}}
|-
| {{футбол|Ирак}} || {{футбол|Аустрия}} || {{футбол|Өзбекстан}} || {{футбол|Гана}}
|-
| {{футбол|Норвегия}} || {{футбол|Иордания}} || {{футбол|Колумбия}} || {{футбол|Панама}}
|-
|}

== Топтық турнир ==
{{small|{{colorbox|palegreen}} — Плей-офф-қа түсті&lt;br&gt;{{colorbox|lightblue}} — Статистикасы бойынша плей-офф-қа түсе алады}}
=== А тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Мексика}} '''(Қ, Ө)'''|2|0|0|3|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Оңтүстік Корея}}|1|0|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Чехия}}|0|1|1|2|3|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Оңтүстік Африка Республикасы}}|0|1|1|1|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Қ — Қабылдаушы ел; Ө — Келесі раундқа өтті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[11 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;13:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мексика}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|ОАР}}
| голдар1                   = [[Хулиан Киньонес]] {{гол|9}}&lt;br&gt;[[Рауль Хименес]] {{гол|67}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 80 824
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Вилтон Сампайо]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[11 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Оңтүстік Корея}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Чехия}}
| голдар1                   = [[Хван Ин Бом]] {{гол|67}}&lt;br&gt;[[О Хён Гю]] {{гол|80}}
| голдар2                   = [[Ладислав Крейчий (1999)|Ладислав Крейчий]] {{гол|59}}
| стадион                   = [[Акрон (стадион)|Акрон]], [[Сапопан]]
| көрермендер               = 44 895
| төреші                    = {{ту|Мысыр}} [[Амин Омар]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Чехия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|ОАР}}
| голдар1                   = [[Михал Садилек]] {{гол|6}}
| голдар2                   = [[Тебохо Мокоэна (1997)|Тебохо Мокоэна]] {{гол|83|[[Пенальти|пен.]]}}
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 67 442
| төреші                    = {{ту|АҚШ}} [[Тори Пенсо]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мексика}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Оңтүстік Корея}}
| голдар1                   = [[Луис Ромо]] {{гол|50}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 45 522
| төреші                    = {{ту|Уругвай}} [[Густаво Техера]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Чехия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Мексика}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|ОАР}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Оңтүстік Корея}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== B тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Канада}} '''(Қ)'''|1|1|0|7|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Швейцария}}|1|1|0|5|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Босния және Герцеговина}}|0|1|1|2|5|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Катар}}|0|1|1|1|7}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Қ — Қабылдаушы ел}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[12 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Канада}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Босния және Герцеговина}}
| голдар1                   = [[Кайл Ларин]] {{гол|78}}
| голдар2                   = [[Йово Лукич]] {{гол|21}}
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 43 002
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Факундо Тельо]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Катар}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Швейцария}}
| голдар1                   = [[Миро Мухайм]] {{гол|90+4|[[автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = [[Брель Эмболо]] {{гол|17|[[Пенальти|пен.]]}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 67 966
| төреші                    = {{ту|Гондурас}} [[Саид Мартинес]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швейцария}}
| есеп                      = 4:1
| команда2                  = {{футбол|Босния және Герцеговина}}
| голдар1                   = [[Жоан Манзамби]] {{гол|74||90}}&lt;br&gt;[[Рубен Варгас]] {{гол|84}}&lt;br&gt;[[Гранит Джака]] {{гол|90+7|[[Пенальти|пен.]]}}
| голдар2                   = [[Тебохо Мокоэна (1997)|Тебохо Мокоэна]] {{гол|83}} ([[Пенальти|пен.]])
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 026
| төреші                    = {{ту|Португалия}} [[Жуан Пиньейру]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Канада}}
| есеп                      = 6:0
| команда2                  = {{футбол|Катар}}
| голдар1                   = [[Кайл Ларин]] {{гол|16}}&lt;br&gt;[[Джонатан Дэвид]] {{гол|29||45+3||90+2}}&lt;br&gt;[[Нейтан Салиба]] {{гол|64}}&lt;br&gt;[[Мохамед Манай]] {{гол|75|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|Чили}} [[Кристиан Гарай]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швейцария}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Канада}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Босния және Герцеговина}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Катар}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== C тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Бразилия}}|1|1|0|4|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Марокко}}|1|1|0|2|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Шотландия}}|1|0|1|1|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Гаити}} '''(Ш)'''|0|0|2|0|4}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Ш — Шығып кетті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бразилия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Марокко}}
| голдар1                   = [[Винисиус Жуниор]] {{гол|32}}
| голдар2                   = [[Исмаэль Сайбари]] {{гол|21}}
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 80 663
| төреші                    = {{ту|Словения}} [[Славко Винчич]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Гаити}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Шотландия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Джон Макгинн]] {{гол|28}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 64 146
| төреші                    = {{ту|Алжир}} [[Мустафа Горбаль]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Шотландия}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Марокко}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Исмаэль Сайбари]] {{гол|2}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 64 146
| төреші                    = {{ту|Өзбекстан}} [[Ильгиз Танташев]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бразилия}}
| есеп                      = 3:0
| команда2                  = {{футбол|Гаити}}
| голдар1                   = [[Матеус Кунья]] {{гол|23||36}}&lt;br&gt;[[Винисиус Жуниор]] {{гол|45+3}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 68 324
| төреші                    = {{ту|Испания}} [[Алехандро Хосе Эрнандес Эрнандес]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Шотландия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Бразилия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Марокко}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Гаити}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== D тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|АҚШ}} '''(Қ, Ө)'''|2|0|0|6|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Аустралия}}|1|0|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Парагвай}}|1|0|1|2|4|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Түркия}} '''(Ш)'''|0|0|2|0|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Қ — Қабылдаушы ел; Ө — Келесі раундқа өтті; Ш — Шығып кетті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[12 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|АҚШ}}
| есеп                      = 4:1
| команда2                  = {{футбол|Парагвай}}
| голдар1                   = [[Дамьян Бобадилья]] {{гол|7|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Фоларин Балоган]] {{гол|31||45+5}}&lt;br&gt;[[Джованни Рейна]] {{гол|90+8}}
| голдар2                   = [[Маурисио Магальяйнс Прадо]] {{гол|73}}
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 492
| төреші                    = {{ту|Нидерланд}} [[Данни Маккели]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аустралия}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Түркия}}
| голдар1                   = [[Нестори Иранкунда]] {{гол|27}}&lt;br&gt;[[Коннор Меткалф]] {{гол|75}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|Венесуэла}} [[Хесус Валенсуэла]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|АҚШ}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Аустралия}}
| голдар1                   = [[Камерон Берджесс]] {{гол|11|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Алекс Фримен (футболшы)|Алекс Фримен]] {{гол|43}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 66 925
| төреші                    = {{ту|Германия}} [[Феликс Цвайер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Түркия}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Парагвай}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Матиас Галарса (парагвайлық футболшы)|Матиас Галарса]] {{гол|2}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 68 827
| төреші                    = {{ту|Сальвадор}} [[Иван Бартон]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Түркия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|АҚШ}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Парагвай}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Аустралия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== E тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Германия}} '''(Ө)'''|2|0|0|9|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Кот-д'Ивуар}}|1|0|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Эквадор}}|0|1|1|0|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Кюрасао}}|0|1|1|1|7}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Ө — Келесі раундқа өтті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;13:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Германия}}
| есеп                      = 7:1
| команда2                  = {{футбол|Кюрасао}}
| голдар1                   = [[Феликс Нмеча]] {{гол|6}}&lt;br&gt;[[Нико Шлоттербек]] {{гол|38}}&lt;br&gt;[[Кай Хаверц]] {{гол|45+5|[[Пенальти|пен.]]|88}}&lt;br&gt;[[Жамал Мусиала]] {{гол|47}}&lt;br&gt;[[Натаниэль Браун]] {{гол|68}}&lt;br&gt;[[Дениз Ундав]] {{гол|78}}
| голдар2                   = [[Ливано Комененсия]] {{гол|21}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 021
| төреші                    = {{ту|Марокко}} [[Джалаль Джайед]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кот-д'Ивуар}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Эквадор}}
| голдар1                   = [[Амад Диалло]] {{гол|90}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 68 274
| төреші                    = {{ту|Франция}} [[Франсуа Летексье]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Германия}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Кот-д'Ивуар}}
| голдар1                   = [[Дениз Ундав]] {{гол|68||90+4}}
| голдар2                   = [[Франк Кессье]] {{гол|30}}
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 43 036
| төреші                    = {{ту|Парагвай}} [[Хуан Габриэль Бенитес]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Эквадор}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Кюрасао}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 68 598
| төреші                    = {{ту|Қытай}} [[Ма Нин]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кюрасао}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Кот-д'Ивуар}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Эквадор}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Германия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== F тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Нидерланд}}|1|1|0|7|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Жапония}}|1|1|0|6|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Швеция}}|1|0|1|6|6|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Тунис}} '''(Ш)'''|0|0|2|1|9}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Ш — Шығып кетті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Нидерланд}}
| есеп                      = 2:2
| команда2                  = {{футбол|Жапония}}
| голдар1                   = [[Вирджил ван Дейк]] {{гол|51}}&lt;br&gt;[[Крисенсио Саммервилл]] {{гол|64}}
| голдар2                   = [[Кэйто Накамура]] {{гол|57}}&lt;br&gt;[[Даити Камада]] {{гол|88}}
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 69 285
| төреші                    = {{ту|АҚШ}} [[Исмаил Эльфат]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швеция}}
| есеп                      = 5:1
| команда2                  = {{футбол|Тунис}}
| голдар1                   = [[Ясин Айяри]] {{гол|7||90+6}}&lt;br&gt;[[Александер Исак]] {{гол|30}}&lt;br&gt;[[Виктор Дьёкереш]] {{гол|59}}&lt;br&gt;[[Маттиас Сванберг]] {{гол|84}}
| голдар2                   = [[Омар Рекик]] {{гол|43}}
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 50 987
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Яэль Фалькон]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Нидерланд}}
| есеп                      = 5:1
| команда2                  = {{футбол|Швеция}}
| голдар1                   = [[Брайан Бробби]] {{гол|5||17}}&lt;br&gt;[[Коди Гакпо]] {{гол|47||54}}&lt;br&gt;[[Крисенсио Саммервилл]] {{гол|89}}
| голдар2                   = [[Антони Эланга]] {{гол|59}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 777
| төреші                    = {{ту|Англия}} [[Майкл Оливер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;22:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Тунис}}
| есеп                      = 0:4
| команда2                  = {{футбол|Жапония}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Даити Камада]] {{гол|4}}&lt;br&gt;[[Аясэ Уэда]] {{гол|31||83}}&lt;br&gt;[[Дзюня Ито]] {{гол|69}}
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 51 243
| төреші                    = {{ту|Румыния}} [[Иштван Ковач]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Жапония}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Швеция}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Тунис}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Нидерланд}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== G тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Мысыр}}|1|1|0|4|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Иран}}|0|2|0|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Бельгия}}|0|2|0|1|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Жаңа Зеландия}}|0|1|1|3|5}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бельгия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Мысыр}}
| голдар1                   = [[Мохамед Хани]] {{гол|66|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = [[Эмам Ашур]] {{гол|19}}
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 66 775
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Рамон Абатти]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Иран}}
| есеп                      = 2:2
| команда2                  = {{футбол|Жаңа Зеландия}}
| голдар1                   = [[Рамин Резаэян]] {{гол|32}}&lt;br&gt;[[Мухаммад Мохеби]] {{гол|64}}
| голдар2                   = [[Элайджа Джаст]] {{гол|7||54}}
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 108
| төреші                    = {{ту|Мексика}} [[Сесар Артуро Рамос]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бельгия}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Иран}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 317&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bluewin.ch/en/index/belgium-fails-to-beat-iran-either-3290409.html |title=Belgium Can't Beat Iran Either |language=en |work=bluewin.ch |date=2026-06-22 |accessdate=2026-06-22}}&lt;/ref&gt;
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Дарио Умберто Эррера]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Жаңа Зеландия}}
| есеп                      = 1:3
| команда2                  = {{футбол|Мысыр}}
| голдар1                   = [[Финн Серман]] {{гол|15}}
| голдар2                   = [[Мостафа Зико]] {{гол|58}}&lt;br&gt;[[Мохаммед Салах]] {{гол|67}}&lt;br&gt;[[Махмуд Хассан]] {{гол|82}}
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|БАӘ}} [[Омар Аль-Али]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мысыр}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Иран}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Дарио Умберто Эррера]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Жаңа Зеландия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Бельгия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|БАӘ}} [[Омар Аль-Али]]
}}

=== H тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Испания}}|1|1|0|4|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Уругвай}}|0|2|0|3|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Кабо-Верде}}|0|2|0|2|2|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Сауд Арабиясы}}|0|1|1|1|5}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Испания}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Кабо-Верде}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 67 640
| төреші                    = {{ту|Иордания}} [[Адхам Махадмех]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Сауд Арабиясы}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Уругвай}}
| голдар1                   = [[Абдулелах аль-Амри]] {{гол|41}}
| голдар2                   = [[Максимилиано Араухо]] {{гол|80}}
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 62 764
| төреші                    = {{ту|Италия}} [[Маурицио Мариани]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Испания}}
| есеп                      = 4:0
| команда2                  = {{футбол|Сауд Арабиясы}}
| голдар1                   = [[Ламин Ямаль]] {{гол|10}}&lt;br&gt;[[Микель Оярсабаль]] {{гол|21||24}}&lt;br&gt;[[Хасан ат-Тамбакти]] {{гол|49|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Рафаэл Клаус]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Уругвай}}
| есеп                      = 2:2
| команда2                  = {{футбол|Кабо-Верде}}
| голдар1                   = [[Максимилиано Араухо]] {{гол|44}}&lt;br&gt;[[Агустин Каноббио]] {{гол|45+5}}
| голдар2                   = [[Кевин Ленини]] {{гол|21}}&lt;br&gt;[[Элиу Варела]] {{гол|61}}
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 64 003
| төреші                    = {{ту|Норвегия}} [[Эспен Эскос]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кабо-Верде}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Сауд Арабиясы}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Уругвай}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Испания}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Акрон (стадион)|Акрон]], [[Сапопан]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== I тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Норвегия}}|1|0|0|4|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Франция}}|1|0|0|3|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Сенегал}}|0|0|1|1|3|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Ирак}}|0|0|1|1|4}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Франция}}
| есеп                      = 3:1
| команда2                  = {{футбол|Сенегал}}
| голдар1                   = [[Килиан Мбаппе]] {{гол|66||90+6}}&lt;br&gt;[[Брадли Баркола]] {{гол|82}}
| голдар2                   = [[Ибраим Мбайе]] {{гол|90+5}}
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 80 545
| төреші                    = {{ту|Аустралия}} [[Алиреза Фагани]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Ирак}}
| есеп                      = 1:4
| команда2                  = {{футбол|Норвегия}}
| голдар1                   = [[Аймен Хусейн]] {{гол|39}}
| голдар2                   = [[Эрлинг Холанд]] {{гол|29||43}}&lt;br&gt;[[Лео Эстигор]] {{гол|76}}&lt;br&gt;[[Аймен Хусейн]] {{гол|90+6|[[Автогол|авто.]]}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 63 106
| төреші                    = {{ту|Габон}} [[Пьер Ачо]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Франция}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Ирак}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Канада}} [[Дрю Фишер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Норвегия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Сенегал}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Вилтон Сампайо]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Норвегия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Франция}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Сенегал}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Ирак}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== J тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Аргентина}} '''(Ө)'''|2|0|0|5|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Аустрия}}|1|0|1|3|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Иордания}}|0|0|1|1|3|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Алжир}}|0|0|1|0|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Ө — Келесі раундқа өтті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аргентина}}
| есеп                      = 3:0
| команда2                  = {{футбол|Алжир}}
| голдар1                   = [[Лионель Месси]] {{гол|17||60||76}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 69 045
| төреші                    = {{ту|Польша}} [[Шимон Марциняк]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аустрия}}
| есеп                      = 3:1
| команда2                  = {{футбол|Иордания}}
| голдар1                   = [[Романо Шмид]] {{гол|20}}&lt;br&gt;[[Язан әл-Араб]] {{гол|76|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Марко Арнаутович]] {{гол|90+12|[[Пенальти|пен.]]}}
| голдар2                   = [[Али Олуан]] {{гол|50}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 68 527
| төреші                    = {{ту|Мавритания}} [[Дахане Бейда]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аргентина}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Аустрия}}
| голдар1                   = [[Лионель Месси]] {{гол|38||90+5}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 70 649
| төреші                    = {{ту|Мысыр}} [[Амин Омар]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Иордания}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Алжир}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Словения}} [[Славко Винчич]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Алжир}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Аустрия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Иордания}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Аргентина}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}


=== K тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Колумбия}}|1|0|0|3|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}{{efn|Fair Play ұпайлары: Конго ДР: -1; Португалия: -3|name=fairplay-congoportug}}|0|1|0|1|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Португалия}}{{efn|name=fairplay-congoportug}}|0|1|0|1|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Өзбекстан}}|0|0|1|1|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Португалия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}
| голдар1                   = [[Жуан Невеш]] {{гол|6}}
| голдар2                   = [[Йоан Висса]] {{гол|45+5}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 777
| төреші                    = {{ту|Катар}} [[Абдулрахман Аль-Джассим]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Өзбекстан}}
| есеп                      = 1:3
| команда2                  = {{футбол|Колумбия}}
| голдар1                   = [[Аббосбек Сайджон огли Файзуллаев|Аббосбек Файзуллаев]] {{гол|60}}
| голдар2                   = [[Даниэль Муньос Мехия]] {{гол|40}}&lt;br&gt;[[Луис Фернандо Диас]] {{гол|65}}&lt;br&gt;[[Хаминтон Кампас]] {{гол|90+9}}
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 80 824
| төреші                    = {{ту|Англия}} [[Энтони Тэйлор]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Португалия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Өзбекстан}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Марокко}} [[Джалаль Джайед]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Колумбия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Италия}} [[Маурицио Мариани]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Колумбия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Португалия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Конго Демократиялық Республикасы}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Өзбекстан}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}


=== L тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Англия}}|1|0|0|4|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Гана}}|1|0|0|1|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Панама}}|0|0|1|0|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Хорватия}}|0|0|1|2|4}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Англия}}
| есеп                      = 4:2
| команда2                  = {{футбол|Хорватия}}
| голдар1                   = [[Харри Кейн]] {{гол|12|[[Пенальти|пен.]]|42}}&lt;br&gt;[[Джуд Беллингем]] {{гол|47}}&lt;br&gt;[[Маркус Рашфорд]] {{гол|85}}
| голдар2                   = [[Мартин Батурина]] {{гол|36}}&lt;br&gt;[[Петар Муса]] {{гол|45+5}}
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 70 389
| төреші                    = {{ту|Франция}} [[Клеман Тюрпен]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Гана}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Панама}}
| голдар1                   = [[Калеб Йиренки]] {{гол|90+5}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 42 942
| төреші                    = {{ту|Швеция}} [[Гленн Нюберг]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Англия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Гана}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Гондурас}} [[Саид Мартинес]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Панама}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Хорватия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Габон}} [[Пьер Ачо]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Панама}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Англия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Хорватия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Гана}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== 3-орын алғандар рейтингі ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Швеция}} (F)|1|0|1|6|6|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Шотландия}} (C)|1|0|1|1|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Парагвай}} (D)|1|0|1|2|4|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Бельгия}}{{efn|Fair Play ұпайлары: Бельгия: -2; Португалия: -3|name=fairplay-belgiportu}} (G)|0|1|0|1|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|5|{{футбол|Португалия}}{{efn|name=fairplay-belgiportu}} (K)|0|1|0|1|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|6|{{футбол|Испания}} (H)|0|1|0|0|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|7|{{футбол|Чехия}} (A)|0|1|1|2|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|8|{{футбол|Эквадор}} (E)|0|1|1|0|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|9|{{футбол|Босния және Герцеговина}} (B)|0|1|1|2|5}}
{{ФК-команда|10|{{футбол|Панама}} (L)|0|0|1|0|1}}
{{ФК-команда|11|{{футбол|Сенегал}}{{efn|FIFA рейтингі: Сенегал 15-орында; Иордания 63-орында|name=fifarank-senegjordan}} (I)|0|0|1|1|3}}
{{ФК-команда|12|{{футбол|Иордания}}{{efn|name=fifarank-senegjordan}} (J)|0|0|1|1|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}

== Плей-офф ==


== Чемпионаттың ерекшеліктері ==
*Бірінші рет әлем чемпионаты Канадада өтеді
*Бірінші рет әлем чемпионаты үш елде ұйымдастырылады.
*[[Мексика]] әлем чемпионатын үшінші рет өткізгелі жатқан бірінші мемлекет (алдын [[Футболдан 1970 жылғы әлем біріншілігі|1970]] және [[Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі|1986]] жылдары).
*Бірінші рет 48 команды әлем чемпионатында қатысады

== Іріктеу турнирі ==

=== Жолдамалардың құрлықтарға бөлінуі ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Континент (конфедерация)
!Бөлінетін 
орын
!Мүшелер 
саны
|-
|Азия (АФК)
|'''8'''
|46
|-
|Африка (КАФ)
|'''9'''
|54
|-
|Солт. және Орт. Америка (КОНКАКАФ)
|'''6'''
|35
|-
|Оңт. Америка (КОНМЕБОЛ)
|'''6'''
|10
|-
|Океания (ОФК)
|'''1'''
|11
|-
|Еуропа (УЕФА)
|'''16'''
|55
|-
|Плей-офф
|'''2'''
|0
|-
!Бары
!48
!208+3
|}

{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
!Ұлттық құрама
!Біліктілік әдісі
!Біліктілік берілген күні
!Қатысуы
!Қатарынан
!Соңғы рет қатысқан
!Ең жақсы нәтиже
|-
|АҚШ
| rowspan=&quot;3&quot; |Ұйымдастырушы
| rowspan=&quot;3&quot; |13 маусым 2018 жылы
|12
| rowspan=&quot;2&quot; |2
| rowspan=&quot;3&quot; |2022
|3-ші орын (1930)
|-
|Канада
|3
|Топтық кезең (1986, 2022)
|-
|Мексика
|18
|9
|1/4 финалы (1970, 1986)
|}

== Ескертпелер ==
{{Notelist}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Футболдан әлем чемпионаттары}}
[[Санат:Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]]
[[Санат:2026 жылғы футбол]]</text>
      <sha1>n7jwh8ijtlfydf94uh7xzlnm5v76m2o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621310</id>
      <parentid>3621308</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T19:40:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3621310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75804" sha1="hv6ili8ki9h5nq0m5zc61eriqlqhll5" xml:space="preserve">{{Футбол құрамаларының жарысы |
  | өткізу орыны      = {{USA}}&lt;br /&gt;{{CAN}}&lt;br /&gt;{{MEX}}
  | қалалар     = 16
  | стадиондар   = 16
  | іріктеу мерзімі = 
  | финал мерзімі      = 11 маусым — 19 шілде 2026
  | атауы   = Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі
 |tourney_name = FIFA World Cup 2026&lt;br&gt;Coupe du monde de football 2026&lt;br&gt;Copa Mundial de la FIFA 2026
  | логотипі      = 2026 FIFA World Cup.png
  | қатысушылар саны = 48
  | финалдағы қатысушылар = 
  | чемпион    = 
  | рет        = 
  | 2 орын    = 
  | 3 орын    = 
  | 4 орын    = 
  | финал өтетін орыны      = «[[Метлайф-стэдиум|Метлайф]]», [[Ист-Ратерфорд]]
  | ойналған мачтар саны    = 
  | іріктеудегі ойындар     = 
  | голдар саны     = 
  | іріктеудегі голдар саны = 
  | келушілер_саны   =
  | бомбардир  = {{Ту|Аргентина}} [[Лионель Месси]]
  | бголдар     = 
  | бомбардирлерді іріктеу = {{Ту|Норвегия}} [[Эрлинг Холанн]]
  | іголдар    = 
  | үздік ойыншы     = 
  | үздік қақпашы    =
  | үздік жас ойыншы =
  |алд           = [[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|Катар 2022]]
  |кел           = 2030
}}
'''Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі''' — футболдан 23-әлем чемпионаты, 2026 жылы жаздыгүні өтуде. Бастапқыда чемпионаттың финалдық кезеңіне әдеттегідей 32 команда қатысуы керек еді, бірақ 2017 жылғы 10 қаңтарда ФИФА президенті [[Джанни Инфантино]] қатысушылар санын 48-ге дейін ұлғайту туралы шешім қабылдағанын мәлімдеді.

2018 жылғы 13 маусымда [[Мәскеу]]де өткен [[ФИФА]]-ның 68-конгресінің отырысында футболдан әлем чемпионаты қарсаңында турнирді өткізу орны туралы шешім қабылданды. Матчтар 16 қалада өтеді. Ойындарды өткізуге үміткер қалалар: [[Мехико]], [[Гвадалахара]], [[Монтеррей]] (барлығы [[Мексика]]да), [[Эдмонтон]], [[Торонто]], [[Монреаль]] (барлығы [[Канада]]да), [[Нью-Йорк]], [[Филадельфия]], [[Балтимор]], [[Вашингтон]], [[Бостон]], [[Цинциннати]], [[Нэшвилл (Мичиган)|Нашвилл]], [[Атланта]], [[Орландо (Оклахома)|Орландо]], [[Майами]], [[Хьюстон]], [[Даллас]], [[Лос Анжелес|Лос-Анджелес]], [[Сан-Франциско]], [[Денвер]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]], [[Сиэтл]] (барлығы АҚШ-та).

== Өтетін жерді таңдау ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!Елдер
!Бірінші тур
|-
| align=&quot;left&quot; |{{USA}} / {{CAN}} / {{MEX}}|| 134 {{yes|134}}
|-
| align=&quot;left&quot; |{{MAR}}
|65
|}

=== Өтінішін қайтарып алған елдер ===
* {{CHN}} / {{IND}} — 2 Азия елі чемпионатты бірлесіп өткізуге ниетті болды. Кейін өтініштерін кері қайтарып алынды.
* {{IDN}} — басында қызығушылық танытты. Жергілікті белсенділер ел үкіметіне чемпионатты қабылдау туралы петиция ұйымдастыруды ұйғарды, бірақ бұл сәтті болмады.
* {{ECU}} / {{BOL}} / {{PER}} / {{PAR}} — Оңтүстік Американың 4 елі бірден әлем чемпионатын бірлесіп өткізетінін жариялады. Бірақ кейін бұл идея тиісті қолдау таппады..
* {{NZL}} — ел алғашында чемпионатты бөлек өткізгісі келді, бірақ кейінірек көршісі — [[Аустралия]]мен бірге өтініш беруге шешім қабылдады.

== Қатысушылары==
=== Іріктеу турнирінің барысы туралы жалпы мәлімет ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
|+Конфедерациялар бойынша ваучерлерді бөлу
|-
! width=&quot;90&quot; |Континент (конфедерация)
! width=&quot;80&quot; |Жалпы орын
! width=&quot;80&quot; |ФИФА мүшелерінің жалпы саны
! width=&quot;80&quot; |Бос орындар
! width=&quot;80&quot; |Барлық тіркелген командалар
! width=&quot;80&quot; |Финалға өтті
! width=&quot;80&quot; |Шығу мүмкіндігі барлар
! width=&quot;80&quot; |Таңдауға қатысуды жалғастырды, бірақ біліктілік алу мүмкіндігін жоғалтты
! width=&quot;80&quot; |Ұтылды немесе шығарылды
! width=&quot;115&quot; |Іріктеу турнирінің басталуы
! width=&quot;115&quot; |Іріктеу турнирінің аяқталуы
|-
|Азия ([[Азия Футбол Конфедерациясы|АФК]])
|'''8'''
|47
|8
|0
|0
|0
|0
|0
|қазан 2023
|қараша 2025
|-
|Африка ([[Африка Футбол Конфедерациясы|КАФ]])
|'''9'''
|54
|9
|0
|0
|0
|0
|0
|
|
|-
|Солтүстік және Орталық Америка ([[КОНКАКАФ]])
|'''6'''
|35
|3
|0
|3
|0
|0
|0
|
|
|-
|Оңтүстік Америка ([[КОНМЕБОЛ]])
|'''6'''
|10
|6
|0
|0
|0
|0
|0
|23 наурыз 2023
|
|-
|Океания ([[Азия Футбол Конфедерациясы|ОФК]])
|'''1'''
|11
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|
|
|-
|Еуропа ([[УЕФА]])
|'''16'''
|55
|16
|0
|0
|0
|0
|0
|наурыз 2025
|наурыз 2026
|-
|Плей-офф
|'''2'''
|0
|2
|0
|0
|0
|0
|0
|
|
|-
!Барлығы
!48
!209+3
!45
!0
!3
!0
!0
!0
!
!
|}
[[Америка Құрама Штаттары|А]]ҚШ, [[Канада]] и [[Мексика]] 2026 жылғы әлем чемпионатының финалдық кезеңіне қабылдаушы елдер ретінде автоматты түрде жолдама алды. Конфедерациялар финалдық турнирде кепілдендірілген 43 орынды алады. Құрлықаралық плей-офф кезеңінде әр конфедерациядан бір командадан басқа тағы 2 орын сарапқа салынады. [[УЕФА]], және чемпионатты өткізетін конфедерацияның басқа командасы ([[КОНКАКАФ]]). Ұйымдастырушы елдердің қайсысы финалда автоматты орындар алады деген сұрақ қосымша шешіледі. Бұл орындар жалпы квотаға есептеледі. [[КОНКАКАФ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup™|access-date=2018-06-16|archive-date=2017-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=3/news=bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html|title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup™|access-date=2018-06-16|archive-date=2017-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170409184031/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D3/news%3Dbureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;

== Қала мен стадиондары ==

: 23 үміткер қала анықталды, оның ішінде 2020-2021 жылдар аралығында чемпионат өтетін 16 қала таңдалады (2 Канадада, 3 Мексикада және 11 АҚШ-та):                                                                                                                                                                                  

{| class=&quot;wikitable&quot;
!Мехико
!Нью-Йорк
!Даллас
!Канзас-Сити
!Хьюстон
|-
|[[Ацтека (стадион)|Ацтека]]
|[[Метлайф-стэдиум (стадион)|Метлайф-стэдиум]]
|[[Эй-ти-энд-ти (стадион)|Эй-ти-энд-ти]]
|[[Эрроухед (стадион)|Эрроухед]]
|[[Эн-ар-джи (стадион)|Эн-ар-джи]]
|-
|Сыйымдылығы: '''87 523'''
|Сыйымдылығы: '''82 500'''
|Сыйымдылығы: '''105 000'''
|Сыйымдылығы: '''76 416'''
|Сыйымдылығы: '''72 220'''
|-
|
|
|
|
|
|-
!Атланта
| colspan=&quot;3&quot; rowspan=&quot;12&quot; |'''Атланта'''

'''Бостон'''

'''Даллас'''

'''Хьюстон'''

'''Канзас-Сити'''

'''Лос-Анджелес'''

'''Майами'''

'''Нью-Йорк'''

'''Филадельфия'''

'''Сан-Франциско'''

'''Сиэтл'''

'''Ванкувер'''

'''Торонто'''

'''Мехико'''

'''Монтеррей'''

'''Гвадалахара'''
!Лос-Анджелес
|-
|[[Мерседес-Бенц (стадион)|Мерседес-Бенц]] 
|[[Соу-Фай (стадион)|Соу-Фай]]
|-
|Сыйымдылығы: '''83 000'''
|Сыйымдылығы: '''70 240'''
|-
|
|
|-
!Филадельфия
!Сиэтл
|-
|[[Линкольн Файненшел Филд]]
|[[Люмен Филд]]
|-
|Сыйымдылығы: '''69 796'''
|Сыйымдылығы: '''72 000'''
|-
|
|
|-
!Сан-Франциско
!Бостон
|-
|[[Ливайс (стадион)|Ливайс]]
|[[Джиллетт (стадион)|Джиллетт Стэдиум]]
|-
|Сыйымдылығы: '''75 000'''
|Сыйымдылығы: '''65 878'''
|-
|
|
|-
!Майами
!Ванкувер
!Монтеррей
!Гвадалахара
!Торонто
|-
|[[Хард Рок (стадион)|Хард Рок]] 
|[[Би-Си Плэйс]]
|[[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]]
|[[Акрон (стадион)|Акрон]]
|[[Бимо Филд]]
|-
|Сыйымдылығы: '''67,518'''
|Сыйымдылығы: '''54 500'''
|Сыйымдылығы: '''53 500'''
|Сыйымдылығы: '''49 850'''
|Сыйымдылығы: '''45 500'''
|-
|
|
|
|
|
|}

=== Финалдық турнирге жолдама алған ===
Қазіргі уақытта тек қабылдаушы командалар іріктеуден өтті. 45 орын бос қалды:
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
!Ұлттық құрама
!Біліктілік әдісі
!Біліктілік берілген күні
!Қатысуы
!Қатарынан
!Соңғы рет қатысқан
!Ең жақсы нәтиже
|-
|{{футбол|АҚШ}}
| rowspan=&quot;3&quot; |Ұйымдастырушы
| rowspan=&quot;3&quot; |13 маусым 2018 жылы
|12
| rowspan=&quot;2&quot; |2
| rowspan=&quot;3&quot; |2022
|3-орын (1930)
|-
|{{футбол|Канада}}
|3
|Топтық кезең (1986, 2022)
|-
|{{футбол|Мексика}}
|18
|9
|1/4 финалы (1970, 1986)
|}

== Топтар ==
=== Топтар тізімі ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;background:#DEF; border-width:0;&quot;
|-
! style=&quot;width:25%&quot; | A тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | B тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | C тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | D тобы
|-
| {{футбол|Мексика}} || {{футбол|Канада}} || {{футбол|Бразилия}} || {{футбол|АҚШ}}
|-
| {{футбол|ОАР}} || {{футбол|Босния және Герцеговина}} || {{футбол|Марокко}} || {{футбол|Парагвай}}
|-
| {{футбол|Корея Республикасы}} || {{футбол|Катар}} || {{футбол|Гаити}} || {{футбол|Аустралия}}
|-
| {{футбол|Чехия}} || {{футбол|Швейцария}} || {{футбол|Шотландия}} || {{футбол|Түркия}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#FFF; border-width:0;&quot; |
|-
! style=&quot;width:25%&quot; | E тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | F тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | G тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | H тобы
|-
| {{футбол|Германия}} || {{футбол|Нидерланд}} || {{футбол|Бельгия}} || {{футбол|Испания}}
|-
| {{футбол|Кюрасао}} || {{футбол|Жапония}} || {{футбол|Мысыр}} || {{футбол|Кабо-Верде}}
|-
| {{футбол|Кот-д'Ивуар}} || {{футбол|Швеция}} || {{футбол|Иран}} || {{футбол|Сауд Арабиясы}}
|-
| {{футбол|Эквадор}} || {{футбол|Тунис}} || {{футбол|Жаңа Зеландия}} || {{футбол|Уругвай}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#FFF; border-width:0;&quot; |
|-
! style=&quot;width:25%&quot; | I тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | J тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | K тобы
! style=&quot;width:25%&quot; | L тобы
|-
| {{футбол|Франция}} || {{футбол|Аргентина}} || {{футбол|Португалия}} || {{футбол|Англия}}
|-
| {{футбол|Сенегал}} || {{футбол|Алжир}} || {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}} || {{футбол|Хорватия}}
|-
| {{футбол|Ирак}} || {{футбол|Аустрия}} || {{футбол|Өзбекстан}} || {{футбол|Гана}}
|-
| {{футбол|Норвегия}} || {{футбол|Иордания}} || {{футбол|Колумбия}} || {{футбол|Панама}}
|-
|}

== Топтық турнир ==
{{small|{{colorbox|palegreen}} — Плей-офф-қа түсті&lt;br&gt;{{colorbox|lightblue}} — Статистикасы бойынша плей-офф-қа түсе алады}}
=== А тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Мексика}} '''(Қ, Ө)'''|2|0|0|3|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Оңтүстік Корея}}|1|0|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Чехия}}|0|1|1|2|3|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Оңтүстік Африка Республикасы}}|0|1|1|1|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Қ — Қабылдаушы ел; Ө — Келесі раундқа өтті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[11 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;13:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мексика}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|ОАР}}
| голдар1                   = [[Хулиан Киньонес]] {{гол|9}}&lt;br&gt;[[Рауль Хименес]] {{гол|67}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 80 824
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Вилтон Сампайо]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[11 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Оңтүстік Корея}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Чехия}}
| голдар1                   = [[Хван Ин Бом]] {{гол|67}}&lt;br&gt;[[О Хён Гю]] {{гол|80}}
| голдар2                   = [[Ладислав Крейчий (1999)|Ладислав Крейчий]] {{гол|59}}
| стадион                   = [[Акрон (стадион)|Акрон]], [[Сапопан]]
| көрермендер               = 44 895
| төреші                    = {{ту|Мысыр}} [[Амин Омар]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Чехия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|ОАР}}
| голдар1                   = [[Михал Садилек]] {{гол|6}}
| голдар2                   = [[Тебохо Мокоэна (1997)|Тебохо Мокоэна]] {{гол|83|[[Пенальти|пен.]]}}
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 67 442
| төреші                    = {{ту|АҚШ}} [[Тори Пенсо]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мексика}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Оңтүстік Корея}}
| голдар1                   = [[Луис Ромо]] {{гол|50}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 45 522
| төреші                    = {{ту|Уругвай}} [[Густаво Техера]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Чехия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Мексика}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|ОАР}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Оңтүстік Корея}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== B тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Канада}} '''(Қ)'''|1|1|0|7|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Швейцария}}|1|1|0|5|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Босния және Герцеговина}}|0|1|1|2|5|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Катар}}|0|1|1|1|7}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Қ — Қабылдаушы ел}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[12 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Канада}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Босния және Герцеговина}}
| голдар1                   = [[Кайл Ларин]] {{гол|78}}
| голдар2                   = [[Йово Лукич]] {{гол|21}}
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 43 002
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Факундо Тельо]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Катар}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Швейцария}}
| голдар1                   = [[Миро Мухайм]] {{гол|90+4|[[автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = [[Брель Эмболо]] {{гол|17|[[Пенальти|пен.]]}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 67 966
| төреші                    = {{ту|Гондурас}} [[Саид Мартинес]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швейцария}}
| есеп                      = 4:1
| команда2                  = {{футбол|Босния және Герцеговина}}
| голдар1                   = [[Жоан Манзамби]] {{гол|74||90}}&lt;br&gt;[[Рубен Варгас]] {{гол|84}}&lt;br&gt;[[Гранит Джака]] {{гол|90+7|[[Пенальти|пен.]]}}
| голдар2                   = [[Тебохо Мокоэна (1997)|Тебохо Мокоэна]] {{гол|83}} ([[Пенальти|пен.]])
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 026
| төреші                    = {{ту|Португалия}} [[Жуан Пиньейру]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[18 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Канада}}
| есеп                      = 6:0
| команда2                  = {{футбол|Катар}}
| голдар1                   = [[Кайл Ларин]] {{гол|16}}&lt;br&gt;[[Джонатан Дэвид]] {{гол|29||45+3||90+2}}&lt;br&gt;[[Нейтан Салиба]] {{гол|64}}&lt;br&gt;[[Мохамед Манай]] {{гол|75|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|Чили}} [[Кристиан Гарай]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швейцария}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Канада}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Босния және Герцеговина}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Катар}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== C тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Бразилия}}|1|1|0|4|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Марокко}}|1|1|0|2|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Шотландия}}|1|0|1|1|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Гаити}} '''(Ш)'''|0|0|2|0|4}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Ш — Шығып кетті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бразилия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Марокко}}
| голдар1                   = [[Винисиус Жуниор]] {{гол|32}}
| голдар2                   = [[Исмаэль Сайбари]] {{гол|21}}
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 80 663
| төреші                    = {{ту|Словения}} [[Славко Винчич]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Гаити}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Шотландия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Джон Макгинн]] {{гол|28}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 64 146
| төреші                    = {{ту|Алжир}} [[Мустафа Горбаль]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Шотландия}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Марокко}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Исмаэль Сайбари]] {{гол|2}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 64 146
| төреші                    = {{ту|Өзбекстан}} [[Ильгиз Танташев]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бразилия}}
| есеп                      = 3:0
| команда2                  = {{футбол|Гаити}}
| голдар1                   = [[Матеус Кунья]] {{гол|23||36}}&lt;br&gt;[[Винисиус Жуниор]] {{гол|45+3}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 68 324
| төреші                    = {{ту|Испания}} [[Алехандро Хосе Эрнандес Эрнандес]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Шотландия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Бразилия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[24 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Марокко}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Гаити}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== D тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|АҚШ}} '''(Қ, Ө)'''|2|0|0|6|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Аустралия}}|1|0|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Парагвай}}|1|0|1|2|4|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Түркия}} '''(Ш)'''|0|0|2|0|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Қ — Қабылдаушы ел; Ө — Келесі раундқа өтті; Ш — Шығып кетті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[12 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|АҚШ}}
| есеп                      = 4:1
| команда2                  = {{футбол|Парагвай}}
| голдар1                   = [[Дамьян Бобадилья]] {{гол|7|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Фоларин Балоган]] {{гол|31||45+5}}&lt;br&gt;[[Джованни Рейна]] {{гол|90+8}}
| голдар2                   = [[Маурисио Магальяйнс Прадо]] {{гол|73}}
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 492
| төреші                    = {{ту|Нидерланд}} [[Данни Маккели]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[13 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аустралия}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Түркия}}
| голдар1                   = [[Нестори Иранкунда]] {{гол|27}}&lt;br&gt;[[Коннор Меткалф]] {{гол|75}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|Венесуэла}} [[Хесус Валенсуэла]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|АҚШ}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Аустралия}}
| голдар1                   = [[Камерон Берджесс]] {{гол|11|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Алекс Фримен (футболшы)|Алекс Фримен]] {{гол|43}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 66 925
| төреші                    = {{ту|Германия}} [[Феликс Цвайер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[19 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Түркия}}
| есеп                      = 0:1
| команда2                  = {{футбол|Парагвай}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Матиас Галарса (парагвайлық футболшы)|Матиас Галарса]] {{гол|2}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 68 827
| төреші                    = {{ту|Сальвадор}} [[Иван Бартон]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Түркия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|АҚШ}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Парагвай}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Аустралия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== E тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Германия}} '''(Ө)'''|2|0|0|9|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Кот-д'Ивуар}}|1|0|1|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Эквадор}}|0|1|1|0|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Кюрасао}}|0|1|1|1|7}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Ө — Келесі раундқа өтті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;13:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Германия}}
| есеп                      = 7:1
| команда2                  = {{футбол|Кюрасао}}
| голдар1                   = [[Феликс Нмеча]] {{гол|6}}&lt;br&gt;[[Нико Шлоттербек]] {{гол|38}}&lt;br&gt;[[Кай Хаверц]] {{гол|45+5|[[Пенальти|пен.]]|88}}&lt;br&gt;[[Жамал Мусиала]] {{гол|47}}&lt;br&gt;[[Натаниэль Браун]] {{гол|68}}&lt;br&gt;[[Дениз Ундав]] {{гол|78}}
| голдар2                   = [[Ливано Комененсия]] {{гол|21}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 021
| төреші                    = {{ту|Марокко}} [[Джалаль Джайед]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кот-д'Ивуар}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Эквадор}}
| голдар1                   = [[Амад Диалло]] {{гол|90}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 68 274
| төреші                    = {{ту|Франция}} [[Франсуа Летексье]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Германия}}
| есеп                      = 2:1
| команда2                  = {{футбол|Кот-д'Ивуар}}
| голдар1                   = [[Дениз Ундав]] {{гол|68||90+4}}
| голдар2                   = [[Франк Кессье]] {{гол|30}}
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 43 036
| төреші                    = {{ту|Парагвай}} [[Хуан Габриэль Бенитес]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Эквадор}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Кюрасао}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 68 598
| төреші                    = {{ту|Қытай}} [[Ма Нин]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кюрасао}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Кот-д'Ивуар}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Эквадор}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Германия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== F тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Нидерланд}}|1|1|0|7|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Жапония}}|1|1|0|6|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Швеция}}|1|0|1|6|6|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Тунис}} '''(Ш)'''|0|0|2|1|9}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Ш — Шығып кетті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Нидерланд}}
| есеп                      = 2:2
| команда2                  = {{футбол|Жапония}}
| голдар1                   = [[Вирджил ван Дейк]] {{гол|51}}&lt;br&gt;[[Крисенсио Саммервилл]] {{гол|64}}
| голдар2                   = [[Кэйто Накамура]] {{гол|57}}&lt;br&gt;[[Даити Камада]] {{гол|88}}
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 69 285
| төреші                    = {{ту|АҚШ}} [[Исмаил Эльфат]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[14 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Швеция}}
| есеп                      = 5:1
| команда2                  = {{футбол|Тунис}}
| голдар1                   = [[Ясин Айяри]] {{гол|7||90+6}}&lt;br&gt;[[Александер Исак]] {{гол|30}}&lt;br&gt;[[Виктор Дьёкереш]] {{гол|59}}&lt;br&gt;[[Маттиас Сванберг]] {{гол|84}}
| голдар2                   = [[Омар Рекик]] {{гол|43}}
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 50 987
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Яэль Фалькон]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Нидерланд}}
| есеп                      = 5:1
| команда2                  = {{футбол|Швеция}}
| голдар1                   = [[Брайан Бробби]] {{гол|5||17}}&lt;br&gt;[[Коди Гакпо]] {{гол|47||54}}&lt;br&gt;[[Крисенсио Саммервилл]] {{гол|89}}
| голдар2                   = [[Антони Эланга]] {{гол|59}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 777
| төреші                    = {{ту|Англия}} [[Майкл Оливер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[20 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;22:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Тунис}}
| есеп                      = 0:4
| команда2                  = {{футбол|Жапония}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = [[Даити Камада]] {{гол|4}}&lt;br&gt;[[Аясэ Уэда]] {{гол|31||83}}&lt;br&gt;[[Дзюня Ито]] {{гол|69}}
| стадион                   = [[Бе-бе-уве-а (стадион)|Бе-бе-уве-а]], [[Гуадалупе (Нуэво-Леон)|Гуадалупе]]
| көрермендер               = 51 243
| төреші                    = {{ту|Румыния}} [[Иштван Ковач]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Жапония}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Швеция}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[25 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Тунис}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Нидерланд}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== G тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Мысыр}}|1|1|0|4|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Иран}}|0|2|0|2|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Бельгия}}|0|2|0|1|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Жаңа Зеландия}}|0|1|1|3|5}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бельгия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Мысыр}}
| голдар1                   = [[Мохамед Хани]] {{гол|66|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = [[Эмам Ашур]] {{гол|19}}
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 66 775
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Рамон Абатти]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Иран}}
| есеп                      = 2:2
| команда2                  = {{футбол|Жаңа Зеландия}}
| голдар1                   = [[Рамин Резаэян]] {{гол|32}}&lt;br&gt;[[Мухаммад Мохеби]] {{гол|64}}
| голдар2                   = [[Элайджа Джаст]] {{гол|7||54}}
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 108
| төреші                    = {{ту|Мексика}} [[Сесар Артуро Рамос]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Бельгия}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Иран}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Соу-Фай Стэдиум]], [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]]
| көрермендер               = 70 317&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bluewin.ch/en/index/belgium-fails-to-beat-iran-either-3290409.html |title=Belgium Can't Beat Iran Either |language=en |work=bluewin.ch |date=2026-06-22 |accessdate=2026-06-22}}&lt;/ref&gt;
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Дарио Умберто Эррера]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Жаңа Зеландия}}
| есеп                      = 1:3
| команда2                  = {{футбол|Мысыр}}
| голдар1                   = [[Финн Серман]] {{гол|15}}
| голдар2                   = [[Мостафа Зико]] {{гол|58}}&lt;br&gt;[[Мохаммед Салах]] {{гол|67}}&lt;br&gt;[[Махмуд Хассан]] {{гол|82}}
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 52 497
| төреші                    = {{ту|БАӘ}} [[Омар Аль-Али]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Мысыр}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Иран}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Люмен Филд]], [[Сиэтл]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Аргентина}} [[Дарио Умберто Эррера]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Жаңа Зеландия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Бельгия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Би-Си Плейс]], [[Ванкувер]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|БАӘ}} [[Омар Аль-Али]]
}}

=== H тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Испания}}|1|1|0|4|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Уругвай}}|0|2|0|3|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Кабо-Верде}}|0|2|0|2|2|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Сауд Арабиясы}}|0|1|1|1|5}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Испания}}
| есеп                      = 0:0
| команда2                  = {{футбол|Кабо-Верде}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 67 640
| төреші                    = {{ту|Иордания}} [[Адхам Махадмех]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[15 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Сауд Арабиясы}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Уругвай}}
| голдар1                   = [[Абдулелах аль-Амри]] {{гол|41}}
| голдар2                   = [[Максимилиано Араухо]] {{гол|80}}
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 62 764
| төреші                    = {{ту|Италия}} [[Маурицио Мариани]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Испания}}
| есеп                      = 4:0
| команда2                  = {{футбол|Сауд Арабиясы}}
| голдар1                   = [[Ламин Ямаль]] {{гол|10}}&lt;br&gt;[[Микель Оярсабаль]] {{гол|21||24}}&lt;br&gt;[[Хасан ат-Тамбакти]] {{гол|49|[[Автогол|авто.]]}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Рафаэл Клаус]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[21 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Уругвай}}
| есеп                      = 2:2
| команда2                  = {{футбол|Кабо-Верде}}
| голдар1                   = [[Максимилиано Араухо]] {{гол|44}}&lt;br&gt;[[Агустин Каноббио]] {{гол|45+5}}
| голдар2                   = [[Кевин Ленини]] {{гол|21}}&lt;br&gt;[[Элиу Варела]] {{гол|61}}
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 64 003
| төреші                    = {{ту|Норвегия}} [[Эспен Эскос]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Кабо-Верде}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Сауд Арабиясы}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Уругвай}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Испания}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Акрон (стадион)|Акрон]], [[Сапопан]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== I тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Норвегия}}|1|0|0|4|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Франция}}|1|0|0|3|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Сенегал}}|0|0|1|1|3|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Ирак}}|0|0|1|1|4}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Франция}}
| есеп                      = 3:1
| команда2                  = {{футбол|Сенегал}}
| голдар1                   = [[Килиан Мбаппе]] {{гол|66||90+6}}&lt;br&gt;[[Брадли Баркола]] {{гол|82}}
| голдар2                   = [[Ибраим Мбайе]] {{гол|90+5}}
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 80 545
| төреші                    = {{ту|Аустралия}} [[Алиреза Фагани]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;18:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Ирак}}
| есеп                      = 1:4
| команда2                  = {{футбол|Норвегия}}
| голдар1                   = [[Аймен Хусейн]] {{гол|39}}
| голдар2                   = [[Эрлинг Холанд]] {{гол|29||43}}&lt;br&gt;[[Лео Эстигор]] {{гол|76}}&lt;br&gt;[[Аймен Хусейн]] {{гол|90+6|[[Автогол|авто.]]}}
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 63 106
| төреші                    = {{ту|Габон}} [[Пьер Ачо]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Франция}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Ирак}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Канада}} [[Дрю Фишер]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Норвегия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Сенегал}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Бразилия}} [[Вилтон Сампайо]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Норвегия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Франция}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[26 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Сенегал}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Ирак}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== J тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Аргентина}} '''(Ө)'''|2|0|0|5|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Аустрия}}|1|0|1|3|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Иордания}}|0|0|1|1|3|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Алжир}}|0|0|1|0|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}
{{small|Ө — Келесі раундқа өтті}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аргентина}}
| есеп                      = 3:0
| команда2                  = {{футбол|Алжир}}
| голдар1                   = [[Лионель Месси]] {{гол|17||60||76}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 69 045
| төреші                    = {{ту|Польша}} [[Шимон Марциняк]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[16 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аустрия}}
| есеп                      = 3:1
| команда2                  = {{футбол|Иордания}}
| голдар1                   = [[Романо Шмид]] {{гол|20}}&lt;br&gt;[[Язан әл-Араб]] {{гол|76|[[Автогол|авто.]]}}&lt;br&gt;[[Марко Арнаутович]] {{гол|90+12|[[Пенальти|пен.]]}}
| голдар2                   = [[Али Олуан]] {{гол|50}}
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 68 527
| төреші                    = {{ту|Мавритания}} [[Дахане Бейда]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Аргентина}}
| есеп                      = 2:0
| команда2                  = {{футбол|Аустрия}}
| голдар1                   = [[Лионель Месси]] {{гол|38||90+5}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 70 649
| төреші                    = {{ту|Мысыр}} [[Амин Омар]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[22 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−7:00|UTC−7]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Иордания}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Алжир}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Ливайс Стэдиум]], [[Санта Клара]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Словения}} [[Славко Винчич]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Алжир}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Аустрия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эрроухед Стэдиум]], [[Канзас-Сити (Миссури)|Канзас-Сити]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;21:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Иордания}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Аргентина}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}


=== K тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Колумбия}}|1|0|0|3|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}{{efn|Fair Play ұпайлары: Конго ДР: -1; Португалия: -3|name=fairplay-congoportug}}|0|1|0|1|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Португалия}}{{efn|name=fairplay-congoportug}}|0|1|0|1|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Өзбекстан}}|0|0|1|1|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Португалия}}
| есеп                      = 1:1
| команда2                  = {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}
| голдар1                   = [[Жуан Невеш]] {{гол|6}}
| голдар2                   = [[Йоан Висса]] {{гол|45+5}}
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 68 777
| төреші                    = {{ту|Катар}} [[Абдулрахман Аль-Джассим]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Өзбекстан}}
| есеп                      = 1:3
| команда2                  = {{футбол|Колумбия}}
| голдар1                   = [[Аббосбек Сайджон огли Файзуллаев|Аббосбек Файзуллаев]] {{гол|60}}
| голдар2                   = [[Даниэль Муньос Мехия]] {{гол|40}}&lt;br&gt;[[Луис Фернандо Диас]] {{гол|65}}&lt;br&gt;[[Хаминтон Кампас]] {{гол|90+9}}
| стадион                   = [[Ацтека (стадион)|Ацтека]], [[Мехико]]
| көрермендер               = 80 824
| төреші                    = {{ту|Англия}} [[Энтони Тэйлор]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;12:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Португалия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Өзбекстан}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Марокко}} [[Джалаль Джайед]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;20:00 [[UTC−6:00|UTC−6]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Колумбия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Конго Демократиялық Республикасы}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Эн-ар-джи Стэдиум]], [[Хьюстон]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Италия}} [[Маурицио Мариани]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Колумбия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Португалия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Хард Рок Стэдиум]], [[Майами-Гарденс]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:30 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Конго Демократиялық Республикасы}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Өзбекстан}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Мерседес-Бенц Стэдиум]], [[Атланта]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}


=== L тобы ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Англия}}|1|0|0|4|2|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Гана}}|1|0|0|1|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Панама}}|0|0|1|0|1|түс=lightblue}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Хорватия}}|0|0|1|2|4}}
{{ФутболКестеСоңы}}

{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;15:00 [[UTC−5:00|UTC−5]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Англия}}
| есеп                      = 4:2
| команда2                  = {{футбол|Хорватия}}
| голдар1                   = [[Харри Кейн]] {{гол|12|[[Пенальти|пен.]]|42}}&lt;br&gt;[[Джуд Беллингем]] {{гол|47}}&lt;br&gt;[[Маркус Рашфорд]] {{гол|85}}
| голдар2                   = [[Мартин Батурина]] {{гол|36}}&lt;br&gt;[[Петар Муса]] {{гол|45+5}}
| стадион                   = [[Эй-ти-энд-ти Стэдиум]], [[Арлингтон (Техас)|Арлингтон]]
| көрермендер               = 70 389
| төреші                    = {{ту|Франция}} [[Клеман Тюрпен]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[17 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Гана}}
| есеп                      = 1:0
| команда2                  = {{футбол|Панама}}
| голдар1                   = [[Калеб Йиренки]] {{гол|90+5}}
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 42 942
| төреші                    = {{ту|Швеция}} [[Гленн Нюберг]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;16:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Англия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Гана}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Джиллетт Стэдиум]], [[Фоксборо]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Гондурас}} [[Саид Мартинес]]
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[23 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;19:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Панама}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Хорватия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Бимо Филд]], [[Торонто]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = {{ту|Габон}} [[Пьер Ачо]]
}}
-----------------
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Панама}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Англия}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Метлайф-стэдиум]], [[Ист-Ратерфорд]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}
{{матч туралы есептеме
| мерзімі                   = [[27 маусым]] [[2026 жыл|2026]]&lt;br&gt;17:00 [[UTC−4:00|UTC−4]]
| команда1                  = {{футбол-rt|Хорватия}}
| есеп                      = 
| команда2                  = {{футбол|Гана}}
| голдар1                   = 
| голдар2                   = 
| стадион                   = [[Линкольн Файненшел Филд]], [[Филадельфия]]
| көрермендер               = 
| төреші                    = 
}}

=== 3-орын алғандар рейтингі ===
{{ФутболКесте}}
{{ФК-команда|1|{{футбол|Швеция}} (F)|1|0|1|6|6|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|2|{{футбол|Шотландия}} (C)|1|0|1|1|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|3|{{футбол|Парагвай}} (D)|1|0|1|2|4|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|4|{{футбол|Бельгия}}{{efn|Fair Play ұпайлары: Бельгия: -2; Португалия: -3|name=fairplay-belgiportu}} (G)|0|1|0|1|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|5|{{футбол|Португалия}}{{efn|name=fairplay-belgiportu}} (K)|0|1|0|1|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|6|{{футбол|Испания}} (H)|0|1|0|0|0|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|7|{{футбол|Чехия}} (A)|0|1|1|2|3|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|8|{{футбол|Эквадор}} (E)|0|1|1|0|1|түс=palegreen}}
{{ФК-команда|9|{{футбол|Босния және Герцеговина}} (B)|0|1|1|2|5}}
{{ФК-команда|10|{{футбол|Панама}} (L)|0|0|1|0|1}}
{{ФК-команда|11|{{футбол|Сенегал}}{{efn|FIFA рейтингі: Сенегал 15-орында; Иордания 63-орында|name=fifarank-senegjordan}} (I)|0|0|1|1|3}}
{{ФК-команда|12|{{футбол|Иордания}}{{efn|name=fifarank-senegjordan}} (J)|0|0|1|1|3}}
{{ФутболКестеСоңы}}

== Плей-офф ==


== Чемпионаттың ерекшеліктері ==
*Бірінші рет әлем чемпионаты Канадада өтеді
*Бірінші рет әлем чемпионаты үш елде ұйымдастырылады.
*[[Мексика]] әлем чемпионатын үшінші рет өткізгелі жатқан бірінші мемлекет (алдын [[Футболдан 1970 жылғы әлем біріншілігі|1970]] және [[Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі|1986]] жылдары).
*Бірінші рет 48 команды әлем чемпионатында қатысады

== Іріктеу турнирі ==

=== Жолдамалардың құрлықтарға бөлінуі ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Континент (конфедерация)
!Бөлінетін 
орын
!Мүшелер 
саны
|-
|Азия (АФК)
|'''8'''
|46
|-
|Африка (КАФ)
|'''9'''
|54
|-
|Солт. және Орт. Америка (КОНКАКАФ)
|'''6'''
|35
|-
|Оңт. Америка (КОНМЕБОЛ)
|'''6'''
|10
|-
|Океания (ОФК)
|'''1'''
|11
|-
|Еуропа (УЕФА)
|'''16'''
|55
|-
|Плей-офф
|'''2'''
|0
|-
!Бары
!48
!208+3
|}

{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
!Ұлттық құрама
!Біліктілік әдісі
!Біліктілік берілген күні
!Қатысуы
!Қатарынан
!Соңғы рет қатысқан
!Ең жақсы нәтиже
|-
|АҚШ
| rowspan=&quot;3&quot; |Ұйымдастырушы
| rowspan=&quot;3&quot; |13 маусым 2018 жылы
|12
| rowspan=&quot;2&quot; |2
| rowspan=&quot;3&quot; |2022
|3-ші орын (1930)
|-
|Канада
|3
|Топтық кезең (1986, 2022)
|-
|Мексика
|18
|9
|1/4 финалы (1970, 1986)
|}

== Ескертпелер ==
{{Notelist}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Футболдан әлем чемпионаттары}}
[[Санат:Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]]
[[Санат:2026 жылғы футбол]]</text>
      <sha1>hv6ili8ki9h5nq0m5zc61eriqlqhll5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:Renamed user edeebb2149abc345d18fda9d92e2afcc</title>
    <ns>3</ns>
    <id>618380</id>
    <revision>
      <id>3621445</id>
      <parentid>2681678</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cabayi</username>
        <id>54188</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Cabayi [[Қатысушы талқылауы:Geoffroi]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Renamed user edeebb2149abc345d18fda9d92e2afcc]] бетіне жылжытты (айдатқыш қалдырмады): Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Geoffroi|Geoffroi]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Renamed user edeebb2149abc345d18fda9d92e2afcc|Renamed user edeebb2149abc345d18fda9d92e2afcc]]&quot;</comment>
      <origin>2681678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="313" sha1="bn3ubfulfrl1x3husew6z0o97l1re8k" xml:space="preserve">{{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Geoffroi}}

-- [[Қатысушы:GanS NIS|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 4px 4px 3px;&quot;&gt;&lt;font face=&quot;AR Cena&quot; color=&quot;black&quot;&gt;&lt;b&gt;Fани&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 04:06, 2019 ж. сәуірдің 2 (+06)</text>
      <sha1>bn3ubfulfrl1x3husew6z0o97l1re8k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маршмэллоу</title>
    <ns>0</ns>
    <id>641473</id>
    <revision>
      <id>3621516</id>
      <parentid>3613390</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:14:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayazhan10</username>
        <id>180289</id>
      </contributor>
      <origin>3621516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7321" sha1="f0ri7we7kn0jj1vxqvcz7xaiznw9gt4" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2020}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
[[Сурет:Marshmallows.JPG |thumb|]]
'''Маршмэллоу''' (ағылшын тілінде ''marshmallow'') – [[пастила]] немесе [[суфле]]ге ұқсайтын кондитерлік өнім. Ол қант, жүгері шәрбәті, [[желатин]], [[глюкоза]]дан тұрады. Аздап бояғыштар мен дәмдеуіштер қосылады. Маршмэллоудың [[зефир]]ден айырмашылығы құрамында жеміс-жидек езбесі жоқ.  

«Marsh mallow» атауының өзі «батпақ құлқайыры» деп аударылады. Құлқайырлар тұқымдасына жататын дәрілік жалбызтікен ағылшынша осылай аталады. [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D1%8B%D0%B7%D1%82%D1%96%D0%BA%D0%B5%D0%BD Жалбызтікеннің] тамырынан жабыспақ желе тәрізді ақ қоймалжың масса алған. Уақыт өте келе жалбызтікеннің орнына желатин мен [[крахмал]]ды қолданатын болды. Алғаш рет маршмэллоу 1950 жылы АҚШ-та пайда болды.  

Маршмэллоудың ұсақ бөліктерін [[салат]]қа, түрлі [[десерт]]терге, балмұздаққа қосады және онымен [[торт]]тар мен түрлі пісірмелерді әсемдейді. Ал кішкене бөлшектерін какаоға, ыстық [[шоколад]] пен [[кофе]]ге қосып ішу соңғы кезде жиі қолданылады.  

Маршмэллоу арнайы пакеттерде немесе өлшеніп те сатылады. Олардың түстері ақ және түрлі-түсті, [[форма]]лары  үлкен, кішкентай, дөңгелек, төртбұрышты болады.

== Тарихы ==
Маршмеллоу алғашында [[Дәрі-дәрмек|дәрілік]] мақсатта пайда болған деп есептеледі, өйткені ол дәрілік алтей өсімдігінің тамырынан алынған сығынды негізінде дайындалған&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.madehow.com/Volume-3/Marshmallow.html|title=Marshmallow|author=|date=|website=madehow.com|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=eng}}&lt;/ref&gt;. Бұл өсімдік ертеден тамақ ауруларын емдеуде қолданылған. Сонымен қатар, маршмеллоу өсімдігінің басқа бөліктерінен дайындалған қайнатпалар да [[Халық медицина|халық медицинасында]] пайдаланылған.
[[Ежелгі Мысыр|Ежелгі Мысырда]] тәтті тағам дайындау үшін өсімдіктің шырыны алынып, жаңғақтармен және балмен араластырылған. Тамақ ауырған кезде алтей тамыры балмен бірге қолданылған. Көне рецептердің бірінде тамырдың сыртқы қабығы аршылып, өзегі қант шәрбатымен қайнатылған. Кейін алынған сұйықтық кептіріліп, жұмсақ әрі созылмалы тәтті өнімге айналған. Мұндай тәттіні ұзақ уақыт шайнау қажет болған.

Кейінірек [[Франция|Францияда]] «pâte de guimauve» (немесе жай ғана «guimauve») деп аталатын рецепт нұсқасы пайда болды. Оның құрамына жұмыртқа ақуызынан дайындалған көпіршік масса және көбіне раушан суы қосылған. Бұл өнім қазіргі маршмеллоуға барынша ұқсас болғанымен, оның құрамында дәрілік алтей кездеспеген.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20161213105105/http://www.candyusa.com/candy-types/676/|title=Marshmallows|author=|date=|website=candyusa.com|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=eng}}&lt;/ref&gt;

[[XIX ғасыр|XIX ғасырда]] француз кондитерлері бұл тәтті өнімді жетілдіруге бағытталған бірнеше жаңалық енгізді. Кейбір аймақтарда шағын кондитерлік кәсіпорындардың иелері дәрілік алтей тамырынан шырын алып, оны өздері көпіршітіп дайындаған. Маршмеллоу жоғары сұранысқа ие болғанымен, оны өндіру көп еңбек пен уақытты қажет етті.

Өндіріс үдерісін жеңілдету және қажетті құрылымды алу мақсатында жұмыртқа ақуызы, [[Желатин|желатин]] және жүгері крахмалы қолданыла бастады. Бұл әдіс маршмеллоу дайындаудың еңбек сыйымдылығын айтарлықтай төмендеткенімен, желатин мен жүгері крахмалын дұрыс технология бойынша біріктіруді талап етті.

Қазіргі маршмеллоу өндірісінің дамуындағы маңызды кезеңдердің бірі — 1948 жылы америкалық өнертапқыш [[Алекс Думак]] ойлап тапқан экструзия технологиясының енгізілуі. Бұл технология маршмеллоу өндірісін толық автоматтандыруға және бүгінгі таңда кең таралған цилиндр пішінді өнімдерді шығаруға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://theinventors.org/library/inventors/blmarshmallows.htm|title=Marshmallows
|author=|date=|website=theinventors.org|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=eng}}&lt;/ref&gt;

Өндіріс барысында барлық [[ингредиент|ингредиенттер]] арнайы құбырлар арқылы жеткізіліп, біртекті массаға дейін араластырылған. Кейін қоспа цилиндр тәрізді пішінде сығылып шығарылып, белгілі бір өлшемдегі бөліктерге кесілген. Дайын өнімнің сыртқы қабатына жүгері крахмалы мен қант ұнтағының қоспасы себілген.
Бұл өндіріс әдісі патенттеліп, кейіннен [[1961 жыл|1961 жылы]] Алекс Думак негізін қалаған компанияда кеңінен қолданылды.

== Сілтемелер ==

[[Санат:Кондитер өнімдері]]</text>
      <sha1>f0ri7we7kn0jj1vxqvcz7xaiznw9gt4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Имре Кертес</title>
    <ns>0</ns>
    <id>647710</id>
    <revision>
      <id>3621228</id>
      <parentid>3610239</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:35:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сыртқы сілтемелер */</comment>
      <origin>3621228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11902" sha1="0tu6njj1mkldj7c02eafhjl3p2os22e" xml:space="preserve">{{Жазушы|Шынайы есімі=венг. Kertész Imre|Суреті=Kertész Imre (Frankl Aliona).jpg|Ені=250px|Туған күні=09.11.1929|Туған жері={{туғанжері|Будапешт|Будапештте}}|Қайтыс болған күні=31.03.2016|Қайтыс болған жері={{қайтысболғанжері|Будапешт|Будапештте}}|Азаматтығы={{HUN}}|Шығармашылық жылдары=|Шығармалардың тілі=Мажар тілі|Марапаттары=Әдебиет бойынша Нобель сыйлығы (2002)
Кошут сыйлығы (1997)|Есімі=Имре Кертес}}
'''Имре Кертес''' ([[Мажар тілі|мажар.]] ''Kertész Imre'' [[9 қараша]] [[1929 жыл|1929]] - [[31 наурыз]] [[2016 жыл|2016 ж.]]) — [[Мажарстан|мажар]] [[Жазушы|жазушысы]], [[2002 жыл|2002 жылғы]] [[Әдебиет саласындағы Нобель сыйлығы|әдебиет]] бойынша [[Әдебиет саласындағы Нобель сыйлығы|Нобель сыйлығының иегері]], ол «жеке тұлғаның нәзіктігі тарихтың варварлық деспотизміне қарсы тұрғызылған шығармашылығы үшін» марапатталды. 1944-1945 жылдары - Освенцим мен Бухенвальд концлагерьлерінің тұтқыны. Кертес кейін жазғанның бәрінің негізінде осы тәжірибе жатыр.

== Өмірбаяны ==
[[Еврейлер|Еврейлердің]] кедей отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Ласло Кертес кішігірім кәсіпкер болған, ал анасы Аранка Кертес (Жакаб, 1902-1991) жұмысшы болған&lt;ref&gt;[www.geni.com/people/Aranka-Kert%C3%A9sz/6000000019737309947 Генеалогия семьи Кертес]&lt;/ref&gt;. Оның атасы, Адольф Кляйн (1863-?), Липтовски Питер қаласының тумасы (қазір Липтовски Микулаш ауданы, Жилина аймағы, [[Словакия]]), белсенді кезеңінде Кертес өз фамилиясын [[Аустрия-Мажарстан|Австро-Венгрия империясының]] венгр емес азшылықтардың мажарлануынан өзгерткен; әжесі - Розалия Хартман (1870—?) — [[Эгер|Егерден]] келді.

1944 жылы, ол 15 жасында, оны тұтқындап, Освенцимге жіберді, содан кейін Бухенвальдқа апарды. Лагерден босатылғаннан кейін, Кертес Венгрияға оралды, онда ол Вилагоссаг газетінде журналист болып жұмыс істеді, бірақ ол коммунистер билікке келгеннен кейін біраз уақыттан кейін жұмыстан шығарылды және ол зауытта жұмысшы болып жұмысқа орналасты. Содан бері ол саясатпен айналыспады, аудармалар арқылы ақша тапты.

Осы уақытта ол Альберт Камюдің шығармашылығымен танысады. Камюдің абсурдтық философиясы оның шығармашылығының негізгі моделіне айналады. 1950 жылдан 1960 жылға дейін ол мюзикл жазды, осымен өмір сүрді, философиялық және көркем әдебиеттерді [[Неміс тілі|неміс]] тілінен аударды ([[Фридрих Ницше|Ницше]], [[Людвиг Витгенштейн|Витгенштейн]], фон Хофманштал, Шницлер)&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2002/12/04/books/a-holocaust-survivor-at-home-in-berlin-nobel-hero-insists-hungary-face-its-past.html?pagewanted=all A Holocaust Survivor At Home in Berlin; Nobel Hero Insists Hungary Face Its Past]&lt;/ref&gt;. Бірақ жазушы ретінде Кертес 1980 жылдардың соңына дейін танымал болған жоқ.

1989 жылы коммунистік режим құлағаннан кейін, Кертас белсенді әдеби позицияны ұстанып, 2002 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығын алды. Кертас 2003 жылы Берлиндегі Өнер академиясының мүшесі болып сайланды.

Соңғы жылдары ол Будапештте тұрып, Паркинсон ауруымен ауырды. 2016 жылы 31 наурызда қайтыс болды.

== Шығармашылығы ==
Имре Кертес өз еңбегінде жеке адам қоғам күштеріне қарсы дәрменсіз болатын жағдайда өмір сүру мен ойлау мүмкіндігін зерттеді. Жазушының шығармашылығына оның концлагерьлерде қалуы қатты әсер етті. Ол үшін олар жат және эксклюзивті емес, қазіргі қоғамның деградациясының дәлелі болды.

Ең атақты Кертес екі романы: Тағдырсыз / Sorstalanság ([[1975 жыл|1975]], [[2005 жыл|2005]] жылы экрандалған) және «Туылмаған баладан кадиш» / Kaddis a meg nem született gyermekért ([[1990 жыл|1990]])

1975 жылы пайда болған «Тағдырсыз» романы сыни назарды аз аударды, бірақ Кертесті венгр әдебиетінің диссиденттік ортасында ерекше жазушы ретінде орнатты.

Роман тұтқындалып, концлагерьге жіберілген жас жігіттің оқиғасын баяндайды. Онда ол адам деградациясының сұмдығының куәгері болады. Баяндауыш үшін қорқыныш атмосферасы қорқыныш сезіміне қарамастан өмір сүруге деген ұмтылыспен араласады. Роман иеліктен шығару техникасын қолданады, оның көмегімен лагерь өмірінің шындығы қарапайым нәрсе ретінде қабылданады. Көңілсіз атмосфераға қарамастан, бақытты сәттер де бар. Бас кейіпкер оқиғаларды түсінбей-ақ, балаша қабылдайды. Жәбірленушілер мен зұлымдар үшін өмірдің негізгі сұрақтары емес, тек практикалық проблемалар бар. Осылайша, автор өмір мен адам рухына қарсы тұрған философиялық мәселені шешуге тырысады.

1990 жылы Кертестің романының неміс тіліне аудармасы жарық көргеннен кейін жазушының даңқы Еуропада өсе бастады, кейінірек бұл роман тағы 10 тілге аударылды.

Тағдырсыз Кертестің өмірбаяндық тәжірибесі оның Холокост туралы трилогиясының негізін қалаған алғашқы әдеби тәжірибесі болды. Қалған екі роман - «Жеңілу» (1988) және «Туылмаған баладан кадиш» (1990), «Тағдырсыз» фильмінің дәл сол кейіпкері.

Автор «Туылмаған баладан кадиш» романында концлагерьдегі үйдегі сезім парадоксын көрсетіп, балалық шақтың жағымсыз көрінісін ұсынады. Ол махаббатты сәйкестіктің ең жоғарғы дәрежесі ретінде сипаттайтын экзистенциалды талдауды ұсынады, кез-келген бағамен өмір сүруге деген ұмтылыс.

1991 жылы Кертес «Ағылшын туы» әңгімелер жинағын шығарды, ал 1992 жылы «Галянаплода» 1961-1991 жылдар аралығында өтетін ойлап тапқан күнделік тақырыбын жалғастырды.

Күнделіктің 1991 жылдан 1995 жылға дейінгі тағы бір басылымы 1997 жылы «Мен басқамын: өзгеріс хроникасы» деген атпен жарық көрді.

Кертес бірнеше эссе кітаптарының авторы. Сонымен қатар, ол неміс тіліндегі көркем және философиялық прозаны аударды ([[Фридрих Ницше|Ф.]] [[Фридрих Ницше|Ницше]], [[Зигмунд Фрейд|З.]] [[Зигмунд Фрейд|Фрейд]], [[Людвиг Витгенштейн|Л.]] [[Людвиг Витгенштейн|Витгенштейн]], Э. Канетти, Дж. Рот). Оның жеке шығармалары әлемнің көптеген тілдеріне, соның ішінде қытай тіліне аударылған.

Оның дәрістері мен очерктері Холокост мәдениет ретінде (1993), оқ ату кезінде қарудың қайта жүктелуін күткен үнсіздік сәттері (1998) және «Тілдегі қуғын-сүргін» (2001) жинағына енген.

== Отбасы ==
Ол өзінің бірінші әйелі Альбина Васпен, 1953 жылы нацистік концлагерьлерден Будапештке оралған кезде кездесті. 1995 жылы қайтыс болғаннан кейін, ол венгр тектілі американдық Магдаға қайта үйленді.

*

== Жазушы туралы әдебиеттер ==

* Szegedy-Maszák M., Scheibner T. Der lange, dunkle Schatten: Studien zum Werk von Imre Kertész. Wien: Passagen; Budapest: Kortina, 2004
* Vasvári L.O, Tötösy de Zepetnek S. Imre Kertész and Holocaust literature. West Lafayette: Purdue UP, 2005
* Imre Kertesz (Hungarian writer) — Encyclopedia Britannica
* The Nobel Prize in Literature 2002 to Imre Kertész — Press Release

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://magazines.russ.ru/authors/k/kertes Журнал бөлмесіндегі бет]
* [https://web.archive.org/web/20160306061021/http://n-europe.eu/content/index.php?p=2925 Еуропаның езгі мұрасы (I)]
* [https://web.archive.org/web/20160306115521/http://n-europe.eu/content/index.php?p=2973 Еуропаның езгі мұрасы (II)]
* [http://www.narodknigi.ru/journals/42/esli_eto_sluchilos_/ Имре Кертестің «Ағылшын туы» кітабына «People of Books in the Books» журналына шолу]

[[Санат:Әдебиеттен Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Pour le Mérite орденінің иегерлері]]
[[Санат:Алфавит бойынша Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:XX ғасыр жазушылары]]
[[Санат:Мажарстан жазушылары]]</text>
      <sha1>0tu6njj1mkldj7c02eafhjl3p2os22e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Локи</title>
    <ns>0</ns>
    <id>648609</id>
    <revision>
      <id>3621507</id>
      <parentid>3609988</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:05:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3621507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14869" sha1="o59odp2f6he3pb3pfa3gyhuva50s99r" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}}

{{Қатысушы зертханасы}}
&lt;!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ  --&gt;
[[File:Processed SAM loki.jpg|thumb|right|250px|Локи]]
Локи (Көне-сканд. Loki, сонымен қатар Loki Laufeyjar sonr, нем. Loge) - герман-скандинавия мифологиясында қулық пен алдамшылықтың құдайы. Сонымен қатар, ётун Фарбаути мен Лаувейяның ұлы болып табылады. Ётун отбасынан шыққанынан қарамастан, өзінің ерекше ақылдылығы мен айлакерлігі үшін Асгардта құдайлармен бірге тұруға рұқсат берілген.

Локи скандинавия мифологиясында басқа құдайлаға қарағанда кейінірек байда болды. Оның бейнесінің пайда болуы викингтердің христиан дінін қабылдануы мен олардың мәдениетінің құлдырауының нәтижесі болып саналады.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=|url=http://www.librus.ru/childrens-corner/scientifically-cognitive-literature/16375-mify-i-legendy-vikingi.html|title=Локи поздний персонаж, Ж. Рагаш — Викинги мифы и легенды. (издательство: Ашшет, Диалог, 1995 год)|author=|website=Либрус - гора знаний|date=|publisher=|accessdate=2020-10-07}}&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
Снорри Стурлусон сипаттауы бойынша Локи әдемі, орта бойлы адам бейнесіндегі құдай болып табылады. Алыптартың құдайлармен соғысы басталғанға дейін, Локи алпауыт Ангрбодамен бірге Йотунхаймда үш жыл бойы өмір сүрді. Осы уақыт аралығында алпауыт Ангрбодам оған үш бала туып береді: қызы - жартылай қызыл, жартылай көк Хель (өлгендер патшалығының құдайы), алып жылан Ёрмунган және жан түршігерлік қасқыр Фенрир. Оған қоса, Локидің Сигюннен екі баласы бар: Нари және Вали (басқа нұсқаларында Нари және Нарви, Вали және Царви). Сонымен қатар, көне скандинавиялық &quot;Hyndluljóð&quot; поэмасында Локи зұлым әйелдің жартылай күйген жүрегін жеу арқылы, мыстандарды дүниеге әкеледі.

Екіжақтылық, тапқырлық, қулық, алдау деген трикстерлерге тән қасиеттер Локиде кездеседі. Ол скандинавия мифологиясында екі жақты кейіпкер болып табылады, себебі оның прототипін не жақсы не жаман жаққа да жатқызбайды. «Lokasenna» поэмасында теңіз алыбы Эгирдің мерекесінде жиналғанда, ол аяусыз және дөрекі сөйлей отырып, жеті құдайлар мен жеті әйел-құдайларды әшкерелейді. Ол құдайларды ең алдымен қорқақтығы үшін, ал әйел-құдайларды пәксіздігі, адалсыздығы үшін айыптады. Оған қоса, сол мейрамда Локи Бальдр құдайының өлімінде кінәсі бар екенін мойындады.

[[File:Louis_Huard_-_The_Punishment_of_Loki.jpg|thumb|right|200px|«Локидің жазасы», Луи Уар]]

[[File:AM_738_4to,_41r,_BW_Loki.jpeg|thumb|left|200px|Көне скандинавиялық қолжазба беттеріндегі Локидің суреті Edda Oblongata (1680)]]

Осы іс-әрекетінен кейін Локи Франангр фьордының сарқырамасында ақсерке түрінде жасырынуға тырысты. Ашулы құдайлар оны және оның екі баласы Вали мен Нарвиді де ұстап алды. Валиді қасқырға айналдырған соң, ол ағасын тісімен жыртып, парша-паршасын шығарады. Ұсталған Локиді Нарвидің ішектерімен үш тасқа байлап, бұғаулайды. Скади әкесінің кегін алу үшін Локидің басына жыланды іліп қойып, жыланның уын оның бетіне үздіксіз тамшылатқызды. Алайда құдайдың адал әйелі Сигюн, оның үстінен кесе ұстап, сол уды жинап тұрды. Тостаған толған кезде, Сигюн оны босатуға кетеді. Локидің бетіне улы тамшы тигенде, ол үздіксіз азап шегеді. Аңыз бойынша жер сілкінісінің себебі осы.

Екінші жағынан, қүдайлар қулық және айлакерлік таныту қажет болған кезде Локидің қызметіне жүгінеді. Локидің қасиеттерінің бірі сыртқы бейнесін өзгерте алуы. Осы қасиетін қолдана отырып, ол әдемі биенің түрінде Асгард салып жатқан кірпіш қалаушы ётун Свадильфаридің жылқысын қулықпен шақырып алады. Ол бұл әрекетімен құдай Фрейаны ётун Свадильфаримен неке қиюдан құтқарады. Осы әрекетінің нәтижесінде Локи Свадильфари жылқысынан жүкті болды. Дүниеге келген сегіз аяқты Слейпнирді құдайлардың патшасы Одиннің өзі мінді. Локидің арқасында құдайлар Тор Мьёлльнирдің балғасы, Один Гунгнирдің найзасы, Скидбладнир кемесі, Драупнир сақинасы және Гуллинбурсттің қабаны сияқты қазынаға ие болды.

== Шығу тегі ==
Кейбір зерттеушілер демиургтар Локи (Один, Хенир және Лодур немесе Локи) триадасының бөлігі бола отырып, баспатқыда Одинге дейін пайда болған құдайлар тобына жатқан деп пайымдайды. Яғни, Локи алып Имирдың ұлы болған, ал оның ағалары Кари (ауа) және Хлер (су), әпкесі - Ран, теңіздің қорқынышты құдайы болған деп тұжырымдайды. Басқа мифологтар оны алпауыт Фарбаутидің және Лаувейяның (жапырақты арал) немесе Нальдың (кеме) ұлы деп санайды. Бұл жағдайда Локи мен Одинді байланыстыратын жалғыз нәрсе - скандинавиялықтар бір-біріне беретін туыстастық анты.

== Отбасы ==
Әйелі Сигюннен басқа, Локи темір орманда тұратын алып әйел Ангрбодеге (қайғы дәмелендіретін) үйленген және олардың қарым қатынасының нәтижесінде үш құбыжықты дүниеге әкелген: Хель - өлім құдайы, Мидгардтың Ёрмунганд жыланы және Фенрир қасқыры.

Сигюн оған Нарви (Нари) және Вали атты екі ұлын туып береді, соңғысы Бальдрдің кегін алған құдайдың атымен аталды. Сигюн әрдайым күйеуіне адал болып, оны Асгардтан қуғанда, жердің астына түскеніне қарамастан, оған сатқындық жасамады.

Жылқы Слейпнир де Локидің баласы болып табылады. Оны Локи Свадильфари жылқысынан бие бейнесі түрінде туды.

== Этимология ==
Этимология мәселесі шешілмеген. Ескі исландиялық lúka-дан шыққан нұсқасы - «жабу, құлыптау; аяқтау»(Локидің Рагнарёктегі хтоникалық құдай ретіндегі рөліне мүмкін нұсқау). Кейде Локи атауы Балтық аюының белгісінмен лит. Lokys және грек қасқырының белгісімен гр. Λύκος ұқсастырады. Локи атауының шығу тегі туралы «логи» - «от» сөзінен шыққан нұсқасы да бар, бірақ бұл Локиді от құдайы деген нұсқаға негіздейді.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=русский|url=https://books.google.com.ua/books?id=bRsrAAAAMAAJ&amp;q=%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5+%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8+(%D0%AF.+%D0%93%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%BC,+%D0%B0+%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BC+%D0%9D.+%D0%9C.+%D0%9F%D0%B5%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD,+%D0%A2.+%D0%92%D0%B8%D0%B7%D0%B5%D0%BD,+%D0%92.+%D0%A0%D1%8E%D0%B4%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3,+%D0%9F.+%D0%A5%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD,+%D0%93.+%D0%92%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%B5,+%D0%AD.+%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%B5%D1%80)+%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B8+%D0%B2+%D0%9B%D0%BE%D0%BA%D0%B8+%D0%B1%D0%BE%D0%B3%D0%B0+%D0%BE%D0%B3%D0%BD%D1%8F,+%D0%BD%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D0%B8%D0%BB%D0%B8+%D0%B2%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE,+%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B0+%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D0%90%D0%B3%D0%BD%D0%B8+(%D0%B8%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D1%8F+%D0%B8%D0%B7+%D1%8D%D1%82%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D1%81%D0%BE%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B9,+%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D1%83+logi+%D0%BE%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B0%D0%BB%D0%BE+%E2%80%93+%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8C,+%D0%BA%D0%B0%D0%BA+%D1%83%D0%B6%D0%B5+%D0%BE%D1%82%D0%BC%D0%B5%D1%87%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%8C,+%D0%B8+%D0%B8%D0%B7+%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%B8+%D0%9B%D0%BE%D0%BA%D0%B8+%D0%BA%D0%B0%D0%BA+%D1%81%D0%BF%D1%83%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0+%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0).&amp;dq=%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5+%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8+(%D0%AF.+%D0%93%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%BC,+%D0%B0+%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BC+%D0%9D.+%D0%9C.+%D0%9F%D0%B5%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD,+%D0%A2.+%D0%92%D0%B8%D0%B7%D0%B5%D0%BD,+%D0%92.+%D0%A0%D1%8E%D0%B4%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3,+%D0%9F.+%D0%A5%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD,+%D0%93.+%D0%92%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%B5,+%D0%AD.+%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%B5%D1%80)+%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B8+%D0%B2+%D0%9B%D0%BE%D0%BA%D0%B8+%D0%B1%D0%BE%D0%B3%D0%B0+%D0%BE%D0%B3%D0%BD%D1%8F,+%D0%BD%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D0%B8%D0%BB%D0%B8+%D0%B2%D1%83%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE,+%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B0+%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D0%90%D0%B3%D0%BD%D0%B8+(%D0%B8%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D1%8F+%D0%B8%D0%B7+%D1%8D%D1%82%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D1%81%D0%BE%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B9,+%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D1%83+logi+%D0%BE%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B0%D0%BB%D0%BE+%E2%80%93+%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8C,+%D0%BA%D0%B0%D0%BA+%D1%83%D0%B6%D0%B5+%D0%BE%D1%82%D0%BC%D0%B5%D1%87%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%8C,+%D0%B8+%D0%B8%D0%B7+%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%B8+%D0%9B%D0%BE%D0%BA%D0%B8+%D0%BA%D0%B0%D0%BA+%D1%81%D0%BF%D1%83%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0+%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0).&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiNk5S80szaAhWkB5oKHQmSA3IQ6AEIKDAA|title=Е. М. Мелетинский. «Эдда» и ранние формы эпоса. — Наука,, 1968. — 378 с.|author=|website=|date=|publisher=}}&lt;/ref&gt;

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.krugosvet.ru/articles/114/1011448/1011448a1.htm Локи в Энциклопедии Кругосвет]
* [http://runes.indeep.ru/mythology/loki.html Галина Бедненко. Локи — трикстер, посредник, культурный герой, злодей и жертва] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160314191815/http://runes.indeep.ru/mythology/loki.html |date=2016-03-14 }}
* [http://www.legendami.ru/bod/viking/viking8.htm Мифология викингов — Кольцо Андвари]

== Пайдаланылған әдебиеттер ==
* Мифологический словарь — Гл. ред. Е. М. Мелетинский — {{М.}}: «Советская энциклопедия», 1991 - ISBN 5-85270-032-0
* Р. К. Баландин. Сто великих богов. — {{М.}}: Вече 2000, 2003 год Вадим Рудько. Боги. — Бельцы, 2009.
* [http://socioprognoz-ru.1gb.ru/files/File/2014/Dmitriev_Monograph_001_324.pdf Сычев А. А. Мифологические истоки скандала // Дмитриев А. В., Сычев А. А. Скандал: социофилософские очерки] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201009025510/http://socioprognoz-ru.1gb.ru/files/File/2014/Dmitriev_Monograph_001_324.pdf |date=2020-10-09 }} {{М.}}: ЦСПиМ, 2014. 323 с. С. 96-117.
* [http://www.librus.ru/childrens-corner/scientifically-cognitive-literature/16375-mify-i-legendy-vikingi.html Жиль Рагаш. Викинги мифы и легенды. — Ашетт, Диалог, 1995 год, ISBN: 5-85980-050-9] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220327220533/http://www.librus.ru/childrens-corner/scientifically-cognitive-literature/16375-mify-i-legendy-vikingi.html |date=2022-03-27 }}

== Дереккөздер ==</text>
      <sha1>o59odp2f6he3pb3pfa3gyhuva50s99r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шкендия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>650961</id>
    <revision>
      <id>3621179</id>
      <parentid>3474898</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:02:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>71333</id>
      </contributor>
      <origin>3621179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2194" sha1="gkuuo5au4m57v1ukulec5ib0cj9jhzk" xml:space="preserve">{{футбол клубы
|атауы        = {{ту|Македония}} Шкендия
|логотип         = StadiumTetovo.jpg|thumb
|құрылған         = 1979
|стадионы         = «Градски стадион Тетово»&lt;br/&gt;[[Тетово]]
|сыйымдылығы     = 15 000
|жаттықтырушы          = {{ту|Албания}} Эрнест Гьока
|жарыс    = '''[[Футболдан Солтүстік Македония чемпионаты|Бірінші лига]]'''
|маусым           = 2025/26
|орын           =  '''2-орын'''
|сайты            = [http://www.kfshkendija.com/ Официальный сайт]
|ағымдағы маусым   = 
|pattern_la1=
|pattern_b1=_blackstripes
|pattern_ra1= 
|leftarm1=FF0000
|body1=FF0000
|rightarm1=FF0000
|shorts1=000000
|socks1=FF0000
|pattern_la2=_shouldersonwhite
|pattern_b2=_shouldersonwhite
|pattern_ra2=_shouldersonwhite
|leftarm2=FFFFFF
|body2=FFFFFF
|rightarm2=FFFFFF
|shorts2=FF0000
|socks2=FFFFFF
}}

«'''Шкендия'''» ({{lang-mk|Фудбалски клуб Шкендија Тетово}}, {{lang-sq|KF Shkëndija}}) — [[Солтүстік Македония|Солтүстік Македонияның]] [[Тетово]] қаласындағы футбол клубы, 1979 жылы құрылған. Қазіргі күнде [[Футболдан Солтүстік Македония чемпионаты|Македония бірінші лигасында]] ойнайды.

== Жетістіктері ==

=== Ұлттық ===

* Бірінші лига
** Чемпион (5): 2010/11, 2017/18, 2018/19, 2020/21, 2024/25
** Вице-чемпион (3): 2015/16 2016/17, 2023/24
** 3 орын (3): 2011/12, 2021/22, 2022/23

* Екінші лига
** Чемпион (3): 1995/96, 1999/2000, 2009/10
** 2 орын (1): 2003/04

* Македония кубогы
** Жеңімпаз (2): 2015/16, 2017/18
** Финалист (3): 2005/06, 2012/13, 2016/17

* Суперкубок 
** Жеңімпаз (1): 2011

== Сілтемелер ==

* http://www.kfshkendija.com/

[[Санат:Солтүстік Македония футбол клубтары]]</text>
      <sha1>gkuuo5au4m57v1ukulec5ib0cj9jhzk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Силекс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>651288</id>
    <revision>
      <id>3621170</id>
      <parentid>3474895</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:26:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>71333</id>
      </contributor>
      <origin>3621170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2584" sha1="km7k12scr4rrf1oqhlm9rdrdd09pzpv" xml:space="preserve">{{Футбол клубы
| атауы            = {{ту|Солтүстік Македония}} Силекс
| құрылған         = 1965
| стадионы         = [[Силекс (стадион)|Силекс]]
| сыйымдылығы      = 3000
| тренер           = {{ту|Солтүстік Македония}} [[Горан Симов]]
| капитан          = 
| сайт             = 
| жарыс            = [[Футболдан Солтүстік Македония чемпионаты|1 лига]]
| маусым           = 2025/26
| орын             = '''4-орын'''
&lt;!-- ФОРМА --&gt;
| pattern_la1 = 
| pattern_b1  = 
| pattern_ra1 = 
| pattern_sh1 = 
| pattern_so1 = 
| leftarm1    = FF0000
| body1       = FF0000
| rightarm1   = FF0000
| shorts1     = 0000FF
| socks1      = FF0000
| pattern_la2 = 
| pattern_b2  = 
| pattern_ra2 = 
| pattern_sh2 = 
| pattern_so2 = 
| leftarm2    = 0000FF
| body2       = 0000FF
| rightarm2   = 0000FF
| shorts2     = FF0000
| socks2      = 0000FF
}}

«'''Силекс'''» ({{lang-mk|ФК «Силекс»}}) — [[Солтүстік Македония|Македонияның]] [[Кратово]] қаласындағы футбол клубы, 1965 жылы құрылған. [[Футболдан Солтүстік Македония чемпионаты|Бірінші лигадан]] төмен түспеген елдегі екі клубтың бірі (екіншісі &quot;[[Вардар (футбол клубы)|Вардар]]&quot;). Өз алаңындағы ойындарын &quot;Силекс&quot; стадионында өткізеді, сыйымдылығы 3000 адам.  

Македонияның үш дүркін чемпионы. 

== Жетістіктері ==

* Солтүстік Македония чемпионы (3): 1995/96, 1996/97, 1997/98
* Солтүстік Македонияның күміс жүлдегері (5): 1992/93, 1993/94, 1994/95, 1998/99, 2003/04
* Солтүстік Македония кубогы (2): 1993/94, 1996/97
* Солтүстік Македония кубогының финалисі (1): 1994/95

== Танымал тұлғалары ==

=== Атақты ойыншылары ===

* {{ту|Македония}} [[Игор Гюзелов]]
* {{ту|Македония}} [[Никола Джошевский]]
* {{ту|Македония}} [[Игор Митрески]]

== Сілтемелер ==

* http://ru.uefa.com/footballeurope/club=59871/domestic.html

[[Санат:Солтүстік Македония футбол клубтары]]</text>
      <sha1>km7k12scr4rrf1oqhlm9rdrdd09pzpv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вардар (футбол клубы)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>651535</id>
    <revision>
      <id>3621189</id>
      <parentid>3474891</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:35:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>71333</id>
      </contributor>
      <origin>3621189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4122" sha1="0r9zt0t92wxt8fxptq9x27mct6uh7zn" xml:space="preserve">{{футбол клубы
| атауы = {{ту|Солтүстік Македония}} Вардар
| құрылған = 1947
| стадионы = «[[Тоше Проески (стадион)|Тоше Проески]]»&lt;br/&gt;[[Скопье]]
| сыйымдылығы = 33 460
| жаттықтырушы = {{ту|Солтүстік Македония}} [[Александар Васоский]]
| капитаны = {{ту|Солтүстік Македония}} [[Бобан Грнчаров]]
| жарыс = '''[[Футболдан Солтүстік Македония чемпионаты|Бірінші лига]] (I)'''
| маусым = 2025/26
| орын = 1-орын
| сайты = https://fkvardar.mk/
| pattern_la1 = _vardar1718h
| pattern_b1 = _vardar1718h
| pattern_ra1 = _vardar1718h
| pattern_sh1 = _lugo1517a
| pattern_so1 = _kalmar16h
| leftarm1 = 000000
| body1 = FF0000
| rightarm1 = 000000
| shorts1 = 000000
| socks1 = FC0106
| pattern_la2 = 
| pattern_b2 = 
| pattern_ra2 = 
| pattern_sh2 = 
| pattern_so2 = 
| leftarm2 = b8001c
| body2 = FFFFFF
| rightarm2 = b8001c
| shorts2 = FFFFFF
| socks2 = FFFFFF
}}
«'''Вардар'''» ({{lang-mk|Фудбалски клуб Вардар Скопје}}) — [[Солтүстік Македония|Солтүстік Македонияның]] [[Скопье]] қаласындағы футбол клубы, 1947 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын Тоше Проески атындағы Ұлттық стадионда өткізеді. 

1947 жылы Скопьедегі &quot;Македония&quot; және &quot;Победа&quot; клубтарының бірігуімен құрылды. Югаславия дәуірінде көбіне екінші лигада ойнады, соған қарамастан 1961 жылы Югославия кубогын иеленді.  

Тәуелсіздік жылдары 11 рет Македония чемпионы атанды, бұл рекордтық көрсеткіш. 

== Жетістіктері ==

* Бірінші лига
** Чемпион (11) (''рекорд''): 1992/93, 1993/94, 1994/95, 2001/02, 2002/03, 2011/12, 2012/13, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2019/20
** Вице-чемпион (4): 2000/01, 2004/05, 2017/18, 2018/19
** 3 орын (3): 1995/96, 2003/04, 2005/06

* Югославия екінші лигасы
** Чемпион (6): 1951, 1955/56, 1959/60, 1962/63, 1971/72, 1978/79

* Югославия кубогы
** Жеңімпаз (1): 1960/61

* Македония кубогы
** Жеңімпаз (5) (''рекорд''): 1992/93, 1994/95, 1997/98, 1998/99, 2006/07
** Финалист (1): 1995/96

* Македония Республикасының кубогы
** Жеңімпаз (14): 1952/53, 1954/55, 1964/65, 1965/66, 1966/67, 1967/68, 1968/69, 1969/70, 1970/71, 1971/72, 1975/76, 1978/79, 1979/80, 1991/92

* Македония суперкубогы
** Жеңімпаз (2): 2013, 2015

== Жаттықтырушылары ==

*  Георги Тодоровски (2009 – 2010)
*  Иличо Гьоргоски (2010)
*  Зоран Стратев (2011)
*  Иличо Гьоргоски (2011 – 2012)
*  Благоя Милевски (2012 – 2013)
*  Никола Илиевски (2013)
*  Благоя Милевски (2013 – 2014)
*  Сергей Андреев (2014 – 2015)
*  Гоце Седлоски (2015 – 2017)
*  Чедомир Яневски (2017 – 2018)
*  Бобан Бабунски (2018 – )

== Атақты ойыншылары ==

* Артак Дашян
* Оганес Амбарцумян
* Артур Миранян
* Вандеир
* Дарко Панчев
* Саша Илич
* Филип Деспотовский
* Християн Кировский
* Бобан Бабунски
* Никола Джошевский
* Сесар Ромеро

== Сілтемелер ==

* https://fkvardar.mk/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225154755/https://fkvardar.mk/ |date=2021-02-25 }}

[[Санат:Солтүстік Македония футбол клубтары]]</text>
      <sha1>0r9zt0t92wxt8fxptq9x27mct6uh7zn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621190</id>
      <parentid>3621189</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:36:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>71333</id>
      </contributor>
      <comment>/* Жетістіктері */</comment>
      <origin>3621190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4131" sha1="pmm5uzhnyzvyej1tse74d2rya3gyf51" xml:space="preserve">{{футбол клубы
| атауы = {{ту|Солтүстік Македония}} Вардар
| құрылған = 1947
| стадионы = «[[Тоше Проески (стадион)|Тоше Проески]]»&lt;br/&gt;[[Скопье]]
| сыйымдылығы = 33 460
| жаттықтырушы = {{ту|Солтүстік Македония}} [[Александар Васоский]]
| капитаны = {{ту|Солтүстік Македония}} [[Бобан Грнчаров]]
| жарыс = '''[[Футболдан Солтүстік Македония чемпионаты|Бірінші лига]] (I)'''
| маусым = 2025/26
| орын = 1-орын
| сайты = https://fkvardar.mk/
| pattern_la1 = _vardar1718h
| pattern_b1 = _vardar1718h
| pattern_ra1 = _vardar1718h
| pattern_sh1 = _lugo1517a
| pattern_so1 = _kalmar16h
| leftarm1 = 000000
| body1 = FF0000
| rightarm1 = 000000
| shorts1 = 000000
| socks1 = FC0106
| pattern_la2 = 
| pattern_b2 = 
| pattern_ra2 = 
| pattern_sh2 = 
| pattern_so2 = 
| leftarm2 = b8001c
| body2 = FFFFFF
| rightarm2 = b8001c
| shorts2 = FFFFFF
| socks2 = FFFFFF
}}
«'''Вардар'''» ({{lang-mk|Фудбалски клуб Вардар Скопје}}) — [[Солтүстік Македония|Солтүстік Македонияның]] [[Скопье]] қаласындағы футбол клубы, 1947 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын Тоше Проески атындағы Ұлттық стадионда өткізеді. 

1947 жылы Скопьедегі &quot;Македония&quot; және &quot;Победа&quot; клубтарының бірігуімен құрылды. Югаславия дәуірінде көбіне екінші лигада ойнады, соған қарамастан 1961 жылы Югославия кубогын иеленді.  

Тәуелсіздік жылдары 11 рет Македония чемпионы атанды, бұл рекордтық көрсеткіш. 

== Жетістіктері ==

* Бірінші лига
** Чемпион (12) (''рекорд''): 1992/93, 1993/94, 1994/95, 2001/02, 2002/03, 2011/12, 2012/13, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2019/20, 2025/26
** Вице-чемпион (4): 2000/01, 2004/05, 2017/18, 2018/19
** 3 орын (3): 1995/96, 2003/04, 2005/06

* Югославия екінші лигасы
** Чемпион (6): 1951, 1955/56, 1959/60, 1962/63, 1971/72, 1978/79

* Югославия кубогы
** Жеңімпаз (1): 1960/61

* Македония кубогы
** Жеңімпаз (5) (''рекорд''): 1992/93, 1994/95, 1997/98, 1998/99, 2006/07
** Финалист (1): 1995/96

* Македония Республикасының кубогы
** Жеңімпаз (14): 1952/53, 1954/55, 1964/65, 1965/66, 1966/67, 1967/68, 1968/69, 1969/70, 1970/71, 1971/72, 1975/76, 1978/79, 1979/80, 1991/92

* Македония суперкубогы
** Жеңімпаз (2): 2013, 2015

== Жаттықтырушылары ==

*  Георги Тодоровски (2009 – 2010)
*  Иличо Гьоргоски (2010)
*  Зоран Стратев (2011)
*  Иличо Гьоргоски (2011 – 2012)
*  Благоя Милевски (2012 – 2013)
*  Никола Илиевски (2013)
*  Благоя Милевски (2013 – 2014)
*  Сергей Андреев (2014 – 2015)
*  Гоце Седлоски (2015 – 2017)
*  Чедомир Яневски (2017 – 2018)
*  Бобан Бабунски (2018 – )

== Атақты ойыншылары ==

* Артак Дашян
* Оганес Амбарцумян
* Артур Миранян
* Вандеир
* Дарко Панчев
* Саша Илич
* Филип Деспотовский
* Християн Кировский
* Бобан Бабунски
* Никола Джошевский
* Сесар Ромеро

== Сілтемелер ==

* https://fkvardar.mk/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225154755/https://fkvardar.mk/ |date=2021-02-25 }}

[[Санат:Солтүстік Македония футбол клубтары]]</text>
      <sha1>pmm5uzhnyzvyej1tse74d2rya3gyf51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ли Рамун</title>
    <ns>0</ns>
    <id>659513</id>
    <revision>
      <id>3621389</id>
      <parentid>2863115</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T05:20:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3621389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1976" sha1="eusz7lz102b83l1cmlv75iukea6gaik" xml:space="preserve">{{футболшы
| есімі    = Ли Рамун
| туған күні    = 29.01.1965
| азаматтығы = {{байрақ|Кайман аралдары}}
| қазіргі клуб         = карьерасын аяқтады 
| позиция       = 
| ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы
| 1979—2004| {{футбол|Кайман аралдары}}|
}}
| бапкер карьерасы ={{футбол карьерасы
| 2012—      | Джорджтаун|
}}}}
'''Ли Раамун''' ([[29 қаңтар]] [[1965 жыл|1965]])&lt;ref name=&quot;CIFA&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.caymanfootball.ky/news/releases/2005leehonoured.htm|title=Lee Ramoon Honoured|accessdate=30 July 2010|date=31 January 2005|publisher=Cayman Islands Football Association|url-status=dead|archiveurl=https://archive.is/20130219022214/http://www.caymanfootball.ky/news/releases/2005leehonoured.htm|archivedate=19 February 2013|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; — [[Кайман аралдары|каймандық]] футболшы, футбол жаттықтырушысы. [[Кайман аралдары Ұлттық футбол құрамасы|Ұлттық құрама]] сапында 12 гол соқққан, бұл рекордтық көрсеткіш.

2012 жылдан бері &quot;Джорджтаун&quot; клубын жаттықтырады.
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сілтемелер ==

* https://web.archive.org/web/20120310002049/http://www.caymanfootball.ky/news/releases/2005leehonoured.htm
{{Бастама}}
[[Санат:Кайман аралдары футболшылары]]
[[Санат:Кайман аралдары Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]]
[[Санат:Джорджтаун ФК ойыншылары]]
[[Санат:Кайман аралдары футбол жаттықтырушылары]]
[[Санат:Джорджтаун ФК жаттықтырушылары]]</text>
      <sha1>eusz7lz102b83l1cmlv75iukea6gaik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chronicon Pictum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>666086</id>
    <revision>
      <id>3621195</id>
      <parentid>2905388</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:57:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>165</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:File:Magyarok-Bejovetele-ChroniconPictum.jpg]]» деген «[[:File:Képes_krónika_-_21.oldal_-_A_magyarok_bejövetele_Pannóniába.jpg]]» дегенмен алмастырылды.</comment>
      <origin>3621195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5444" sha1="iaov9ma6tjlvcwu89v28wvj1vunai8b" xml:space="preserve">{{Әдеби шығарма
|Атауы=Chronicon Pictum
|Шынайы атауы={{lang-hu|Képes Krónika}}
|Сурет=KepesKronika.jpg
|Ені=300px
|Сипаттама=Иллюстрацияланған мажар жылнамасы
|Авторы=[[Марк Калти]]
|Жанр=[[Хроника]]
|Түпнұсқа тілі=Латын тілі
|Жазылды=[[1360 жыл]]
|Уикикітап=Chronicon Pictum
|Сурет сипаттамасы=&quot;Мажарлардің ескі және соңғы ерліктері, олардың шығу тегі мен өсуі, жеңістері мен батылдығы туралы&quot;
}}
[[Сурет:Képes_Krónika_1360.jpg|нобай|Chronicon Pictum бірінші беті]]
'''Chronicon Pictum''' (Латын тілінен аударылған - ''суретті хроника;'' [[Мажар тілі|маж]]: ''Képes Krónika'') — ХIV ғасырдың екінші жартысындағы [[Мажарстан Патшалығы|Мажарстан Патшалығының]] ортағасырлық суреттелген хроникасы.

[[I Людовик (Венгрия королі)|Ұлы I Лайош]] кезіндегі көркем стильде жасалған. 

Қолжазба қазір Будапешттегі Сечени Ұлттық кітапханасында (''Országos Széchényi Könyvtár'') сақтаулы.&lt;ref&gt;Pražák, Nechutová, Bartoňková (1988). ''Legendy a kroniky koruny Uherské (Legends and chronicles of Hungarian crown)''. Prague: Nakladatelství Vyšehrad. pp. 340–346. (Ағылшын және Мажарша)&lt;/ref&gt; 

== Жылнама тарихы ==
Жылнаманы Марк Калти ([[Мажар тілі|маж]]. ''Kálti Márk'') 1358 жылдан кейін көп ұзамай жазған, ал соңғы сурет 1370-1373 жылдар аралығында аяқталған.
[[Сурет:Chronicon_Pictum_P21.jpg|солға|нобай|Иллюстрацияланған хрониканің 21-беті. Жоғарғы үлкен миниатюра - мажарлардің Паннонияға келуі.]]
Хроника француз патшасы [[Карл V (Франция патшасы)|V Карлға]] берілді, мүмкін, [[I Людовик (Венгрия королі)|I Лайоштың]] қызы Екатеринанің Карлдың ұлына үйленуіне байланысты сыйлық ретінде болуы мүмкін.&lt;ref&gt;Pražák, Nechutová, Bartoňková (1988). ''Legendy a kroniky koruny Uherské (Legends and chronicles of Hungarian crown)''. Prague: Nakladatelství Vyšehrad. pp. 340–346. (Ағылшын және Мажарша)&lt;/ref&gt; Содан кейін жылнама 1456 жылы Джордж Бранковичке берілді, онда ол көшіріліп, кейін жоғалып кетті, мүмкін біраз уақыт [[Осман империясы|Осман империясының]] иелігінде болды.&lt;ref&gt;Pražák, Nechutová, Bartoňková (1988). ''Legendy a kroniky koruny Uherské (Legends and chronicles of Hungarian crown)''. Prague: Nakladatelství Vyšehrad. pp. 340–346. (Ағылшын және Мажарша)&lt;/ref&gt;
Хроника XVII ғасырдың бірінші жартысында [[Вена]] патшалық мұрағаттарында белгісіз түрде пайда болды, сондықтан оны &quot;Вена иллюстрацияланған жылнамасы&quot; деп те атайды.
[[Сурет:KÉ_elso_lap.jpg|солға|нобай|Патшалық елтаңбасы]]

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot;&gt;
Сурет:Laszlo-Coronation-ChroniconPictum.jpg|[[I Ласло Әулие|I Ласло әулие]] коронациясы
Сурет:Istvan-ChroniconPictum.jpg|қасиетті [[Иштуан қасиетті|Иштуан]] патша
Сурет:Geza-ChroniconPictum.jpg|Ұлы кінәз [[Геза]]
Сурет:Lehel-Kurtje-ChroniconPictum.jpg|[[Леле (Мажар көсем)|Леле]] мен оның мүйізі
Сурет:Képes krónika - 21.oldal - A magyarok bejövetele Pannóniába.jpg|[[Мажарстанның Паннония жазығын жаулап алуы]]
Сурет:HetVezer-ChroniconPictum.jpg|[[Мажар тайпалары]]
Сурет:FeherSzarvas-ChroniconPictum.jpg|[[Ғұнор және Магор|Ғажайып бұғы аулау.]]
Сурет:Attila-PopeLeo-ChroniconPictum.jpg|[[Еділ қаған|Еділ]] Рим Папасы [[I Лео|Лео]]&lt;nowiki/&gt;мен кездесті.
Сурет:HunSiege-ChroniconPictum.jpg|Ғұндар [[Аквилея|Аквилеяны]] қоршауға алды.
Сурет:Attila-ChroniconPictum.jpg|[[Еділ қаған]] &quot;бірінші мажар патшасы&quot;
Сурет:Konyves Kalman.jpg|[[I Кальман Мажарстан патша|I Кальман]] патша
Сурет:Viennese Illuminated Chronicle Posada.jpg|[[Посада шайқасы]]
Сурет:Chronicon Pictum P037 Szent István születése.JPG|Қасиетті Иштуанің туылуы.
Сурет:Chronicon Pictum P129 IV. László és gyilkosai.JPG|IV Ласло және оны өлтірушілер (IV Ласлоның өлтіру).
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Тарихи хроникалар]]</text>
      <sha1>iaov9ma6tjlvcwu89v28wvj1vunai8b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Өңдеме саны бойынша қатысушылар</title>
    <ns>4</ns>
    <id>675070</id>
    <revision>
      <id>3621407</id>
      <parentid>3621048</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:00:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3621407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16889" sha1="5vs3f7sabs8b4on33i9vba09xrv07ed" xml:space="preserve">{{shortcut|УП:ӨСҚ}}&lt;center&gt;Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Тізімге 500 өңдемеден кем емес өңдеме жасаған қатысушылар кірістірілген.
{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия)
|-
|1||1||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||120022||88021||2859||391||23673||189||54||4350||1453
|-
|2||4||{{u|Kasymov}}||96151||76495||11043||228||3382||234||110||5814||741
|-
|3||2||{{u|Салиха}}||86561||80958||1349||2243||909||49||0||957||136
|-
|4||3||{{u|Мағыпар}}||84218||79123||851||635||37||388||0||2883||46
|-
|5||5||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||84036||68775||1239||147||11309||15||0||1696||24
|-
|6||8||{{u|Arystanbek}}||55545||30544||3588||368||5769||944||2238||4782||5187
|-
|7||6||{{u|Casserium}}||48580||39872||1758||102||628||17||9||4473||39
|-
|8||7||{{u|Sibom}}||41112||38490||884||90||357||62||0||786||381
|-
|9||10||{{u|Ulan}}||30436||23963||391||78||4579||14||0||199||209
|-
|10||9||{{u|1nter pares}}||28614||26615||202||7||626||70||0||1400||141
|-
|11||20||{{u|AlefZet}}||25095||8817||3471||135||398||8||2176||838||844
|-
|12||12||{{u|GanS NIS}}||24505||18590||437||61||1022||42||3||3184||980
|-
|13||11||{{u|Орел Карл}}||22274||21006||753||39||129||4||0||121||11
|-
|14||15||{{u|Bolatbek}}||21868||13875||4118||203||768||812||373||1111||1007
|-
|15||13||{{u|Sagzhan}}||19735||18483||403||43||182||10||0||317||86
|-
|16||18||{{u|Nurken}}||19227||9918||1324||41||6915||115||2||426||51
|-
|17||17||{{u|Kaiyr}}||17123||12156||223||7||133||162||8||2485||355
|-
|18||14||{{u|Batyrbek.kz}}||16072||14053||411||16||1017||73||1||539||302
|-
|19||40||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||14709||4598||4648||149||152||586||364||1907||630
|-
|20||16||{{u|Alphy Haydar}}||13765||12989||207||1||183||2||0||224||42
|-
|21||19||{{u|Polat Alemdar}}||12577||9854||1161||115||24||1||0||752||183
|-
|22||24||{{u|Ismukhammed}}||11661||6938||1620||225||189||1681||0||344||14
|-
|23||26||{{u|Ерден Карсыбеков}}||11257||6806||508||0||102||512||0||615||55
|-
|24||22||{{u|Nurkhan}}||10102||7938||1222||40||4||0||4||333||36
|-
|25||28||{{u|Тұран}}||8361||6512||414||53||255||120||0||296||32
|-
|26||32||{{u|AlibekKS}}||8336||5762||73||3||1033||42||2||898||170
|-
|27||21||{{u|Kas77777}}||8227||8133||0||9||0||1||0||35||1
|-
|28||33||{{u|TheNomadEditor}}||8156||5727||27||5||1867||204||0||172||52
|-
|29||48||{{u|Daniyar}}||8001||3610||482||327||177||626||0||1642||348
|-
|30||35||{{u|Nurtenge}}||7947||5420||976||137||628||59||24||532||198
|-
|31||23||{{u|Dinkaz}}||7842||7308||0||118||0||0||0||35||1
|-
|32||25||{{u|Gabit Karabay}}||7596||6912||0||0||0||0||0||2||0
|-
|33||30||{{u|Ashina}}||7480||5978||189||71||63||88||3||385||325
|-
|34||36||{{u|TalgatSnow}}||7420||5281||468||132||761||0||64||97||72
|-
|35||27||{{u|Kmoksy}}||7012||6773||0||0||279||0||0||178||1
|-
|36||29||{{u|SSE}}||6974||6253||254||108||0||1||0||126||23
|-
|37||45||{{u|GaiJin}}||6703||3842||510||19||361||9||94||369||444
|-
|38||47||{{u|Bekus}}||6528||3823||1419||1||826||78||12||172||311
|-
|39||44||{{u|Alamgir}}||6196||3874||95||15||681||2||0||47||24
|-
|40||38||{{u|Аскаров}}||6193||4756||113||83||0||0||0||191||24
|-
|41||31||{{u|Liquorkaru}}||6142||5849||13||186||9||1||0||10||7
|-
|42||37||{{u|Zhaksilik}}||6101||5044||20||26||9||26||0||362||59
|-
|43||34||{{u|Aghia7}}||6046||5584||6||1||0||0||0||147||10
|-
|44||39||{{u|Zhigitbek}}||5455||4746||0||0||27||27||0||11||10
|-
|45||43||{{u|Qarakesek}}||5200||4176||157||86||39||219||2||241||308
|-
|46||41||{{u|Djduxhx}}||5000||4508||77||38||85||3||0||152||18
|-
|47||42||{{u|Nick jan}}||4652||4357||0||68||0||82||0||62||40
|-
|48||66||{{u|Erboldilyara}}||4522||2769||2||0||215||0||0||1535||26
|-
|49||58||{{u|Madi Dos}}||4491||3067||213||63||51||50||0||636||122
|-
|50||46||{{u|Coffee86}}||4364||3831||4||0||11||7||0||408||5
|-
|51||51||{{u|Dimash Kenesbek}}||3759||3392||51||0||0||27||0||223||21
|-
|52||50||{{u|Syrymzhan}}||3683||3525||1||154||0||0||0||1||0
|-
|53||61||{{u|Majilis}}||3630||2996||100||0||97||0||0||16||0
|-
|54||49||{{u|Makenzis}}||3602||3545||5||0||0||0||0||46||5
|-
|55||57||{{u|Esetok}}||3578||3077||395||2||161||205||8||285||138
|-
|56||52||{{u|Ерқанат Рыскулбеков}}||3545||3392||3||0||4||0||0||32||0
|-
|57||55||{{u|Maira Yessenbekova}}||3516||3169||48||0||0||0||0||6||2
|-
|58||60||{{u|Нурасылл}}||3396||2998||193||0||18||0||0||50||8
|-
|59||62||{{u|Nurbek Matzhani}}||3310||2987||58||40||1||55||0||201||62
|-
|60||54||{{u|Юсуф Худайберген}}||3273||3188||0||0||103||0||0||34||0
|-
|61||56||{{u|Hardworking}}||3272||3115||61||0||0||0||0||10||0
|-
|62||63||{{u|BekaIITU}}||3227||2963||0||0||0||0||0||3||1
|-
|63||53||{{u|Gulzat246}}||3168||3225||0||16||0||0||0||5||3
|-
|64||68||{{u|ShadZ01}}||3158||2505||348||101||105||0||0||4||0
|-
|65||59||{{u|Qanattan}}||3117||3043||0||0||0||0||0||2||0
|-
|66||64||{{u|Yerzhankyzy}}||3041||2834||0||0||0||0||0||0||0
|-
|67||65||{{u|Meruyert}}||2952||2789||0||0||0||0||0||0||1
|-
|68||99||{{u|Абылай}}||2950||1478||328||33||139||126||0||488||144
|-
|69||85||{{u|MuratbekErkebulan}}||2881||1863||312||0||91||55||0||429||4
|-
|70||69||{{u|Dauren}}||2871||2464||0||14||0||0||0||68||6
|-
|71||72||{{u|Даурен Шарипов}}||2822||2430||43||24||0||0||0||50||0
|-
|72||111||{{u|KLBot2}}||2795||1291||0||0||1413||0||0||1||0
|-
|73||67||{{u|Кырмызов}}||2700||2625||6||12||0||6||0||12||11
|-
|74||78||{{u|Merey}}||2684||2202||0||239||0||0||0||0||2
|-
|75||77||{{u|Магпар}}||2680||2217||91||88||13||11||0||183||30
|-
|76||70||{{u|Kyrmyzy gul}}||2532||2462||9||0||0||0||0||30||4
|-
|77||74||{{u|Abdi arman}}||2530||2309||0||0||0||0||0||2||5
|-
|78||73||{{u|Сәуір 1}}||2475||2370||24||11||2||0||0||30||0
|-
|79||75||{{u|Toktakynbaev}}||2471||2304||4||77||0||0||0||3||4
|-
|80||76||{{u|G55}}||2468||2299||0||50||0||0||0||0||2
|-
|81||89||{{u|Balaburgem}}||2466||1750||11||29||31||59||0||182||48
|-
|82||71||{{u|Zhuka iitu}}||2445||2448||0||1||0||0||0||2||2
|-
|83||109||{{u|Ordabekov Azamat}}||2424||1324||0||78||0||0||0||13||2
|-
|84||82||{{u|Rasulbek Adil}}||2393||1985||126||0||13||1||0||177||41
|-
|85||84||{{u|Рахман999}}||2304||1897||103||22||34||4||0||97||35
|-
|86||134||{{u|Бегулы Отагасы}}||2247||883||48||1||228||7||0||728||75
|-
|87||98||{{u|Drift}}||2233||1502||22||2||710||1||0||4||2
|-
|88||80||{{u|Egorkz}}||2232||2041||0||64||0||0||0||0||2
|-
|89||86||{{u|Mira01}}||2229||1863||0||0||0||99||0||174||22
|-
|90||79||{{u|Aizhanka aaa}}||2215||2076||0||0||0||0||0||0||0
|-
|91||81||{{u|Bakdauren}}||2208||2015||0||103||0||0||0||14||4
|-
|92||117||{{u|Әлинұр}}||2175||1102||132||43||47||101||0||580||48
|-
|93||90||{{u|Mustafaalmas}}||2036||1720||94||0||243||0||0||37||5
|-
|94||91||{{u|RaiymbekZh}}||2016||1719||8||0||17||0||0||76||72
|-
|95||83||{{u|Unknown Alash}}||2009||1947||1||0||0||0||0||0||0
|-
|96||87||{{u|Kristianmusic}}||1938||1799||20||1||0||0||0||0||0
|-
|97||93||{{u|Bauka91 91}}||1857||1618||0||0||0||0||0||0||1
|-
|98||101||{{u|Daneker}}||1857||1414||0||257||0||0||0||1||2
|-
|99||131||{{u|Esen48}}||1808||895||0||33||0||0||0||744||1
|-
|100||88||{{u|Almatoswiki}}||1800||1781||0||0||0||0||0||11||0
|-
|101||96||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||1795||1517||8||0||86||1||0||38||29
|-
|102||92||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||1710||1638||35||0||22||0||0||19||24
|-
|103||97||{{u|Nelli}}||1666||1507||0||0||0||0||0||0||0
|-
|104||100||{{u|Araichik}}||1622||1453||110||78||0||0||0||2||1
|-
|105||94||{{u|Nikolina Šepić}}||1613||1613||0||0||0||0||0||0||0
|-
|106||106||{{u|ДолбоЯщер}}||1605||1339||1||0||105||1||0||5||0
|-
|107||103||{{u|2rk}}||1552||1366||0||99||0||1||0||8||0
|-
|108||105||{{u|Daniyal.aidarov5}}||1536||1346||0||0||7||0||0||122||8
|-
|109||95||{{u|Gliwi}}||1525||1519||3||0||0||0||0||0||0
|-
|110||108||{{u|Аслан Жукенов}}||1496||1329||20||0||46||0||0||32||26
|-
|111||118||{{u|Almagul Ibragimova}}||1490||1097||0||17||0||1||0||174||22
|-
|112||133||{{u|Акбота Казыбекова}}||1480||884||0||91||0||0||0||39||0
|-
|113||104||{{u|DinDK}}||1383||1353||0||0||0||0||0||2||0
|-
|114||115||{{u|Rasulzhan}}||1371||1138||0||0||0||0||0||2||0
|-
|115||107||{{u|Tulya}}||1344||1331||1||0||0||0||0||3||0
|-
|116||112||{{u|Ayauly}}||1337||1252||0||28||0||0||0||0||1
|-
|117||102||{{u|Nkiukr}}||1314||1403||44||0||40||4||0||1||0
|-
|118||110||{{u|Tarih}}||1304||1304||0||0||0||0||0||0||0
|-
|119||114||{{u|Wikiped4ik}}||1283||1199||0||59||0||0||0||6||1
|-
|120||137||{{u|Jarnamaqaz}}||1278||829||380||20||0||0||0||15||0
|-
|121||143||{{u|TemirlanSarsen}}||1277||757||6||58||31||0||0||197||14
|-
|122||113||{{u|GulzhanOmarova}}||1248||1200||0||1||0||0||0||11||2
|-
|123||116||{{u|Шілде}}||1223||1132||11||25||11||0||0||33||0
|-
|124||126||{{u|IL68}}||1218||950||62||0||31||0||0||134||1
|-
|125||123||{{u|Gulnar7}}||1178||1044||0||2||0||0||0||13||1
|-
|126||225||{{u|Suleimen Koishybai}}||1156||284||0||0||0||0||0||785||0
|-
|127||119||{{u|Ziv}}||1155||1082||60||0||0||2||0||9||2
|-
|128||125||{{u|Aimanber}}||1150||1002||0||61||0||0||0||0||0
|-
|129||121||{{u|Bailarbekov}}||1136||1049||0||0||0||0||0||3||1
|-
|130||205||{{u|Айдос уики}}||1126||481||0||0||7||1||0||63||10
|-
|131||120||{{u|Sergazyyev}}||1119||1069||0||13||0||0||0||1||2
|-
|132||128||{{u|KoishymanovaG}}||1102||925||2||0||0||80||0||35||3
|-
|133||124||{{u|Истеный казах}}||1096||1018||32||13||4||0||0||4||0
|-
|134||127||{{u|Madina Kilybayeva}}||1083||934||0||0||0||0||0||2||2
|-
|135||195||{{u|Kafarik}}||1075||526||47||7||15||2||0||22||4
|-
|136||161||{{u|Akbota.b}}||1057||639||0||68||0||0||0||48||2
|-
|137||136||{{u|Аян Жанайсов}}||1054||840||0||0||0||0||0||37||0
|-
|138||122||{{u|Finderhannes}}||1049||1049||0||0||0||0||0||0||0
|-
|139||144||{{u|Wikuiser}}||1048||752||142||0||62||0||43||18||4
|-
|140||129||{{u|Orkaarys}}||993||916||0||0||0||0||0||0||0
|-
|141||132||{{u|А.С.Кизиров}}||987||891||17||1||8||23||0||109||11
|-
|142||142||{{u|P.Nurgisa}}||976||764||0||0||0||0||0||52||3
|-
|143||130||{{u|Rayurad mc}}||973||899||0||0||0||0||0||0||0
|-
|144||221||{{u|Fuzze123}}||964||338||59||0||46||0||0||26||504
|-
|145||166||{{u|Aselhan}}||948||627||12||0||9||23||0||82||11
|-
|146||139||{{u|Шайнүсіп}}||931||782||0||0||1||0||0||32||3
|-
|147||141||{{u|Adiladil}}||906||767||0||0||0||0||0||0||1
|-
|148||147||{{u|NErnur98}}||880||738||0||0||61||0||0||59||5
|-
|149||160||{{u|Касымхан}}||866||641||0||2||0||0||0||19||5
|-
|150||135||{{u|Chris die Seele}}||865||848||16||0||0||0||0||0||0
|-
|151||138||{{u|Mukhin}}||850||807||0||0||0||0||0||0||0
|-
|152||140||{{u|Stella~kkwiki}}||830||772||0||0||0||0||0||0||0
|-
|153||190||{{u|Bakbergenov}}||820||539||0||170||0||0||0||15||1
|-
|154||214||{{u|Dambler}}||819||424||15||5||10||0||0||229||10
|-
|155||149||{{u|Aibol dos}}||813||704||0||0||0||0||0||0||0
|-
|156||230||{{u|KaldarovNurymzhan}}||801||179||12||1||12||0||0||490||2
|-
|157||177||{{u|Talghatuly}}||794||569||0||67||12||1||0||101||17
|-
|158||151||{{u|Akba.nis.13}}||790||702||0||16||0||4||0||33||1
|-
|159||150||{{u|Аязбаев Даурен}}||789||704||0||0||0||0||0||0||0
|-
|160||146||{{u|Masalbaeva}}||787||741||0||0||0||0||0||1||0
|-
|161||232||{{u|Абдрахманов Димаш}}||785||98||0||0||0||0||0||4||0
|-
|162||153||{{u|Tylerdurdenkz}}||780||682||2||30||24||0||0||41||6
|-
|163||170||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||777||596||0||1||0||0||0||12||0
|-
|164||159||{{u|Azim Nurbergen}}||763||644||0||15||0||0||0||4||0
|-
|165||148||{{u|Ташметов шахрух}}||743||720||0||0||0||0||0||4||0
|-
|166||164||{{u|Panicgirl}}||739||636||0||17||0||0||0||10||1
|-
|167||152||{{u|Mariko}}||734||688||0||0||0||0||0||0||0
|-
|168||155||{{u|Rake}}||726||666||0||35||0||0||0||8||3
|-
|169||145||{{u|Mheidegger}}||723||748||7||2||0||0||0||6||3
|-
|170||162||{{u|Rasul kz91}}||723||638||0||12||0||0||0||1||0
|-
|171||174||{{u|Muslim Qazaq}}||722||579||0||0||0||0||0||32||2
|-
|172||223||{{u|Zhumalina}}||720||314||0||49||6||2||0||241||1
|-
|173||157||{{u|Alfiya}}||719||662||0||17||0||0||0||3||2
|-
|174||154||{{u|Εὐθυμένης}}||697||678||13||0||0||0||0||5||0
|-
|175||163||{{u|Sultan bek}}||695||638||0||0||0||0||0||0||0
|-
|176||210||{{u|Мира Белль}}||693||439||23||0||7||0||0||113||24
|-
|177||198||{{u|Cekli829}}||690||523||3||0||24||1||0||46||36
|-
|178||168||{{u|Nkipshak}}||684||612||0||0||0||0||0||0||0
|-
|179||229||{{u|Sultan-balasi}}||676||236||24||0||356||0||0||28||2
|-
|180||156||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||674||665||0||1||0||0||0||6||1
|-
|181||203||{{u|Saken kun}}||673||486||4||0||0||0||0||6||0
|-
|182||167||{{u|KUckhocjothkei3}}||671||614||49||1||5||0||0||1||0
|-
|183||165||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||668||629||15||0||0||0||0||2||0
|-
|184||158||{{u|Epoxa-HH}}||666||654||0||0||5||0||0||10||1
|-
|185||219||{{u|Syrlybek}}||658||390||5||53||4||9||0||68||17
|-
|186||193||{{u|Мұқтар Құндыз}}||656||529||0||0||0||0||0||2||0
|-
|187||191||{{u|Баха}}||654||536||0||0||0||0||0||0||0
|-
|188||173||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||651||584||1||25||0||2||0||4||21
|-
|189||175||{{u|Амзе Магжан}}||645||571||0||0||0||0||0||47||0
|-
|190||169||{{u|Капысова Айдана}}||642||603||0||0||0||0||0||0||0
|-
|191||178||{{u|IArhunI}}||640||569||7||9||0||0||0||26||11
|-
|192||217||{{u|Belekov Syrym}}||639||414||0||46||0||0||0||9||2
|-
|193||215||{{u|Айвентадор}}||622||420||15||0||0||0||0||152||13
|-
|194||227||{{u|Zhandos02}}||620||265||3||4||11||0||0||247||0
|-
|195||196||{{u|Aseke16}}||617||525||25||0||7||1||0||17||12
|-
|196||180||{{u|Bauyr03}}||615||555||0||0||0||0||0||37||0
|-
|197||187||{{u|Makhanov}}||613||541||0||0||0||0||0||0||1
|-
|198||172||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||601||590||2||0||0||0||0||3||0
|-
|199||179||{{u|Inkar}}||600||559||0||0||0||0||0||1||3
|-
|200||183||{{u|Mma}}||599||545||0||0||0||0||0||0||0
|-
|201||171||{{u|Юкке}}||599||594||1||2||44||0||0||9||3
|-
|202||181||{{u|Mary}}||597||549||0||0||0||0||0||0||0
|-
|203||231||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||587||115||0||0||0||0||0||36||0
|-
|204||185||{{u|Аскар}}||584||544||4||19||2||0||0||1||0
|-
|205||228||{{u|Eldar zh96}}||575||245||132||6||2||80||0||23||6
|-
|206||176||{{u|Tuttiorchestra687}}||573||571||0||0||0||0||0||4||2
|-
|207||189||{{u|AlibiKazken}}||569||540||0||0||0||0||0||23||0
|-
|208||200||{{u|Badyroff}}||569||518||0||0||0||0||0||0||0
|-
|209||194||{{u|Нурия}}||569||527||0||0||0||0||0||0||0
|-
|210||207||{{u|Нақып Нұрғали}}||565||467||0||0||1||0||0||24||0
|-
|211||204||{{u|Zhaniya92}}||562||485||0||0||0||0||0||13||1
|-
|212||182||{{u|Ұлан Тұрсынбек}}||558||546||0||0||0||0||0||0||0
|-
|213||206||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||555||468||0||0||5||0||0||33||2
|-
|214||199||{{u|Yamanzho}}||555||521||0||0||0||0||0||0||0
|-
|215||188||{{u|Kuanysh Ismailov}}||547||541||0||0||7||0||0||2||0
|-
|216||192||{{u|Egor Shustoff}}||541||532||0||0||0||0||0||0||0
|-
|217||201||{{u|Niyazbek}}||534||510||0||0||0||0||0||3||0
|-
|218||222||{{u|Dauylbai Aidar}}||533||325||204||0||0||0||0||1||0
|-
|219||209||{{u|Olkikz}}||529||447||0||14||0||0||0||0||0
|-
|220||197||{{u|Fornax}}||528||525||2||0||0||0||0||0||0
|-
|221||184||{{u|Dzhos}}||527||545||0||0||0||0||0||0||0
|-
|222||220||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||527||390||0||0||0||3||0||44||1
|-
|223||218||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||527||391||0||36||0||0||0||1||1
|-
|224||186||{{u|Arachn0}}||523||543||0||0||0||0||0||1||0
|-
|225||208||{{u|Tansholpan}}||522||459||0||0||0||0||0||0||0
|-
|226||213||{{u|Adilbekkazykhanov}}||520||428||0||0||44||0||0||0||0
|-
|227||226||{{u|Murat Karibay}}||520||272||183||0||0||0||27||7||8
|-
|228||224||{{u|Mustazhap}}||520||308||11||0||0||2||0||122||12
|-
|229||202||{{u|Karina Nurtazina}}||518||508||0||0||0||0||0||0||0
|-
|230||216||{{u|Chingiz Nazbiev}}||514||420||29||0||54||12||0||0||0
|-
|231||212||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||514||429||0||0||0||0||0||5||0
|-
|232||211||{{u|Albergenius}}||510||434||42||1||2||0||0||1||0
|-
|233||233||{{u|Friction27}}||506||17||0||0||0||0||0||1||0
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]]</text>
      <sha1>5vs3f7sabs8b4on33i9vba09xrv07ed</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Өңдеме саны бойынша боттар</title>
    <ns>4</ns>
    <id>675089</id>
    <revision>
      <id>3621535</id>
      <parentid>3621128</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:00:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3621535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11173" sha1="hgvx6m25t21y8lvc70xy3pbz474uqqu" xml:space="preserve">{{shortcut|УП:ӨСБ}}&lt;center&gt;Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Жергілікті жалаусыз ғаламдық боттар көкпен ерекшеленген.
{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия)
|-
|1||1||{{u|BolatbekBot}}||515626||380103||110090||1||5897||3||1||19437||23
|-
|2||2||{{u|EmausBot}}||145868||131246||957||0||13593||6||0||44||22
|-
|3||3||{{u|ArystanbekBot}}||132301||127412||691||15||62||17||10||2859||1210
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|4||4||{{u|Legobot}}||119564||112798||457||0||6067||15||0||85||142
|-
|5||120||{{u|New user message}}||113524||1||0||0||0||0||0||113523||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|6||5||{{u|MerlIwBot}}||105852||88196||6297||0||10800||24||0||36||497
|-
|7||6||{{u|InternetArchiveBot}}||87808||87808||0||0||0||0||0||0||0
|-
|8||7||{{u|GaiJinBot}}||79315||79300||7||0||0||0||0||3||5
|-
|9||8||{{u|BekusBot}}||50456||50163||232||3||53||0||0||4||1
|-
|10||9||{{u|YFdyh-bot}}||43053||41963||1||0||1089||0||0||0||0
|-
|11||10||{{u|Xqbot}}||26596||22821||42||0||3648||2||0||61||22
|-
|12||11||{{u|Luckas-bot}}||22676||17397||3||0||5264||1||0||8||3
|-
|13||18||{{u|TXiKiBoT}}||18278||8490||13||0||9719||0||0||56||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|14||12||{{u|ZéroBot}}||17395||14827||0||0||2561||0||0||7||0
|-
|15||13||{{u|CommonsDelinker}}||14589||13607||432||1||0||83||0||387||41
|-
|16||14||{{u|Kasymbot}}||13734||13237||240||4||8||22||0||169||42
|-
|17||15||{{u|SieBot}}||13062||12830||0||0||214||0||0||18||0
|-
|18||20||{{u|VolkovBot}}||11474||7766||1||0||3545||4||0||24||134
|-
|19||17||{{u|Makecat-bot}}||9816||8904||0||0||908||0||0||3||1
|-
|20||19||{{u|WikitanvirBot}}||9374||8087||0||0||1283||0||0||2||2
|-
|21||16||{{u|Kia content bot}}||9118||9118||0||0||0||0||0||0||0
|-
|22||21||{{u|JAnDbot}}||8787||7290||40||0||1309||6||0||16||126
|-
|23||24||{{u|Nurtenge}}||7974||5420||976||137||628||40||24||532||198
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|24||22||{{u|Addbot}}||7608||6153||1043||1||295||18||0||5||90
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|25||38||{{u|ArthurBot}}||7544||2786||26||0||4714||6||0||12||0
|-
|26||122||{{u|Acebot}}||7483||0||7482||0||0||0||0||1||0
|-
|27||26||{{u|Vagobot}}||7329||4672||63||0||2585||0||0||3||6
|-
|28||23||{{u|Escarbot}}||7057||5767||14||0||1188||2||0||82||4
|-
|29||25||{{u|BilgishShezhireshiBot}}||5303||5303||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|30||28||{{u|JackieBot}}||5114||4266||10||0||828||1||0||7||2
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|31||30||{{u|RedBot}}||4625||3703||3||0||916||1||0||2||0
|-
|32||27||{{u|Muhammad Abul-Futooh}}||4617||4616||0||0||0||0||0||1||0
|-
|33||29||{{u|MelancholieBot}}||4425||4208||2||0||210||0||0||5||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|34||34||{{u|TjBot}}||4252||3316||0||0||935||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|35||31||{{u|Dexbot}}||3738||3677||0||0||51||0||0||10||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|36||33||{{u|LaaknorBot}}||3689||3493||0||0||196||0||0||0||0
|-
|37||32||{{u|Robbot}}||3541||3540||0||0||0||1||0||0||0
|-
|38||39||{{u|FoxBot}}||3339||2620||5||0||680||0||0||34||0
|-
|39||35||{{u|NurbekBot}}||3253||3250||0||0||0||0||0||2||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|40||55||{{u|MastiBot}}||3201||1172||31||0||1990||0||0||2||6
|-
|41||36||{{u|AlleborgoBot}}||3142||3125||0||0||0||0||0||17||0
|-
|42||37||{{u|Thijs!bot}}||2934||2918||3||0||2||0||0||11||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|43||52||{{u|KLBot2}}||2705||1291||0||0||1413||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|44||40||{{u|HRoestBot}}||2464||2463||0||0||0||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|45||41||{{u|JYBot}}||2395||2262||0||0||133||0||0||0||0
|-
|46||44||{{u|Idioma-bot}}||2182||2026||16||0||109||6||0||23||2
|-
|47||46||{{u|AvocatoBot}}||2151||1912||0||0||231||0||0||6||2
|-
|48||42||{{u|Ptbotgourou}}||2061||2036||0||0||5||0||0||20||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|49||43||{{u|KamikazeBot}}||2050||2034||0||0||14||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|50||45||{{u|Ripchip Bot}}||1968||1944||0||0||22||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|51||47||{{u|Rubinbot}}||1930||1848||0||0||80||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|52||49||{{u|CarsracBot}}||1771||1666||12||0||32||0||0||61||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|53||48||{{u|Dinamik-bot}}||1704||1702||0||0||0||0||0||2||0
|-
|54||50||{{u|Aitan bot}}||1553||1534||0||0||0||0||0||19||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|55||51||{{u|DixonDBot}}||1520||1502||0||0||17||0||0||0||1
|-
|56||57||{{u|AvicBot}}||1474||1078||0||0||337||0||0||58||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|57||53||{{u|YiFeiBot}}||1362||1194||69||0||84||9||0||0||3
|-
|58||72||{{u|BotMultichill}}||1277||528||1||0||738||0||0||10||0
|-
|59||54||{{u|Justincheng12345-bot}}||1235||1192||2||0||40||0||0||0||1
|-
|60||82||{{u|CommonsTicker~kkwiki}}||1233||279||0||0||0||0||0||9||945
|-
|61||62||{{u|Purbo T}}||1179||884||0||0||275||0||0||20||0
|-
|62||64||{{u|Synthebot}}||1170||859||0||0||310||0||0||0||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|63||60||{{u|Movses-bot}}||1158||1018||0||0||136||0||0||1||3
|-
|64||65||{{u|JhsBot}}||1136||845||2||0||277||0||0||12||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|65||56||{{u|Gerakibot}}||1123||1080||10||0||16||2||0||4||11
|-
|66||58||{{u|TuranBot}}||1120||1046||28||2||4||6||0||28||6
|-
|67||59||{{u|PipepBot}}||1048||1033||0||0||1||0||0||13||1
|-
|68||61||{{u|Mjbmrbot}}||1030||903||0||0||125||0||0||1||1
|-
|69||67||{{u|HerculeBot}}||903||777||1||0||116||0||0||8||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|70||63||{{u|MystBot}}||879||863||2||0||0||0||0||14||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|71||68||{{u|Amirobot}}||806||739||0||0||66||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|72||66||{{u|Jotterbot}}||781||781||0||0||0||0||0||0||0
|-
|73||73||{{u|HiW-Bot}}||616||513||61||0||40||0||0||1||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|74||71||{{u|DarafshBot}}||585||534||11||0||40||0||0||0||0
|-
|75||69||{{u|AZatBot}}||576||576||0||0||0||0||0||0||0
|-
|76||128||{{u|H2Bot}}||553||0||0||0||0||0||0||553||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|77||70||{{u|PixelBot}}||548||541||0||0||0||0||0||7||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|78||77||{{u|DSisyphBot}}||505||356||15||0||128||6||0||0||0
|-
|79||74||{{u|Almabot}}||501||427||0||0||56||0||0||5||13
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|80||98||{{u|Obersachsebot}}||494||46||437||0||10||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|81||75||{{u|CocuBot}}||464||395||0||0||58||0||0||11||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|82||76||{{u|SilvonenBot}}||413||380||0||0||27||0||0||6||0
|-
|83||78||{{u|Minsbot}}||407||316||0||0||91||0||0||0||0
|-
|84||84||{{u|Darkicebot}}||346||204||1||0||130||0||0||11||0
|-
|85||79||{{u|MahdiBot}}||332||290||21||0||13||0||0||6||2
|-
|86||83||{{u|Memty Bot}}||305||206||0||0||87||0||0||3||9
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|87||88||{{u|SassoBot}}||305||153||0||0||143||0||0||9||0
|-
|88||80||{{u|Kasymovbot}}||302||287||7||0||0||1||0||3||4
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|89||81||{{u|D'ohBot}}||282||281||0||0||1||0||0||0||0
|-
|90||89||{{u|Chandlerriggs5}}||279||148||2||0||2||0||0||107||14
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|91||95||{{u|DragonBot}}||245||59||0||0||186||0||0||0||0
|-
|92||85||{{u|SpBot}}||219||199||3||0||15||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|93||86||{{u|Chobot}}||219||176||0||0||41||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|94||87||{{u|KiranBOT}}||166||164||0||0||0||0||0||2||0
|-
|95||127||{{u|MBHbot}}||152||0||0||0||0||0||0||0||152
|-
|96||129||{{u|MGA73bot}}||152||0||0||152||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|97||90||{{u|タチコマ robot}}||138||115||7||0||0||2||0||12||2
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|98||91||{{u|MSBOT}}||117||97||1||0||19||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|99||94||{{u|NjardarBot}}||113||62||0||0||49||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|100||93||{{u|Billinghurst}}||98||72||1||0||0||0||1||24||0
|-
|101||103||{{u|DBot}}||97||21||0||0||3||1||0||70||2
|-
|102||92||{{u|Zwobot}}||85||81||0||0||0||0||0||4||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|103||96||{{u|FiriBot}}||58||51||4||0||0||0||0||0||3
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|104||97||{{u|Muro Bot}}||54||47||0||0||1||0||0||4||2
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|105||99||{{u|Loveless}}||53||42||0||0||10||0||0||1||0
|-
|106||100||{{u|Alexbot}}||49||36||1||0||2||0||0||9||1
|-
|107||101||{{u|AshinaBot}}||35||33||0||0||0||0||0||2||0
|-
|108||102||{{u|Byrialbot}}||31||29||0||0||2||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|109||104||{{u|Aibot}}||26||21||0||0||5||0||0||0||0
|-
|110||125||{{u|AlinurBot}}||23||0||14||0||2||0||0||6||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|111||105||{{u|Soulbot}}||21||14||0||0||0||0||0||7||0
|-
|112||110||{{u|QarakesekBot}}||18||8||4||0||2||0||0||2||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|113||107||{{u|StigBot}}||14||11||0||0||2||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|114||106||{{u|Broadbot}}||12||12||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|115||130||{{u|MenoBot}}||11||0||0||0||0||0||0||11||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|116||108||{{u|Ver-bot}}||11||11||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|117||109||{{u|AHbot}}||9||9||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|118||112||{{u|Kwjbot}}||7||6||0||0||1||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|119||111||{{u|MagnusA.Bot}}||7||7||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|120||132||{{u|Cbrown1023}}||6||0||0||0||0||0||0||6||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|121||113||{{u|DirlBot}}||6||5||1||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|122||115||{{u|Ebrambot}}||6||4||0||0||2||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|123||114||{{u|GhalyBot}}||5||5||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|124||134||{{u|Abigor}}||5||0||0||0||0||0||0||5||0
|-
|125||117||{{u|NurlanBot}}||4||2||0||0||0||0||0||1||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|126||136||{{u|Taavi}}||4||0||0||0||0||0||0||4||0
|-
|127||124||{{u|YurikBot}}||3||0||0||0||0||0||1||2||0
|-
|128||116||{{u|ZhaksilikBot}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|129||135||{{u|ChuispastonBot}}||3||0||0||0||0||0||0||3||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|130||118||{{u|Rezabot}}||3||2||0||0||0||0||0||1||0
|-
|131||123||{{u|Polat Alemdarbot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0
|-
|132||126||{{u|AmanBot}}||2||0||1||0||0||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|133||131||{{u|Zorrobot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0
|-
|134||121||{{u|SoxBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0
|-
|135||119||{{u|Sagzhanbot}}||1||1||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|136||133||{{u|KhanBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Боттар]]</text>
      <sha1>hgvx6m25t21y8lvc70xy3pbz474uqqu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Бет бастауы бойынша қатысушылар</title>
    <ns>4</ns>
    <id>675116</id>
    <revision>
      <id>3621181</id>
      <parentid>3620684</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:07:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3621181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="103812" sha1="avye7zgrclyeq4l71lqx3brhma9iysz" xml:space="preserve">{{shortcut|УП:ББҚ}}&lt;center&gt;{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!#!!Қатысушы!!Мақалалар!!Бағыттау беттері!!Айрық беттер!!Үлгілер!!Санаттар!!Файлдар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Метапедиялық (Уикипедия)
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|BolatbekBot}}||107915||25626||5||36754||4335||0||11||0||0
|-
|1||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||8216||1156||3||152||7079||144||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Kia content bot}}||7809||948||164||0||0||0||0||0||0
|-
|2||{{u|Салиха}}||7382||84||695||187||814||2150||0||0||1
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|NurbekBot}}||3133||114||2||0||0||0||0||0||0
|-
|3||{{u|Мағыпар}}||2602||42||0||59||33||593||1||0||0
|-
|4||{{u|Ерден Карсыбеков}}||2282||102||13||200||86||0||57||0||4
|-
|5||{{u|SSE}}||2186||97||3||165||0||106||0||0||0
|-
|6||{{u|Meruyert}}||1940||63||1||0||0||0||0||0||0
|-
|7||{{u|Maira Yessenbekova}}||1751||45||2||31||0||0||0||0||0
|-
|8||{{u|Polat Alemdar}}||1709||483||50||139||16||111||0||0||10
|-
|9||{{u|Dinkaz}}||1592||142||4||0||0||115||0||0||0
|-
|10||{{u|Yerzhankyzy}}||1392||35||2||0||0||0||0||0||0
|-
|11||{{u|Hardworking}}||1359||63||0||42||0||0||0||0||0
|-
|12||{{u|Alamgir}}||1358||106||4||2||410||8||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Aitan bot}}||1343||156||5||0||0||0||0||0||0
|-
|13||{{u|Abdi arman}}||1341||34||0||0||0||0||0||0||0
|-
|14||{{u|Орел Карл}}||1325||312||1||304||87||24||0||0||0
|-
|15||{{u|Bolatbek}}||1311||982||33||2132||529||148||160||18||78
|-
|16||{{u|Toktakynbaev}}||1281||43||2||4||0||73||0||0||0
|-
|17||{{u|Gulzat246}}||1275||97||5||0||0||16||0||0||0
|-
|18||{{u|Zhuka iitu}}||1192||90||2||0||0||1||0||0||0
|-
|19||{{u|Zhigitbek}}||1178||34||2||0||25||0||0||0||0
|-
|20||{{u|Bauka91 91}}||1165||50||3||0||0||0||0||0||0
|-
|21||{{u|GanS NIS}}||1083||221||61||197||437||52||14||0||52
|-
|22||{{u|Ulan}}||1073||628||59||108||3227||77||0||0||17
|-
|23||{{u|Aizhanka aaa}}||998||19||0||0||0||0||0||0||0
|-
|24||{{u|AlefZet}}||994||460||57||1269||261||100||1||49||25
|-
|25||{{u|BekaIITU}}||993||32||6||0||0||0||0||0||0
|-
|26||{{u|Nurkhan}}||972||101||14||344||4||26||0||1||0
|-
|27||{{u|Aghia7}}||957||115||0||0||0||1||0||0||0
|-
|28||{{u|2rk}}||923||43||1||0||0||98||0||0||0
|-
|29||{{u|G55}}||918||42||0||0||0||50||0||0||0
|-
|30||{{u|82.200.154.115}}||877||41||7||16||4||0||0||0||0
|-
|31||{{u|Bakdauren}}||877||32||0||0||0||102||0||0||0
|-
|32||{{u|Kaiyr}}||869||308||43||21||71||7||25||3||3
|-
|33||{{u|Egorkz}}||860||56||3||0||0||64||0||0||0
|-
|34||{{u|Rasulzhan}}||847||37||1||0||0||0||0||0||0
|-
|35||{{u|Ayauly}}||846||37||0||0||0||28||0||0||0
|-
|36||{{u|Ismukhammed}}||815||109||1||477||174||223||346||0||3
|-
|37||{{u|Ordabekov Azamat}}||766||19||2||0||0||72||0||0||0
|-
|38||{{u|Kyrmyzy gul}}||749||44||3||1||0||0||0||0||0
|-
|39||{{u|Merey}}||737||51||0||0||0||237||0||0||0
|-
|40||{{u|Araichik}}||629||53||0||100||0||75||0||0||0
|-
|41||{{u|DinDK}}||613||17||0||0||0||0||0||0||0
|-
|42||{{u|Nelli}}||580||21||2||0||0||0||0||0||0
|-
|43||{{u|Нурасылл}}||557||17||0||6||9||0||0||0||0
|-
|44||{{u|1nter pares}}||554||306||0||8||459||3||0||0||4
|-
|45||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||546||1631||168||18||7588||188||0||1||11
|-
|46||{{u|Azim Nurbergen}}||535||11||17||0||0||15||0||0||0
|-
|47||{{u|Casserium}}||530||185||72||75||331||48||0||7||0
|-
|48||{{u|Dauren}}||529||35||1||0||0||14||0||0||0
|-
|49||{{u|Zhaksilik}}||519||30||0||3||5||25||9||0||0
|-
|50||{{u|Masalbaeva}}||515||16||2||0||0||0||0||0||0
|-
|51||{{u|GulzhanOmarova}}||509||10||8||0||0||1||0||0||0
|-
|52||{{u|Nurken}}||502||482||3||634||4707||32||15||1||4
|-
|53||{{u|Аян Жанайсов}}||489||26||0||0||0||0||0||0||0
|-
|54||{{u|Sagzhan}}||481||82||1||18||135||30||0||0||0
|-
|55||{{u|P.Nurgisa}}||478||18||18||0||0||0||0||0||0
|-
|56||{{u|Daneker}}||468||23||0||0||0||251||0||0||0
|-
|57||{{u|Nick jan}}||456||155||1||0||0||67||0||0||0
|-
|58||{{u|Inkar}}||452||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|59||{{u|Аскаров}}||449||53||0||11||0||82||0||0||0
|-
|60||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||437||9||4||13||13||0||0||0||0
|-
|61||{{u|Sergazyyev}}||435||19||3||0||0||13||0||0||0
|-
|62||{{u|TheNomadEditor}}||423||37||0||0||1599||3||0||0||0
|-
|63||{{u|Bailarbekov}}||408||10||1||0||0||0||0||0||0
|-
|64||{{u|Акбота Казыбекова}}||408||33||3||0||0||90||0||0||0
|-
|65||{{u|Tulya}}||397||27||1||0||0||0||0||0||0
|-
|66||{{u|Ashina}}||386||181||3||56||22||38||31||0||21
|-
|67||{{u|Abdrazakhova a}}||383||12||0||0||0||14||0||0||0
|-
|68||{{u|Касымхан}}||377||13||0||0||0||2||0||0||0
|-
|69||{{u|Stella~kkwiki}}||375||20||8||0||0||0||0||0||0
|-
|70||{{u|Mariko}}||368||4||2||0||0||0||0||0||0
|-
|71||{{u|Амзе Магжан}}||361||12||0||0||0||0||0||0||0
|-
|72||{{u|Wikiped4ik}}||356||30||0||0||0||58||0||0||0
|-
|73||{{u|Аязбаев Даурен}}||356||9||36||0||0||0||0||0||0
|-
|74||{{u|Madina Kilybayeva}}||350||10||0||0||0||0||0||0||0
|-
|75||{{u|Akbota.b}}||345||13||0||0||0||63||0||0||0
|-
|76||{{u|TalgatSnow}}||340||157||4||107||375||70||0||15||0
|-
|77||{{u|Erboldilyara}}||337||150||1||0||179||0||0||0||0
|-
|78||{{u|Makhanov}}||336||31||0||0||0||0||0||0||0
|-
|79||{{u|Batyrbek.kz}}||317||304||207||23||499||7||1||0||0
|-
|80||{{u|Olkikz}}||306||20||1||0||0||14||0||0||0
|-
|81||{{u|Murager Seraly}}||305||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|82||{{u|Btalgat}}||304||0||108||0||0||0||0||0||0
|-
|83||{{u|Alphy Haydar}}||303||198||4||7||17||1||0||0||0
|-
|84||{{u|Alfiya}}||299||13||1||0||0||17||0||0||0
|-
|85||{{u|AnelK NIS}}||280||4||1||0||0||0||0||0||0
|-
|86||{{u|Rayurad mc}}||274||51||1||0||0||0||0||0||0
|-
|87||{{u|Нақып Нұрғали}}||273||11||1||0||0||0||0||0||0
|-
|88||{{u|Esetok}}||271||499||32||72||128||2||33||2||4
|-
|89||{{u|Panicgirl}}||265||10||0||0||0||17||0||0||0
|-
|90||{{u|Shynbolat}}||263||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|91||{{u|Kas77777}}||261||10||0||0||0||9||0||0||0
|-
|92||{{u|Капысова Айдана}}||252||1||17||0||0||0||0||0||0
|-
|93||{{u|Mary}}||247||30||2||0||0||0||0||0||0
|-
|94||{{u|Orkaarys}}||243||11||4||0||0||0||0||0||0
|-
|95||{{u|Rake}}||242||11||0||0||0||35||0||0||0
|-
|96||{{u|Liquorkaru}}||241||46||1||4||5||171||0||0||0
|-
|97||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||232||318||4||873||101||121||176||24||49
|-
|98||{{u|Sazhlo}}||226||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|99||{{u|Gulnar7}}||225||15||0||0||0||2||0||0||0
|-
|100||{{u|Eranz}}||224||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|101||{{u|Ergalym}}||223||1||0||0||2||0||0||0||0
|-
|102||{{u|Belekov Syrym}}||222||5||0||0||0||45||0||0||0
|-
|103||{{u|Магпар}}||221||15||1||4||13||63||0||0||0
|-
|104||{{u|Rasul kz91}}||220||18||2||0||0||12||0||0||0
|-
|105||{{u|Andrey 1002}}||218||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|106||{{u|KoishymanovaG}}||217||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|107||{{u|Ардак Нурмаханова}}||217||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|108||{{u|Shymnis 7b dayana}}||211||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|109||{{u|AkaMasteR}}||207||8||1||0||0||0||0||0||0
|-
|110||{{u|Dauylbai Aidar}}||205||1||0||132||0||0||0||0||0
|-
|111||{{u|Isslam}}||204||8||3||0||0||0||0||0||0
|-
|112||{{u|Aimanber}}||203||6||0||0||0||57||0||0||0
|-
|113||{{u|Jess from GS}}||200||8||4||0||0||0||0||0||0
|-
|114||{{u|Баха}}||199||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|115||{{u|Adiladil}}||196||13||0||0||0||0||0||0||0
|-
|116||{{u|Coffee86}}||195||65||2||0||5||0||0||0||0
|-
|117||{{u|Yessenbay}}||195||3||3||0||0||0||0||0||0
|-
|118||{{u|Sabinabekkulnis}}||194||33||0||0||0||0||0||0||0
|-
|119||{{u|ShadZ01}}||193||23||0||34||81||56||0||0||0
|-
|120||{{u|Qozha}}||192||65||0||0||6||0||1||0||0
|-
|121||{{u|GaiJin}}||191||100||10||95||153||15||3||1||49
|-
|122||{{u|Yerlik}}||187||2||18||0||0||0||0||0||0
|-
|123||{{u|Нурия}}||187||0||31||0||0||0||0||0||0
|-
|124||{{u|Абдухамитова Асем}}||183||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|125||{{u|Alukaaika}}||182||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|126||{{u|Sultan bek}}||179||13||0||0||0||0||0||0||0
|-
|127||{{u|Qarakesek}}||177||158||3||12||13||71||0||0||21
|-
|128||{{u|Syrymzhan}}||177||0||0||0||0||152||0||0||0
|-
|129||{{u|Балнұр Сүгірәлиева}}||173||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|130||{{u|Айдос уики}}||169||0||0||0||6||0||0||0||0
|-
|131||{{u|Bakbergenov}}||168||4||0||0||0||167||0||0||0
|-
|132||{{u|Badyroff}}||165||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|133||{{u|Mista m}}||165||6||3||0||0||0||0||0||0
|-
|134||{{u|Ekontai}}||162||13||3||0||0||0||0||0||0
|-
|135||{{u|Giovani90}}||158||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|136||{{u|Оразгелді Гүлмира}}||158||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|137||{{u|Dinarakukenova}}||157||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|138||{{u|Aibol dos}}||156||8||2||0||0||0||0||0||0
|-
|139||{{u|Daniyar}}||154||224||5||141||114||270||123||0||6
|-
|140||{{u|Аскар}}||154||7||0||0||1||18||0||0||0
|-
|141||{{u|Ali.otkelbayev}}||153||6||2||0||0||2||0||0||0
|-
|142||{{u|Мұқтар Құндыз}}||151||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|143||{{u|Almat IS106R}}||149||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|144||{{u|Arystanbek}}||147||242||7||555||261||206||110||363||308
|-
|145||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||147||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|146||{{u|Еркін Мадина}}||147||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|147||{{u|Anvar1101}}||146||18||4||0||0||15||0||0||0
|-
|148||{{u|Tursinay}}||146||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|149||{{u|Akba.nis.13}}||144||4||0||0||0||16||0||0||0
|-
|150||{{u|Asslan best}}||144||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|151||{{u|Тұран}}||143||56||1||4||77||20||0||0||0
|-
|152||{{u|Almer}}||142||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|153||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||141||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|154||{{u|Mukhin}}||140||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|155||{{u|Nurgul-Ayapova}}||139||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|156||{{u|ASLANTORRET}}||138||17||2||0||0||0||0||0||0
|-
|157||{{u|Majilis}}||138||39||0||4||68||0||0||0||0
|-
|158||{{u|Amangali}}||137||5||2||0||0||2||0||0||0
|-
|159||{{u|Lord kainon}}||137||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|160||{{u|Aidyn91}}||136||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|161||{{u|EraAhmer}}||134||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|162||{{u|Miras IITU}}||134||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|163||{{u|Nkipshak}}||134||9||2||0||0||0||0||0||0
|-
|164||{{u|Nurs}}||133||3||2||0||0||0||0||0||0
|-
|165||{{u|MegaKz}}||132||4||6||0||0||0||0||0||0
|-
|166||{{u|Aitolkyn}}||131||2||0||0||0||2||0||0||0
|-
|167||{{u|Shim99}}||129||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|168||{{u|Shynassylov}}||129||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|169||{{u|Алия Султанмуратова}}||129||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|170||{{u|Бергалиев}}||129||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|171||{{u|Gauhar}}||127||9||2||0||0||1||0||0||0
|-
|172||{{u|Kuandyk97}}||127||3||0||0||0||50||0||0||0
|-
|173||{{u|Nursultan nur}}||126||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|174||{{u|Fariiiza KABYL}}||123||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|175||{{u|Kuatov Kanat}}||122||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|176||{{u|Калыбай Салтанат}}||122||8||1||0||0||0||0||0||0
|-
|177||{{u|Nurtenge}}||121||32||3||128||191||59||1||5||2
|-
|178||{{u|Сәуір 1}}||121||15||0||3||1||5||0||0||0
|-
|179||{{u|137.132.3.10}}||118||58||0||0||0||0||0||0||0
|-
|180||{{u|Umka}}||117||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|181||{{u|Tylerdurdenkz}}||114||2||1||1||15||25||0||0||0
|-
|182||{{u|Азамат Болатұлы}}||114||2||0||0||0||57||0||0||0
|-
|183||{{u|6ri11iant}}||113||3||3||0||0||0||0||0||0
|-
|184||{{u|Nazik ktl}}||113||15||0||0||0||0||0||0||0
|-
|185||{{u|ShymNIS 9BSunkarJR11}}||112||11||1||0||0||0||0||0||0
|-
|186||{{u|Shyngys***}}||112||6||5||0||0||0||0||0||0
|-
|187||{{u|Zhaniya92}}||112||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|188||{{u|I.torebekkyzy01}}||111||27||0||0||0||0||0||0||0
|-
|189||{{u|Armanayk}}||110||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|190||{{u|Galjat1992}}||110||18||0||0||0||0||0||0||0
|-
|191||{{u|Mariyam}}||110||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|192||{{u|Sagitora}}||110||13||4||0||0||0||0||0||0
|-
|193||{{u|Itwnik}}||109||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|194||{{u|True useR}}||109||10||0||0||1||0||0||0||0
|-
|195||{{u|Mira01}}||108||11||0||0||0||0||19||0||1
|-
|196||{{u|Adik}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|197||{{u|Baizhanov nursultan}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|198||{{u|Yerkezhan Nis}}||107||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|199||{{u|Абылай}}||106||44||3||104||98||26||17||0||8
|-
|200||{{u|Baha99}}||105||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|201||{{u|Bgalimzh}}||105||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|202||{{u|Талгат Ибраев}}||105||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|203||{{u|Шайнүсіп}}||105||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|204||{{u|Madina Kali}}||103||2||0||0||0||9||0||0||0
|-
|205||{{u|IL68}}||102||11||0||48||29||0||0||0||0
|-
|206||{{u|Kafarik}}||102||150||0||26||4||7||1||0||2
|-
|207||{{u|Ulai}}||102||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|208||{{u|Қабиденов Сакен}}||101||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|209||{{u|Aizhok}}||100||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|210||{{u|Arkow}}||100||4||2||0||0||0||0||0||0
|-
|211||{{u|Bakhytbek}}||99||9||0||0||0||0||0||0||0
|-
|212||{{u|Mma}}||99||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|213||{{u|NIS Semey Moldir}}||99||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|214||{{u|Drift}}||98||62||6||17||422||1||0||0||0
|-
|215||{{u|Юсуф Худайберген}}||98||30||0||0||36||0||0||0||0
|-
|216||{{u|Euphoria~kkwiki}}||97||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|217||{{u|IArhunI}}||97||55||0||0||0||9||0||0||0
|-
|218||{{u|NIS Zhuldyz}}||97||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|219||{{u|Araika11nis}}||96||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|220||{{u|Dana kushen}}||96||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|221||{{u|NIS Kelsingazin Yerassyl}}||96||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|222||{{u|Байдуллаев Абылайхан}}||96||13||0||0||0||0||0||0||0
|-
|223||{{u|Ilyasseawave}}||94||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|224||{{u|Mariya}}||94||1||0||0||0||29||0||0||0
|-
|225||{{u|Niyarov Azamat}}||93||9||1||0||0||0||0||0||0
|-
|226||{{u|Niyazbek}}||93||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|227||{{u|Ali Rustamov}}||92||1||0||89||0||0||0||0||0
|-
|228||{{u|Amanek}}||92||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|229||{{u|Epoxa-HH}}||92||9||1||0||5||0||0||0||0
|-
|230||{{u|Zhanseit}}||92||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|231||{{u|Aiganym Moldagulova}}||91||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|232||{{u|Sanzhar s}}||91||2||2||0||0||0||0||0||0
|-
|233||{{u|Almas Kenebay}}||90||13||1||0||0||0||0||0||0
|-
|234||{{u|ShymNis 8cSAruzhan}}||90||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|235||{{u|Erka it}}||89||6||2||0||0||0||0||0||0
|-
|236||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||89||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|237||{{u|Djduxhx}}||88||8||0||0||24||13||0||0||0
|-
|238||{{u|Dxz3817}}||88||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|239||{{u|Nurlybay}}||88||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|240||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||88||11||0||0||0||36||0||0||0
|-
|241||{{u|Eldar.mir}}||87||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|242||{{u|Legendary777}}||87||7||1||0||0||0||0||0||0
|-
|243||{{u|ShymNis 8aNurlybanu}}||87||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|244||{{u|Wiki PSP}}||87||12||0||0||0||0||0||0||0
|-
|245||{{u|Alima}}||86||2||0||0||0||0||0||0||7
|-
|246||{{u|Аягөз Загиева}}||86||14||0||0||0||0||0||0||0
|-
|247||{{u|Abulkhair}}||85||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|248||{{u|Eszhanov}}||85||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|249||{{u|TemirlanSarsen}}||85||1||0||2||26||52||0||0||0
|-
|250||{{u|Aiba-diamantik}}||84||1||0||0||0||4||0||0||0
|-
|251||{{u|Doors}}||84||8||1||0||0||0||0||0||0
|-
|252||{{u|MuratbekErkebulan}}||84||21||0||64||83||0||11||0||0
|-
|253||{{u|Zamantay}}||84||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|254||{{u|Adaulet}}||83||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|255||{{u|Dina2013a}}||83||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|256||{{u|SemeyNIS AshimovaZhuldyz}}||83||5||0||0||0||2||0||0||0
|-
|257||{{u|Zhortabayev}}||83||3||1||0||0||9||0||0||0
|-
|258||{{u|Ақбота Архабаева}}||83||16||1||0||0||0||0||0||0
|-
|259||{{u|Aliba}}||82||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|260||{{u|Bauka}}||82||3||0||26||1||2||0||0||0
|-
|261||{{u|Madi Dos}}||82||22||0||55||29||40||6||0||3
|-
|262||{{u|Аружан Жамбулатова}}||82||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|263||{{u|Жуланова Жанель}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|264||{{u|Сейтхан Мұхамеджан}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|265||{{u|SEMANUR}}||81||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|266||{{u|Жүнісов Дархан}}||81||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|267||{{u|Сейтжагыпарова Тогжан}}||81||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|268||{{u|Әлинұр}}||81||73||0||28||22||38||17||0||2
|-
|269||{{u|Ainur}}||80||5||2||0||0||13||0||0||0
|-
|270||{{u|NErnur98}}||80||5||0||0||54||0||0||0||0
|-
|271||{{u|Aishmano}}||79||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|272||{{u|Dzhos}}||79||9||0||0||0||0||0||0||0
|-
|273||{{u|Kamilanisemey}}||79||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|274||{{u|Kiikbayeva Sholpan}}||79||18||0||0||0||0||0||0||0
|-
|275||{{u|ChinaRM}}||78||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|276||{{u|Olzhas707}}||78||4||1||0||0||0||0||0||0
|-
|277||{{u|Aru Omarali}}||77||6||0||0||0||40||0||0||0
|-
|278||{{u|Bmyrzali}}||77||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|279||{{u|НИШ Гайсина Айсары}}||77||4||1||0||0||0||0||0||0
|-
|280||{{u|Кырмызов}}||76||12||1||0||0||12||0||0||0
|-
|281||{{u|Amiyeva}}||75||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|282||{{u|Kulzhabay.nm}}||75||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|283||{{u|84.240.194.0}}||74||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|284||{{u|Kasymov}}||74||667||7||2973||521||92||0||38||4
|-
|285||{{u|RaiymbekZh}}||74||40||5||1||8||0||0||0||1
|-
|286||{{u|Ақбота}}||74||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|287||{{u|Палуан}}||74||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|288||{{u|Khan}}||73||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|289||{{u|Sibom}}||73||496||89||79||176||3||1||0||3
|-
|290||{{u|Toganbay Nurtau}}||73||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|291||{{u|Xialuahan}}||73||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|292||{{u|Шапырашты}}||73||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|293||{{u|Superkukuruza}}||72||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|294||{{u|Zhaukhazyn01}}||72||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|295||{{u|Birzhan Bauyrzhan}}||70||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|296||{{u|Жунисова Балжан}}||70||9||1||0||0||0||0||0||0
|-
|297||{{u|Ықласова Аружан}}||70||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|298||{{u|А.С.Кизиров}}||68||28||0||0||1||1||9||0||0
|-
|299||{{u|Дәулеткерей}}||68||2||0||0||0||39||0||0||0
|-
|300||{{u|Kmoksy}}||67||152||3||0||187||0||0||0||0
|-
|301||{{u|Zhanna}}||67||11||1||0||0||0||0||0||0
|-
|302||{{u|Yustinka}}||66||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|303||{{u|Абат Диана}}||66||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|304||{{u|Абдрахманов Димаш}}||66||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|305||{{u|A1k0wa}}||65||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|306||{{u|Aset Bukerov}}||65||9||2||0||0||0||0||0||0
|-
|307||{{u|Nurbek Matzhani}}||65||287||0||11||0||35||6||0||2
|-
|308||{{u|Adik Sagatov}}||64||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|309||{{u|Madinabai}}||64||9||0||0||0||16||0||0||0
|-
|310||{{u|Ташметов шахрух}}||64||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|311||{{u|Bakytgul}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|312||{{u|BaskaIlyas}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|313||{{u|Beisen}}||63||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|314||{{u|Kz Nomad}}||63||2||0||0||0||3||0||0||0
|-
|315||{{u|Nura tk.nis}}||63||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|316||{{u|AlibekKS}}||62||209||12||7||350||3||4||0||3
|-
|317||{{u|Kuralay Akhmetova}}||61||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|318||{{u|195.189.70.90}}||59||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|319||{{u|Ayake}}||59||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|320||{{u|Tansholpan}}||59||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|321||{{u|Бекжан Аронов}}||59||18||0||0||0||7||0||0||0
|-
|322||{{u|ДаниярБөріханұлы}}||59||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|323||{{u|Мира Белль}}||59||2||0||1||4||0||0||0||2
|-
|324||{{u|Aigerimamirgali}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|325||{{u|Dastan omirbek}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|326||{{u|Magzhan}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|327||{{u|Yamanzho}}||58||3||2||0||0||0||0||0||0
|-
|328||{{u|Жани}}||58||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|329||{{u|Қабыле Қазбек}}||58||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|330||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||57||1||2||0||0||1||0||0||0
|-
|331||{{u|Indira}}||57||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|332||{{u|Soccerman}}||57||16||0||8||4||10||0||0||0
|-
|333||{{u|Zhansaya maubekova}}||57||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|334||{{u|Arruah}}||56||1||0||16||1||8||0||0||0
|-
|335||{{u|Iceooloo}}||56||3||2||0||0||0||0||0||0
|-
|336||{{u|Amir~kkwiki}}||55||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|337||{{u|Zhannur.nis}}||55||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|338||{{u|Раушана}}||55||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|339||{{u|VirusMaster}}||54||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|340||{{u|Zhumash.alibek}}||54||3||0||2||13||0||0||0||0
|-
|341||{{u|Мереке Ақбердықызы}}||54||0||0||0||0||56||0||0||0
|-
|342||{{u|Nabi.kuanysh}}||53||4||2||0||0||0||0||0||0
|-
|343||{{u|Айдынгали}}||53||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|344||{{u|Danissimo92}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|345||{{u|Даурен Шарипов}}||52||0||0||17||0||24||0||0||0
|-
|346||{{u|Досжан}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|347||{{u|Дорт-Гольц}}||51||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|348||{{u|Берик НИШ}}||50||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|349||{{u|Сағындық Нұрсұлтан}}||50||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|350||{{u|Alinur}}||49||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|351||{{u|Bekus}}||49||886||3||601||394||0||9||1||72
|-
|352||{{u|Алтай9898}}||49||12||0||0||0||0||0||0||0
|-
|353||{{u|Лейла Серикбаева}}||49||35||0||0||0||0||0||0||0
|-
|354||{{u|178.88.209.37}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|355||{{u|213.171.34.240}}||48||0||0||1||1||0||0||0||0
|-
|356||{{u|Kamila}}||48||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|357||{{u|Zhandos02}}||48||2||0||0||3||2||0||0||0
|-
|358||{{u|Zhanik ast}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|359||{{u|Рахман999}}||48||55||2||27||13||14||0||0||1
|-
|360||{{u|Alimas}}||47||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|361||{{u|No.Mad}}||47||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|362||{{u|Olzhas.Erevanov}}||47||1||0||0||1||0||0||0||0
|-
|363||{{u|84.240.207.80}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|364||{{u|92.47.219.50}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|365||{{u|Abay Izbassarov}}||46||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|366||{{u|Aigerima}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|367||{{u|Asset}}||46||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|368||{{u|Serik09}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|369||{{u|Stonesuite}}||46||21||0||17||0||5||0||0||0
|-
|370||{{u|AsmirNIS}}||45||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|371||{{u|Balaburgem}}||45||7||0||3||14||26||0||0||1
|-
|372||{{u|K sayan}}||45||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|373||{{u|Гулназлит}}||45||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|374||{{u|Ablayev92}}||44||7||5||0||0||0||0||0||0
|-
|375||{{u|Kairatulyzharas}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|376||{{u|Mila 020702}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|377||{{u|AlibiKazken}}||43||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|378||{{u|Aren b}}||42||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|379||{{u|Meryuert.tk.nis}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|380||{{u|Tarikh Dias}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|381||{{u|Елнур.001}}||42||2||0||0||0||1||0||0||0
|-
|382||{{u|Anarzhaksylykova}}||41||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|383||{{u|Dinara1711}}||41||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|384||{{u|Noyan}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|385||{{u|АйнурНИШ}}||41||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|386||{{u|Минура}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|387||{{u|Талапова Айша}}||41||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|388||{{u|137.132.3.9}}||40||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|389||{{u|Diamond~kkwiki}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|390||{{u|Mkanatbekkyzy}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|391||{{u|Mustafaalmas}}||40||65||2||41||212||0||0||0||0
|-
|392||{{u|ShymNIS 9BZhansaya}}||40||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|393||{{u|Zhumalina}}||40||13||0||0||3||48||0||0||0
|-
|394||{{u|Asan00}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|395||{{u|Dilo0003}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|396||{{u|Syrlybek}}||39||2||0||1||1||29||1||0||2
|-
|397||{{u|Zaza007zaza}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|398||{{u|89.218.52.234}}||38||4||0||0||1||0||0||0||0
|-
|399||{{u|Bakytgul Salykhova}}||38||2||0||0||0||0||4||0||0
|-
|400||{{u|Highklass}}||38||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|401||{{u|Kairzhan79}}||38||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|402||{{u|Mr.beket99}}||38||2||0||0||0||2||0||0||0
|-
|403||{{u|Арай нуруллаева}}||38||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|404||{{u|46.36.134.170}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|405||{{u|92.47.203.104}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|406||{{u|Aimanov kaisar}}||37||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|407||{{u|Aitan}}||37||2||1||0||1||1||0||0||0
|-
|408||{{u|Almagul Ibragimova}}||37||1||0||0||0||7||0||0||0
|-
|409||{{u|Daniyal.aidarov5}}||37||16||2||0||4||0||0||0||0
|-
|410||{{u|Егор Шевченко}}||37||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|411||{{u|Нуржанкызы}}||37||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|412||{{u|AbMariya1991}}||36||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|413||{{u|Mheidegger}}||36||18||0||1||0||2||0||0||0
|-
|414||{{u|178.88.215.3}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|415||{{u|Ibraeva Moldir}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|416||{{u|Sandyraq}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|417||{{u|Yessentaikyzy}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|418||{{u|Маржан АК}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|419||{{u|Нұрбай Темірлан Садықұлы}}||35||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|420||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||35||4||1||0||0||0||0||0||0
|-
|421||{{u|AblayIITU}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|422||{{u|AnelBakayeva NIS}}||34||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|423||{{u|Beibaris123}}||34||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|424||{{u|Mustafinaskar}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|425||{{u|Nuriyashkin}}||34||0||11||0||0||0||0||0||0
|-
|426||{{u|Ақыл}}||34||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|427||{{u|Лёха Вырвиглаз}}||34||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|428||{{u|92.46.211.202}}||33||6||1||3||0||0||0||0||0
|-
|429||{{u|Alima01NIS}}||33||1||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|AshinaBot}}||33||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|430||{{u|Rash91}}||33||48||0||0||0||0||0||0||0
|-
|431||{{u|Лаура Аманкулова}}||33||2||0||0||0||3||0||0||0
|-
|432||{{u|Aidanka}}||32||0||0||0||0||7||0||0||0
|-
|433||{{u|Andir}}||32||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|434||{{u|Karina Nurtazina}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|435||{{u|Аэлита Ануарқызы}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|436||{{u|Kraibekovc}}||31||11||0||1||1||18||0||0||0
|-
|437||{{u|Olzhas.Karazhanov}}||31||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|438||{{u|Ғауғауррр}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|439||{{u|Aimbetova Diana}}||30||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|440||{{u|Talghatuly}}||30||10||1||0||9||62||0||0||0
|-
|441||{{u|Zhanarb}}||30||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|442||{{u|Zhanna Mukash}}||30||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|443||{{u|Багдат Б}}||30||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|444||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||30||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|445||{{u|Nurmuhan}}||29||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|446||{{u|Olzhas7}}||29||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|447||{{u|T.karlyga}}||29||1||3||0||0||0||0||0||0
|-
|448||{{u|Аслан Жукенов}}||29||5||1||0||12||0||0||0||0
|-
|449||{{u|88.204.196.37}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|450||{{u|95.58.148.237}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|451||{{u|Abylaikhan NIS}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|452||{{u|Aigerim ayanovna}}||28||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|453||{{u|Bumin Kagan}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|454||{{u|Dimash Kenesbek}}||28||21||0||0||0||0||0||0||0
|-
|455||{{u|Jannur66}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|456||{{u|Света052}}||28||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|457||{{u|217.196.25.26}}||27||4||2||0||0||0||0||0||0
|-
|458||{{u|AdiyevaSaltanat}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|459||{{u|Keutaeva Aigerim}}||27||0||0||0||0||4||0||0||0
|-
|460||{{u|Lyazzat Kulmukanova}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|461||{{u|Бекзат Маратұлы}}||27||1||0||0||0||2||0||0||0
|-
|462||{{u|Болат Алтынай}}||27||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|463||{{u|Тойшыбек}}||27||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|464||{{u|Шокай}}||27||2||1||0||0||1||0||0||0
|-
|465||{{u|Mirasamirkhanov}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|466||{{u|Rasulbek Adil}}||26||4||0||121||5||0||1||0||0
|-
|467||{{u|Shaikhislamova z}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|468||{{u|TINKO}}||26||2||0||12||0||0||0||0||0
|-
|469||{{u|Tursynbek Balausa}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|470||{{u|Unc0}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|471||{{u|Utebayeva}}||26||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|472||{{u|Мекен ЖанеркеХБШ}}||26||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|473||{{u|Оразәлі Диас}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|474||{{u|2.133.110.195}}||25||9||0||2||1||0||0||0||0
|-
|475||{{u|Asalimba}}||25||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|476||{{u|D.dilnaz02}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|477||{{u|Erg nis}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|478||{{u|Qanattan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|479||{{u|Saken kun}}||25||25||0||0||0||0||0||0||0
|-
|480||{{u|Talgin}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|481||{{u|Talipzhan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|482||{{u|Айвентадор}}||25||17||0||3||0||0||0||0||1
|-
|483||{{u|Мирамқызы Зарина}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|484||{{u|Әбілмажинов Ерасыл}}||25||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|485||{{u|Arystan~kkwiki}}||24||0||3||5||0||0||2||0||0
|-
|486||{{u|Loleeonepie.nis}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|487||{{u|Shymnis7bzhanar}}||24||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|488||{{u|Истеный казах}}||24||5||1||10||1||5||0||0||0
|-
|489||{{u|Нұртаева Қымбат Серікқызы}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|490||{{u|95.56.75.233}}||23||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|491||{{u|Aiymka}}||23||0||0||23||1||0||0||0||0
|-
|492||{{u|Eldar zh96}}||23||12||3||39||1||6||29||0||1
|-
|493||{{u|Erasylkz}}||23||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|494||{{u|MarzhanMay}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|495||{{u|Ni nelli}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|496||{{u|Serik11024}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|497||{{u|Zhanbo}}||23||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|498||{{u|137.132.250.13}}||22||12||0||0||1||0||0||0||0
|-
|499||{{u|84.240.196.128}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|500||{{u|As-Saghdi}}||22||5||0||2||0||0||0||0||0
|-
|501||{{u|Bakyt.tass}}||22||7||1||0||0||0||0||0||0
|-
|502||{{u|Elena Muratbayeva}}||22||0||0||20||0||0||0||0||0
|-
|503||{{u|LArhunl}}||22||12||0||0||0||1||0||0||0
|-
|504||{{u|Murat12049}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|505||{{u|NIS AdletAskerov}}||22||0||0||0||0||10||0||0||0
|-
|506||{{u|Ongalgan}}||22||5||0||0||1||1||0||0||0
|-
|507||{{u|Turdibayeva Kazyna}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|508||{{u|Unknown Alash}}||22||28||0||0||0||0||0||0||0
|-
|509||{{u|С.Жания}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|510||{{u|Тілеш Шолпан}}||22||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|511||{{u|707ztn}}||21||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|512||{{u|Aleka BM}}||21||0||0||21||0||0||0||0||0
|-
|513||{{u|Nazhmedenova Lunara}}||21||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|514||{{u|Ниялова Гүлфайруз}}||21||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|515||{{u|AlibekovaD}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|516||{{u|Almas Sadyquly}}||20||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|517||{{u|Dana1992}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|518||{{u|Didar.Bayan21NS}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|519||{{u|Galym kosman}}||20||0||0||21||0||0||0||0||0
|-
|520||{{u|Mustazhap}}||20||2||0||3||0||0||0||0||0
|-
|521||{{u|Ramaduke}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|522||{{u|ShymNIS 7AAisha06}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|523||{{u|Zhansaya Bekpeissova}}||20||0||0||19||0||0||0||0||0
|-
|524||{{u|Zhansulu}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|525||{{u|Бейсекова Ботагөз}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|526||{{u|95.56.28.53}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|527||{{u|Attila~kkwiki}}||19||1||0||0||9||10||0||0||0
|-
|528||{{u|Carlos186}}||19||2||0||0||3||0||0||0||0
|-
|529||{{u|Darhan2012}}||19||13||0||4||0||0||0||0||0
|-
|530||{{u|J dias}}||19||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|531||{{u|Айғаным Аманжолқызы}}||19||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|532||{{u|Бекханби Асанұлы}}||19||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|533||{{u|Әлнұр Қарабаев}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|534||{{u|84.240.202.214}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|535||{{u|AliyaTulepova}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|536||{{u|Bolat Temirov}}||18||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|537||{{u|Dinash}}||18||0||0||19||0||0||0||0||0
|-
|538||{{u|Dosmedetova Sharizat}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|539||{{u|ErnatPointmakker}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|540||{{u|KaldarovNurymzhan}}||18||0||0||2||7||1||0||0||0
|-
|541||{{u|Khamalitoo}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|542||{{u|MaksutZhansaya1}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|543||{{u|Martorellpedro}}||18||0||0||10||5||6||0||14||0
|-
|544||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||18||8||0||0||0||25||0||0||0
|-
|545||{{u|Qulqai}}||18||1||1||5||2||0||0||0||0
|-
|546||{{u|Salta.zakir}}||18||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|547||{{u|Suleimen Koishybai}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|548||{{u|Бекемгүл}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|549||{{u|ГульназК}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|550||{{u|Маконяаа}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|551||{{u|Назым Хасенова}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|552||{{u|Шахадад}}||18||1||0||18||0||0||0||0||0
|-
|553||{{u|Әбдіжәміл Алтынай}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|554||{{u|Әшім Қазына}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|555||{{u|178.88.221.240}}||17||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|556||{{u|Adaykz}}||17||0||0||1||16||3||0||0||0
|-
|557||{{u|Nazerke Turym}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|558||{{u|Shymnis 7bmalika}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|559||{{u|Tulegenova1127}}||17||0||0||0||0||0||2||0||0
|-
|560||{{u|Tuttiorchestra687}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|561||{{u|Диас Тлекбай}}||17||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|562||{{u|Жанна Ж}}||17||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|563||{{u|134.32.43.98}}||16||9||0||0||2||0||0||0||0
|-
|564||{{u|46.4.124.141}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|565||{{u|A shyryn}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|566||{{u|Abukhan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|567||{{u|Akylbekov alen}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|568||{{u|Aruzhank NIS}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|569||{{u|Aubakirova Aisana}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|570||{{u|Hbsh nis Nurzhakyp 7a}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|571||{{u|Jarnamaqaz}}||16||10||0||29||0||11||0||0||0
|-
|572||{{u|Mandarinka^^}}||16||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|573||{{u|Medet}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|574||{{u|ShymNIS 7cErkebulan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|575||{{u|Ziadinkyzy G}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|576||{{u|Аружан200}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|577||{{u|Енсебаева Мадина}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|578||{{u|Ербол Сармурзин}}||16||5||0||0||1||0||0||0||0
|-
|579||{{u|2.132.35.66}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|580||{{u|92.46.208.105}}||15||0||0||3||0||0||0||0||0
|-
|581||{{u|95.56.126.211}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|582||{{u|Aktoty25}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|583||{{u|Daniyar1}}||15||1||0||16||0||0||0||0||0
|-
|584||{{u|Darigabolatbayeva}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|585||{{u|Esen48}}||15||1||5||0||0||24||0||0||0
|-
|586||{{u|Kalimova}}||15||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|587||{{u|Rauank}}||15||4||0||11||3||2||3||0||1
|-
|588||{{u|Smailhan Altinbek}}||15||0||0||16||0||0||0||0||0
|-
|589||{{u|Бейсенова}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|590||{{u|Жаннұр Қанат}}||15||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|591||{{u|Лаура НИШ}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|592||{{u|Сейтхалиев Акжол}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|593||{{u|2.135.222.162}}||14||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|594||{{u|Galymmurat}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|595||{{u|Ice201~kkwiki}}||14||0||0||24||1||3||0||0||0
|-
|596||{{u|Kenesbai Ainur}}||14||0||0||13||0||0||0||0||0
|-
|597||{{u|Kittenfreezer}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|598||{{u|Nazerke fcr}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|599||{{u|Nnk2000}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|600||{{u|Vladimir tutykin}}||14||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|601||{{u|Zatillan}}||14||7||0||1||0||3||0||0||0
|-
|602||{{u|Аяжан Сарсенбаева}}||14||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|603||{{u|Дамира Амиржановна}}||14||0||0||0||0||44||0||0||0
|-
|604||{{u|Жанна 555}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|605||{{u|Қалдар Салта}}||14||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|606||{{u|2.132.1.181}}||13||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|607||{{u|Aselhan}}||13||1||0||7||9||0||0||0||0
|-
|608||{{u|Asset Qazaq}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|609||{{u|Khamitova nj NIS}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|610||{{u|Kwatt}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|611||{{u|NIS Semey Kabdygalieva Aizhan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|612||{{u|Sarahswan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|613||{{u|Shaubaeva Akmaral}}||13||0||0||13||0||0||0||0||0
|-
|614||{{u|Yulia}}||13||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|615||{{u|Абдижамил Алтынай}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|616||{{u|Гүлбақ Мұсақызы}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|617||{{u|Касымов Н.}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|618||{{u|Кинаятова Мадина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|619||{{u|Көбегенов Ғабит}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|620||{{u|Маржан торехановна}}||13||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|621||{{u|Әділханова Альбина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|622||{{u|88.204.169.42}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|623||{{u|89.218.169.202}}||12||3||0||9||0||0||0||0||0
|-
|624||{{u|95.56.129.132}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|625||{{u|Aiym 02}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|626||{{u|Alan Sem}}||12||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|627||{{u|Bk-KLaS}}||12||2||0||2||4||5||2||0||0
|-
|628||{{u|Erbol4ik}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|629||{{u|GALAXYFUN.NIS}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|630||{{u|ShymNIS 9BLaura}}||12||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|631||{{u|Tamerlansagitov}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|632||{{u|TrueNomadEditor}}||12||0||0||0||3||0||0||0||0
|-
|633||{{u|Нургиса Пшенбаев}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|634||{{u|Рахматулла Нұрқанат}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|635||{{u|Рысбаева Гульнара}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|636||{{u|СанияНИШ}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|637||{{u|Толғанай Жағыпар}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|638||{{u|178.88.218.41}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|639||{{u|Abatova saltanat}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|640||{{u|Aydos Zhengissov}}||11||2||0||26||1||3||0||0||0
|-
|641||{{u|Bauyr03}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|642||{{u|FrederickEvans}}||11||2||0||0||31||0||0||0||0
|-
|643||{{u|Mr. Karsybekov}}||11||3||0||14||1||0||12||0||1
|-
|644||{{u|Балықшы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|645||{{u|Бекасыл Бейбітұлы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|646||{{u|Нұрбек Қасқырбаев}}||11||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|647||{{u|Саламат Алшын}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|648||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||11||13||5||0||37||0||0||0||0
|-
|649||{{u|Өстемірова Ұлдана}}||11||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|650||{{u|178.88.217.199}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|651||{{u|2.132.100.62}}||10||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|652||{{u|22timur99}}||10||0||0||0||0||3||0||0||0
|-
|653||{{u|92.46.75.247}}||10||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|654||{{u|93.185.69.179}}||10||1||0||1||0||0||0||0||0
|-
|655||{{u|95.56.36.133}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|656||{{u|Ainur.winner}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|657||{{u|Akbota NIS}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|658||{{u|Ali.kz}}||10||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|659||{{u|Daur s}}||10||5||0||0||0||1||0||0||0
|-
|660||{{u|Hevadee}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|661||{{u|Mahonty13}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|662||{{u|NIS Moldir Beken}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|663||{{u|Sultanuly}}||10||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|664||{{u|Zhumabek}}||10||0||0||1||3||0||0||0||0
|-
|665||{{u|Айжан Мықтыбаева}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|666||{{u|Аршалы}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|667||{{u|Бауыржанұлы А.А}}||10||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|668||{{u|Ерасыл Жаныбеков}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|669||{{u|Канат Алимбаев}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|670||{{u|178.90.118.233}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|671||{{u|92.46.212.254}}||9||1||0||6||0||0||0||0||0
|-
|672||{{u|95.56.31.239}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|673||{{u|95.56.40.164}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|674||{{u|Aidana Aibulatova}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|675||{{u|Aisana Aubakirova}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|676||{{u|Aishabibi2000}}||9||0||0||0||0||8||0||0||0
|-
|677||{{u|Akmaral.Erkul}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|678||{{u|Aldogarov}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|679||{{u|Almas Sadıqūlı Arın}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|680||{{u|Almust}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|681||{{u|Amanamanainur}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|682||{{u|Arman Tursynbek}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|683||{{u|Erlan Ashirbayev}}||9||3||0||0||0||4||0||0||0
|-
|684||{{u|Esagasy}}||9||4||1||0||1||0||0||0||0
|-
|685||{{u|Happy little pill}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|686||{{u|Jhendin}}||9||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|687||{{u|Kazprose}}||9||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|688||{{u|Khamzin Nurzhan}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|689||{{u|Mrx.nis}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|690||{{u|NISAida}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|691||{{u|ShymNIS 7AMoldir}}||9||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|692||{{u|Zhatybaeyva}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|693||{{u|ZhHamit nis.tk}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|694||{{u|Айгерима Уалибек}}||9||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|695||{{u|Бедел}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|696||{{u|Мақпал гидролог}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|697||{{u|Сламқұл Данияр}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|698||{{u|Хайролла Нарқыз}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|699||{{u|03ainura}}||8||16||0||0||0||0||0||0||0
|-
|700||{{u|178.88.24.182}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|701||{{u|178.88.60.249}}||8||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|702||{{u|212.154.231.78}}||8||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|703||{{u|84.240.203.30}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|704||{{u|92.46.8.97}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|705||{{u|92.46.81.119}}||8||2||0||2||9||0||0||0||0
|-
|706||{{u|95.56.186.238}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|707||{{u|Aizhan Mussina}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|708||{{u|Aleka1901}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|709||{{u|Alpamys1997}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|710||{{u|Aruzhan Bazhirova}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|711||{{u|AssanovaDana}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|712||{{u|BotaRaiym}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|713||{{u|Dambler}}||8||50||0||1||10||3||0||0||1
|-
|714||{{u|Dianka Kamil}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|715||{{u|Don Raul}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|716||{{u|Gaukhar1980}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|717||{{u|Incli}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|718||{{u|Kuralai Duisenova}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|719||{{u|Mattennut}}||8||5||0||0||0||3||0||0||0
|-
|720||{{u|Muslim Qazaq}}||8||29||0||0||0||0||0||0||0
|-
|721||{{u|S.abenova.00}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|722||{{u|Sekebai}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|723||{{u|Shymnis7bzhanaris}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|724||{{u|Tomiris2001}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|725||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||8||0||1||1||0||0||0||0||0
|-
|726||{{u|Zhumabay.Kerey}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|727||{{u|Айдын Ерекин}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|728||{{u|Алия Тілеуберді}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|729||{{u|Ерзатова Мөлдір}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|730||{{u|Ермон}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|731||{{u|Куралай нурланова}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|732||{{u|Михайлов Игорь}}||8||0||0||0||0||11||0||0||0
|-
|733||{{u|Нұрымжан Аяпберген}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|734||{{u|Нұрғиса Ажиров}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|735||{{u|Раматуллаев Олжас}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|736||{{u|Серикбай Аружан}}||8||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|737||{{u|Толеубекова Адэль}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|738||{{u|178.88.9.198}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|739||{{u|178.89.28.164}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|740||{{u|178.91.229.243}}||7||0||0||1||1||0||0||0||0
|-
|741||{{u|2.133.100.69}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|742||{{u|202.65.245.7}}||7||8||0||0||2||0||0||0||0
|-
|743||{{u|212.19.159.34}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|744||{{u|61.248.143.2}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|745||{{u|62.84.60.8}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|746||{{u|92.47.205.125}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|747||{{u|92.47.239.3}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|748||{{u|95.59.114.141}}||7||1||0||4||2||0||0||0||0
|-
|749||{{u|Aidana Bimyqova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|750||{{u|Aidos Adetbekov 777}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|751||{{u|Aizatonga}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|752||{{u|Akademix~kkwiki}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|753||{{u|Albergenius}}||7||14||1||6||2||1||0||0||0
|-
|754||{{u|AmanbekAyauly}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|755||{{u|Arailym.Turganbayevna}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|756||{{u|Aseke16}}||7||1||0||0||2||0||0||0||0
|-
|757||{{u|Askar Alash}}||7||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|758||{{u|Auyelbekov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|759||{{u|AzharbaevaAida}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|760||{{u|Bakytnur}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|761||{{u|Barcatore92}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|762||{{u|Bauyrzhan123}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|763||{{u|Bekeshov Dias}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|764||{{u|BlizxQ}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|765||{{u|Ibrahim Kabdeshov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|766||{{u|JaSik}}||7||1||0||1||0||0||0||0||0
|-
|767||{{u|Jimmy&amp;Friends 2}}||7||2||0||0||3||4||0||2||0
|-
|768||{{u|KAigerim}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|769||{{u|Kazman322}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|770||{{u|KUckhocjothkei3}}||7||7||0||2||0||0||0||0||0
|-
|771||{{u|Mladshiy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|772||{{u|Nazerke1540}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|773||{{u|NurayPerneshbai21nis}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|774||{{u|RaihanZakarina}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|775||{{u|Samatuly Serikbolsyn}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|776||{{u|Siqyrcy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|777||{{u|Wixty}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|778||{{u|Yelubay Aidana}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|779||{{u|Yesnazarova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|780||{{u|Айжана Куанышова}}||7||0||0||0||0||3||0||0||0
|-
|781||{{u|Айнұр Ракишева}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|782||{{u|Алима Сакенқызы}}||7||6||1||0||1||0||0||0||0
|-
|783||{{u|Бекнар Пармен}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|784||{{u|Диана НИШ}}||7||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|785||{{u|Еркінов Сүлеймен}}||7||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|786||{{u|Ермек Нәзерке Еркінқызы}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|787||{{u|Каипов Бекжан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|788||{{u|Кенжехан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|789||{{u|Шаимова Жазира}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|790||{{u|Әсем Құдайбергенова}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|791||{{u|Әсем0000}}||7||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|792||{{u|178.88.17.168}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|793||{{u|178.88.223.244}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|794||{{u|178.88.239.27}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|795||{{u|178.90.66.104}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|796||{{u|178.90.85.177}}||6||9||0||0||0||0||0||0||0
|-
|797||{{u|2.133.0.217}}||6||2||0||1||2||0||0||0||0
|-
|798||{{u|2.133.74.107}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|799||{{u|212.154.155.115}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|800||{{u|84.240.199.144}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|801||{{u|89.218.160.121}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|802||{{u|92.46.182.141}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|803||{{u|92.47.202.216}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|804||{{u|92.47.239.30}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|805||{{u|92.47.251.38}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|806||{{u|92.47.84.44}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|807||{{u|95.56.109.37}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|808||{{u|95.56.145.1}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|809||{{u|95.59.110.140}}||6||3||0||1||4||0||0||0||0
|-
|810||{{u|ABYLAI NIS}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|811||{{u|Aglamkhanm29}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|812||{{u|AigerimNIS02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|813||{{u|Aitzhan Yerkenaz}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|814||{{u|Aizhan Sagu}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|815||{{u|Amina Toganbaeva}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|816||{{u|Arystanbek jr.}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|817||{{u|Asarseng}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|818||{{u|Ayakzm}}||6||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|819||{{u|Ayandaribayev}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|820||{{u|Bahtiar-erseit}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|821||{{u|Baknur\amangeldi}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|822||{{u|Balhanum}}||6||1||0||0||0||8||0||0||0
|-
|823||{{u|Balkar Uzeyir}}||6||0||0||0||7||0||0||0||0
|-
|824||{{u|Barcelona 777}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|825||{{u|Bekarys-02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|826||{{u|Bula 055}}||6||32||1||0||0||0||0||0||0
|-
|827||{{u|Cekli829}}||6||6||0||3||12||0||0||0||0
|-
|828||{{u|Chameleon shym}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|829||{{u|Choli}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|830||{{u|DastanNIS}}||6||0||0||0||0||6||0||0||0
|-
|831||{{u|Daulet Xo}}||6||7||0||0||1||2||0||0||0
|-
|832||{{u|Gugigug}}||6||6||0||0||0||1||0||0||0
|-
|833||{{u|Gulzada}}||6||1||0||0||0||4||0||0||0
|-
|834||{{u|Hbsh Aiazhan 7b}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|835||{{u|Indira Alibekovna}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|836||{{u|Kamsster}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|837||{{u|Karigul B}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|838||{{u|Kristianmusic}}||6||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|839||{{u|Kulyash1998}}||6||12||0||0||0||0||0||0||0
|-
|840||{{u|Magnifon}}||6||0||0||0||0||0||0||0||1
|-
|841||{{u|NIS Assanova}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|842||{{u|NIS Semey Nuray}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|843||{{u|NurpeiisYelnury}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|844||{{u|Oinar assem}}||6||0||0||0||0||7||0||0||0
|-
|845||{{u|Rustembekkyzy.kuralay}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|846||{{u|Saen}}||6||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|847||{{u|Salimbayeva Nailya}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|848||{{u|Shen Vyacheslav}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|849||{{u|Tangense}}||6||5||0||4||15||13||0||0||0
|-
|850||{{u|Toktart}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|851||{{u|Torekhan Rysgul}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|852||{{u|U.maratkyzy}}||6||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|853||{{u|Usenov Aibar}}||6||2||0||0||0||13||0||0||0
|-
|854||{{u|Zhanaiym1998}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|855||{{u|Zhandos M}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|856||{{u|Zhany}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|857||{{u|Аблайхан (ХБН)}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|858||{{u|Аида Куралбай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|859||{{u|Алима Кудайберген}}||6||0||0||0||0||2||0||0||0
|-
|860||{{u|Алтай2014}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|861||{{u|Алуа Бейімбет}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|862||{{u|Амина Жанаковна}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|863||{{u|Булегенова Балнур}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|864||{{u|Дастан Қабай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|865||{{u|Еркежан Сейтқазы}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|866||{{u|Есіркеп Диана}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|867||{{u|Жасмина Миркаримова}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|868||{{u|Жәнібек хан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|869||{{u|Мади Мусабеков}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|870||{{u|МұхтарҚаз}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|871||{{u|Назгүл Қуантқан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|872||{{u|Нұрбақыт}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|873||{{u|Ордабековна}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|874||{{u|Рахметоллаева Мейрамгүл}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|875||{{u|Санжар Толепберген}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|876||{{u|Саурбаева Салтанат}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|877||{{u|Тұрғанов}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|878||{{u|Қызылқайың}}||6||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|879||{{u|178.91.161.109}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|880||{{u|2.132.12.65}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|881||{{u|2.132.21.2}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|882||{{u|2.72.108.24}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|883||{{u|213.157.58.38}}||5||0||0||0||2||0||0||0||0
|-
|884||{{u|82.211.136.20}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|885||{{u|91.203.196.168}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|886||{{u|92.46.30.96}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|887||{{u|92.46.72.252}}||5||2||0||0||4||0||0||0||0
|-
|888||{{u|95.56.117.210}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|889||{{u|95.56.170.90}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|890||{{u|95.56.182.122}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|891||{{u|95.56.183.215}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|892||{{u|95.56.49.30}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|893||{{u|95.59.214.45}}||5||1||0||2||3||0||0||0||0
|-
|894||{{u|95.59.224.232}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|895||{{u|Adelya2808}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|896||{{u|Agent Bakdeki}}||5||0||0||6||0||0||0||0||0
|-
|897||{{u|AidanaK27}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|898||{{u|Aidarzver}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|899||{{u|Amantay aruzhan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|900||{{u|Amir.Temur}}||5||4||0||1||6||1||0||0||0
|-
|901||{{u|Aruzhan Sarsenbek}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|902||{{u|Asan Bekkaliev}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|903||{{u|AyaulymNISD}}||5||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|904||{{u|Azamat1705}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|905||{{u|AzamatEsenov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|906||{{u|Azaonelife}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|907||{{u|Batyrkhan.x}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|908||{{u|Baurdotnet}}||5||0||1||0||0||6||0||0||0
|-
|909||{{u|Bekarys wk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|910||{{u|Dakes123}}||5||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|911||{{u|Dakusyan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|912||{{u|Dana NIS tk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|913||{{u|Deisingoi}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|914||{{u|Heyleyla}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|915||{{u|Kasiet.temirzakhkyzy}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|916||{{u|KillGane}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|917||{{u|Luigi Salvatore Vadacchino}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|918||{{u|Makenzis}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|919||{{u|Maksatanarkulov}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|920||{{u|Marjan Kalkabaeva}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|921||{{u|Mekenbayeva Madina}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|922||{{u|Murat Karibay}}||5||4||0||22||0||0||0||9||0
|-
|923||{{u|Neformal66}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|924||{{u|Nurliaim}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|925||{{u|Omysheva.M}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|926||{{u|Oscuro}}||5||4||0||0||0||0||1||0||0
|-
|927||{{u|Py4ka}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|928||{{u|Qazaquly}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|929||{{u|Rustem987}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|930||{{u|Shugilaakhmetova}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|931||{{u|ShymNIS 7AGulnaz}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|932||{{u|Silent hill Hunter}}||5||5||0||0||3||2||0||0||0
|-
|933||{{u|Solaris91}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|934||{{u|Talgat.tursynbekov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|935||{{u|Wikinurs}}||5||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|936||{{u|Yeldos Aben}}||5||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|937||{{u|Zhannur16.NIS}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|938||{{u|Адиль Дуйсенбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|939||{{u|Айдосым}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|940||{{u|Айжан Нурмагамбетова}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|941||{{u|Акмарал Т}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|942||{{u|АлинА Сабитовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|943||{{u|Арай Алимкул}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|944||{{u|Билолбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|945||{{u|Джантасова Малика}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|946||{{u|Жолдыбаев кайсар}}||5||0||0||0||0||18||0||0||0
|-
|947||{{u|Калкабаева Маржан Маратовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|948||{{u|Кеңесбек Гүлмарал}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|949||{{u|Момын Мерей}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|950||{{u|Нартай Сымбат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|951||{{u|Роман Дмитриевич}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|952||{{u|Салават Нұрлан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|953||{{u|Тогжанааааа}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|954||{{u|Тілдер әлемі}}||5||0||0||1||14||0||0||0||0
|-
|955||{{u|Улдана НИШ}}||5||2||0||0||0||1||0||0||0
|-
|956||{{u|Қоңырат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|957||{{u|178.88.1.111}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|958||{{u|178.88.28.12}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|959||{{u|178.88.94.115}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|960||{{u|178.90.69.153}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|961||{{u|2.132.15.195}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|962||{{u|31.169.6.194}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|963||{{u|46.227.191.174}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|964||{{u|84.240.202.188}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|965||{{u|88.204.208.130}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|966||{{u|89.106.233.215}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|967||{{u|8B HBALM}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|968||{{u|92.46.10.75}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|969||{{u|92.46.16.133}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|970||{{u|92.46.212.239}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|971||{{u|92.47.2.66}}||4||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|972||{{u|92.47.225.240}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|973||{{u|92.47.242.196}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|974||{{u|92.47.94.4}}||4||16||0||0||0||0||0||0||0
|-
|975||{{u|95.56.55.52}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|976||{{u|95.56.68.181}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|977||{{u|95.57.236.152}}||4||0||0||0||3||0||0||0||0
|-
|978||{{u|95.57.244.128}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|979||{{u|95.58.123.99}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|980||{{u|95.58.145.243}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|981||{{u|95.58.228.248}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|982||{{u|95.59.133.253}}||4||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|983||{{u|95.59.138.218}}||4||1||0||2||3||0||0||0||0
|-
|984||{{u|95.59.144.138}}||4||5||0||1||0||0||0||0||0
|-
|985||{{u|95.59.212.190}}||4||7||0||2||2||0||0||0||0
|-
|986||{{u|Akerke NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|987||{{u|Akzere}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|988||{{u|Ali Tuiebay}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|989||{{u|Almas~kkwiki}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|990||{{u|Altynay Muftalova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|991||{{u|AmangeldiA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|992||{{u|Amir NIS}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|993||{{u|Ansagan Arman}}||4||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|994||{{u|Aorynbekova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|995||{{u|Aq.Sholpan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|996||{{u|Aray yermekkyzy}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|997||{{u|Arman91}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|998||{{u|Asaubota}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|999||{{u|Ayazhana NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1000||{{u|Baimaganbetova Aidana}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1001||{{u|Bakhytzhan Daniyarbek}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1002||{{u|Bauyrzhanova Aigerim}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1003||{{u|Begalykyzy Dilyara}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1004||{{u|Buntarion}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1005||{{u|Darios}}||4||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1006||{{u|Dilnaz NIS TK}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1007||{{u|Eclipse077}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1008||{{u|GainiErb}}||4||0||0||0||0||5||0||0||0
|-
|1009||{{u|Galym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1010||{{u|HBSH NIS 7C ALIYA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1011||{{u|Ilamxan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1012||{{u|Janel99}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1013||{{u|K.Zhuldyz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1014||{{u|KengessovaB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1015||{{u|Kenzhegaly g0108}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1016||{{u|Kotyatzhan}}||4||6||0||0||1||0||1||0||0
|-
|1017||{{u|Madizhol}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1018||{{u|Makoss11}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1019||{{u|Manas Bimagambetov}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1020||{{u|Matvey02}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1021||{{u|MonaLiz}}||4||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|1022||{{u|Mukashmk}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1023||{{u|Narsha}}||4||1||0||0||1||2||0||0||0
|-
|1024||{{u|NISA IB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1025||{{u|Nurali}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1026||{{u|Nurlyaid}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1027||{{u|Nursulu 777}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1028||{{u|QarapayimQazaq}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1029||{{u|Ramazan Magzum}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1030||{{u|Refkaz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1031||{{u|Sair kun}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1032||{{u|Saken KA}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1033||{{u|Sanzhar Kenzhekhan}}||4||2||0||23||0||0||0||0||0
|-
|1034||{{u|Semsk-Karaga}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1035||{{u|ShymNIS 7AArailym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1036||{{u|ShymNIS 9bBekzhan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1037||{{u|Shymnis7bmeruert}}||4||1||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1038||{{u|Spaceman2823}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1039||{{u|SSE wmc}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1040||{{u|Taketolymbek}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1041||{{u|Talimbek}}||4||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1042||{{u|Timur-B}}||4||8||1||0||0||0||0||0||0
|-
|1043||{{u|Wikuiser}}||4||11||2||47||29||0||0||23||0
|-
|1044||{{u|Yelubai Aidana}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1045||{{u|Yermeke}}||4||2||0||0||0||1||0||0||0
|-
|1046||{{u|Zhibek2003}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1047||{{u|Zhibekk2096}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1048||{{u|Адия Қуаныш қызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1049||{{u|Айжан Жарылқасынқызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1050||{{u|Али-Асан}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1051||{{u|Амангелді Нұрбол}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1052||{{u|Амирова Нұрлы}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1053||{{u|Арапбаева Дарига}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1054||{{u|Аркен Махмут}}||4||0||2||0||0||1||0||0||0
|-
|1055||{{u|Аружан Абуталипова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1056||{{u|Асель19}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1057||{{u|Аябек-123}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1058||{{u|Гулжайна Усен}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1059||{{u|Даулет1278}}||4||1||0||0||0||0||3||0||0
|-
|1060||{{u|Диас Шымбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1061||{{u|Дилдорбек}}||4||1||0||0||12||0||0||0||0
|-
|1062||{{u|Дильруба Муратова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1063||{{u|Досжан Серикбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1064||{{u|Досжан301}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1065||{{u|Зейнеп Молдаш}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1066||{{u|Зәкір Балнұр}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1067||{{u|Ибраим Салтанат}}||4||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1068||{{u|Каражан Нурдана}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1069||{{u|Көперхан Анаргүл}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1070||{{u|Мауленова Айнур}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1071||{{u|Мұханов}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1072||{{u|Нургиса Райымбеков}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1073||{{u|Нұржан Хамзин}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1074||{{u|Перизат Шерахмет}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1075||{{u|Серікбай Мынбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1076||{{u|Таласбай Кымбат}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1077||{{u|Тілеуберді Ғани}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1078||{{u|Төребек Абдуррахман}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1079||{{u|Хулкар Абдимоминова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1080||{{u|Шамшутдин Лаура}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1081||{{u|Қазман Ратбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1082||{{u|Қуандыққызы Аружан1405}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1083||{{u|134.32.43.78}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1084||{{u|178.90.29.87}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1085||{{u|178.90.66.61}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1086||{{u|178.90.73.13}}||3||3||0||1||4||0||0||0||0
|-
|1087||{{u|178.91.227.49}}||3||0||0||4||0||0||0||0||0
|-
|1088||{{u|178.91.229.119}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1089||{{u|178.91.244.203}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1090||{{u|178.91.250.153}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1091||{{u|19642206g}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1092||{{u|2.132.32.194}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1093||{{u|2.132.4.78}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1094||{{u|2.133.121.51}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1095||{{u|2.72.143.133}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1096||{{u|213.171.34.250}}||3||0||0||5||1||0||0||0||0
|-
|1097||{{u|213.171.34.252}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1098||{{u|217.76.69.70}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1099||{{u|37.150.229.252}}||3||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1100||{{u|37.150.229.75}}||3||2||0||1||3||0||0||0||0
|-
|1101||{{u|7enis24}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1102||{{u|82.200.153.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1103||{{u|82.200.168.35}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1104||{{u|82.200.179.132}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1105||{{u|89.218.196.114}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1106||{{u|91.185.19.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1107||{{u|92.46.0.178}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1108||{{u|92.46.17.58}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1109||{{u|92.46.3.65}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1110||{{u|92.46.5.245}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1111||{{u|92.47.229.55}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1112||{{u|92.47.233.210}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1113||{{u|92.47.254.158}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1114||{{u|95.56.10.142}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1115||{{u|95.56.111.69}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1116||{{u|95.56.26.151}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1117||{{u|95.56.26.59}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1118||{{u|95.56.56.83}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1119||{{u|95.57.238.177}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1120||{{u|95.57.242.95}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1121||{{u|95.58.136.161}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1122||{{u|95.58.87.104}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1123||{{u|95.59.106.174}}||3||0||0||3||3||0||0||0||0
|-
|1124||{{u|95.59.108.55}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1125||{{u|95.59.111.105}}||3||3||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1126||{{u|95.59.112.107}}||3||3||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1127||{{u|95.59.121.12}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1128||{{u|Adil.muratov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1129||{{u|Ahan Zere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1130||{{u|Aidyn93}}||3||0||0||0||0||4||0||0||0
|-
|1131||{{u|Aizere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1132||{{u|Aizhan Isk}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1133||{{u|Aizheke Nurmagambetova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1134||{{u|Akbarskiy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1135||{{u|Akhmetov Timur}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1136||{{u|Akmaral Adilzhanova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1137||{{u|Aknar01132005}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1138||{{u|Aktau7292}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1139||{{u|Alanbaltabay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1140||{{u|AlexKoval}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1141||{{u|ALIHAN0709}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1142||{{u|Alila Miramova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1143||{{u|Alina2111}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1144||{{u|Altair~kkwiki}}||3||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|1145||{{u|Alua Zholgazy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1146||{{u|Andy11314}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1147||{{u|Araika01}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1148||{{u|ArailymAkylbekovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1149||{{u|Ardak anvar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1150||{{u|Ardak Tokzhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1151||{{u|Argynov Dinmukhammed}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1152||{{u|ArhunKZ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1153||{{u|Arkhat.ast}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1154||{{u|Armakyzy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1155||{{u|Aruzhan M}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1156||{{u|Aruzhanml}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1157||{{u|Aselya777}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1158||{{u|Aset.kb}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1159||{{u|Assylaseka}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1160||{{u|Ayazhan10}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1161||{{u|AZia7b}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1162||{{u|Azizaibragim}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1163||{{u|Azizhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1164||{{u|Baketova Karina Nurlanovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1165||{{u|Bakirov.ilyas}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1166||{{u|Batyrzhan.alikhanov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1167||{{u|BegayimBolat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1168||{{u|Beket Berikuly}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1169||{{u|Botagalymova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1170||{{u|Botash Ormanali}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1171||{{u|Difod}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1172||{{u|Digital Jetisu}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1173||{{u|Dilnazavr}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1174||{{u|Dmertesh}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1175||{{u|Edige Amir}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1176||{{u|Erkalar86}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1177||{{u|Erkosh7}}||3||12||0||5||26||1||0||0||0
|-
|1178||{{u|Eset.2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1179||{{u|Eskeldi}}||3||3||0||1||1||10||0||0||0
|-
|1180||{{u|Gray eyes}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1181||{{u|Guisezim Duisenbay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1182||{{u|Gulimaa}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1183||{{u|Hazar}}||3||0||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1184||{{u|Hearthstoner}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1185||{{u|Ibrayevan}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1186||{{u|Ibrometeor}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1187||{{u|J.J.Portman}}||3||4||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1188||{{u|Juldiz-2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1189||{{u|Kaiyrzhan Primtay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1190||{{u|Kausar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1191||{{u|Kazhikarim Aizat}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1192||{{u|Kopzhassar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1193||{{u|Kvazimodo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1194||{{u|Lala~kkwiki}}||3||0||0||1||0||2||0||0||0
|-
|1195||{{u|MadinaOtegali}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1196||{{u|Maral Dairova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1197||{{u|Matheus-psj~kkwiki}}||3||0||0||3||4||0||0||0||0
|-
|1198||{{u|Medeu Shanyrak}}||3||0||0||0||0||0||3||0||0
|-
|1199||{{u|Menikure}}||3||2||0||1||34||0||0||0||0
|-
|1200||{{u|Mytnoo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1201||{{u|Nickispeaki}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|1202||{{u|NIS Nurbanu}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1203||{{u|NISSemey Yerassyl}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1204||{{u|Nurbo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1205||{{u|Nyshan}}||3||0||0||0||0||3||0||0||0
|-
|1206||{{u|Paizurakhman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1207||{{u|RAIMBEKkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1208||{{u|ReMuse}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1209||{{u|Ruslannnn}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1210||{{u|Russ~kkwiki}}||3||5||0||2||17||0||0||0||0
|-
|1211||{{u|Rustem~kkwiki}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1212||{{u|S(uz)ak}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1213||{{u|Sabina NIS}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1214||{{u|SaduakhasovaBayan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1215||{{u|Saken Sukhanov}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|1216||{{u|SchoolBoy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1217||{{u|Seiitkarimdanelya}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1218||{{u|Shertershi}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1219||{{u|ShymNIS 8aSaltanat Nurjanova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1220||{{u|ShymNis 8c damira shertay}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1221||{{u|ShymNis 8c shertay damira}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1222||{{u|Stella-nutella}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1223||{{u|Sudralum}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1224||{{u|Talasbekova Aiman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1225||{{u|Talgatbek Akgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1226||{{u|Tauken Aidyn}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1227||{{u|Tigerofkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1228||{{u|Timpul}}||3||0||0||4||4||0||0||0||0
|-
|1229||{{u|Tolegen.meiramgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1230||{{u|Ulan.ysmaiyl}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1231||{{u|Umarxon III}}||3||1||0||1||1||0||0||0||0
|-
|1232||{{u|Urimtal}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1233||{{u|Uzbekistan PFL}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1234||{{u|VitalIra}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1235||{{u|Yana1484}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1236||{{u|Yelaman Sain}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1237||{{u|Yerkin Abdildin~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1238||{{u|Yestay79}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1239||{{u|Zhalel Kuat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1240||{{u|Zhansaya0}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1241||{{u|Айдос Байтелиев}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1242||{{u|Айнур Кенес}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1243||{{u|Алина Ғалымжанқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1244||{{u|Алмас Искендиров}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1245||{{u|Алпамыс Әбу}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1246||{{u|Альвина123456789}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1247||{{u|Аман Амина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1248||{{u|Амангелді Әмина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1249||{{u|Анаржан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1250||{{u|Ақмаржан Ержан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1251||{{u|Ақсәуле}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1252||{{u|Байгенжина Сымбат}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1253||{{u|Балым Жасыбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1254||{{u|Батаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1255||{{u|Бауыржан Жақсылық}}||3||4||0||0||0||1||0||0||0
|-
|1256||{{u|Бексеитова Томирис}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1257||{{u|Бексұлтан Алмас}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1258||{{u|Дильназ Тулегенова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1259||{{u|Думан}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1260||{{u|Жангарина Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1261||{{u|Жансая Назарова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1262||{{u|Жолаева Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1263||{{u|Зайткалиева Асем}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1264||{{u|ИОГЦ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1265||{{u|Кадиша Сагиндыкова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1266||{{u|Кайыр}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1267||{{u|Карипбек Кербез}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1268||{{u|Кеда Диана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1269||{{u|Кенесары хан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1270||{{u|Керимкулов Батыр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1271||{{u|Менеджер по сроку годности}}||3||0||0||0||6||0||0||0||0
|-
|1272||{{u|Мурзаханов Муратхан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1273||{{u|Мухаммедали Ару}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1274||{{u|Ниетқалиев Ернұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1275||{{u|Нурпеисов Асет~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1276||{{u|Нұрлы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1277||{{u|Оразалиева Айдана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1278||{{u|Саида Мусаходжаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1279||{{u|Саулебекова Дана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1280||{{u|Серик Щеглов}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1281||{{u|Совет Шапағат}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1282||{{u|Тастан Бекханби}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1283||{{u|Токтасынова Аида}}||3||0||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1284||{{u|Турлыбекова Айнур}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1285||{{u|ШЫМ НЗМ 7А АСЕМ}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1286||{{u|Шәріп Айгүл}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1287||{{u|Шәріп Айнұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1288||{{u|Экспедиция НИШ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1289||{{u|Эри Чон}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1290||{{u|Қуанышова Айжан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1291||{{u|Құралай Мұратқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1292||{{u|112.207.130.222}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1293||{{u|113.169.146.234}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1294||{{u|113.169.148.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1295||{{u|146.23.212.21}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1296||{{u|173.245.84.98}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1297||{{u|178.63.68.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1298||{{u|178.82.176.221}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1299||{{u|178.88.26.191}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1300||{{u|178.88.3.226}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1301||{{u|178.89.25.173}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1302||{{u|178.89.80.206}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1303||{{u|178.90.123.254}}||2||1||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1304||{{u|178.90.78.6}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1305||{{u|178.90.82.72}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1306||{{u|178.90.94.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1307||{{u|178.91.229.87}}||2||0||0||2||1||0||0||0||0
|-
|1308||{{u|178.91.230.27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1309||{{u|178.91.253.11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1310||{{u|178.91.254.2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1311||{{u|195.47.255.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1312||{{u|2.133.123.175}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1313||{{u|2.72.143.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1314||{{u|2.72.159.213}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1315||{{u|2.74.116.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1316||{{u|2.74.40.129}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1317||{{u|212.154.214.144}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1318||{{u|212.19.143.167}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1319||{{u|212.76.23.39}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1320||{{u|217.76.71.114}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1321||{{u|220.69.180.182}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1322||{{u|24.168.39.49}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1323||{{u|46.227.184.110}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1324||{{u|46.227.184.141}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1325||{{u|46.227.191.172}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1326||{{u|5.34.53.205}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1327||{{u|62.84.61.9}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1328||{{u|62.84.63.57}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1329||{{u|7сан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1330||{{u|81.88.159.56}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1331||{{u|82.200.203.182}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1332||{{u|82.211.152.12}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1333||{{u|84.240.197.10}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1334||{{u|84.240.200.127}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1335||{{u|84.240.206.50}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1336||{{u|88.204.194.60}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1337||{{u|88.204.225.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1338||{{u|89.106.237.97}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1339||{{u|89.218.160.180}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1340||{{u|89.218.165.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1341||{{u|89.218.166.179}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1342||{{u|89.218.166.68}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1343||{{u|89.218.167.159}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1344||{{u|89.218.167.51}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1345||{{u|89.218.248.158}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1346||{{u|92.46.106.200}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1347||{{u|92.46.12.176}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1348||{{u|92.46.134.204}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1349||{{u|92.46.158.126}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1350||{{u|92.46.51.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1351||{{u|92.46.79.27}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1352||{{u|92.46.80.37}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1353||{{u|92.46.86.43}}||2||0||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1354||{{u|92.46.89.255}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1355||{{u|92.46.9.184}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1356||{{u|92.46.90.143}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1357||{{u|92.47.253.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1358||{{u|92.47.93.87}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1359||{{u|92.47.96.140}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1360||{{u|95.56.102.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1361||{{u|95.56.122.32}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1362||{{u|95.56.19.62}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1363||{{u|95.56.224.192}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1364||{{u|95.56.4.61}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1365||{{u|95.56.47.246}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1366||{{u|95.56.49.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1367||{{u|95.56.5.177}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1368||{{u|95.56.51.253}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1369||{{u|95.56.78.47}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1370||{{u|95.56.87.237}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1371||{{u|95.57.230.128}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1372||{{u|95.57.233.65}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1373||{{u|95.57.246.44}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1374||{{u|95.58.101.79}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1375||{{u|95.58.119.178}}||2||44||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1376||{{u|95.58.250.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1377||{{u|95.58.89.241}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1378||{{u|95.59.101.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1379||{{u|95.59.108.48}}||2||2||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1380||{{u|95.59.116.242}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1381||{{u|95.59.133.146}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1382||{{u|95.59.176.47}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1383||{{u|95.59.207.130}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1384||{{u|95.59.217.21}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1385||{{u|A Ilyassov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1386||{{u|Abay11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1387||{{u|Abayconvict}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1388||{{u|AbdanbaevaAkkogershin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1389||{{u|Abdullin ilyas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1390||{{u|Abeka}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1391||{{u|Abylai23.NIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1392||{{u|Abylkasim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1393||{{u|Aida200101}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1394||{{u|Aidanasaduakas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1395||{{u|Aikerim.b}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1396||{{u|Aisana.q.k}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1397||{{u|Aisford}}||2||0||0||0||3||0||0||0||0
|-
|1398||{{u|Akerke Madikhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1399||{{u|Alex281196}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1400||{{u|Aliakhmet.kamilla}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1401||{{u|Aligulova Amina}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1402||{{u|Alik20000403}}||2||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1403||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1404||{{u|Alikhan~kkwiki}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1405||{{u|Alimkulov abdulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1406||{{u|Alisher.suleimen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1407||{{u|Alisher420}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1408||{{u|AliyaZhagiparova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1409||{{u|Aliyazhan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1410||{{u|Alkhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1411||{{u|Almasadam}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1412||{{u|Alpasli}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1413||{{u|Also.99}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1414||{{u|Altynaiakashayeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1415||{{u|Altynsoft}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1416||{{u|Alua.aliyeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1417||{{u|Amangeldy.assem}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1418||{{u|Anel Kapasheva}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1419||{{u|Anelya Topoleva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1420||{{u|Anna Alexey}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1421||{{u|Aralim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1422||{{u|Arman Almenbet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1423||{{u|Arunia92}}||2||1||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1424||{{u|Aruzhan abenova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1425||{{u|Aruzhan.Muratkazhy}}||2||0||0||0||0||0||2||0||0
|-
|1426||{{u|Aseltengebaeva21nis}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0
|-
|1427||{{u|Asem Amangeldi}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1428||{{u|AshimbekovaA}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1429||{{u|Askar Ibrayev}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1430||{{u|Astraxandyq}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1431||{{u|Avery Jensen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1432||{{u|Ayaulym B}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1433||{{u|Bakayev d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1434||{{u|Bakbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1435||{{u|Bakhtiyarkyzy Zhanerke}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1436||{{u|Balausssssa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1437||{{u|Barlykbayeva Alima}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1438||{{u|Bauka.95}}||2||0||0||0||0||7||0||0||0
|-
|1439||{{u|Beisen1}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|1440||{{u|Bekzhan1}}||2||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1441||{{u|Berenbayevdidar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1442||{{u|Beybaris Utel}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1443||{{u|BissenM}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1444||{{u|Bolatbekb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1445||{{u|BotagozBeisekova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1446||{{u|Chingo0899}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1447||{{u|Danabek Abildayev}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1448||{{u|Demezhan Serik}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1449||{{u|Diana Kaiyrbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1450||{{u|Dianakaldybek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1451||{{u|Dias Durysbek}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1452||{{u|Dina Nyrlankyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1453||{{u|DinaraYer}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1454||{{u|Dormouse d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1455||{{u|Dosik00}}||2||0||0||0||0||20||0||0||0
|-
|1456||{{u|Dota kst}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1457||{{u|DulatAigerim}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1458||{{u|Duman1}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1459||{{u|E.Azamat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1460||{{u|Eccyac}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1461||{{u|Eersultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1462||{{u|Eldoskaz}}||2||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|1463||{{u|Erma1501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1464||{{u|Eskendirovaa Raushan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1465||{{u|Faalp}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1466||{{u|Fazylzhan Aslanbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1467||{{u|Felipe08}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1468||{{u|Gnagibova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1469||{{u|Guldariya04}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1470||{{u|Gulnara7777}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1471||{{u|Gulsezimd}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1472||{{u|Hare Umai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1473||{{u|Hbsh dana 9d}}||2||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1474||{{u|Hbsh Kambarbek Aidana}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1475||{{u|Himmleq88}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1476||{{u|Hu67et}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1477||{{u|Inleco}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1478||{{u|JakoOGLANBEKOV}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1479||{{u|Janugyl}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1480||{{u|Japan Football}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1481||{{u|Jaukazyn}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1482||{{u|Jussupova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1483||{{u|K zhalgasova}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|1484||{{u|Kakimova060501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1485||{{u|Karlygash27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1486||{{u|Kimam609}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1487||{{u|KostOUNB L.N. Tolstoy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1488||{{u|Kshetunsky}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1489||{{u|Kubeenov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1490||{{u|Kuralay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1491||{{u|Kuralayrustembekkyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1492||{{u|Kurmangazy.Turumbet}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1493||{{u|LeanBorgie}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1494||{{u|Liahim Nishpal}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1495||{{u|LiluOscura}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1496||{{u|Loderuner}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1497||{{u|Lordegraf}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1498||{{u|Madina Arystanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1499||{{u|Marzhanjangildinova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1500||{{u|Maxen2}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1501||{{u|Medina Rakhmedulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1502||{{u|Meiram81}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1503||{{u|Meirzhan Yerzhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1504||{{u|MereyToken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1505||{{u|MeruertRyskulbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1506||{{u|Meruyert Aitzhanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1507||{{u|Moldabek.b}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1508||{{u|MoldirBb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1509||{{u|Msherimbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1510||{{u|Muhamet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1511||{{u|Musab84}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1512||{{u|Narka050113}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1513||{{u|Nazgul kaz}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0
|-
|1514||{{u|Nazym Musa shymnis}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1515||{{u|NIS Semey Enlik}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1516||{{u|Nisbala}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1517||{{u|NurayAmze}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1518||{{u|Nurbanu}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1519||{{u|Nurbolat91}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1520||{{u|NurzhanSeilkhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1521||{{u|Olzhas.Aktobe}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1522||{{u|Omarova. ayagul}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1523||{{u|Omirbek Beksultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1524||{{u|Omirzak a}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1525||{{u|OnalbekovNurbolNIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1526||{{u|Onarakusai}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1527||{{u|Orbwiki107}}||2||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1528||{{u|Perizvt}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1529||{{u|Platon Greece}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1530||{{u|QazaqUly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1531||{{u|Qisybay Alibek}}||2||2||0||3||0||0||12||0||0
|-
|1532||{{u|Qudaibergen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1533||{{u|Riggititor}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1534||{{u|RobloxFan2022}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1535||{{u|Sabina.baken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1536||{{u|Sabyrzhan.makhambetzhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1537||{{u|Salibrr}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1538||{{u|Samalberikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1539||{{u|Sapargazin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1540||{{u|Sashacurety cameras}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1541||{{u|Sayatshy}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1542||{{u|Selina.nis.tk}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1543||{{u|Shakhnadir Makhmutov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1544||{{u|Shokan KU}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1545||{{u|Shukenai Gulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1546||{{u|Shymnis7Baiaulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1547||{{u|Shymnis7bsymbat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1548||{{u|Shymnis9cAidanaUzbekbai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1549||{{u|ShyngysWiki}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1550||{{u|Sky Walker}}||2||0||0||0||1||1||0||0||0
|-
|1551||{{u|Sphaeral}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1552||{{u|SQroma}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1553||{{u|Sukhrob king}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1554||{{u|Sursh}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1555||{{u|T.Aisulu}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1556||{{u|Takibaysultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1557||{{u|Tazhibaev Nurbek}}||2||0||0||0||0||0||4||0||0
|-
|1558||{{u|Tomomoo}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1559||{{u|Tynyshtikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1560||{{u|Ulsapar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1561||{{u|Umpalumpa.t}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1562||{{u|Viplux}}||2||3||0||1||0||0||0||0||0
|-
|1563||{{u|Wname1}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1564||{{u|WrighterLafa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1565||{{u|Xxxalibekacion}}||2||18||0||5||0||0||0||0||0
|-
|1566||{{u|Yelkhanys}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1567||{{u|Yernur K.}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1568||{{u|YerzhanZhauymbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1569||{{u|Zhanakhmetova Akbota}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1570||{{u|Zhanatbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1571||{{u|Zhando 2000}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1572||{{u|Zhanerke Nyssanbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1573||{{u|ZhansayaSagadieva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1574||{{u|Zhanshar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1575||{{u|Zhasulan Balgozha}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1576||{{u|Zheksekeeva.k.s}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1577||{{u|Zhumabek Asulzada}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1578||{{u|ZZarkymova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1579||{{u|Абдихан Дархан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1580||{{u|Абуов Алау}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1581||{{u|Адель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1582||{{u|Адилкадыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1583||{{u|Азамат 92}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1584||{{u|Азан Есбол Ерғалиұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1585||{{u|Аида Сыздыкова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1586||{{u|Айдана Б}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1587||{{u|АЙДАР}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1588||{{u|Айкун Куспанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1589||{{u|Айнур Кенес НИШ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1590||{{u|Айнур Сапарбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1591||{{u|Айша бибі шаңырағы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1592||{{u|Акжан Шералиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1593||{{u|Алдияр Какимжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1594||{{u|Алибабаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1595||{{u|Алия Сапарбай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1596||{{u|Алтынай Алтынбекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1597||{{u|Амангельди Асель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1598||{{u|Амантаева Малика}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1599||{{u|Амина Успанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1600||{{u|Арипханова Луиза}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1601||{{u|Аружан Сатыбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1602||{{u|Асемай2001}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1603||{{u|Ашуров Альтаир}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1604||{{u|Аяжан.С.Р}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1605||{{u|Аян Қалмұрат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1606||{{u|Байтула Ержан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1607||{{u|Батырхан Балнур}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1608||{{u|Бауыржан Момышұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1609||{{u|Бақтиярқызы Аяулым}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1610||{{u|Бекешов Диас}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1611||{{u|Берикбаева Аружан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1612||{{u|Берикболсын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1613||{{u|Борамбаева Гульназ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1614||{{u|Бұрхан Мирас 9С}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1615||{{u|Бәйдібек Ерғали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1616||{{u|Губин Михаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1617||{{u|Дальми}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1618||{{u|Данияр Жак}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1619||{{u|Дарига Арапбаева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1620||{{u|Дарина Еркенова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1621||{{u|Дидар93}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1622||{{u|Егембердиев Раймбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1623||{{u|Егемберді Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1624||{{u|Ербол Ермахан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1625||{{u|Ерболқызы Аяна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1626||{{u|Ердимурат Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1627||{{u|Ержан Байтула}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1628||{{u|Жакенов Олжасбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1629||{{u|Жанерке Жаксибекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1630||{{u|Жанна Қайрлина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1631||{{u|Жанузак Асыл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1632||{{u|Жанұзақова Әдемі}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1633||{{u|Жаслан Нурахметов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1634||{{u|Жасулан Амангельды}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1635||{{u|Жаңадан Б}}||2||1||0||4||1||0||0||0||0
|-
|1636||{{u|Жексенбек Нұрайым}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1637||{{u|Жигитова Сауле Маликовна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1638||{{u|Жомарт Ж}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1639||{{u|Жұмаділдаева Самал}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1640||{{u|Жұмәділ Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1641||{{u|Жәудір ағаділ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1642||{{u|Зарина Нуртай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1643||{{u|Зиедбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1644||{{u|Идрисова Виктория}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1645||{{u|Илья Драконов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1646||{{u|Иманмурат Нурсая}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1647||{{u|Иса Інжу НЗМ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1648||{{u|Кабдуалиев Алишер}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1649||{{u|Калу Аяжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1650||{{u|Лаура Адамбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1651||{{u|Мадина Кульдеева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1652||{{u|Мадина Тоқтарова}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1653||{{u|Мадина Өмірсерік}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1654||{{u|Меруерт Едигеева}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1655||{{u|Меруерт Рысқұлбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1656||{{u|Молдабекова Мадина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1657||{{u|Назар Уахитов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1658||{{u|Назерке Толеубековна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1659||{{u|Назерке Қайратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1660||{{u|НЗМ.Сүлеймен}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1661||{{u|Нигымадилова Перизат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1662||{{u|Нургуль Тулепова2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1663||{{u|Нурланова Жантолқын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1664||{{u|Нұржанат Нұрымқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1665||{{u|Нұрлан Саят}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1666||{{u|Нұрхан Мұхтаров}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1667||{{u|Рахман3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1668||{{u|Рахымжан Оразгали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1669||{{u|Рустем Темірлан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1670||{{u|Сабыр Салтанат}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1671||{{u|Сагадат окимбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1672||{{u|Сагыныш Байтурсинов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1673||{{u|Самадулла Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1674||{{u|Сатым Мерей}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1675||{{u|Сағынғали Айбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1676||{{u|Сейтқазиева Ақжібек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1677||{{u|Серік Мейірбеков}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1678||{{u|СКК Мұражайы}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0
|-
|1679||{{u|Сладкая Роза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1680||{{u|Солтангазина Айнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1681||{{u|Сүгірәлиева Балнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1682||{{u|Тайжанова Асия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1683||{{u|Тамара}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1684||{{u|Тоганбаева Амина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1685||{{u|Толенбекова Жанат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1686||{{u|Тохтарқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1687||{{u|Тоқсанбай Әбілқайыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1688||{{u|Тулепбергенова Динара}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1689||{{u|Ужасный пират Робертс}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1690||{{u|Усенгазин Мухаммед}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1691||{{u|Хайруллина Айгерим}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1692||{{u|Ханзада Бабахан}}||2||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1693||{{u|Шалбай Фариза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1694||{{u|Шамшат Бекжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1695||{{u|Шерзод Раманкулов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1696||{{u|Шешен Исмаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1697||{{u|ШХБ Нурлан Есентаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1698||{{u|Шілде}}||2||13||0||5||1||9||0||0||0
|-
|1699||{{u|Шәкәрім Солтанаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1700||{{u|Ынтықбай Айбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1701||{{u|Юлдашев Ринат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1702||{{u|Қамбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1703||{{u|Қанат Хасан}}||2||6||0||0||0||6||0||0||0
|-
|1704||{{u|Қарақат Фархатқызы}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1705||{{u|Қуанышев Асылбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1706||{{u|Қуанышқызы Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1707||{{u|Құсшы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1708||{{u|Ұлмахан Айжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1709||{{u|Ұлмекен кайбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1710||{{u|Ұлпатай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1711||{{u|Әбуғали Дарын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1712||{{u|Әбіләшімова Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1713||{{u|Әлібек Зарубек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1714||{{u|Әмірәлі Нұргүл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1715||{{u|Өтеген Қалданов}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|AlinurBot}}||0||0||0||5||1||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|AmanBot}}||0||0||0||1||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|ArystanbekBot}}||0||1||0||254||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|BekusBot}}||0||0||0||47||16||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|DBot}}||0||2||0||0||1||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Flow talk page manager}}||0||0||0||8||0||0||0||0||2
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Kasymbot}}||0||0||0||19||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Maintenance script}}||0||0||0||0||0||0||0||6||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|MediaWiki default}}||0||0||0||0||0||0||0||38||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|MediaWiki message delivery}}||0||0||0||0||0||0||0||0||1
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|QarakesekBot}}||0||0||0||0||1||0||0||0||0
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]]</text>
      <sha1>avye7zgrclyeq4l71lqx3brhma9iysz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кёрлингтен әлем чемпионаты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>676676</id>
    <revision>
      <id>3621447</id>
      <parentid>3488319</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kas77777</username>
        <id>100404</id>
      </contributor>
      <comment>/* Жалпы медальдар саны */</comment>
      <origin>3621447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17590" sha1="9qovxg1ocjpvelua9othgzfz42imb91" xml:space="preserve">{{Infobox Sports league
| title = Керлингтен Әлем Чемпионаты
| current = [[Керлингтен Әлем Чемпионаты]]
| logo = 
| pixels =  
| sport = Керлинг 
| chairman =
| ceotag =
| ceo = 
| founded = 1959/1979
| teams = 10 
| champion = {{SWE}} (12-ші рет)/ {{CAN}} (18-ші рет)
| most_champs = {{CAN}} (36 рет)/{{CAN}} (18 рет)
| countries = Əлем
| TV = 
| website = [https://www.worldcurling.com/ WorldCurling.com]
}}      

'''Керлингтен әлем чемпионаты''' ({{lang-en|World Curling Championship}}) — [[Әлем керлинг федерациясы]]мен ұйымдастырылады.

Ер адамдар үшін алғашқы чемпионат [[1959]] жылы, ал әйел адамдар үшін [[1979]] жылы өткізілді.

== Жеңімпаздары және жүлдегерлері ==

===Ерлер===
{| class=wikitable
|-
! Жыл !! Өткізілу орны !! Чемпион !! Вице-чемпион!!3-ші орын
|- 
|''[[1959]]''
|{{SCO}}&lt;br&gt;[[Перт (Шотландия)|Перт]]/[[Фолкерк]]/[[Эдинбург]]
|'''{{CAN}}''' (1)
|{{SCO}}
|
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1960]]''
|{{SCO}}&lt;br&gt;[[Глазго]]/[[Эдинбург]]/ [[Эр]]
|'''{{CAN}}''' (2)
|{{SCO}}
|
|- 
|''[[1961]]''
|{{SCO}}&lt;br&gt;[[Перт (Шотландия)|Перт]], [[Эдинбург]]/[[Эр]]/[[Керколди]]
|'''{{CAN}}''' (3)
|{{SCO}}
|{{USA}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1962]]''
|{{SCO}}&lt;br&gt;[[Фолкерк]]/[[Эдинбург]]
|'''{{CAN}}''' (4)
|{{USA}} 
|{{SCO}}
|- 
|''[[1963]]''
|{{SCO}}&lt;br&gt;[[Перт (Шотландия)|Перт]]
|'''{{CAN}}''' (5)
|{{SCO}}
|{{USA}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot; 
|''[[1964]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Калгари]]
|'''{{CAN}}''' (6)
|{{SCO}}
|{{USA}}
|- 
|''[[1965]]''
|{{SCO}}&lt;br&gt;[[Перт (Шотландия)|Перт]]
|'''{{USA}}''' (1)
|{{CAN}}
|{{SWE}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1966]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Ванкувер]]
|'''{{CAN}}''' (7)
|{{SCO}}
|{{USA}}
|- {{USA}}
|''[[1967]]''
|{{SCO}}&lt;br&gt;[[Перт (Шотландия)|Перт]]
|'''{{SCO}}''' (1)
|{{SWE}}
|{{USA}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1968]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Пойнт-Клэр]]
|'''{{CAN}}''' (8)
|{{SCO}}
|{{USA}}
|- 
|''[[1969]]''
|{{SCO}}&lt;br&gt;[[Перт (Шотландия)|Перт]]
|'''{{CAN}}''' (9)
|{{USA}}
|{{SCO}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1970]]''
|{{USA}}&lt;br&gt;[[Ютика]]
|'''{{CAN}}''' (10)
|{{SCO}}
|{{SWE}}
|- 
|''[[1971]]''
|{{FRA}}&lt;br&gt;[[Межев]]
|'''{{CAN}}''' (11)
|{{SCO}}
|{{USA}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1972]]''
|{{GER}}&lt;br&gt;[[Гармиш-Патенкирхен]]
|'''{{CAN}}''' (12)
|{{USA}}
|{{FRG}}
|- 
|''[[1973]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Реджина]]
|'''{{SWE}}''' (1)
|{{CAN}}
|{{FRA}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1974]]''
|{{CHE}}&lt;br&gt;[[Берн]]
|'''{{USA}}''' (2)
|{{SWE}}
|{{CHE}}
|- 
|''[[1975]]''
|{{SCO}}&lt;br&gt;[[Перт]]
|'''{{CHE}}''' (1)
|{{USA}}
|{{CAN}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1976]]''
|{{USA}}&lt;br&gt;[[Дулут]]
|'''{{USA}}''' (3)
|{{SCO}}
|{{CHE}}
|- 
|''[[1977]]''
|{{SWE}}&lt;br&gt;[[Карлстад]]
|'''{{SWE}}''' (2)
|{{CAN}}
|{{SCO}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1978]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Виннипег]]
|'''{{USA}}''' (4)
|{{NOR}}
|{{CAN}}
|- 
|''[[1979]]''
|{{CHE}}&lt;br&gt;[[Берн]]
|'''{{NOR}}''' (1)
|{{CHE}}
|{{CAN}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1980]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Монктон]]
|'''{{CAN}}''' (13)
|{{NOR}}
|{{CHE}}
|- 
|''[[1981]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Лондон (Канада)|Лондон]]
|'''{{CHE}}''' (2)
|{{USA}}
|{{CAN}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1982]]''
|{{GER}}&lt;br&gt;[[Гармиш-Патеркирхен]]
|'''{{CAN}}''' (14)
|{{CHE}}
|{{FRG}}
|- 
|''[[1983]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Реджина]]
|'''{{CAN}}''' (15)
|{{GER}}
|{{NOR}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1984]]''
|{{USA}}&lt;br&gt;[[Дулут]]
|'''{{NOR}}''' (2)
|{{CHE}}
|{{SWE}}
|-
|''[[1985]]''
|{{SCO}}&lt;br&gt;[[Глазго]]
|'''{{CAN}}''' (16)
|{{SWE}}
|{{DEN}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1986]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Торонто]]
|'''{{CAN}}''' (17)
|{{SCO}}
|{{USA}}
|-
|''[[1987]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Ванкувер]]
|'''{{CAN}}''' (18)
|{{GER}}
|{{NOR}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1988]]''
|{{CHE}}&lt;br&gt;[[Лозанна]]
|'''{{NOR}}''' (3)
|{{CAN}}
|{{SCO}}
|-
|''[[1989]]''
|{{USA}}&lt;br&gt;[[Милуокки]]
|'''{{CAN}}''' (19)
|{{CHE}}
|{{NOR}}/{{SWE}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1990]]''
|{{SWE}}&lt;br&gt;[[Вастерос]]
|'''{{CAN}}''' (20)
|{{SCO}}
|{{DEN}}/{{SWE}}
|-
|''[[1991]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Виннипег]]
|'''{{SCO}}''' (2)
|{{CAN}}
|{{NOR}}/{{USA}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1992]]''
|{{GER}}&lt;br&gt;[[Гармиш-Патенкирхен]]
|'''{{CHE}}''' (3)
|{{SCO}}
|{{CAN}}/{{USA}}
|-
|''[[1993]]''
|{{CHE}}&lt;br&gt;[[Женева]]
|'''{{CAN}}''' (21)
|{{SWE}}
|{{CHE}}/{{USA}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1994]]''
|{{GER}}&lt;br&gt;[[Оберсдорф]]
|'''{{CAN}}''' (22)
|{{SCO}}
|{{GER}}/{{CHE}}
|-
|''[[1995]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Брэндон]]
|'''{{CAN}}''' (23)
|{{SCO}}
|{{GER}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1996]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Хэмилтон]]
|'''{{CAN}}''' (24)
|{{USA}}
|{{CHE}}
|-
|''[[1997]]''
|{{CHE}}&lt;br&gt;[[Берн]]
|'''{{SWE}}''' (3)
|{{GER}}
|{{SCO}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1998]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Кэмлупс]]
|'''{{CAN}}''' (25)
|{{SWE}}
|{{CHE}}
|-
|''[[1999]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Сент Джон]]
|'''{{SCO}}''' (3)
|{{CAN}}
|{{CHE}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2000]]''
|{{SCO}}&lt;br&gt;[[Глазго]]
|'''{{CAN}}''' (26)
|{{SWE}}
|{{FIN}}
|-
|''[[2001]]''
|{{CHE}}&lt;br&gt;[[Лозанна]]
|'''{{SWE}}''' (4)
|{{CHE}}
|{{NOR}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2002]]''
|{{USA}}&lt;br&gt;[[Бисмарк (Северная Дакота)|Бисмарк]]
|'''{{CAN}}''' (27)
|{{NOR}}
|{{USA}}
|-
|''[[2003]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Виннипег]]
|'''{{CAN}}''' (28)
|{{CHE}}
|{{NOR}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2004]]''
|{{SWE}}&lt;br&gt;[[Евле]]
|'''{{SWE}}''' (5)
|{{GER}}
|{{CAN}}
|-
|''[[2005]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Виктория (Британдық Колумбия|Виктория]]
|'''{{CAN}}''' (29)
|{{SCO}}
|{{GER}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2006]]''
|{{USA}}&lt;br&gt;[[Лауэлл (Массачусетс)|Лауэлл]]
|'''{{SCO}}''' (4)
|{{CAN}}
|{{NOR}}
|-
|''[[2007]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Эдмонтон]]
|'''{{CAN}}''' (30)
|{{GER}}
|{{USA}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2008]]''
|{{USA}}&lt;br&gt;[[Гранд Фолкс]]
|'''{{CAN}}''' (31)
|{{SCO}}
|{{NOR}}
|-
|''[[2009]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Монктон]]
|'''{{SCO}}''' (5)
|{{CAN}}
|{{NOR}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2010]]''
|{{ITA}}&lt;br&gt;[[Кортина Д' Ампеццо]]
|'''{{CAN}}''' (32)
|{{NOR}}
|{{SCO}}
|-
|''[[2011]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Реджина]]
|'''{{CAN}}''' (33)
|{{SCO}}
|{{SWE}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2012]]''
|{{CHE}}&lt;br&gt;[[Базель]]
|'''{{CAN}}''' (34)
|{{SCO}}
|{{SWE}}
|-
|''[[2013]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Виктория]]
|'''{{SWE}}''' (6)
|{{CAN}}
|{{SCO}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2014]]''
|{{CHN}}&lt;br&gt;[[Бейжің]]
|'''{{NOR}}''' (4)
|{{SWE}}
|{{CHE}}
|-
|''[[2015]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Галифакс]]
|'''{{CAN}}''' (35)
|{{DEN}}
|{{CAN}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2016]]''
|{{CHE}}&lt;br&gt;[[Базель]]
|'''{{CAN}}''' (36)
|{{SWE}}
|{{USA}}
|-
|''[[2017]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Эдмонтон]]
|'''{{SWE}}''' (7)
|{{NOR}}
|{{CHE}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2018]]''
|{{USA}}&lt;br&gt;[[Парадайс]]
|'''{{SWE}}''' (8)
|{{CAN}}
|{{SCO}}
|-
|''[[2019]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Летбридж]]
|'''{{SWE}}''' (9)
|{{CAN}}
|{{CHE}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2020]]''
|{{SCO}}&lt;br&gt;[[Глазго]]
|colspan=&quot;3&quot;|'''COVID-19 пандемиясына байланысты өткізілген жоқ'''
|-
|''[[2021]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Калгари]]
|'''{{SWE}}''' (10)
|{{SCO}}
|{{CHE}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2022]]''
|{{USA}}&lt;br&gt;[[Парадайс]]
|'''{{SWE}}''' (11)
|{{CAN}}
|{{ITA}}
|-
|''[[2023]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Оттава]]
|'''{{SCO}}''' (6)
|{{CAN}}
|{{CHE}}
|-
|''[[2024]]''
|{{CHE}}&lt;br&gt;[[Шафхаузен]]
|'''{{SWE}}''' (12)
|{{CAN}}
|{{ITA}}
|-
|''[[2025]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Мус-Джо]]
|'''{{SCO}}''' (7)
|{{CHE}}
|{{CAN}}
|}

===Əйелдер===
{| class=wikitable
|-
! Жыл !! Өткізілу орны !! Чемпион !! Вице-чемпион !! 3-ші орын
|- 
|''[[1979]]''
|{{SCO}}&lt;br&gt;[[Перт (Шотландия)]]
|'''{{CHE}}''' (1)
|{{SWE}}
|{{CAN}}/{{SCO}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1980]]''
|{{SCO}}&lt;br&gt;[[Перт (Шотландия)]]
|'''{{CAN}}''' (1)
|{{SWE}}
|{{SCO}}
|- 
|''[[1981]]''
|{{SCO}}&lt;br&gt;[[Перт (Шотландия)]]
|'''{{SWE}}''' (1)
|{{CAN}}
|{{NOR}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1982]]''
|{{CHE}}&lt;br&gt;[[Женева]]
|'''{{DEN}}''' (1)
|{{SWE}}
|{{NOR}}
|- 
|''[[1983]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Мус-Джо]]
|'''{{CHE}}''' (2)
|{{NOR}}
|{{SWE}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1984]]''
|{{SCO}}&lt;br&gt;[[Перт (Шотландия)]]
|'''{{CAN}}''' (2)
|{{CHE}}
|{{NOR}}
|-
|''[[1985]]''
|{{SWE}}&lt;br&gt;[[Йёнчёпинг]]
|'''{{CAN}}''' (3)
|{{SCO}}
|{{SWE}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1986]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Келоуна]]
|'''{{CAN}}''' (4)
|{{FRG}}
|{{SCO}}
|-
|''[[1987]]''
|{{USA}}&lt;br&gt;[[Чикаго]]
|'''{{CAN}}''' (5)
|{{FRG}}
|{{NOR}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1988]]''
|{{SCO}}&lt;br&gt;[[Глазго]]
|'''{{FRG}}''' (1)
|{{CAN}}
|{{NOR}}
|-
|''[[1989]]''
|{{USA}}&lt;br&gt;[[Милуокки]]
|'''{{CAN}}''' (6)
|{{NOR}}
|{{SWE}}/{{FRG}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1990]]''
|{{SWE}}&lt;br&gt;[[Вастерас]]
|'''{{NOR}}''' (1)
|{{SCO}}
|{{CAN}}/{{DEN}}
|-
|''[[1991]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Виннипег]]
|'''{{NOR}}''' (2)
|{{CAN}}
|{{SCO}}/{{SWE}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1992]]''
|{{GER}}&lt;br&gt;[[Гармиш-Патенкирхен]]
|'''{{SWE}}''' (2)
|{{USA}}
|{{CAN}}/{{CHE}}
|-
|''[[1993]]''
|{{CHE}}&lt;br&gt;[[Женева]]
|'''{{CAN}}''' (7)
|{{NOR}}
|{{NOR}}/{{SWE}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1994]]''
|{{GER}}&lt;br&gt;[[Оберсдорф]]
|'''{{CAN}}''' (8)
|{{SCO}}
|{{GER}}/{{SWE}}
|-
|''[[1995]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Брэндон]]
|'''{{SWE}}''' (3)
|{{CAN}}
|{{NOR}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1996]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Хамилтон]]
|'''{{CAN}}''' (9)
|{{USA}}
|{{NOR}}
|-
|''[[1997]]''
|{{CHE}}&lt;br&gt;[[Берн]]
|'''{{CAN}}''' (10)
|{{NOR}}
|{{DEN}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[1998]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Кэмлупс]]
|'''{{SWE}}''' (4)
|{{DEN}}
|{{CAN}}
|-
|''[[1999]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Сент-Джон]]
|'''{{SWE}}''' (5)
|{{USA}}
|{{DEN}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2000]]''
|{{SCO}}&lt;br&gt;[[Глазго]]
|'''{{CAN}}''' (11)
|{{SWE}}
|{{NOR}}
|-
|''[[2001]]''
|{{CHE}}&lt;br&gt;[[Лозанна]]
|'''{{CAN}}''' (12)
|{{SWE}}
|{{DEN}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2002]]''
|{{USA}}&lt;br&gt;[[Бисмарк]]
|'''{{SCO}}''' (2)
|{{SWE}}
|{{NOR}}
|-
|''[[2003]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Виннипег]]
|'''{{USA}}''' (1)
|{{CAN}}
|{{SWE}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2004]]''
|{{SWE}}&lt;br&gt;[[Евле]]
|'''{{CAN}}''' (13)
|{{NOR}}
|{{CHE}}
|-
|''[[2005]]''
|{{SCO}}&lt;br&gt;[[Пэйсли]]
|'''{{SWE}}''' (6)
|{{USA}}
|{{NOR}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2006]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Гранд-Прери (Канада)|Гранд-Прери]]
|'''{{SWE}}''' (7)
|{{USA}}
|{{CAN}}
|-
|''[[2007]]''
|{{JPN}}&lt;br&gt;[[Аомори]]
|'''{{CAN}}''' (14)
|{{DEN}}
|{{SCO}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2008]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Вернон]]
|'''{{CAN}}''' (15)
|{{CHN}}
|{{CHE}}
|-
|''[[2009]]''
|{{KOR}}&lt;br&gt;[[Каннын]]
|'''{{CHN}}''' (1)
|{{SWE}} 
|{{DEN}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2010]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Суифт-Каррен]]
|'''{{GER}}''' (2)
|{{SCO}}
|{{CAN}}
|-
|''[[2011]]''
|{{DEN}}&lt;br&gt;[[Эсбьерг]]
|'''{{SWE}}''' (8)
|{{CAN}}
|{{CHN}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2012]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Летбридж]]
|'''{{CHE}}''' (3)
|{{SWE}}
|{{CAN}}
|-
|''[[2013]]''
|{{LAT}}&lt;br&gt;[[Рига]]
|'''{{SCO}}''' (1)
|{{SWE}}
|{{CAN}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2014]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Сент-Джон]]
|'''{{CHE}}''' (4)
|{{CAN}}
|{{RUS}}
|-
|''[[2015]]''
|{{JPN}}&lt;br&gt;[[Саппоро]]
|'''{{CHE}}''' (5)
|{{CAN}}
|{{RUS}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2016]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Суифт-Каррент]]
|'''{{CHE}}''' (6)
|{{JPN}}
|{{RUS}}
|-
|''[[2017]]''
|{{CHN}}&lt;br&gt;[[Бейжің]]
|'''{{CAN}}''' (16)
|{{RUS}}
|{{SCO}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2018]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Норт-Бэй]]
|'''{{CAN}}''' (17)
|{{SWE}}
|{{RUS}}
|-
|''[[2019]]''
|{{DEN}}&lt;br&gt;[[Силькеборг]]
|'''{{CHE}}''' (7)
|{{SWE}}
|{{KOR}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2020]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Принс-Джордж]]
|colspan=&quot;3&quot;|'''COVID-19 пандемиясына байланысты өткізілген жоқ'''
|-
|''[[2021]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Калгари]]
|'''{{CHE}}''' (8)
|{{RUS}}
|{{USA}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2022]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Принс-Джордж]]
|'''{{CHE}}''' (9)
|{{KOR}}
|{{CAN}}
|-
|''[[2023]]''
|{{SWE}}&lt;br&gt;[[Сандвикен]]
|'''{{CHE}}''' (10)
|{{NOR}}
|{{CAN}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|''[[2024]]''
|{{CAN}}&lt;br&gt;[[Сидни]]
|'''{{CAN}}''' (18)
|{{CHE}}
|{{KOR}}
|-
|''[[2025]]''
|{{KOR}}&lt;br&gt;[[Ыйджонбу]]
|'''{{CAN}}''' (19)
|{{CHE}}
|{{CHN}}
|}

== Жалпы медальдар саны ==

===Барлығы===
{| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}}
|-
|- align=center
|'''1'''||align=left|{{CAN}}
|61||31||26||'''118'''
|-
|- align=center
|'''2'''||align=&quot;left&quot;|{{SWE}}
|26||28||18||'''72'''
|-
|'''3'''||align=&quot;left&quot;|{{CHE}}
|22||14||20||'''56'''
|-
|'''4'''||align=left|{{SCO}} 
|14||30||21||'''65'''
|-
|'''5'''||align=&quot;left&quot;|{{NOR}}
|11||12||22||'''45'''
|-
|'''6'''||align=&quot;left&quot;|{{RUS}}
|7||5||6||'''18'''
|-
|'''7'''||align=&quot;left&quot;|{{USA}}
|6||11||17||'''34'''
|-
|'''8'''||align=&quot;left&quot;|{{CHN}}
|5||4||8||'''17'''
|-
|'''9'''||align=&quot;left&quot;|{{GER}}
|2||9||10||'''21'''
|-
|'''10'''||align=&quot;left&quot;|{{HUN}}
|2||2||0||'''4'''
|-
|'''11'''||align=&quot;left&quot;|{{DEN}}
|1||4||7||'''12'''
|-
|'''12'''||align=&quot;left&quot;|{{KOR}}
|1||4||4||'''9'''
|-
|'''13'''||align=&quot;left&quot;|{{JPN}}
|1||3||0||'''4'''
|-
|'''14'''||align=&quot;left&quot;|{{ITA}}
|1||0||3||'''4'''
|-
|'''15'''||align=&quot;left&quot;|{{AUS}}
|1||0||1||'''2'''
|-
|'''16'''||align=&quot;left&quot;|{{LAT}}
|1||0||0||'''1'''
|-
|'''17'''||align=&quot;left&quot;|{{ESP}}
|0||2||1||'''3'''
|-
|'''18'''||align=&quot;left&quot;|{{FIN}}
|0||1||3||'''4'''
|-
|'''19'''||align=&quot;left&quot;|{{EST}}
|0||1||1||'''2'''
|-
|'''20'''||align=&quot;left&quot;|{{NZL}}
|0||1||0||'''1'''
|-
|rowspan=2|'''21'''||align=&quot;left&quot;|{{CZE}}
|0||0||2||'''2'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{FRA}}
|0||0||2||'''2'''
|-
|'''23'''||align=&quot;left&quot;|{{AUT}}
|0||0||1||'''1'''
|-

|}


===Ерлер===
{| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}}
|-
|- align=center
|'''1'''||align=left|{{CAN}}
|36||14||8||'''58'''
|-
|- align=center
|'''2'''||align=&quot;left&quot;|{{SWE}}
|12||8||7||'''27'''
|-
|'''3'''||align=left|{{SCO}} 
|7||21||9||'''37'''
|-
|'''4'''||align=&quot;left&quot;|{{USA}}
|4||5||13||'''22'''
|-
|'''5'''||align=&quot;left&quot;|{{NOR}}
|4||5||9||'''18'''
|-
|'''6'''||align=&quot;left&quot;|{{CHE}}
|3||7||12||'''22'''
|-
|'''7'''||align=&quot;left&quot;|{{GER}}
|0||5||5||'''10'''
|-
|'''8'''||align=&quot;left&quot;|{{DEN}}
|0||1||2||'''3'''
|-
|rowspan=2|'''9'''||align=&quot;left&quot;|{{FIN}}
|0||0||2||'''2'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{ITA}}
|0||0||2||'''2'''
|-
|'''10'''||align=&quot;left&quot;|{{FRA}}
|0||0||1||'''1'''
|-
|}

=== Əйелдер ===

{| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}}
|-
|- align=center
|'''1'''||align=left|{{CAN}}
|19||8||11||'''38'''
|-
|'''2'''||align=left|{{CHE}} 
|10||4||5||'''19'''
|- align=center
|'''3'''||align=&quot;left&quot;|{{SWE}}
|8||10||7||'''25'''
|-
|'''4'''||align=&quot;left&quot;|{{NOR}}
|2||5||7||'''14'''
|-
|'''5'''||align=&quot;left&quot;|{{SCO}}
|2||4||6||'''12'''
|-
|'''6'''||align=&quot;left&quot;|{{GER}}
|2||3||3||'''8'''
|-
|'''7'''||align=&quot;left&quot;|{{USA}}
|1||5||1||'''7'''
|-
|'''8'''||align=&quot;left&quot;|{{DEN}}
|1||2||5||'''8'''
|-
|'''9'''||align=&quot;left&quot;|{{CHN}}
|1||1||2||'''4'''
|-
|'''10'''||align=&quot;left&quot;|{{RUS}}
|0||2||4||'''6'''
|-
|}

===Микс===
{| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}}
|-
|- align=center
|'''1'''||align=left|{{CHE}}
|7||1||2||'''10'''
|-
|'''2'''||align=left|{{SWE}} 
|4||6||2||'''12'''
|-
|- align=center
|'''3'''||align=&quot;left&quot;|{{CAN}}
|3||3||3||'''9'''
|-
|'''4'''||align=&quot;left&quot;|{{SCO}}
|3||2||1||'''6'''
|-
|'''5'''||align=&quot;left&quot;|{{RUS}}
|3||2||1||'''6'''
|-
|'''6'''||align=&quot;left&quot;|{{HUN}}
|2||1||0||'''3'''
|-
|'''7'''||align=&quot;left&quot;|{{NOR}}
|1||1||4||'''6'''
|-
|'''8'''||align=&quot;left&quot;|{{USA}}
|1||0||2||'''3'''
|-
|'''9'''||align=&quot;left&quot;|{{ITA}}
|1||0||0||'''1'''
|-
|'''10'''||align=&quot;left&quot;|{{ESP}}
|0||2||1||'''3'''
|-
|'''11'''||align=&quot;left&quot;|{{JPN}}
|0||2||0||'''2'''
|-
|'''12'''||align=&quot;left&quot;|{{CHN}}
|0||1||3||'''4'''
|-
|'''13'''||align=&quot;left&quot;|{{GER}}
|0||1||1||'''2'''
|-
|rowspan=3|'''14'''||align=&quot;left&quot;|{{EST}}
|0||1||0||'''1'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{FIN}}
|0||1||0||'''1'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{NZL}}
|0||1||0||'''1'''
|-
|'''17'''||align=&quot;left&quot;|{{CZE}}
|0||0||2||'''2'''
|-
|rowspan=3|'''18'''||align=&quot;left&quot;|{{AUS}}
|0||0||1||'''1'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{FRA}}
|0||0||1||'''1'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{AUT}}
|0||0||1||'''1'''
|-
|}

== Сыртқы сілтемелер ==
* {{cite web |url=http://results.worldcurling.org/Championships.aspx |title=Championships Search |publisher=World Curling Federation |access-date=2010-03-31}}

[[Санат:Әлем біріншіліктері]]
[[Санат:Керлинг]]</text>
      <sha1>9qovxg1ocjpvelua9othgzfz42imb91</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кавказ овчаркасы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>681983</id>
    <revision>
      <id>3621455</id>
      <parentid>3601628</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:09:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayazhan10</username>
        <id>180289</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Алфавит бойынша иттердің тұқымдары|Алфавит бойынша иттердің тұқымдары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3841" sha1="0p8wdockf6nnnshit0gfy2yqom98e93" xml:space="preserve">[[Сурет:Caucasian Shepherd Dog puppy.jpg|нобай]]
{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}}

'''Кавказ шопан иті немесе кавказдық овчарка''' — бұл Кавказ аймағындағы елдерде, атап айтқанда Грузия, Армения, Әзірбайжан және Дағыстанда туған ірі қара малды күтетін иттердің тұқымы. Грузиядағы Кавказ таулары тарихта бұл аймақтағы иттердің саны мен сапасы жағынан кавказдық шопан иттерінің негізгі таралу аймағы болды. 
==Тарихы==
Ғасырлар бойы Кавказ тау иттеріне ұқсас иттер Кавказ тауларындағы шопандарға малды қорғаушы иттер ретінде қызмет етті, қойларды жыртқыштардан, негізінен қасқырлардан, шақалдардан және аюлардан қорғады. Кавказдық шопан иттер күзетші иттер, аю аулайтын иттер болды және бүгінде Ресейде түрме күзетшісі болып жұмыс істейді. 

ХХ ғасырда кеңестік селекционерлер кавказдық иттердің арасында осы сорттардың кейбірін таңдап, кавказдық шопан ит тұқымын жасады. Кавказдық шопандарды алғаш рет атақты ресейлік кинолог Александр Мазовер сипаттап, тұқымның таралу орталығы саны жағынан да, сапасы жағынан да Грузия, Әзірбайжан, Армения және Дағыстан болғанын атап өтті. Бұл иттер тарих бойы әртүрлі әскерилермен қолданылған, бірақ Кавказ тау иттерінің өмір сүруі ежелгі дәуірден басталады. 
Аймақтың әртүрлі аудандарындағы иттер бүгінгі күні Кавказ шопандарының жалпы ерекшеліктерімен бөліссе, Грузиядан келген Кавказ шопандары өздерінің үлкендігімен, күшті тірек-қимыл құрылымымен және тартымды ұзын шаштарымен тұқымның ең жақсы үлгілері болып саналды. Осы себепті Грузин КСР Кеңес Одағында кавказдық шопан иттерін өсірудің негізгі аймағына айналды. 

Бұл тұқымды 1984 жылы Кеңес Одағының қамқорлығымен Халықаралық кинологиялық федерациясы біржола қабылдады. 

==Сипаттамалары==
Кавказдық Овчарка - үлкен ит. Құрғақ биіктігі әйелдер үшін 67-70 см , еркектер үшін 72-75 см диапазонында болады. Тіркелу үшін ең төменгі бойлар мен салмақтар әйелдер үшін 64 см және 40 кг, ал ерлер үшін 68 см және 50 кг. Жүніне келетін болсақ, Кавказ тау итінің екі қабаты бар, тегіс асты және дөрекі сыртқы пальто. Бұл екі жүн пальто Кавказ тау иттерін суық температурада жылы ұстайды.

[[Санат:Алфавит бойынша иттердің тұқымдары]]</text>
      <sha1>0p8wdockf6nnnshit0gfy2yqom98e93</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621459</id>
      <parentid>3621455</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:13:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayazhan10</username>
        <id>180289</id>
      </contributor>
      <origin>3621459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4414" sha1="0yfsh8z42911b5gfw7xhehpe81elafj" xml:space="preserve">[[Сурет:Caucasian Shepherd Dog puppy.jpg|нобай]]
{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}}

'''Кавказ шопан иті немесе кавказдық овчарка''' — бұл Кавказ аймағындағы елдерде, атап айтқанда Грузия, Армения, Әзірбайжан және Дағыстанда туған ірі қара малды күтетін иттердің тұқымы. Грузиядағы Кавказ таулары тарихта бұл аймақтағы иттердің саны мен сапасы жағынан кавказдық шопан иттерінің негізгі таралу аймағы болды. 
==Тарихы==
Ғасырлар бойы Кавказ тау иттеріне ұқсас иттер Кавказ тауларындағы шопандарға малды қорғаушы иттер ретінде қызмет етті, қойларды жыртқыштардан, негізінен қасқырлардан, шақалдардан және аюлардан қорғады. Кавказдық шопан иттер күзетші иттер, аю аулайтын иттер болды және бүгінде Ресейде түрме күзетшісі болып жұмыс істейді. 

ХХ ғасырда кеңестік селекционерлер кавказдық иттердің арасында осы сорттардың кейбірін таңдап, кавказдық шопан ит тұқымын жасады. Кавказдық шопандарды алғаш рет атақты ресейлік кинолог Александр Мазовер сипаттап, тұқымның таралу орталығы саны жағынан да, сапасы жағынан да Грузия, Әзірбайжан, Армения және Дағыстан болғанын атап өтті. Бұл иттер тарих бойы әртүрлі әскерилермен қолданылған, бірақ Кавказ тау иттерінің өмір сүруі ежелгі дәуірден басталады. 
Аймақтың әртүрлі аудандарындағы иттер бүгінгі күні Кавказ шопандарының жалпы ерекшеліктерімен бөліссе, Грузиядан келген Кавказ шопандары өздерінің үлкендігімен, күшті тірек-қимыл құрылымымен және тартымды ұзын шаштарымен тұқымның ең жақсы үлгілері болып саналды. Осы себепті Грузин КСР Кеңес Одағында кавказдық шопан иттерін өсірудің негізгі аймағына айналды.&lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Калинин В. А., Иванова Т. М., Морозова Л. В. |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Отечественные породы служебных собак азиатского происхождения |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=М. |орны= |баспасы=Патриот |жыл=1992 |томы= |беттері= |барлық беті=125 |сериясы= |isbn= |тиражы= }}&lt;/ref&gt; 

Бұл тұқымды 1984 жылы Кеңес Одағының қамқорлығымен Халықаралық кинологиялық федерациясы біржола қабылдады. 

==Сипаттамалары==
Кавказдық Овчарка - үлкен ит. Құрғақ биіктігі әйелдер үшін 67-70 см , еркектер үшін 72-75 см диапазонында болады. Тіркелу үшін ең төменгі бойлар мен салмақтар әйелдер үшін 64 см және 40 кг, ал ерлер үшін 68 см және 50 кг. Жүніне келетін болсақ, Кавказ тау итінің екі қабаты бар, тегіс асты және дөрекі сыртқы пальто. Бұл екі жүн пальто Кавказ тау иттерін суық температурада жылы ұстайды.

== Дереккөздер ==

[[Санат:Алфавит бойынша иттердің тұқымдары]]</text>
      <sha1>0yfsh8z42911b5gfw7xhehpe81elafj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алтай Кай</title>
    <ns>0</ns>
    <id>682910</id>
    <revision>
      <id>3621533</id>
      <parentid>3603617</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:32:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayazhan10</username>
        <id>180289</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Алфавит бойынша музыкалық топтар|Алфавит бойынша музыкалық топтар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2745" sha1="mv1h5v5o8gi2g7q94bzetnw3bni98je" xml:space="preserve">[[Сурет:IV Festival of national literature of the peoples of Russia 08.jpg|нобай]]
{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Алтай Кай''' — 1997 жылы Ұрмат Ынтаев негізін қалаған Ресей Федерациясы Алтай Республикасынан шыққан Алтай фольклорлық музыкалық тобы. Топ атауы «Алтай фольклоры» дегенді білдіреді. Құрылған кезде топ екі әйел және бес ер адамнан тұрды. Қазіргі мүшелер қатарына Ұрмат Ынтаев пен тағы үш адам кіреді, олардың бір-екі тұрақты емес мүшелері бар. Ұжымның музыкасында жұлдыру, комус пен топшурды қоса алғанда, бірнеше ұлттық музыкалық аспаптар бар. Олардың музыкасында көбінесе Алтайдың табиғаты мен тарихы, халқының ерлігі туралы айтылады. 
==Концерттері==
* 2006 жылы Вашингтондағы Джон Кеннеди атындағы Орындаушылық өнер орталығы (интернет-трансляциясы).
* 2006 жылы Вирджиния штатының Ричмонд қаласында 68-ші жыл сайынғы ұлттық халық фестивалі.
* Чех филармониясының оркестрі, Дворжак залы (Алтай Кай, Храдистан және Чех филармониялық оркестрі) Прагада 2007 ж.
* 2007 жылы Севильядағы Лопе де Вега театры (WOMEX және BBC қолдауымен өткен концерт).
* 2008 жылы Лондондағы Корольдік опера театры (Би-Би-Си тікелей эфирінде Алтай Кай орындауының жазбасы).
* 2008 жылы Чарлтон саябағындағы WOMAD фестивалі (BBC тікелей эфирі).

== Альбомдар ==
* Алтай қайда - Алтай халқының музыкалық дәстүрлері (2002)
* XXI Век (XXI ғасыр) (2005)
* Хан Алтай (2005)
* АҚШ-та жасалған (2006)
* XXI ғасыр (II нұсқа)(2006)
* Алтын-Тайга (Алтын Тайга) (2011)
* Алтай Қабай (2014)
== Сілтемелер ==
http://www.altaikai.ru/

[[Санат:Алфавит бойынша музыкалық топтар]]</text>
      <sha1>mv1h5v5o8gi2g7q94bzetnw3bni98je</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621534</id>
      <parentid>3621533</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:57:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сілтемелер */</comment>
      <origin>3621534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2747" sha1="3i2f0hnzxhr9ydhj4oylyi6588hxy3q" xml:space="preserve">[[Сурет:IV Festival of national literature of the peoples of Russia 08.jpg|нобай]]
{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Алтай Кай''' — 1997 жылы Ұрмат Ынтаев негізін қалаған Ресей Федерациясы Алтай Республикасынан шыққан Алтай фольклорлық музыкалық тобы. Топ атауы «Алтай фольклоры» дегенді білдіреді. Құрылған кезде топ екі әйел және бес ер адамнан тұрды. Қазіргі мүшелер қатарына Ұрмат Ынтаев пен тағы үш адам кіреді, олардың бір-екі тұрақты емес мүшелері бар. Ұжымның музыкасында жұлдыру, комус пен топшурды қоса алғанда, бірнеше ұлттық музыкалық аспаптар бар. Олардың музыкасында көбінесе Алтайдың табиғаты мен тарихы, халқының ерлігі туралы айтылады. 
==Концерттері==
* 2006 жылы Вашингтондағы Джон Кеннеди атындағы Орындаушылық өнер орталығы (интернет-трансляциясы).
* 2006 жылы Вирджиния штатының Ричмонд қаласында 68-ші жыл сайынғы ұлттық халық фестивалі.
* Чех филармониясының оркестрі, Дворжак залы (Алтай Кай, Храдистан және Чех филармониялық оркестрі) Прагада 2007 ж.
* 2007 жылы Севильядағы Лопе де Вега театры (WOMEX және BBC қолдауымен өткен концерт).
* 2008 жылы Лондондағы Корольдік опера театры (Би-Би-Си тікелей эфирінде Алтай Кай орындауының жазбасы).
* 2008 жылы Чарлтон саябағындағы WOMAD фестивалі (BBC тікелей эфирі).

== Альбомдар ==
* Алтай қайда - Алтай халқының музыкалық дәстүрлері (2002)
* XXI Век (XXI ғасыр) (2005)
* Хан Алтай (2005)
* АҚШ-та жасалған (2006)
* XXI ғасыр (II нұсқа)(2006)
* Алтын-Тайга (Алтын Тайга) (2011)
* Алтай Қабай (2014)
== Сілтемелер ==
* http://www.altaikai.ru/

[[Санат:Алфавит бойынша музыкалық топтар]]</text>
      <sha1>3i2f0hnzxhr9ydhj4oylyi6588hxy3q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>RFID</title>
    <ns>0</ns>
    <id>689347</id>
    <revision>
      <id>3621422</id>
      <parentid>3086313</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:41:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3621422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1428" sha1="62vaffsvf7s1a3sbu97magql2y31t4d" xml:space="preserve">'''RFID''' ({{lang-en|Radio Frequency IDentification}}, радиожиілікті сәйкестендіру) — радиосигналдардың көмегімен  транспондерлерде немесе RFID-таңбаларында сақталатын деректер оқылатын немесе жазылатын нысандарды автоматты түрде сәйкестендіру  тәсілі.&lt;ref&gt;https://w2.eff.org/Privacy/RFID/&lt;/ref&gt; 

Кез-келген RFID жүйесі оқу құрылғысынан (оқушы, ридер немесе интеррогатор) және транспондерден тұрады (негізі RFID таңбасы, кейде RFID тегі деген термин де қолданылады).
[[Сурет:EPC-RFID-TAG.svg|ортаға|нобай|Walmart сауда желісінде пайдаланылатын RFID-белгінің EPC ]]


Оқу ауқымы бойынша RFID жүйелерін жүйелерге бөлуге болады:

* жақын сәйкестендіру (оқу 20 см дейінгі қашықтықта жүргізіледі);

* орташа қашықтықты сәйкестендіру (20 см-ден 5 м-ге дейін);
* қашықтан сәйкестендіру (5 м-ден 300 м-ге дейін)

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Жеке кеңістік]]</text>
      <sha1>62vaffsvf7s1a3sbu97magql2y31t4d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Струга (футбол клубы)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>704278</id>
    <revision>
      <id>3621174</id>
      <parentid>3474893</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:38:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>71333</id>
      </contributor>
      <origin>3621174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1779" sha1="nl3a3ziivadx0jc4q2cpmcsmd3fg64f" xml:space="preserve">{{Футбол клубы
| атауы          = {{ту|Македония}} Струга
| құрылған       = 2015
| стадионы       = Градска Плажа
| сыйымдылығы    = 500
| жаттықтырушы   = {{ту|Македония}} [[Срджан Захариевский]]
| жарыс          = [[Футболдан Солтүстік Македония чемпионаты|1 лига]]
| маусым         = 2025/26
| орын           = '''3-орын'''
| pattern_la1=_macrontureis21rw|pattern_b1=_macrontureis21rw|pattern_ra1=_macrontureis21rw|pattern_sh1=_macrontempel1rw|
  leftarm1=FFFFFF|body1=FF0000|rightarm1=FFFFFF|shorts1=FFFFFF|socks1=FF0000|
  pattern_la2=_macrontureis21wb|pattern_b2=_macrontureis21wb|pattern_ra2=_macrontureis21wb|pattern_sh2=_macrontempel1wb|
  leftarm2=FFFFFF|body2=FFFFFF|rightarm2=FFFFFF|shorts2=FFFFFF|socks2=FFFFFF|
}}
'''«Струга Трим-Лум»''' — [[Солтүстік Македония]]ның Струга қаласындағы футбол клубы. 2015 жылы құрылған.

== Жетістіктері ==

* '''Солтүстік Македония чемпионаты''': жеңімпаз (2022/23, 2023/24)
* '''4 дивизион:''' жеңімпаз (2015/2016)
* '''3 лига:''' жеңімпаз (2016/2017)
* '''2 лига:''' жеңімпаз (2018/2019)
* '''1 лига:''' 3-орын (2020/2021)
* '''Струга кубогы:''' жеңімпаз (2016/2017)
* '''Тәуелсіздік кубогы:''' жеңімпаз (2017)

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
{{бастама}}
{{Сыртқы сілтемелер}}
[[Санат:Солтүстік Македония футбол клубтары]]</text>
      <sha1>nl3a3ziivadx0jc4q2cpmcsmd3fg64f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Юлия Владимировна Тимошенко</title>
    <ns>0</ns>
    <id>730818</id>
    <revision>
      <id>3621197</id>
      <parentid>3496182</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:59:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>165</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:File:EPP_Political_Assembly,_13_&amp;_14_January_2025_(54265908219)_(cropped).jpg]]» деген «[[:File:Yulia_Tymoshenko_at_EPP_Political_Assembly,_13_&amp;_14_January_2025_(54265908219).jpg]]» дегенмен алмастырылды.</comment>
      <origin>3621197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="149640" sha1="d20gcfegonyt5z5wssa5l1vam4bnbxc" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  =
 | Қазақша есімі        = Юлия Владимировна Тимошенко
 | Шынайы есімі         = {{lang-uk|Юлія Володимирівна Тимошенко}}
 | Суреті               = Yulia Tymoshenko at EPP Political Assembly, 13 &amp; 14 January 2025 (54265908219).jpg
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = Тимошенко, 2025 жыл

 | Титулы               = [[Верховна Рада]] II, III, IV, V, VI, VIII, IX-сайланымдарының депутаты
 | Ту                   = Verkhovna Rada (UK logo, 2023).png
 | Ту2                  = Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg
 | Басқара бастады      = 16 қаңтар 1997
 | Басқаруын аяқтады    = 2 наурыз 2000&lt;br&gt;14 мамыр 2000 — 4 ақпан 2005&lt;br&gt;25 мамыр 2006 — 14 маусым 2007&lt;br&gt;23 қараша 2007 — 19 желтоқсан 2007&lt;br&gt;27 қараша 2014 жылдан бері

 | Титулы_2               = [[Батьківщина]] партиясының төрағасы 
 | Ту_2                   = Logo of the All-Ukrainian Union &quot;Fatherland&quot;.svg
 | Ту2_2                  = Batkivschina flag (2014).svg
 | Басқара бастады_2      = 18 желтоқсан 1999 жылдан бері
 | Басқаруын аяқтады_2    = 
 | Президент_2            = 
 | Ізашары_2              = Виктор Драченко
 | Ізбасары_2             = 

 | Титулы_3               = [[Украина премьер-министрі]]
 | Ту_3                   = Flag of Ukraine.svg
 | Ту2_3                  = Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg
 | Басқара бастады_3      = 18 желтоқсан 2007
 | Басқаруын аяқтады_3    = 3 наурыз 2010
 | Президент_3            = [[Виктор Андреевич Ющенко|Виктор Ющенко]]&lt;br&gt;[[Виктор Фёдорович Янукович|Виктор Янукович]]
 | Ізашары_3              = [[Виктор Фёдорович Янукович|Виктор Янукович]]
 | Ізбасары_3             = [[Александр Валентинович Турчинов|Александр Турчинов]] ({{м.а.}})&lt;br&gt;[[Николай Янович Азаров|Николай Азаров]]

 | Басқара бастады_4      = 4 ақпан
 | Басқаруын аяқтады_4    = 8 қыркүйек 2005
 | Президент_4            = [[Виктор Андреевич Ющенко|Виктор Ющенко]]
 | Ізашары_4              = [[Виктор Фёдорович Янукович|Виктор Янукович]]&lt;br&gt;[[Николай Янович Азаров|Николай Азаров]] ({{м.а.}})
 | Ізбасары_4             = [[Юрий Иванович Ехануров|Юрий Ехануров]]

 | Титулы_5               = [[Украина премьер-министрі]]нің орынбасары
 | Ту_5                   = Flag of Ukraine.svg
 | Ту2_5                  = Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg
 | Басқара бастады_5      = 30 желтоқсан 1999
 | Басқаруын аяқтады_5    = 19 қаңтар 2001
 | Президент_5            = [[Леонид Данилович Кучма|Леонид Кучма]]
 | Премьер_5              = [[Виктор Андреевич Ющенко|Виктор Ющенко]]

 | Туған күні           = 27.11.1960
 | Туған жері           = [[Днепр (қала)|Днепропетровск]], {{туғанжері|Днепропетровск облысы|Днепропетровск облысында}}, [[Украин Кеңестік Социалистік Республикасы|Украин КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Туған кездегі есімі  = Юлія Володимирівна Грігян
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = [[Православ шіркеуі|Православие]] ([[Украина православ шіркеуі|УПШ]])&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vesti.ua/svetskie-vesti/81615-na-palce-timoshenko-uvideli-zagadochnoe-kolco|title=Тимошенко рассказала о тайне своего крестика|lang=ru|publisher=vesti.ua|author=ЯСТРЕБОВА, Ольга|date=2014-12-15|accessdate=2023-08-11}}&lt;/ref&gt;
 | Әкесі                = Владимир Григян
 | Анасы                = Людмила Телегина
 | Жұбайы               = {{iw|Александр Геннадьевич Тимошенко|Александр Тимошенко|uk|Тимошенко Олександр Геннадійович}}
 | Балалары             = {{iw|Евгения Александровна Тимошенко|Евгения Тимошенко|uk|Тимошенко Євгенія Олександрівна}}

 | Партиясы             = [[Батьківщина]]
 | Мамандығы            = инженер-экономист, кәсіпкер және саясаткер
 | Ғылыми дәрежесі      = экономика ғылымдарының докторы
 | Сайты                = [https://ba.org.ua/ Батьківщинаның ресми сайты]
 | Commons              = Yulia Tymoshenko

 | Атағы                = 
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 

 | Марапаттары          = {{Қатар
  |{{Ұлы қыркүйек төңкерісінің ордені}}
}}
{{Қатар
  |{{2 дәрежелі Кенші даңқы}}
  |{{3 дәрежелі Кенші даңқы}}
}}
 | Қолтаңбасы           = Yulia Tymoshenko's signature.jpg
}}
'''Юлия Владимировна Тимошенко''' ({{Lang-uk|Юлія Володимирівна Тимошенко}}, {{IPA|[ˈjul⁽ʲ⁾ijɐ woloˈdɪmɪr⁽ʲ⁾iu̯nɐ tɪmoˈʃɛnko]}}, туған тегі '''Григян''', {{lang|uk|Грігян}}; [[27 қараша]] [[1960 жыл]], [[Днепр (қала)|Днепропетровск]]) — [[украина]]лық саяси және мемлекеттік қайраткер, экономика ғылымдарының докторы, [[Верховна рада|Украина Халық депутаты]] (1997–2005, 2006–2007, 2014 бері) және 1999 жылдан бері «[[Батьківщина]]&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;» саяси партиясының төрайымы.

Тимошенко 2007–2010 жылдары аралығында [[Украина премьер-министрі]] және 1999–2001 жылдары Премьер-министр орынбасары болған. Көпшілікке ол [[қызғылт сары төңкеріс]]ті бастаған тұлғалардың бірі ретінде белгілі. 2005 жылы [[Forbes]] журналы оны әлемдегі ең ықпалды әйелдер тізімінде 3-орынға қойды.&lt;ref name=&quot;forbes&quot;&gt;{{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20060111162918/https://www.forbes.com/2005/07/27/powerful-women-world-cz_05powom_land_print.html |title= &quot;100 most powerful women in the world&quot;}}&lt;/ref&gt;

Тимошенко [[Украинадағы президент сайлауы (2010)|2010 жылғы Украинадағы президенттік сайлау]]дың екінші кезеңінде жеңімпаз [[Виктор Фёдорович Янукович|Виктор Янукович]]тен 3,5 пайыздық ұпаймен жеңіліп, екінші орынға шықты. 2011 жылдан 2014 жылға дейін ол қамауға алынды, бірақ [[Украин төңкерісі (2014)|2014 жылғы төңкерісі]]нен кейін [[Украина Жоғарғы соты]] мен [[Еуропалық Адам құқықтары соты]] оны ақтады. Кейбір бақылаушылар Тимошенконың үшжылдық қамалуын саяси тұтқындау деп санайды.

2014 жылдан бері ол Украина саясатында және [[Верховна рада]]да өзінің белсенді саяси мансабын жалғастыруда.

== Жастық шағы және білімі ==
Юлія Володимирівна Грігян 1960 жылғы 27 қарашада [[Днепропетровск]] қаласында дүниеге келді.&lt;ref name=&quot;korrespondent&quot;&gt;{{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20110321020204/https://files.korrespondent.net/persons/timoshenko |title= Тимошенко Юлия}}&lt;/ref&gt;

=== Отбасы ===
Анасы, Людмила Телегіна (туған тегі Нелепова, 1937 жылы туған) — [[Днепропетровск]] тумасы.&lt;ref name=&quot;knigadruga&quot;&gt;{{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20100111105106/https://makuha.info/makuha/book2.html |title= Книга друга. ЮЛІЯ ТИМОШЕНКО}}&lt;/ref&gt;

Әкесі, Владимир Абрамович Григян ({{lang-uk|Володимир Абрамович Грігян}}; 1937 жылы туған), Кеңес Одағының паспорты бойынша [[Латыштар|латыш]] болған, ол 1937 жылғы 3 желтоқсанда [[Днепропетровск]] қаласында дүниеге келген, Юлияның кішкентай кезінде әйелі мен кішкентай қызын тастап кетті; Юлия анасының тегін алды.&lt;ref name=&quot;knigadruga&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;korrespondent&quot; /&gt;

Атасы, Абрам Кельманович Капительман ({{lang-uk|Абрам Кельманович Капітельман}}), 1914 жылы туған. 1940 жылы [[Днепропетровск мемлекеттік университеті]]н бітіргеннен кейін Капітельман Батыс Украинаға жұмысқа жіберілді, онда ол [[Снятын]] қаласындағы Мемлекеттік еврей мектебінің директоры болып &quot;бір тоқсан&quot; бойы жұмыс істеді. Капітельман 1940 жылғы күзде әскерге шақырылды, содан кейін [[лейтенант]] шені бар болған ол 1944 жылғы 8 қарашада [[Ұлы Отан соғысы]]на қатысқан кезде қаза тапты.&lt;ref name=&quot;knigadruga&quot; /&gt;

=== Білімі ===
1977 жылы Тимошенко [[Днепропетровск]] қаласындағы №75 орта мектепті бітірді. 1978 жылы ол {{iw|Днепр политехникасы|Днепропетровск тау-кен институтының|uk|Національний технічний університет «Дніпровська політехніка»}} автоматика және телемеханика факультетіне оқуға түсті. 1979 жылы [[Днепропетровск мемлекеттік университеті]]нің экономика факультетіне кибернетикалық инженер мамандығына ауысып, 1984 жылы инженер-экономист мамандығы бойынша бірінші дәрежелі үздік дипломмен бітірді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://m.lenta.ru/lib/14159943/full.htm |title= Тимошенко, Юлия. Бывший премьер-министр Украины |lang= ru |publisher= lenta.ru |accessdate= 2023-08-16}}&lt;/ref&gt; 1991 жылы доктор болды.&lt;ref&gt;Тимошенко Ю. В. «Государственное регулирование налоговой системы: Диссертация на соискание учёной степени кандидата экономических наук». 1999. Национальная библиотека Украины им. В. И. Вернадского&lt;/ref&gt; 

== Коммерциялық мансабы ==
Білім алғанынан кейін Тимошенко тәжірибелі экономист және академик болып жұмыс істеді. Саяси мансабына дейін ол [[Табиғи газ|газ]] саласында табысты, бірақ даулы іскер болды, кейбір бағалаулар бойынша елдегі ең дәулетті адамдардың біріне айналды. 2005 жылы Украинаның бірінші әйел премьер-министрі болғанға дейін Тимошенко [[қызғылт сары төңкеріс]]ті басқарған тұлғалардың бірі болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4848942.stm |title= Profile: Yulia Tymoshenko |lang= en |publisher= [[BBC News]] |accessdate= 2023-08-16}}&lt;/ref&gt; Ол [[Forbes]] журналының 2005 жылғы әлемдегі ең ықпалды 100 әйел тізімінде үшінші орынға ие болды.&lt;ref name=&quot;forbes&quot; /&gt;

1984 жылы [[Днепропетровск мемлекеттік университеті]]н бітіргеннен кейін Тимошенко 1988 жылға дейін Днепропетровск қаласындағы зымыран шығаратын «Днепр машина жасау зауытында» инженер-экономист болып жұмыс істеді.

1988 жылы [[Перестройка|қайта құру]] бастамаларының бір бөлігі ретінде Юлия мен Александр Тимошенко 5 мың [[КСРО рублі|рубль]] қарыз алып, провинциялық кеңесте аймақтық кинопрокат желісін басқарған Олександрдың әкесі Геннадій Тимошенконың көмегімен бейне-прокат кооперативін ашты.&lt;ref&gt;{{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20111003121331/https://2000.net.ua/2000/svoboda-slova/realii/71218 |title= «Непотопляемая» ЮВТ}}&lt;/ref&gt; Бұл Тимошенколардың бірге құрған тұңғыш бизнесі еді. Бизнес бастамашыларының қатарында болашақ саясаткер [[Александр Валентинович Турчинов|Александр Турчинов]] болған.&lt;ref name=&quot;pravda&quot; /&gt;

1991 жылы Тимошенко 1991 жылдан 1995 жылға дейін Днепропетровск ауыл шаруашылығы саласын жанармаймен қамтамасыз еткен «The Ukrainian Petrol Corporation» компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20120303072454/https://eurasianhome.org/xml/t/databases.xml?lang=en&amp;nic=databases&amp;country=188&amp;letter=all&amp;person=478 |title= Eurasian Home Database — Tymoshenko Yuliya Volodymyrivna}}&lt;/ref&gt; 1995 жылы бұл компания {{iw|Украинаның Біріккен энергетикалық жүйелері|Украинаның Біріккен энергетикалық жүйелері|uk|ЄЕСУ}} (ЄЕСУ) болып қайта құрылды.&lt;ref name=&quot;pravda&quot; /&gt; Тимошенко 1995 жылдан 1997 жылғы 1 қаңтарға дейін ресейлік табиғи газдың Украинаға негізгі импорттаушысы болған бұл жеке меншік компанияның президенті қызметін атқарды. Сол жылдары оның «Табиғи газ ханшайымы» деген лақап аты да болған.&lt;ref name=&quot;moscowtimes&quot; /&gt;

Ол сондай-ақ «[[Павел Иванович Лазаренко|Павел Лазаренко]]мен байланысы көмегімен елдің газына қол жеткізді» деп айыпталды.&lt;ref name=&quot;Guardian&quot;&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/world/2004/nov/26/ukraine.gender |title= The millionaire revolutionary |lang= en |publisher= [[The Guardian]] |author= MEEK, James |date= 2004-11-26 |accessdate= 2023-08-16}}&lt;/ref&gt; Алайда [[Калифорния]]ның Солтүстік округі бойынша округтік сотының судьясы Мартин Дженкинс 2004 жылғы 7 мамырда Тимошенко компанияларының ақша жымқыруда қатысқанын жоққа шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.rferl.org/a/1052721.html |title= Many Charges Dropped Against Ukraine's Ex-Premier |lang= en |publisher= [[Азаттық радиосы]] |author= KUPCHINSKY, Roman |date= 2004-05-10 |accessdate= 2023-08-16}}&lt;/ref&gt; 1997 жылдың басында (Лазаренко билігінің шыңы) компания Украина экономикасының 25% иеленген еді.&lt;ref name=&quot;pravda&quot; /&gt;

1995–1997 жылдар аралығында Тимошенко Украинадағы ең бай бизнесмендердің бірі болып саналды.&lt;ref name=&quot;Guardian&quot; /&gt; Тимошенко саясатқа алғашқы қадамын жасаған кезде, оның компаниясы оған және оның отбасына саяси қысым жасау құралына айналды. ЄЕСУ жоғарғы басшылығы қудалауға ұшырады.

== Саяси мансабы ==
=== Бастапқы мансабы, депутаттығы және партия құруы (1996–2003) ===
Өзінің саяси мансабын Тимошенко 1996 жылы [[Верховна Рада]] депутаты болып [[Кировоград облысы]]нан сайлануымен бастады.&lt;ref name=&quot;polzhizni&quot; /&gt; Депутат Тимошенко [[Леонид Данилович Кучма|Кучма]]ны қолдайтын «''Конституциялық орталықтың''» ({{lang-uk|Конституційний Центр}}) мүшесі болды.&lt;ref name=&quot;pravda&quot;&gt;{{Cite web|url= https://www.pravda.com.ua/articles/2005/02/4/3006785/ |title= Прем'єр-міністр Юлія Тимошенко. Неофіційна біографія |lang= uk |publisher= [[Українська правда]] |author= KUPCHINSKY, Roman |date= 2005-02-04 |accessdate= 2023-08-16}}&lt;/ref&gt;

1997 жылы бүкіл «Днепропетровск кланының» Кучмамен келіспеушілігі туды. Лазаренко премьер-министр қызметінен босатылды. 1997 жылдың соңында Тимошенко Кучмаға қарсы [[импичмент]] жариялауға және Украинадағы келесі президенттік сайлауды 1999 жылы емес, 1998 жылғы күзде өткізуге ұсыныс жасады. Тимошенко 1998 жылғы сайлауға «[[Громада (партия, Украина)|Громада]]мен&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;» оппозиция мүшесі ретінде барған. Ол тізімде 6-орында болды, және 99-бір мандатты округ арқылы ол парламент мүшесі болып сайланды.

Громада партиясының жетекшісі Павло Лазаренко 1999 жылғы ақпанда қаржы жымқыруы бойынша тергеуден аулақ болу үшін [[Америка Құрама Штаттары]]на қашқаннан кейін, фракция мүшелері Громададан басқа парламенттік фракцияларға қосылу үшін фракция құрамынан шығып кеткен еді,&lt;ref name=&quot;kuzio4&quot;&gt;{{Кітап|авторы= [[Тарас Кузьо]] |бөлімі= &quot;4&quot; |бөлім сілтемесі= https://books.google.com/books?id=Rr3aAAAAQBAJ&amp;pg=RA1-PT29 |тақырыбы= Украина демократиялық төңкерісі: Кучмагейттен Қызғылт сары төңкеріске дейін |шынайы атауы= Democratic Revolution in Ukraine: From Kuchmagate to Orange Revolution |баспасы= Taylor &amp; Francis |жыл= 2013 |isbn= 978-1-317-99647-7}}&lt;/ref&gt; олардың арасында Тимошенконың өзі де болған. 1999 жылғы наурызда ол [[Батьківщина|Бүкілукраиналық «Батьківщина» («Отан») фракциясы]]ның негізін салды.&lt;ref name=&quot;kuzio4&quot; /&gt; 1999 жылғы қыркүйекте Батьківщина ресми тіркелген саяси партия болды&lt;ref name=&quot;rbkukraine&quot;&gt;{{Cite web|url= https://www.rbc.ua/ukr/vyboru2012/party/p2 |title= Всеукраїнське об'єднання &quot;Батьківщина&quot; |lang= uk |publisher= РБК-Україна |accessdate= 2023-08-16}}&lt;/ref&gt; және [[Украинадағы президент сайлауы (1999)|1999 жылғы президент сайлауы]]нда [[Евгений Кириллович Марчук|Евгений Марчук]]қа дауыс бергендерді өзіне шақыртты.&lt;ref name=&quot;kuzio4&quot; /&gt; 2000 жылы Батьківщина Кучмаға қарсы оппозицияға көшті.&lt;ref name=&quot;kuzio4&quot; /&gt;

1999 жылғы желтоқсаннан 2001 жылғы қаңтарға дейін Юлия Тимошенко Ющенко үкіметінде [[Украина премьер-министрі]]нің орынбасары болып қызмет етті. Тимошенко бұл қызметінде отын-энергетика кешеніндегі істерді ретке келтіріп, мемлекет бюджетіне қомақты қаражатты жұмылдырды. Бұл әрекеттер президент Леонід Кучма командасының қарсылығын тудырып, 2000 жылғы тамызда Тимошенконың күйеуі Олександр тұтқындалды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://politics.segodnya.ua/politics/muzh-timoshenko-ocel-v-cele-pod-prahoj-%E2%80%94-u-neho-tam-ocobnjak-283117.html |title= Муж Тимошенко осел в селе под Прагой — у него там особняк |lang= ru |publisher= Сегодня}}&lt;/ref&gt;

[[Сурет:Julija tymoschenko 2002.jpg|нобай|оңға|Юлия Тимошенко, 2002 жыл]]

2001 жылғы 19 қаңтарда Тимошенко қызметінен босатылды, ал 13 ақпанда ол 1995–1997 жылдары ЄЕСУ басшысы болған кезінде «Ресей газын Украинаға контрабандалық жолмен жеткізгені» үшін және салық төлеуден жалтарғаны үшін қамауға алынды. Бірақ 2001 жылғы 27 наурызда [[Киев]]тің Печерский аудандық соты Тимошенконы қамауға алу санкциясының күшін жойып, оған тағылған айыпты негізсіз деп танып, ол 42 тәулік тергеу изоляторында болған соң босатылды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.unian.net/economics/energetics/558843-gpu-vozobnovila-delo-timoshenko-po-eesu.html |title= ГПУ возобновила дело Тимошенко по ЕЭСУ |lang= ru |publisher= УНІАН |date= 2011-10-24 |accessdate= 2023-08-16}}&lt;/ref&gt;

2001 жылғы қарашада [[Юлия Тимошенко блогы]] құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.pravda.com.ua/rus/news/2001/11/7/4363893/ |title= Создан блок Юлии Тимошенко |lang= ru |publisher= [[Українська правда]] |date= 2001-11-07 |accessdate= 2023-08-16}}&lt;/ref&gt;

Айыптар алынып тасталғаннан кейін Тимошенко журналист Георгій Ґонґадзенің өліміне ([[Кассета жанжалы]]) қатысы бар деген айыппен президент Кучмаға қарсы жаппай науқан жетекшілерінің қатарына қайта оралды. Бұл науқанда Тимошенко алғаш рет ынталы, революцияшыл көшбасшы ретінде белгілі болды. Сол кезде Тимошенко президент Кучмаға импичмент жариялау үшін жалпыхалықтық референдум ұйымдастырғысы келген.&lt;ref&gt;{{Кітап|авторы= Ian Jeffries |бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Жиырма бірінші ғасыр басы кезіндегі посткеңестік елдер: Өзгеріске ұшыраған Балтық жағалауы және Еуропа мемлекеттері |шынайы атауы= The countries of the former Soviet Union at the turn of the twenty-first century: the Baltic and European states in transition |сілтеме= https://books.google.com/books?id=B3bwDpegCCYC&amp;pg=PA549 |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= Taylor &amp; Francis |жыл= 2004|томы= |беттері= 542 |барлық беті= |сериясы= |isbn= 978-0-415-25230-0 |тиражы=}}&lt;/ref&gt; 2002 жылғы қаңтарда Тимошенко жұмбақ болған жол апатына ұшырап, жеңіл жарақаттармен аман қалды – бұл оқиға үкімет ұйымдастырған қастандық болған деген болжамдар бар.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1788924.stm |title= Ukraine opposition leader injured |lang= en |publisher= [[BBC News]] |date= 2002-02-29 |accessdate= 2023-08-16}}&lt;/ref&gt;

2004 жылғы маусымда Украинада президенттік сайлау басталар алдында Ресейдің Бас әскери прокуратурасы Тимошенкоға «[[Ресей Қорғаныс министрлігі|Ресей Федерациясы Қорғаныс министрлігі]]нің жоғары лауазымды шенеуніктеріне пара берді және көтерілген баға бойынша құрылыс материалдарын жеткізуге шарт жасасты» деген айыппен халықаралық іздеу жариялады. Украинада Тимошенкоға қатысты іс «қызғылт сары революция» жеңісінен кейін көп ұзамай жабылды, ал Ресей прокуратурасының қылмыстық ісі ескіру мерзіміне байланысты 2005 жылғы желтоқсанда жабылды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ria.ru/20080909/151115415.html|title=Уголовные дела, по которым проходила Юлия Тимошенко. Справка|lang=ru|publisher=РИА Новости|date=2008-09-09|accessdate=2023-08-16}}&lt;/ref&gt;

=== Қызғылт сары төңкерістегі үлесі (2003–2005) ===
{{Толық мақала|Қызғылт сары төңкеріс}}
2003 жылдан 2004 жылдың бірінші жартысына қарай Юлия Тимошенко блогы, «[[Біздің Украина]]» блогы және [[Украина Социалистік партиясы|Социалистік партия]] арасындағы коалиция құру және [[Украина президенті]] лауазымына бірыңғай үміткерді ұсыну туралы келіссөздер жалғасты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/news/2004/03/2/2998400/|title=&quot;НАША УКРАЇНА&quot;, БЮТ і СПУ ГОТУЮТЬСЯ ВИСУНУТИ ЄДИНОГО КАНДИДАТА|lang=uk|publisher=[[Українська правда]]|date=2004-03-02|accessdate=2023-08-16}}&lt;/ref&gt; Юлия Тимошенко сайлауда үміткер болудан бас тартты және өзі [[Виктор Андреевич Ющенко|Виктор Ющенко]]ның үміткерлігін қолдады.

2004 жылғы 2 шілдеде Юлия Тимошенко [[Украинадағы президент сайлауы (2004)|президенттік сайлау]]да Віктор Ющенконы қолдау мақсатында құрылған «Халықтық билік коалициясын құру туралы келісімге» қол қойды,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/news/2004/07/2/4379578/|title=СОЮЗ ЮЩЕНКО И ТИМОШЕНКО ТЕПЕРЬ НАЗЫВАЕТСЯ &quot;СИЛА НАРОДА&quot;|lang=ru|publisher=[[Українська правда]]|date=2004-07-02|accessdate=2023-08-16}}&lt;/ref&gt; бұл әрекеті арқылы Тимошенко кейін жаңа үкіметті басқаруға тағайындалған еді.

2004 жылғы 21 қарашада [[Украинадағы президент сайлауы (2004)|сайлау]]дың жалғандығы белгілі болған кезде ол халықты [[ереуіл]]ге шақырды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/news/2004/11/22/4383090/|title=ТИМОШЕНКО ПРИЗЫВАЕТ ГРАЖДАН К ЗАБАСТОВКЕ|lang=ru|publisher=[[Українська правда]]|date=2004-11-22|accessdate=2023-08-16}}&lt;/ref&gt; Тимошенко «[[қызғылт сары революция]]» деп аталып кеткен жаппай наразылық шерулері жетекшілерінің бірі болды.

[[Украинадағы президент сайлауы (2004)|2004 жылғы 26 желтоқсанда Украинадағы президенттік сайлау]]дың екінші айналымында Віктор Ющенко 51,99% дауыс жинап жеңіске жетті. Виктор Януковичті сайлаушылардың 44,2 пайызы қолдады.&lt;ref&gt;{{Wayback|url=https://archive.is/20120731065935/www.cvk.gov.ua/pls/vp2004/wp0011#selection-657.0-657.34|title=ЦЕНТРАЛЬНА ВИБОРЧА КОМІСІЯ УКРАЇНИ}}&lt;/ref&gt;

Оның танымалдығы айтарлықтай өсті, бұқаралық ақпарат құралдары оны украиналық, немесе славяндық «[[Жанна д’Арк]]»,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7025980.stm|title=The queen of Ukraine's image machine|lang=en|publisher=[[Би-би-си|BBC]]|author=WESTCOTT, Kahtryn|date=2007-10-04|accessdate=2023-08-18}}&lt;/ref&gt; сондай-ақ «Қызғылт сары төңкерістің ханшайымы»&lt;ref name=&quot;moscowtimes&quot;&gt;{{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20140221141250/https://www.themoscowtimes.com/mt_profile/yulia_tymoshenko/433778.html|title=Yulia Tymoshenko}}&lt;/ref&gt; деп атай бастады.

=== Бірінші премьерлігі (ақпан–қыркүйек 2005) ===
[[Сурет:Tymoshenko Appointment Feb04 2005.jpg|нобай|оңға|Тимошенконың Парламент алдында сөз сөйлеуі, 2005]]
2005 жылғы 24 қаңтарда Тимошенко Ющенконың президенттігі кезінде [[Украина премьер-министрі]]нің міндетін атқарушысы болып тағайындалды. 4 ақпанда Тимошенконың премьер-министр болып тағайындалуын [[Верховна рада|парламент]]тің 373 депутаты қолдады, ол кейін жаңа премьер болып ратификациялады, Украинаның тұңғыш әйел премьер-министрі болды.&lt;ref name=&quot;rbkpremyer&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/04/02/2005/5703ba619a7947afa08c7688|title=Ю.Тимошенко стала премьер-министром Украины|lang=ru|publisher=[[РБК]]|date=2005-02-04|accessdate=2023-08-18}}&lt;/ref&gt;

Бұл министрлер кабинетінде Тимошенконың өзінен басқа Юлия Тимошенко блогынан бірде-бір министр болған жоқ ([[Украина Қарулы Күштері|СБУ]] басшысы лауазымында болған [[Александр Валентинович Турчинов|Турчинов]]ты санамағанда); Ющенко да ЮТБ-нан бірде-бір губернаторды тағайындаған жоқ. Алайда бірінші министрлер кабинетінің барлық дерлік министрлері Тимошенконың Ющенкомен кейінгі текетірестерінде Тимошенконы қолдады.

Тимошенко премьерлігінде болған басты өзгерістер қатарында: жалақының, зейнетақының, шәкіртақының бір жарым-екі есе артуы,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mediaport.ua/news/ukraine/25700/za_god_nominalnaya_zarplata_v_ukraine_vyirosla_pochti_na_40|title=За год номинальная зарплата в Украине выросла почти на 40%|lang=ru|publisher=mediaPORT|date=2005-08-02|accessdate=2023-08-18}}&lt;/ref&gt; 2005 жылы бала туғанда берілетін біржолғы жәрдемақы мөлшерінің 12 есе ұлғаюын&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mediaport.ua/news/ukraine/25700/za_god_nominalnaya_zarplata_v_ukraine_vyirosla_pochti_na_40|title=За год номинальная зарплата в Украине выросла почти на 40%|lang=ru|publisher=mediaPORT|date=2005-08-02|accessdate=2023-08-18}}&lt;/ref&gt; атап кетуге болады. 2005 жылғы сәуір–мамыр айларында қант пен бензиннің бағасы 2–3 апта ішінде 30%–50%-ға көтерілді, бағаның бұл күрт өзгеруі кейін «бензин дағдарысы» және «қант дағдарысы» деп аталып кеткен. Бұл «дағдарыстарда» «картельдік сөз байласу» белгілері болды делінеді. Тимошенко үкіметі бағаны бір айда бұрынғы деңгейіне қайтарды.

2005 жылғы шілдеде америкалық [[Forbes]] журналы Юлия Тимошенконы әлемдегі ең ықпалды үшінші әйел атады.&lt;ref name=&quot;forbes&quot; /&gt;

Премьерлігіне үш-ақ ай болғанда төңкерістен кейінгі коалициядағы ішкі қақтығыстар Тимошенконың әкімшілігіне зиянын тигізе бастады. 8 қыркүйекте [[Украинаның Ұлттық қауіпсіздік және қорғаныс кеңесі|қауіпсіздік және қорғаныс кеңесі]]нің басшысы [[Пётр Алексеевич Порошенко|Пётр Порошенко]] мен Премьер-министрдің орынбасары {{iw|Николай Владимирович Томенко|Николай Томенконы|uk|Томенко Микола Володимирович}} қоса алғанда, бірнеше жоғары лауазымды тұлғалар отставкаға кеткеннен кейін Тимошенко үкіметін президент Віктор Ющенко отставкаға жіберді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2005/09/08/ehanurov/|title=Виктор Ющенко отправил в отставку правительство Тимошенко|lang=ru|publisher=lenta.ru|date=2005-09-08|accessdate=2023-08-18}}&lt;/ref&gt;

Associated Press агенттігіне берген сұхбатында ол ЄЕСУ-ға төрағалық еткен кезінде Тимошенконың 8 миллион гривня қарызы жиналып қалғанын және ол өзінің премьер-министрлік өкілеттігін сол қарызды есептен шығару үшін пайдаланғанын айтты. Тимошенко аталған сома қарыз емес, Салық инспекциясының 1997–1998 жылдар аралығында салған айыппұлдары екенін бірнеше рет мәлімдеген және бұл мәселенің оның премьерлігіне дейін шешілгенін айтқан.

=== Оппозициялығы (2005–2007) ===
[[Сурет:Flickr - europeanpeoplesparty - EPP Summit 19 March 2009 (91) (cropped).jpg|нобай|солға|Юлия Тимошенко мен Віктор Ющенко, 2009]]
Қызметтен босатылғаннан кейін Тимошенко [[Украинадағы парламент сайлауы (2006)|2006 жылғы Украинадағы парламенттік сайлау]]да өз блогының көшбасшысы ретінде жеңіске жету үшін елді аралай бастады. Тимошенко көп ұзамай премьер-министр қызметіне қайта оралғысы келетінін мәлімдеді.

Тимошенконың қызметтен босатылғанынан кейін рейтингі жылдам өсіп кетсе, президент Ющенконың рейтингі біраз төмендеді. Бұл тенденция [[Украинадағы парламент сайлауы (2006)|2006 жылғы парламент сайлауы]]ның нәтижелерімен дәлелденді: ЮТБ алғаш рет «[[Біздің Украина]]» партиясын басып озып, екінші орын алып, 129 мандатқа ие болды.&lt;ref name=&quot;polzhizni&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/ukrainian/features-russian-46960297|title=Полжизни в политике. Как это делала Юлия Тимошенко|lang=ru|publisher=[[BBC News]]|date=2019-01-22|accessdate=2023-08-18}}&lt;/ref&gt; Одан көп мандатқа ие болған жалғыз партия [[Аймақтар партиясы]] еді. ЮТБ Аймақтар партиясының билікке қол жеткізуіне жол бермеу үшін Ющенконың «[[Біздің Украина]]» (БУ) партиясы мен [[Украина Социалистік партиясы]]мен (УСП) коалиция құруы мүмкін деген жоспар жасады. Сол себеппен «коалициада-2006» деп аталатын ЮТБ, БУ және УСП арасындағы коалиция құру туралы келіссөздер басталды. Олар төрт айдан астам уақытқа созылды.

Тимошенконың жаңа премьер-министр ретінде ұсынылуы және тағайындалуы жоспарланды. Алайда орын алған саяси интрига бұл жоспарды бұзды: ЮТБ серіктестері БУ мен УСП кімнің қай қызметке тағайындалу керектігі жайлы келісімге келе алмады және осылайша &quot;Демократиялық күштер коалициясын&quot; құру тым ұзақ уақытқа созылып кетті. Ющенко мен оның тар шеңберіндегі олигархтар Тимошенконың премьер-министр қызметіне қайта келуіне кедергі жасамақ болды. Оның кандидатурасы [[Верховна рада төрағасы|парламент спикері]] лауазымына Тимошенконың бұрыннан келе жатқан бәсекелесі, БУ мүшесі [[Пётр Алексеевич Порошенко|ПёПорошенко]]ның сайлануының алдын ала шарты болды. УСП төрағасы [[Александр Александрович Мороз|Александр Мороз]] да спикер болуға мүдделі екенін айтты.&lt;ref name=&quot;chynnyk&quot;&gt;{{Cite web|url=https://day.kyiv.ua/article/panorama-dnya/chynnyk-moroza|title=«Чинник Мороза»|lang=uk|publisher=день|author=ЯХНО, Олена|date=2006-07-07|accessdate=2023-08-18}}&lt;/ref&gt;

Коалициялық келісімге қол қойылғаннан кейін бірнеше күн ішінде коалиция мүшелерінің бір-біріне сенімсіздік танытқаны белгілі болды,&lt;ref name=&quot;chynnyk&quot; /&gt; мүшелер Порошенконы спикер ретінде және Тимошенконы премьер-министр ретінде қатар дауыс беруді парламенттік процедуралардан ауытқу деп санады.&lt;ref&gt;{{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20110725235037/https://www.europeanforum.net/news/166/oleksandr_moroz_announced_a_new_coalition_for_ukraine|title=Oleksandr Moroz announced a new coalition for Ukraine}}&lt;/ref&gt;

Коалициада-2006 атауын алған бұл саяси дағдарыс нәтижесінде «Аймақтар партиясы», [[Украина Коммунистік партиясы]] және «ақ-көк» жағына өткен УСП-дан тұратын «Дағдарысқа қарсы коалиция» құрылды, ол президент Ющенкомен болған келіспеушіліктердің себебінен Янукович премьер-министр болып тағайындалды. БУ партиясы да осы коалицияға бейресми түрде енді: Янукович кабинетінде БУ мүшесі болған 8 министр болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gazeta.ua/ru/articles/politics/_quotnasha-ukrainaquot-ushla-v-oppoziciyu-vmeste-so-svoimi-ministrami/135020|title=&quot;Наша Украина&quot; ушла в оппозицию вместе со своими министрами|lang=ru|publisher=gazeta.ua|author=ЯХНО, Олена|date=2006-10-17|accessdate=2023-08-18}}&lt;/ref&gt;

;WikiLeaks, «коалициада-2006» шынайы себебі
Коалициада-2006-ның себебінен Тимошенко премьер-министр лауазымын ала алмады. Саясаттанушылар «коалициада» тек Ющенко мен Януковичтің Тимошенкоға қарсы одақтастығын ғана жасыру үшін орын алған деп санайды. Расында да, «Біздің Украинаның» іскерлік қанаты Аймақтар партиясымен тығыз байланыста болды. 2005–2010 жылдар бойы Тимошенко Украинадағы «ресейлік табиғи газ» саудасында негізгі делдал болған «РосУкрЭнерго» жеке компаниясына қарсы бірнеше рет сөйлеген. Тимошенко болса Украина мен Ресей арасындағы табиғи газ саудасын тек «[[Газпром]]» және «[[Нафтогаз Украина]]» мемлекеттік компаниялары ғана жүзеге асыру керек деп санаған. Тимошенконы осы мәселе жайлы [[Ресей премьер-министрі|премьер-министр]] [[Владимир Владимирович Путин|Путин]] қолдаса, «РосУкрЭнергоны» ылғи қорғап жүрген президент Ющенко қолдамады, өйткені «компанияның украиналық бөлігі» Ющенконың досы [[Дмитрий Васильевич Фирташ|Фирташ]] пен «Аймақтар партиясының» өкілдері [[Юрий Анатольевич Бойко|Бойко]], [[Сергей Владимирович Лёвочкин|Лёвочкин]]дерге тиесілі болды.

Екінші мәселе [[Қара теңіз|Қара]] және [[Азов теңізі|Азов]] теңіздерінің қайраңын «Венко» серіктестігінің ұзақ мерзімді жалға алуына беру мәселесі болды.&lt;ref name=&quot;venko&quot;&gt;{{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20160914082135/http://libymax.ru/?p=19695|title=Тимошенко обвинила Януковича в краже шельфа Черного моря}}&lt;/ref&gt; Венконың артында Фирташ пен [[Ринат Леонидович Ахметов|Ринат Ахметов]] еді. Дәл 2006 жылғы сәуірде «Венко» компаниясына сөренің жалға беруі туралы қаулы АП және БУ дауыстарымен бекітілді,&lt;ref name=&quot;venko&quot; /&gt; яғни АП және БУ осындай маңызды мәселе бойынша еш қиындықсыз ортақ тіл тапты.

2010 жылғы желтоқсанда [[WikiLeaks]] уэб-сайтында АҚШ-тың Украинадағы елшісінің құпия есептері жарияланды, онда 2006 жылғы 22 наурызда (яғни, [[Украинадағы парламент сайлауы (2006)|2006 жылғы сайлау]]да дауыс беру күнінен 4 күн бұрын) Ющенкоға жақын  болған [[Украина Қорғаныс министрлігі|қорғаныс министрі]] [[Анатолий Степанович Гриценко|Гриценко]] АҚШ елшісімен маңызды әңгіме өткізу үшін кездесті делінген. Гриценко елшіге өткен аптада [[Ринат Леонидович Ахметов|Ринат Ахметов]]пен Аймақтар партиясының НАТО-ға деген көзқарасы туралы келіссөздер жүргізгенін айтты.&lt;ref name=&quot;wikileaks&quot;&gt;{{Cite web|url=https://focus.ua/politics/158951|title=Wikileaks: посол США называл ПР прибежищем криминальных кругов|lang=ru|publisher=ФОКУС|date=2010-12-03|accessdate=2023-08-18}}&lt;/ref&gt; Әңгіме барысында Ахметов БУ мен АП коалициясының әбден мүмкін екенін және Қорғаныс министрі өзгермеген жағдайда мұндай коалицияда «Аймақтар партиясы» Ющенконың Украинаның НАТО-ға кіру жоспарын өзгертуге ұмтылмайтынын айтқан.&lt;ref name=&quot;wikileaks&quot; /&gt;

;«Ұлттық бірлік универсалы»
Виктор Ющенко Януковичтың премьер-министр болып тағайындалуына келіспеушіліктен ұзақ уақыт тартынған және нәтижесінде «Ұлттық бірлік универсалы» деп аталатын бірқатар саяси міндеттемелер (атап айтқанда, Украинаның НАТО-ға қосылуы) тобы ұйымдастырылды деген болжам бар.

2006 жылғы 3 тамызда Юлия Тимошенко президент Ющенко ұсынған, Украинаның барлық басқа парламенттік партиялары қол қойған Ұлттық бірлік универсалына қол қоюдан бас тартты, әмбебапты «сатқындық үшін бүркеме» деп атады және өзінің қатаң оппозицияға өткенін жариялады. Тимошенко өз пікірімен келісетін халық депутаттарын фракцияаралық оппозициялық бірлестік құруға шақырды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/news/2006/08/3/3139277/|title=ТИМОШЕНКО ПІШЛА В ОПОЗИЦІЮ І КЛИЧЕ ВСІХ ДО СЕБЕ|lang=uk|publisher=[[Українська правда]]|date=2006-08-03|accessdate=2023-08-16}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы 4 тамызда Ющенко Януковичтың кандидатурасын Верховна Раданың мақұлдауына ұсынды. Виктор Янукович екінші рет [[Украина премьер-министрі]] болды. Януковичтің кабинетіне ЮТБ санамағанда барлық парламенттік фракциялардың өкілдері кірді. Сол жылғы қыркүйекте Тимошенко басшылығында оппозиция блогы құрылды. Тимошенконың орынбасарлары болып {{iw|Николай Владимирович Томенко|Николай Томенко|uk|Томенко Микола Володимирович}} (ЮТБ), [[Александр Валентинович Турчинов|Александр Турчинов]] (ЮТБ) және {{iw|Йосиф Викентьевич Винский|Йосиф Винский|uk|Вінський Йосип Вікентійович}} (УСП төрағасының бұрынғы орынбасары) таңдалды.

=== 2007 жылғы парламент сайлауы ===
{{Толық мақала|Украинадағы парламент сайлауы (2007)}}
[[Сурет:Vladimir Putin and Yulia Tymoshenko-1.jpg|нобай|оңға|Тимошенко мен [[Ресей президенті]] [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]], наурыз 2005. 2009 жылғы қарашада Путин Тимошенконың саясатын мақтап, онымен жұмыс істеу ыңғайлы екенін мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.interfax.ru/business/110958|title=Путин и Тимошенко: сложно, но комфортно|lang=ru|publisher=интерфакс|date=2009-11-20|accessdate=2023-08-23}}&lt;/ref&gt;]]

2006 жылғы қазан–желтоқсан айларында Біздің Украинаның мүшесі болған министрдің барлығы дерлік Януковичтің кабинетінен босатылды.

2007 жылғы 28 ақпаннан 2 наурызға дейін Юлия Тимошенко [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та сапармен болды. Бұл премьер-министр Януковичтың АҚШ-қа сапарынан үш ай өткен соң болды. Сапардың басты мақсаты америкалық басшылыққа (Тимошенко [[АҚШ вице-президенті|вице-президент]] [[Дик Чейни]], [[АҚШ Мемлекеттік хатшысы|Мемлекеттік хатшы]] [[Кондолиза Райс]] және басқа да жоғарғы лауазымды тұлғалармен кездесті) «Украина саясатындағы басты мәселе»: Януковичтың билікті конституциялық емес түрде коалициясын кеңейтуі Ющенконың биліктен кетуіне әкелуі мүмкін. Тимошенко [[Верховна Рада]]ны ыдырату мен жаңа кезектен тыс парламент сайлауын жүргізуді ұсынды. Осы ұсыныстың орындалуын талап ететін, бірнеше мың адамнан тұратын митинг сол жылғы 31 наурызда басталды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/articles/2007/03/31/4415657/|title=МИТИНГИ В КИЕВЕ - ДЕНЬ 2|lang=ru|publisher=[[Українська правда]]|date=2007-03-31|accessdate=2023-08-23}}&lt;/ref&gt;

2 сәуір күні Ющенко наразылық көрсетушілердің қалағанын орындап, Раданы таратып жіберді де, 30 қыркүйек күні [[Украинадағы парламент сайлауы (2007)|кезектен тыс парламент сайлауы]]н жариялады. Президент Ющенконы қолдаған біріккен оппозициялық коалиция болды: Юлия Тимошенко блогы, Біздің Украина саяси партиялар блогы және Луценко басшылығындағы [[Үшінші Украина Республикасы|Ұлттық қорғаныс]] блогы. Сайлау нәтижесінде ЮТБ 2-орын алып, 156 мандатқа ие болды. ЮТБ {{iw|Біздің Украина — Ұлттық қорғаныс|Біздің Украина — Ұлттық қорғаныс|uk|Наша Україна — Народна самооборона}} коалициясымен бірігіп, парламенттік көпшілік болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/news/2007/11/29/3328118/|title=КОАЛІЦІЯ ОФІЦІЙНО НАРОДИЛАСЬ|lang=uk|publisher=[[Українська правда]]|date=2007-11-29|accessdate=2023-08-23}}&lt;/ref&gt;

=== Екінші премьерлігі (2007–2010) ===
{{Тағы қараңыз|Украинадағы саяси дағдарыс (2008)}}
[[Сурет:Julia Tymoshenko and Lech Kaczyński(2008).jpg|нобай|оңға|Премьер-министр Тимошенко мен [[Польша президенті]] [[Лех Качинский]], 2008 жылғы шілде]]
2007 жылғы 29 қарашадағы Верховна Рада сайлауының нәтижелері бойынша ЮТБ және БУҰҚ фракцияларының басқарушы коалициясы құрылды, бұл фракция 229 депутатты құрады. 2007 жылы 4 желтоқсанда ЮТБ және БУҰҚ коалициясы Юлия Тимошенконы [[Украина премьер-министрі]] қызметіне ұсынды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/news/2007/12/4/3330754/|title=Коаліція погодила Яценюка і Тимошенко|lang=uk|publisher=[[Українська правда]]|date=2007-12-04|accessdate=2023-08-23}}&lt;/ref&gt; 18 желтоқсанда жалпыпарламенттік дауыс беру нәтижесінде Юлия Тимошенко премьер-министр лауазымына сайланды. Тимошенко жариялаған бағдарламасы негізінен ЮТБ-ның сайлауалды бағдарламасын қайталады: ол жалақы мен зейнетақыны арттыруды, өнеркәсіпті дамытуды, сыбайлас жемқорлықпен күресті күшейтуді көздеді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://day.kyiv.ua/ru/article/nota-bene/ukrainskiy-proryv-immunitet-pravitelstva-ili-putevoditel-dlya-strany|title=«Украинский прорыв»: иммунитет правительства или путеводитель для страны?|lang=ru|publisher=день|date=2008-01-25|accessdate=2023-08-23}}&lt;/ref&gt;

Сайлауалды уәдесін орындай отырып, 2008 жылғы 11 қаңтарда Тимошенконың үкіметі [[Жинақ банкі|КСРО Жинақ банкі]]нің салымшыларына төлем төлеуді бастад: әрбір салымшыға 1 [[КСРО рублі|кеңестік рубль]] үшін 1 [[Украина гривнасы|гривна]] мөлшерлемесі бойынша мың гривен төленді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ukraine.segodnya.ua/ukraine/vkladchiki-cberbanka-nado-pobyctree-poluchit-tycjachu-poka-julju-ne-turnuli-90088.html|title=Вкладчики Сбербанка: &quot;Надо побыстрее получить тысячу, пока Юлю не турнули&quot;|lang=ru|publisher=СЕГОДНЯ|author=ВОЛКОВА, Наталія, ЛЬВОВСЬКИЙ, Майк, ХАРЧЕНКО, Олександра, ГОНЧАРОВА, Наталія және ЛІТВІНОВ, Максим|date=2008-01-22|accessdate=2023-08-23}}&lt;/ref&gt;

Юлия Тимошенконың екінші премьер-министрлігі [[Әлемдік экономикалық дағдарыс (2008-2013)|2008–2009 жылдардағы жаһандық қаржылық-экономикалық дағдарыс]] кезеңіне түсті, ол үкіметке көптеген қиыншылық көрсетті.

2008 жылы 11 шілдеде [[Аймақтар партиясы]] парламентте Тимошенко үкіметіне [[вотум]] салуға тырысты, бірақ жеткілікті дауыс жинай алмады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.express.co.uk/news/world/52072/Premier-survives-no-confidence-vote|title=Premier survives no confidence vote|lang=en|publisher=EXPRESS|date=2008-07-11|accessdate=2023-08-23}}&lt;/ref&gt;

2008 жылы Грузия мен Ресей арасында басталған [[Ресей-Грузия соғысы|Оңтүстік Осетия соғысы]] туралы Тимошенконың пікірін Ющенконың кеңсесінің әдейі дұрыс түсінбеуімен байланысты ЮТБ мен Ющенконың «Біздің Украина — Ұлттық қорғаныс блогы» коалициясы тәуекелге ұшырады, Тимошенко Ресейден қолдау алу үшін жұмсақ позиция ұстанды деп айыпталды. Президент әкімшілігі басшысының орынбасары Андрей Кислинский оны «мемлекетке опасыздық жасады» деп те айтты.&lt;ref&gt;{{Wayback|url=http://web.archive.org/web/20080822094407/https://www.nysun.com/foreign/ukraine-pm-accused-of-high-treason/84135/|title=Ukraine PM accused of high treason}}&lt;/ref&gt; [[Українська правда]] хабарлауынша, Тимошенко 13 және 14 тамызда Грузиямен ынтымақтастығын білдірді, бірақ кейін бұл мәселеде бейтарап қалуды жөн көрді, өйткені [[Украина Конституциясы|Конституция]]ға сәйкес сыртқы саясат мәселелерін басқаратын президент Ющенко болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/news/2008/08/14/3522613/|title=Тимошенко завзято мовчить по Грузії. Віддувається Немиря|lang=uk|publisher=[[Українська правда]]|date=2008-08-14|accessdate=2023-08-23}}&lt;/ref&gt;

ЮТБ сөзінше Віктор Балога (Президент Хатшылығының Басшысы) премьер-министрді әр кезде сынға алып, Президенттің орнына оны діндарлығынан бастап&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unian.info/politics/133612-baloha-tymoshenko-not-orthodox-she-practices-another-faith.html|title=Baloha: Tymoshenko not Orthodox, she practices another faith|lang=en|publisher=[[УНІАН]]|date=2008-07-29|accessdate=2023-08-23}}&lt;/ref&gt; экономикаға зиян келтіруіне, оны өлтіруді жоспарлағанға дейін айыптар таға берді және Грузияға қатысты «сатқындық жасады» деген айып осы айыптардың бірі болды.&lt;ref&gt;{{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20081029054137/https://www.intv-inter.net/downloads/pdf/newsletter/BYuT_Inform_Newsletter_Issue_84.pdf|title=Newsletter for the international community providing views and analysis from the Bloc of Yulia Tymoshenko (BYuT)}}&lt;/ref&gt;

[[Сурет:Flickr - europeanpeoplesparty - EPP Congress Bonn (781).jpg|нобай|солға|Юлия Тимошенко, 2009 жыл]]

2008 жылғы 16 қыркүйекте БУҰҚ фракциясы билік коалициясынан шықты және ЮТБ-мен коалициясының ыдырауы ресми түрде жарияланды. Алайда, коалицияны қайта құру сәтсіз аяқталды, 2008 жылғы 8 қазанда президент Віктор Ющенко [[Украинадағы саяси дағдарыс (2008)|Верховна Раданы тарататын]]ын жариялады, жарлық арқылы [[7 желтоқсан]] күні кезектен тыс парламент сайлауын өткізуге бұйрық берді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/hi/russian/international/newsid_7660000/7660530.stm|title=Ющенко назначил дату внеочередных выборов в Раду|lang=ru|publisher=[[Би-би-си|BBC Russian]]|date=2008-10-09|accessdate=2023-08-23}}&lt;/ref&gt; Екі күннен кейін, 10 қазанда ЮТБ Украина президентінің кезектен тыс парламенттік сайлау туралы шешіміне сотқа шағымдану үшін барлық құжаттарды дайындады. 2008 жылы, 10 қазан күні [[Киев]]тің аудандық әкімшілік соты Украина Президентінің Верховна Раданың өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату туралы жарлығын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2008/10/11/stop/|title=Киевский суд отменил досрочные выборы в Раду|lang=ru|publisher=lenta.ru|date=2008-10-11|accessdate=2023-08-23}}&lt;/ref&gt; [[Украинадағы саяси дағдарыс (2008)|Саяси дағдарыс]] 2008 жылы 8 желтоқсанда спикерлікке [[Владимир Михайлович Литвин|Владимир Литвин]]ның сайлануымен аяқталды. Келесі күні Володимир Литвин демократиялық коалицияның қалпына келтірілгенін жариялады, оның құрамына [[Литвин блогы]] кірді. Коалициялық келісімге 226 депутат қол қойды және Тимошенко үкіметі жұмысын жалғастырды.

Юлия Тимошенконың екінші премьер-министрлігі кезінде, 2008 жылғы ақпанда ол басқарған «[[Батьківщина]]&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;» партиясы Еуропадағы центристік және христиан-демократиялық партиялар бірлестігі [[Еуропа Халық партиясы]]ның бақылаушы мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/ukrainian/domestic/story/2008/01/080128_batkivshyna_europe_sp|title=Європейська народна партія прийняла 'Батьківщину'|lang=uk|publisher=[[Би-би-си|BBC]] Українська|date=2008-01-28|accessdate=2023-08-10}}&lt;/ref&gt;

Тимошенконың екінші премьерлігінің барысында үкімет:
* жаһандық экономикалық дағдарыс кезінде үкімет Ющенко болжаған [[дефолт]]тың алдын алды;&lt;ref&gt;{{Wayback|url=http://web.archive.org/web/20140413155909/http://weather.tsn.ua/ukrayina/timoshenko-vsuperech-prezidentu-vr-i-opozitsiyi-mi-ne-dopustili-defoltu.html|title=Тимошенко вопреки президенту, ВР и оппозиции мы не допустили дефолта}}&lt;/ref&gt;
* астық жинаудағы бүкіл Украина тарихындағы рекордтық нәтижелер және агроөнеркәсіптік кешен құлдырауын алдын алды;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.zerno.org.ua/35-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0/64-%D0%B2%D1%80%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D0%B9-2008-%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%83-%D1%94-%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BC-%D0%B4%D0%BB%D1%8F-%D1%83%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%97%D0%BD%D0%B8-%D0%B7%D0%B0-%D0%B2%D1%81%D1%8E-%D1%96%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8E-%D1%81-%D0%B3|title=Врожай 2008 року є рекордним для України за всю історію с/г|lang=uk|publisher=zerno.org.ua|accessdate=2023-08-10}}&lt;/ref&gt;
* дағдарыс кезеңінде бюджеттік қызметкерлер, мұғалімдер, дәрігерлер және кітапханашыларға жалақысын, зейнетақысын мен барлық оқушылардың шәкіртақысын уақтылы төледі;&lt;ref&gt;{{Wayback|url=http://web.archive.org/web/20150117125034/http://www.kmu.gov.ua/control/uk/publish/article?art_id=243254408|title=Минфин: Правительство все финансовые возможности для выплаты надбавок медикам, работникам образования и культуры}}&lt;/ref&gt;
* проблемалық банктердің салымшыларына қаражатты қайтарды;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kmu.gov.ua/control/uk/publish/article?art_id=235747801|title=Юлия Тимошенко: программа Правительства по оздоровлению коммерческих банков выполняется успешно|lang=ru|publisher=Үкімет порталы}}&lt;/ref&gt;
* халық үшін табиғи газ мен электр энергиясына тұрақты тарифтер салды;
* Украинаны сәтті [[Дүниежүзілік сауда ұйымы]]ның мүшесі қылды;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unian.net/society/116385-segodnya-ukraina-stala-152-m-chlenom-vto.html|title=Сегодня Украина стала 152-м членом ВТО|lang=ru|publisher=[[УНІАН]]|date=2008-05-16|accessdate=2023-08-23}}&lt;/ref&gt;
* 2007 жылы Янукович үкіметі [[Ринат Леонидович Ахметов|Ахметов]] пен [[Дмитрий Васильевич Фирташ|Фирташ]] компанияларына берген [[Қара теңіз]] қайраңындағы мұнай мен газ кен орындарын мемлекет бақылауына қайтарды;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://txt.newsru.com/finance/08sep2008/nafgogaz.html|title=Тимошенко: Украина сама будет разрабатывать месторождения на шельфе Черного моря|lang=ru|publisher=NewsRU.com|date=2008-09-08|accessdate=2023-08-23}}&lt;/ref&gt;
* [[сыбайлас жемқорлық]]қа қарсы саясат жөніндегі үкімет уәкілі институтының негізін қалады;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/410-2009-%D0%BF#Text|title=Про затвердження Положення про Урядового уповноваженого з питань антикорупційної політики|lang=uk|publisher=[[Верховна рада]]ның ресми сайты|date=2009-04-24|accessdate=2023-08-23}}&lt;/ref&gt;
* КСРО Сбербанкінен зардап шеккен 6 миллионнан астам азаматтарға компенсация жасады;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://politdumka.kiev.ua/analytics/politological-journalism/171-yushchenko-tymoshenko-stosunki-2.html|title=Тимошенко та Ющенко-історія взаємин і шлях до президентства (друга частина)|lang=uk|publisher=ПОЛІТИЧНА ДУМКА|author=[[Тарас Кузьо|КУЗЬО, Тарас]]|date=2010-01-10}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20150924075259/http://www.politdumka.kiev.ua/analytics/politological-journalism/171-yushchenko-tymoshenko-stosunki-2.html}}&lt;/ref&gt;
* [[УЕФА]]ның [[Футболдан 2012 жылғы Еуропа біріншілігі|Еуро-2012 біріншілігі]]н Украинада жүргізу шешіміне қол жеткізді;
* Украинадағы [[ойын бизнесі]]не тыйым салды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archive.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/byts-korolevska-crackdown-on-gambling-business-by-55852.html|title=BYT’s Korolevska: Crackdown on gambling business by February|lang=en|publisher=Kyiv Post|date=|accessdate=2023-09-29}}&lt;/ref&gt;

[[Жаһандық экономикалық дағдарыс (2008—2013)|2008 жылғы жаһандық экономикалық дағдарыс]]тың нәтижесінде Украинада
* сыртқы қарыздың 2007 жылғы ЖІӨ-нің 12,31%-дан 2009 жылғы 35,38%-ға дейін өсуі;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.google.com/publicdata/explore?ds=k3s92bru78li6_&amp;hl=en&amp;dl=en#!ctype=l&amp;strail=false&amp;bcs=d&amp;nselm=h&amp;met_y=ggxwdg_ngdp&amp;scale_y=lin&amp;ind_y=false&amp;rdim=world&amp;idim=world:Earth&amp;idim=country:UA&amp;ifdim=world&amp;hl=en_US&amp;dl=en&amp;ind=false|title=International Monetary Fund, World Economic Outlook — Google Public Data Explorer|lang=en|accessdate=2023-09-29}}&lt;/ref&gt;
* 2008 жылы гривнаның 60%-ға құнсыздануы;
* 2009 жылы Украинаның ЖІӨ 14,8%-ға төмендеуі;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.google.com/publicdata/explore?ds=k3s92bru78li6_&amp;hl=en&amp;dl=en#!ctype=l&amp;strail=false&amp;bcs=d&amp;nselm=h&amp;met_y=ngdp_rpch&amp;scale_y=lin&amp;ind_y=false&amp;rdim=world&amp;idim=country:UA&amp;ifdim=world&amp;hl=en_US&amp;dl=en&amp;ind=false|title=International Monetary Fund, World Economic Outlook — Google Public Data Explorer|lang=en|accessdate=2023-09-29}}&lt;/ref&gt;
* Украинадағы инфляция 2008 жылы 25,2% және 2009 жылы 15,9% өсуі&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.google.com/publicdata/explore?ds=k3s92bru78li6_&amp;hl=en&amp;dl=en#!ctype=l&amp;strail=false&amp;bcs=d&amp;nselm=h&amp;met_y=pcpipch&amp;scale_y=lin&amp;ind_y=false&amp;rdim=world&amp;idim=country:UA&amp;ifdim=world&amp;tstart=1197324000000&amp;tend=1512943200000&amp;hl=en_US&amp;dl=en&amp;ind=false|title=International Monetary Fund, World Economic Outlook — Google Public Data Explorer|lang=en|accessdate=2023-09-29}}&lt;/ref&gt;
орын алды.

==== 2008 жылғы Ресей-Украина газ дауы ====
2008 жылы&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.oxfordenergy.org/publications/the-russo-ukrainian-gas-dispute-of-january-2009-a-comprehensive-assessment/|title=The Russo-Ukrainian gas dispute of January 2009: a comprehensive assessment|lang=en|publisher=Оксфорд Энергия оқуының институты|accessdate=2023-09-29}}&lt;/ref&gt; орын алған Ресей мен Украина арасындағы газ дауының алғышарттары болып Украинаның 2006 жылы [[Виктор Фёдорович Янукович|Янукович]]тың премьерлігі кезінде Ресейден Швейцарияда тіркелген РосУкрЭнерго компаниясы арқылы газ сатып алуын бастауын санайды. Кей дереккөздер Фірташпен байланысы бар қылмыскер Семен Могилевичтың осы компанияда иеліктері бар екені делінеді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2010/dec/01/wikileaks-cables-russian-mafia-gas|title=WikiLeaks cables link Russian mafia boss to EU gas supplies|lang=en|publisher=[[The Guardian]]|date=2010-12-01|accessdate=2023-09-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archive.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/new-and-conflicting-details-emerge-over-mogilevich-92521.html|title=New and conflicting details emerge over Mogilevich’s alleged involvement in nation|lang=en|publisher=Kyiv Post|date=2010-12-10|accessdate=2023-09-29}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы ресейлік «[[Газпром]]&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;» табиғи газ компаниясы, егер украиналық «Нафтогаз» газ компаниясы бұрынғы жеткізілімдері үшін жинақталған қарыздарын төлемесе, жеткізу келісімшартын жасасудан бас тартты. Дау 2008 жылдың соңғы апталарында бірқатар сәтсіз келіссөздермен басталды, ал 2009 жылғы 1 қаңтарда Ресей Украинаға газ беруді тоқтатты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7812368.stm|title=Russia to cut Ukraine gas supply|lang=en|publisher=[[BBC]]|date=2009-01-05|accessdate=2023-09-29}} {{wayback|url=https://web.archive.org/web/20090117130639/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7812368.stm}}&lt;/ref&gt; 7 қаңтарда Ресей газының Украина арқылы ағыны 13 күнге тоқтап, басым бөлігі Ресей газына тәуелді Оңтүстік-Шығыс Еуропаға және ішінара Еуропаның басқа елдеріне жеткізуді толығымен тоқтатқанда дау дағдарысқа ұласты.&lt;ref name=&quot;oxfordenergy&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.oxfordenergy.org/wpcms/wp-content/uploads/2010/11/NG27-TheRussoUkrainianGasDisputeofJanuary2009AComprehensiveAssessment-JonathanSternSimonPiraniKatjaYafimava-2009.pdf|title=The Russo-Ukrainian gas dispute of January 2009: a comprehensive assessment|lang=en|publisher=Оксфорд Энергия оқуының институты|accessdate=2023-09-29}}&lt;/ref&gt;

18 қаңтарда [[Ресей премьер-министрі]] [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]] мен оның украиналық әріптесі Тимошенко алдағы он жылды қамтитын жаңа келісімшарт туралы келіссөздер жүргізгенде дау шешілді (2011 жылы 11 қазанда Украина соты Тимошенконы осы келісімге қол қою кезінде қызметтік өкілеттігін асыра пайдаланғаны үшін жеті жылға бас бостандығынан айыру туралы үкім шығарды. [[Еуромайдан]]нан кейін бұл үкім оның саяси қуғын-сүргіні болды деген күдікпен жойылды. 2010 жылғы президенттік сайлаудағы қарсыласы Виктор Янукович пен үкімді шығарған судья «әдейі заңсыз үкім шығарды» деген айып тағылып, елден қашып кетті).

Еуропаға газ ағыны 20 қаңтар күні таңертең қайта басталып, екі күн ішінде толық қалпына келтірілді.&lt;ref name=&quot;oxfordenergy&quot; /&gt;

=== 2010 жылғы президент сайлауы ===
{{Толық мақала|Украинадағы президент сайлауы (2010)}}
[[Сурет:Реклама Тимошенко 2010 рік.jpg|нобай|солға|Тимошенконы жақтайтын биллборд, Киев, 2010 жыл. Украинша «Олар ұрлағанда ол [Тимошенко] жұмыс істейді» ({{lang-uk|Вони зраджують. Вона — працює}}) деп жазылған.]]
Тимошенко [[Украинадағы президент сайлауы (2010)|2010 жылғы Украинадағы президенттік сайлау]]да кандидат болды, жалпы дауыстың 25.05% жинап, 35.32% жинаған Виктор Януковичқа қарсы жеңіліп қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cvk.gov.ua/pls/vp2010/wp300f0d8.html?PT001F01=700|title=Результати голосування по Україні|lang=uk|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt; Еш үміткер 50% көп жинай алмаған себебінен сайлаудың екінші айналымы жүргізілді. Екінші айналымда Тимошенко 45.47% жинап, 48.95% жинаған Януковичқа қарсы жеңілді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.delfi.lt/ru/abroad/global/prezidentom-ukrainy-izbran-yanukovich-28818333|title=Президентом Украины избран Янукович|publisher=Delfi|lang=ru|date=2010-02-10|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt;

2010 жылғы ақпанда Тимошенко теледидардағы сөзінде сайлауды әділ өтпегенін айтқан.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/articles/2010/02/22/4800427/|title=Юлія Тимошенко: я не визнаю Януковича президентом|lang=uk|publisher=[[Українська правда]]|date=2010-02-22|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt;

Юлия Тимошенко бірнеше аймақтардағы дауыстарды ([[Донецк облысы]] мен [[Қырым Автономиялық Республикасы|Қырым]]ды қоса) қайта есептеуді және т.б. талаптар қойды. Украинаның Жоғарғы әкімшілік соты Ю.Тимошенконың сайлау туралы заңның жаңа редакциясына (дауыс беру күніне үш күн қалғанда қабылданған) сілтеме жасай отырып, дауыстарды тіркеу, тексеру және қайта санау туралы талаптарын қабылдамады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rian.com.ua/politics/20100220/78315262.html|title=Суд прекратил рассмотрение иска Тимошенко|publisher=РИА Новости Украина|lang=ru|date=2010-02-20|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt;

==== Тимошенко оппозициялығы және үкіметінің отставкасы ====
22 ақпанда ұлттық телеарна арқылы сөйлеген сөзінде Тимошенко сайланған президент Виктор Янукович пен «Януковичтың тобы» (сөзінде ол оларды «[[олигархия]]&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;» деп атады) туралы: «Оларға арзан жұмыс күші, кедей, құқығы жоқ және жержаңғақ зауыттарында жұмыс істейтін адамдар керек. Сонымен қатар оларға Украинаның соңғы 18 жыл бойы өзі ұрлап келген байлығы керек». Ол өз сөзінде қызметтен кеткен президент Віктор Ющенконы сайлау жайлы заңды өзгерте отырып «[[Украинадағы президент сайлауы (2010)|2010 жылғы сайлау]]ды бұрмалауына жол ашты» деп айыптады.&lt;ref name=&quot;fightson&quot;&gt;{{Cite web|url=https://archive.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/tymoshenko-fights-on-refuses-to-recognize-yanukovy-60498.html|title=Tymoshenko fights on, refuses to recognize Yanukovych win|lang=ru|publisher=Kyiv Post|author=BYRNE, Peter|date=2010-02-26|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt; 24 ақпанда орын алған [[Украина Министрлер Кабинеті|министрлер кабинеті]]нің отырысында Тимошенко: «Шындық сәті келді: Януковичтің жағында болу-болмау шешімі Украинаның тәуелсіздігі мен өзіндік бірегейлігін сақтауды кім бағалайтынын, ал кімнің оны бағалай алмайтынын көрсетеді» деді.&lt;ref name=&quot;fightson&quot; /&gt; Тимошенко мен партиясы ЮТБ 25 ақпанда болған президент Януковичтің инаугурация рәсіміне бойкот жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archive.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/half-empty-chamber-greets-ukraines-new-president-2-60438.html|title=Half-empty chamber greets Ukraine’s new president|lang=en|publisher=Kyiv Post|date=2010-02-25|accessdate=2023-09-30}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20120612031635/https://www.kyivpost.com/news/politics/detail/60438/}}&lt;/ref&gt;

Тимошенко үкіметі [[Украинадағы парламент сайлауы (2007)|2007 жылғы сайлау]] нәтижесінде ЮТБ және [[Біздің Украина — Ұлттық қорғаныс]] блоктары жинаған парламенттегі көпшілікке сүйенді. Бірақ 2008 жылдың күзінде БУҰҚ бөлігі болған «[[Украина үшін!]]» тобы басқарушы коалициядан шықты және 2010 жылғы наурызда «[[Литвин блогы]]» және БУҰҚ депутаттарының көпшілігі коалициядан шықты.

2010 жылғы 3 наурызда Украинаның Жоғарғы Радасы көпшілік дауыспен Юлия Тимошенконың үкіметіне сенімсіздік білдірді. Отставка жайлы дауыс беруде 243 халық депутаты (оның ішінде ЮТБ-нан жетеуі) дауыс берді. Сол кезде Премьер-министр міндетінің орындаушысы болған Тимошенко демалысқа шықты, оның міндетін премьердің бірінші орынбасары [[Александр Валентинович Турчинов|Александр Турчинов]] орындады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.interfax.ru/russia/126290|title=Обязанности Тимошенко будет исполнять Турчинов|lang=ru|publisher=interfax Ukraine|date=2010-03-03|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt;

2010 жылғы 9 наурызда [[Аймақтар партиясы]], [[Литвин блогы]] және [[Украина Коммунистік партиясы]] фракциялары экс-президент Ющенкоға бағытталған депутаттардың қолдауымен «Верховна Рада регламенті туралы» заңға өзгерістер енгізді, бұл арқылы коалициядан шыққан депутаттар коалиция құруға мүмкіндік алды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://zakon2.rada.gov.ua/laws/show/1952-17|title=Про внесення зміни до Закону України &quot;Про Регламент Верховної Ради України&quot;|lang=uk|publisher=[[Верховна Рада]]ның ресми сайты|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt; Жаңа сайланған президент келесі күні заңға қол қойды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/news/2010/03/10/4849815/|title=Янукович разрешил объединяться &quot;тушками&quot;|lang=ru|publisher=[[Українська правда]]|date=2010-03-10|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt; Түзетілген нормативтік құқықтық актілердің негізінде 2010 жылғы 11 наурызда Аймақтар партиясы, УКП және Литвин блогының бұрынғы депутаттарынан «Тұрақтылық және реформалар» ({{lang-uk|Стабільність і реформи}}) коалициясы құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/n0001001-10|title=ПОВІДОМЛЕННЯ про сформування Коаліції депутатських фракцій &quot;Стабільність і реформи&quot; у Верховній Раді України шостого скликання|lang=uk|publisher=[[Верховна Рада]]ның ресми сайты|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt; Сол күні коалиция Юлия Тимошенконың премьер-министр міндетін орындаушысы қызметінен босатылуына дауыс берді және [[Николай Янович Азаров|Николай Азаров]] басқаратын жаңа министрлер кабинетін құрды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/news/2010/03/11/4852165/|title=Азаров - премьер|lang=ru|publisher=[[Українська правда]]|date=2010-03-11|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt;

ЮТБ Верховна Раданың Регламенті туралы заңға енгізілген өзгерістер жайлы [[Украина Конституциялық соты|Конституциялық сот]]қа шағымданды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/news/2010/03/11/4852165/|title=Кому «послужить» Конституційний Суд – верховенству права чи Януковичу?|lang=uk|publisher=[[Азаттық радиосы]]|author=ПИРОЖУК, Марина|date=2010-03-23|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt; 2010 жылғы 8 сәуірде Юлия Тимошенко Конституциялық сотты «қылмыс жасады» деп айыптаған мәлімдемесін жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/news/2010/04/8/4919806/|title=Тимошенко назвала КС преступниками и обратилась к миру|lang=ru|publisher=[[Українська правда]]|date=2010-04-08|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt;

=== Януковичтың президенттігі тұсындағы саяси қуғын-сүргін ===
2010 жылғы 12 мамырда [[Украина Бас прокуратурасы]] 2004 жылғы қылмыстық істі заңсыз түрде қайта ашты, бұл істі Украина Жоғарғы соты 2005 жылғы қаңтарда Тимошенкоға қарсы Жоғарғы сот судьяларына пара бермек болды деген айыппен тоқтатқан еді. 12 мамырда прокуратурадан шығып бара жатқанда, Тимошенко журналистерге 17 мамырда қайтадан тергеушілермен кездесуге шақырылғанын айтты және ол бұл қадамын [[Ресей президенті]] [[Дмитрий Анатольевич Медведев|Медведев]]тің 2010 жылғы 17 және 18 мамырдағы Украинаға сапарымен байланыстырды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archive.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/update-old-bribe-case-re-opened-against-tymoshenko-66478.html|title=Update: Old bribe case re-opened against Tymoshenko|lang=en|publisher=Kyiv Post|author=[[Reuters]]|date=2010-05-12|accessdate=2023-09-30}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20110606041156/https://www.kyivpost.com/news/politics/detail/66478/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_pictures/8677322.stm|title=Day in pictures|lang=en|publisher=[[BBC]]|date=2010-05-12}} {{Wayback|url=http://web.archive.org/web/20100513225036/http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_pictures/8677322.stm}}&lt;/ref&gt; 2010 жылғы 15 желтоқсанда Бас прокуратура Тимошенконың үстінен [[Киото хаттамасы]] аясында Украина алған қаражатты өз пайдасына қолданды деген айыппен қылмыстық іс қозғады. 2010 жылғы 20 желтоқсанда оған ресми түрде айып тағылды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-12042561|title=Ukraine ex-PM Tymoshenko charged with misusing funds|lang=en|publisher=[[BBC]]|date=2010-05-20|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt; Америкалық «Covington &amp; Burling» және «BDO USA» сарапшылары «Киото ақшасы» жайлы «Біз көрген құжаттарда Киото хаттамасының балансы алынған күндегі шамамен 3.3 миллиард соманың бүкіл уақыт бойы өзгеріссіз қалғанын нақты көрсетеді... Осы шоттың қалдығы түскен күні өзгеріссіз қалғандықтан, Премьер-министр Тимошенко бұл қаражатты өз талаптарына қайшы «пайдаланды» деген айыптаулардың жалған екені анық» деді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/articles/2011/06/18/6308683/|title=Спільна заява Covington &amp; Burling LLP та BDO щодо звинувачень на адресу Тимошенко|lang=uk|publisher=[[Українська правда]]|date=2011-06-18|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt;

Тимошенконың екінші үкіметіндегі қоршаған ортаны қорғау министрі {{iw|Георгий Георгьевич Филипчук|Георгий Филипчук|uk|Георгій Філіпчук}} ұқсас қылмыстық істің қозғалуына байланысты ұсталды.&lt;ref name=&quot;arrested&quot;&gt;{{Cite web|url=https://archive.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/prosecutors-launch-probe-of-tymoshenko-arrest-her-93022.html|title=Prosecutors launch probe of Tymoshenko, arrest her environment minister|lang=en|publisher=Kyiv Post|date=2010-12-06|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt; Филипчук осы үкіметтің 2010 жылғы наурызда құлағаннан кейін қылмыстық жауапкершілікке тартылған үшінші министрі болды (прокурорлар 2010 жылғы желтоқсан айының басында бұрынғы ішкі істер министрі Юрій Луценконы қызметтік өкілеттігін асыра пайдаланды деп айыптады, ал бұрынғы экономика министрі Богдан Данилишин 2010 жылы қазанда ұқсас айыптармен [[Чехия]]да ұсталды).&lt;ref name=&quot;arrested&quot; /&gt; БЮТ депутаттары бұған қарсылық білдіріп, келесі күні Верховна Раданың мінбері мен президиумын жауып тастады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unian.info/politics/438290-byut-lawmakers-blocked-rostrum-and-presidium-of-vru.html|title=BYUT lawmakers blocked rostrum and presidium of VRU|lang=en|publisher=[[УНІАН]]|date=2010-12-16|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt; Сол күні [[Еуропа Халық партиясы]] мәлімдеме жасап, онда &quot;Украина билігінің оппозиция мен оның жетекшісі Юлия Тимошенкоға агрессивті, саяси астарлы қысым көрсетуінің өсуін айыптайтынын&quot; мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archive.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/european-peoples-party-condemns-politically-motiva-92992.html|title=European People’s Party condemns ‘politically motivated’ government pressure on Ukrainian opposition|lang=en|publisher=Kyiv Post|date=2010-12-16|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt;

Тимошенкоға қарсы жаңа сыбайлас жемқорлық айыптары 2011 жылғы 27 қаңтарда қозғалды.&lt;ref name=&quot;newcharges&quot;&gt;{{Cite web|url=https://archive.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/new-charges-against-ukraines-ex-premier-95806.html|title=New charges against Ukraine’s ex-premier|lang=en|publisher=Kyiv Post|date=2010-12-27|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt; Ол 2010 жылғы президенттік сайлауда үгіт-насихат жұмыстарын жүргізу үшін 1000 медициналық көлікті пайдаланды деп айыпталды. Тимошенконың айтуынша, бұл айыптар жалған болды және «Януковичтің оппозицияның үнін өшіру науқаны» бөлігі болды.&lt;ref name=&quot;newcharges&quot; /&gt; Кейіннен, 2010 жылы есеп палатасының аудитінің нәтижелері бұл көліктерді сатып алу қарастырылғанын анықтады. 2008 жылдан бастап Бюджет кодексінің 87-бабында, 2009 жылғы Мемлекеттік бюджет және «Мемлекеттік мақсатты бағдарламалар туралы» Украина Заңының 13-бабында. 2011 жылғы маусымда «Киото ақшасы» және ауылға медициналық көмек көліктері бойынша іс тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/835-17#Text|title=Про Державний бюджет України на 2009 рік|lang=uk|publisher=[[Верховна Рада]]ның ресми сайты|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/1621-15#Text|title=Про державні цільові програми|lang=uk|publisher=[[Верховна Рада]]ның ресми сайты|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt;

[[#2008 жылғы Ресей-Украина газ дауы|2009 жылғы Ресей-Украина газ дауы]] кезінде билігін асыра пайдаланды деген айыппен 2011 жылғы 10 сәуірде Тимошенкоға қарсы үшінші қылмыстық іс ашылды. Бұл істі Тимошенко «абсурд» деп бағалады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.upi.com/Science_News/Resource-Wars/2011/04/12/Gas-charges-absurd-says-Tymoshenko/UPI-76601302618333/|title=Gas charges 'absurd,' says Tymoshenko|lang=en|publisher=UPI|date=2011-06-12|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt; Ол қамауға алынған жоқ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-13520048|title=Ukraine ex-premier Tymoshenko charged over gas deals|lang=en|publisher=[[BBC]]|date=2011-05-11|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы 26 сәуірде Тимошенко бизнесмен [[Дмитрий Васильевич Фирташ|Дмитрий Фирташ]] пен швейцариялық «[[#2008 жылғы Ресей-Украина газ дауы|РосУкрЭнерго]]&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;» компаниясын [[Манхэттен]]дегі АҚШ аудандық сотына «төрелік соттың шешімімен айла-шарғы жасау арқылы Украина азаматтарын алдады» және «Украинадағы заң үстемдігіне нұқсан келтірді» деп айыптап, сотқа берді. [[Стокгольм]]дегі 2010 жылғы халықаралық арбитраждық сот Украинаның мемлекеттік энергетикалық компаниясы «Нафтогазды» «РосУкрЭнерго» компаниясына 11 миллиард текше метр табиғи газды төлеуге міндеттеді, ол «экспроприациялаған» жанармайдың орнын толтыру үшін және айыппұл ретінде 1,1 миллиард миллиард текше метрді құрайды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/ukraine-naftogaz-lawsuit-idUSN276396520110427|title=Ukrainian ex-PM sues gas company, businessman in US court|lang=en|publisher=[[Reuters]]|date=2011-06-27|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt;

2010 жылғы мамырда Украинаның Бас прокуратурасы Юлия Тимошенкоға қарсы бірқатар қылмыстық істерді қозғады, бұл оның қалыпты саяси белсенділігіне және Батыстағы одақтастарына халықаралық сапарға шығуына кедергі болды. Еуропарламент Янукович үкіметін Тимошенконы қудалағаны үшін, сондай-ақ «Газ ісі» және оған және оның министрлеріне қарсы басқа да істер бойынша қудалау үшін айыптайтын қарар қабылдады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.europarl.europa.eu/document/activities/cont/201106/20110620ATT21953/20110620ATT21953EN.pdf|title=P7_TA-PROV(2011)0272|lang=en|publisher=[[Еуропа парламенті]]нің ресми сайты|date=2011-06-09|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt; 2011 жылғы 24 маусымда «газ ісі» бойынша 2009 жылы ресейлік [[Газпром]] газ компаниясымен Украинаға табиғи газ жеткізу туралы келісімге қатысты сот басталды. Тимошенкоға билікті асыра пайдаланды және қаржы жымқырды деген айып тағылды, өйткені сот бұл келісімді ел үшін экономикаға қарсы және қиянат деп тапты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/photo-video/2011/06/24/6326224/|title=Суд над Тимошенко. Почалося|lang=uk|publisher=[[Українська правда]]|date=2011-06-24|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt; Бұрынғы президент Віктор Ющенко сот процесінде Тимошенкоға қарсы куәлік берді, оны ол «қалыпты сот процесі» деп атады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.spiegel.de/international/europe/ultimate-betrayal-ukraine-retreats-to-a-dark-past-a-792458.html|title=Ukraine Retreats to a Dark Past|lang=en|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt;

2011 жылы 11 қазанда сот Тимошенконы билігін асыра пайдаланды деп айыпты деп танып, жеті жылға бас бостандығынан айырды, бас бостандығынан айыру мерзіміне сайланбалы қызметке түсуге тыйым салды және мемлекетке 188 миллион доллар төлеуге міндеттеді. Тимошенко үкімге апелляциялық шағым берді, ол оны Сталиннің саяси репрессияларымен салыстырды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-15250742|title=Ukraine ex-PM Yulia Tymoshenko jailed over gas deal|lang=en|publisher=[[BBC]]|date=2011-10-11|accessdate=2023-09-30}}&lt;/ref&gt; 2011 жылғы 4 қарашада Украинаның салық полициясы Тимошенкоға қарсы төрт қылмыстық істі қайта бастады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kyivpost.com/news/politics/detail/116410/|title=Tax police resumes four criminal cases against Tymoshenko|lang=en|publisher=Kyiv ost|date=2011-11-07}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20111221145738/https://www.kyivpost.com/news/politics/detail/116410/}}&lt;/ref&gt; Ол осы істер үшін 2011 жылғы 10 қарашада айыпталды. 8 желтоқсанда түрмеде отырған Тимошенко қайта қамауға алынды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kyivpost.com/news/politics/detail/116741/|title=Ukraine heaps more charges on Tymoshenko (updated)|lang=en|publisher=Kyiv Post}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20120614062548/https://www.kyivpost.com/news/politics/detail/116741/}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қаңтар айының басында Тимошенконың күйеуі {{iw|Александр Геннадьевич Тимошенко|Александр Тимошенко|uk|Тимошенко Олександр Геннадійович}} өткен жылдың соңында сұраған [[Чехия]]дан баспана алды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.reuters.com/article/uk-ukraine-tymoshenko-czech-idUKTRE8050Q520120106?feedType=RSS&amp;feedName=worldNews|title=Czechs give asylum to spouse of Ukraine's Tymoshenko|lang=en|publisher=[[Reuters]]}}&lt;/ref&gt; Сол жылғы сәуір айының басында Бас прокуратура Тимошенко мен бұрынғы премьер-министр [[Павел Иванович Лазаренко|Павел Лазаренко]]ның 1996 жылы донецкілік кәсіпкер Олександр Момоттың өліміне қатысы болуы мүмкін екенін тексеруге кірісті.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/ukrainian/politics/2012/04/120407_tymoshenko_momot_ko.shtml|title=Генпрокуратура перевіряє Тимошенко на причетність до ще одного вбивства|lang=uk|publisher=[[BBC]]}}&lt;/ref&gt;

=== 2014 жылы түрмеден босатылуы ===
[[Сурет:Yulia Tymoshenko addressing Euromaidan with a speech. Kyiv, Ukraine. Events of February 22, 2014..jpg|нобай|солға|Тимошенконың [[Еуромайдан]] алдындағы сөз сөйлеуі, 2014 жылғы ақпан]]
[[Украин төңкерісі (2014)|2014 жылғы Украин төңкерісі]]нен кейін, 2014 жылғы 21 ақпанда Парламент Тимошенконың түрмеден босатылуы жайлы 310–54 дауыс берді, ол үшін Украинаның бірнеше заңын БҰҰ заңдарына сәйкес қылдыру керек болды.&lt;ref name=&quot;higgins&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2014/02/22/world/europe/ukraine.html?emc=edit_na_20140221&amp;_r=0|title=&quot;Embattled Ukraine President Signs Compromise Deal as Parliament Votes to Free His Imprisoned Rival&quot;|lang=en|publisher=[[New York Times]]|author=Andrew Higgins; Andrew Cramer|date=2014-02-21}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы 22 ақпанда Тимошенко 2012 жылғы мамыр айынан бері полицияның бақылауында емделіп жатқан [[Харьков]] қаласындағы №5 орталық клиникалық ауруханадан шығарылды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2014/feb/23/yulia-tymoshenko-returns-ukraine-politics|title=&quot;Yulia Tymoshenko is back centre stage in Ukraine – but not all want her there&quot;|lang=en|publisher=[[The Guardian]]|author=Shaun Walker|date=2014-02-22}}&lt;/ref&gt; 28 ақпан күні парламент Юлия Тимошенконы ақтап, оның құқығын қалпына келтірді.&lt;ref name=&quot;higgins&quot; /&gt;

=== Босатылғанынан кейінгі саяси мансабы ===
[[Сурет:Tymoshenko 2014(PR).png|нобай|оңға|[[Украинадағы президент сайлауы (2014)|2014 жылғы президенттік сайлау]]дағы Тимошенконың жинаған даусы]]
Тимошенко 2014 жылғы 6-7 наурыз аралығында [[Дублин]]дегі [[Еуропа Халық партиясы]]ның саяси конференциясына қатысып, [[Ангела Меркель]]мен, [[Жозе Мануэл Баррозу]]мен, [[Вивиан Рединг]]пен, [[Мишель Барнье]]мен, [[Мариано Рахой]]мен және [[Дональд Туск]]пен және басқа да көрнекті тұлғалармен оқиғаларды ашық талқылады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.irishtimes.com/news/politics/tymoshenko-among-kiev-uprising-figures-to-visit-dublin-1.1712132|title=Tymoshenko among Kiev Uprising figures to visit Dublin|lang=en|publisher=Irish Times|author=Suzanne Lynch|date=2013-03-04}}&lt;/ref&gt; 7 наурызында ол арқасының ауруын емдеу үшін [[Берлин]]дегі Шарите ауруханасына түсті.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.morgenpost.de/berlin-aktuell/article125568742/Timoschenko-in-Berlin-Charite-Aerzte-bereiten-Behandlung-vor.html|title=&quot;Timoschenko in Berlin – Charité-Ärzte bereiten Behandlung vor&quot;|lang=de|publisher=Berliner Morgenpost|date=2013-03-07}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы 27 наурызда [[Киев]]те өткен баспасөз мәслихатында Тимошенко [[Украинадағы президент сайлауы (2014)|2014 жылғы президенттік сайлау]]ға қатысатынын мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2014/03/28/world/europe/ukraine.html?_r=1|title=&quot;Former Prime Minister Announces Candidacy for President of Ukraine&quot;|lang=en|publisher=[[New York Times]]|author=Patrick Reevell; David M. Herszenhorn; Steven Erlanger; Rick Gladstone|date=2014-03-27|accessdate=2015-11-07}}&lt;/ref&gt; Екі күннен кейін «[[Батьківщина]]» партиясының съезі оның кандидатурасын ресми түрде ұсынып, 31 наурызда Орталық сайлау комиссиясы оны ресми түрде кандидат ретінде тіркеді. Тимошенконың сайлауалды науқанының негізгі тезистері [[сыбайлас жемқорлық]]ты жою, олигархтармен күрес, Украина дамуының еуропалық жолы (атап айтқанда, [[Еуропа одағы|ЕО]]-мен қауымдастық туралы келісімге қол қою), ресейлік агрессияға қарсы тұру және Украинаның аумақтық тұтастығын қалпына келтіру болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cvk.gov.ua/pls/vp2014/wp001|title=&quot;Election of the President of Ukraine 2014 Yulia Tymoshenko. Pre-election program&quot;|lang=en|publisher=CVK|date=2014-03-31}}&lt;/ref&gt; Сайлау 25 мамыр күні орын алды. Нәтижесінде Тимошенко жалпы дауыстың 12.39% жинап, [[Пётр Алексеевич Порошенко|Пётр Порошенко]]дан кейінгі екінші орында жайғасты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://cvk.gov.ua/info/protokol_cvk_25052014.pdf|title=ПОЗАЧЕРГОВІ ВИБОРИ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ 25 травня 2014 року|lang=uk|publisher=Украина Орталық сайлау комиссиясы|date=2014-06-25}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20140625061215/http://cvk.gov.ua/info/protokol_cvk_25052014.pdf}}&lt;/ref&gt;

Сол жылғы 30 тамызда Тимошенко [[Батьківщина]]ның [[НАТО]] құрамына кіру жайлы референдум бастау мақсатымен петиция бастағанын айтып кетті.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/en/world/747378|title=Tymoshenko announces start of preparations for NATO accession referendum|lang=en|publisher=ITAR-TASS}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20220301144457/https://tass.com/world/747378}}&lt;/ref&gt;

2014 жылы, оған қоса, [[Украинадағы парламент сайлауы (2014)|парламент сайлауы]] да орын алған еді, оның нәтижесінде Батьківщина 5.68% дауыс жинап, 19 мандатқа ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lb.ua/news/2014/11/12/285729_ukraine_ofitsialno_obyavleni.html|title=В Україні офіційно оголошено результати виборів|lang=uk|publisher=LB.ua|date=2014-11-12|accessdate=2023-12-27}}&lt;/ref&gt; Сайлаудан кейін Тимошенко фракцияға көшбасшылық етті.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nrcu.gov.ua/en/148/583715/|title=Six factions formed in parliament|lang=en|publisher=[[Українське радіо]]|date=2014-11-27}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20141128134758/https://nrcu.gov.ua/en/148/583715/}}&lt;/ref&gt; Сайлаудан кейін Тимошенко партияны реформалау жоспарларының бар екенін жария етті.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tymoshenko.ua/en/news-en/we-are-grateful-to-angela-merkel-for-her-leadership-in-the-ukraine-peace-process/|title=We are greatful to Angela Merkel|lang=en|publisher=Юлія Тимошенконың ресми сайты|date=2016-04-06}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20161011205659/https://www.tymoshenko.ua/en/news-en/we-are-grateful-to-angela-merkel-for-her-leadership-in-the-ukraine-peace-process/}}&lt;/ref&gt; Сол жылғы мамырда ол АҚШ санкция мемлекеттік департаментінің координаторы, елші {{iw|Дэниел Фрид|Дэниел Фридпен|en|Daniel Fried}} кездесу жүргізді. Екеуі Шығыс Украина мен Қырымдағы жағдайды талқылады, АҚШ-тың Ресейге қоятын санкцияларына аса көп назар аударды. Дэн Фрид Тимошенконы Америка Құрама Штаттары Украинаны, оның аумақтық тұтастығы мен тәуелсіздігін қолдайтынына уәде берді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ba.org.ua/yulya-timoshenko-zustrilasya-z-koordinatorom-derzhdepu-ssha-z-pitan-sankcij-2/|title=Юлія Тимошенко зустрілася з координатором Держдепу США з питань санкцій|lang=uk|publisher=[[Батьківщина]]ның ресми сайты|date=2016-05-16|accessdate=2023-12-27}}&lt;/ref&gt;

2016 жылғы 6 сәуірде Тимошенко [[Ангела Меркель]]ді Шығыс Украинадағы бейбітшіліктің орнауындағы үлесі үшін алғыс берді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/4629010-timoshenko-reformiruet-batkivshhinu.html|title=Тимошенко реформирует &quot;Батькивщину&quot;|lang=ru|publisher=zakon.kz|date=2014-06-03|accessdate=2023-12-27}}&lt;/ref&gt;

=== 2019 жылғы президент сайлауы ===
{{Толық мақала|Украинадағы президент сайлауы (2019)}}
[[Сурет:EPP Zagreb Congress in Croatia, 20-21 November 2019 (49096035556).jpg|нобай|солға|Тимошенко, 2019 жыл]]
2018 жылғы 20 маусымда Тимошенко өзінің [[Украинадағы президент сайлауы (2019)|2019 жылғы президент сайлауы]]на қатысатынын айтты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.interfax.ru/world/617791|title=Юлия Тимошенко собралась баллотироваться в президенты в 2019 году|lang=ru|publisher=interfax.ru|date=2018-06-20|accessdate=2023-12-27}}&lt;/ref&gt; Сайлауға екі апта қалғанда кандидат [[Сергей Алексеевич Тарута|Сергей Тарута]] өзінің үгіт-насихат тобы Тимошенконың үгіт-насихат жұмыстарына қолдау көрсететініне уәде берді (бірақ оның аты-жөні бюллетеньден алынып тасталған жоқ, кандидатураны аяқтау мерзімі өтіп кеткен).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/news/2019/03/7/7208642/|title=Ще один кандидат знявся на користь Гриценка|lang=uk|publisher=[[Українська правда]]|date=2019-03-07|accessdate=2023-12-27}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы 8 ақпанда президенттікке жаңа кандидат Юлия Тимошенкомен бірдей тегі мен инициалы — фракциялық емес халық депутаты Юрій В. Тимошенко тіркелді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hromadske.ua/posts/deputata-timoshenka-viklyuchili-z-narodnogo-frontu-cherez-plani-balotuvatis-u-prezidenti|title=Депутата Тимошенка виключили з «Народного фронту» через плани балотуватись у президенти|lang=uk|publisher=hromadske|author=Кириченко, Анна|date=2019-01-17|accessdate=2023-12-27}}&lt;/ref&gt; Бұл сайлаушылар, әсіресе, егде жастағы адамдар бюллетеньде қате жібереді деген ниетпен жасалды деген болжамдар бар. Юлия Тимошенконың өзі мұны Петро Порошенконың «арсыз қылығы» деп атады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ua.interfax.com.ua/news/political/564614.html|title=Тимошенко стверджує, що нардеп Юрій Тимошенко є технічним кандидатом від влади проти неї|lang=uk|publisher=ua.interfax|date=2019-02-08|accessdate=2023-12-27}}&lt;/ref&gt;

Сауалнамаларға жүгінсек, сайлауға дейін біраз уақыт бойы Тимошенко үміткерлер арасындағы қолдауы бойынша жетекші болған.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/ukrainian/features-russian-46273245|title=&quot;Серфинг&quot; на настроениях: почему Тимошенко возглавляет президентский рейтинг?|lang=ru|publisher=[[BBC News]] Україна|author=Дорош, Светлана|date=2018-11-20|accessdate=2023-12-27}}&lt;/ref&gt; Актер [[Владимир Александрович Зеленский|Владимир Зеленский]]дың жаңа жылдық президенттік сайлауға түсу ниеті туралы мәлімдемесінен кейін жағдай өзгерді, 2019 жылғы қаңтар айының соңында рейтинг жинай бастаған Зеленский Тимошенконы жеңіп шықты. Кейінірек, бүкіл сайлау науқаны кезінде Тимошенко сол кездегі президент Петро Порошенкомен бірге рейтингте 2–3 позицияны бөлісті.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/ru/novosti/17/934605/ukraina-pered-vyborom-kto-iz-liderov-gonki-vyidet-vo-vtoroi-tur|title=Украина перед выбором. Кто из лидеров гонки выйдет во второй тур|lang=ru|publisher=lrt.lt|author=Ивахненко, Владимир|date=2019-03-29|accessdate=2023-12-27}}&lt;/ref&gt;

Сайлау нәтижесінде жалпы дауыстың 73% жинаған [[Владимир Александрович Зеленский|Владимир Зеленский]] жеңіске жетті.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik.kz/20190422/ukraina-prezident-sailauy-2019-zelenskiy-9905878.html|title=Украинаның президент сайлауында Зеленский 73%-тен астам дауыс жинады|lang=kk|publisher=SPUTNIK|date=2019-04-22|accessdate=2023-12-27}}&lt;/ref&gt; [[Украинадағы президент сайлауы (2019)|Сол жылғы парламент сайлауы]]нда Батьківщина үшінші орынға жайғасып, 26 мандатқа ие болды.

;2020 жылғы жергілікті сайлаулар
ОСК айтуынша, жергілікті сайлаулар нәтижесінде Батьківщина 4093 мандатқа (12.39%) ие болып, жергілікті әкімшіліктердегі жетекші партиялардың бірі болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rus.lb.ua/news/2020/11/18/470958_tsik_nazvali_partiilideri.html|title=В ЦИК назвали партии-лидеры на местных выборах в Украине|lang=ru|publisher=lrt.lt|date=2020-11-18|accessdate=2023-12-27}}&lt;/ref&gt;

=== Парламенттегі қызметі (2019–) ===
2019 жылғы парламент сайлауы нәтижесінде Батьківщина жеңіп алған мандаттардың бірі Тимошенкоға берілді, депутат болған Тимошенко Әлеуметтік саясат және ардагерлердің құқығы Парламенттік комитетін басқарып кетті.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://itd.rada.gov.ua/mps/info/page/1792|title=Тимошенко Юлія Володимирівна|lang=uk|publisher=[[Верховна рада]]ның ресми сайты}}&lt;/ref&gt; Тимошенконың Раданың осы сессиясындағы қызметі жерді сатуға мораторийді алып тастауға қарсылық көрсетуге және үкіметтің энергия бағасын төмендетуге бағытталған шараларын талап етуге бағытталған.

Өкілеттіктің басында Тимошенконың партиясы биліктегі «[[Халықтың қызметшісі (партия)|Халықтың қызметшісі]]» партиясы ұсынған бірқатар шараларды қолдады. Мысалы Раданың жаңа отырысының бірінші күні Тимошенконың партиясы депутаттық иммунитетті алып тастау туралы заң жобасын қолдады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/news/2019/09/3/7225166/|title=РАДА СНЯЛА НЕПРИКОСНОВЕННОСТЬ С НАРДЕПОВ|lang=uk|publisher=[[Українська правда]]|date=2019-09-03|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt; Алайда 2019 жылғы қарашада Парламент жерді сатуға мораторийді алып тастау туралы заң жобасын қабылдағаннан кейін Юлия Тимошенко биліктегі «Халық қызметшісі» партиясына қарсы оппозицияға өтетінін жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/uk/%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8C%D0%BA%D1%96%D0%B2%D1%89%D0%B8%D0%BD%D0%B0-%D1%82%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%82%D1%8C-%D0%B2-%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%86%D1%96%D1%8E-%D0%B4%D0%BE-%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%96%D1%97-%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE/a-51230243|title=&quot;Батьківщина&quot; переходить в опозицію до &quot;Слуги народу&quot;|lang=uk|publisher=Украинша [[Неміс толқыны]]|author=Думанська, Марія|date=2019-11-13|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы желтоқсанда Тимошенко жерді қорғау жөніндегі ұлттық штабқа жерді сатуға қарсы қырықтан астам саяси және қоғамдық ұйымды біріктірді. 2019 жылғы 15 желтоқсанда Ұлттық штаб президент [[Владимир Александрович Зеленский|Владимир Зеленский]]ға «жер туралы заңдарды қабылдауды кейінге қалдыру, мораторий мерзімін ұзарту және референдум жариялау қажет» деген талаптарды мақұлдады. Отанды қорғау жөніндегі ұлттық штаб та наразылық акциясына қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.interfax.com.ua/news/general/628881.html|title=National HQ for protection of native land requires Zelensky to hold referendum|lang=en|publisher=interfax|date=2019-12-06|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nationalcorps.org/oficijno-nackorpus-pidtrimae-vseukrainsku-akciyu-protestu-inicijovanu-nacionalnim-shtabom-zahistu-ridnoi-zemli/|title=Офіційно: Нацкорпус підтримає всеукраїнську акцію протесту, ініційовану Національним штабом захисту рідної землі|lang=uk|publisher=Ұлттық Корпустың ресми сайты|date=2019-12-15}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20211111124012/https://n-ationalcorps.org/oficijno-nackorpus-pidtrimae-vseukrainsku-akciyu-protestu-inicijovanu-nacionalnim-shtabom-zahistu-ridnoi-zemli/}}&lt;/ref&gt;

2020 жылғы қарашада Тимошенконың партиясы шағын бизнеске салық салу жүйесін жеңілдету 3853-2 заң жобасының қабылдануын қолдап, SaveFOP науқанын қолдады. Тимошенко SaveFOP қоғамдық қозғалысымен ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/akcija-savefop-predprinimateli-ukrainy-otstupat-ne-namereny/a-55827961|title=Акция SaveФОП: предприниматели Украины отступать не намерены|lang=ru|publisher=[[Неміс толқыны]]|author=Савіцький, Олександр|date=2019-12-15|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt;

=== Ресейдің Украинаға басып кіруі (2022–) ===
2022 жылғы ақпанның соңында [[Франция]]ның [[France 24]] жаңалықтар арнасы Тимошенко [[НАТО]] мен [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]]н Украинаның әуе кеңістігін жауып, еліне Біріккен Ұлттар Ұйымының бітімгершілік күштерін орналастыру арқылы Украинаны қорғауға шақырғанын хабарлады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.france24.com/en/tv-shows/the-interview/20220228-putin-is-ready-for-anything-says-ukraine-s-ex-pm-yulia-tymoshenko|title='Putin is ready for anything,' says Ukraine's ex-PM Yulia Tymoshenko|lang=en|publisher=[[France 24]]|author=Owen, Mark|date=2022-02-28|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt; 2022 жылғы сәуірдің басында [[Азаттық радиосы]] Тимошенконың Ресейдің басып кіруі туралы қосымша пікірлерін жариялады. Хабарланғандай, ол «[[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]] өзінің [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағы]]н қайта құру жөніндегі тарихи миссиясы бар екеніне терең сенеді» деп мәлімдеді; бұл амбиция Шығыс Еуропаның басқа елдеріне қауіп төндіретінін; және «Украинаның НАТО-ға мүшелігі [[Ресейдің Украинаға басып кіруі|Ресей Федерациясының Украинаны басып алу]] әрекетін біржолата тоқтата алатын күшті армияға ие болудан кейінгі ең күшті кепіл» екенін айтты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/31782709.html|title=Former Ukrainian PM Yulia Tymoshenko: Putin On 'Historic Mission' To Recreate The Soviet Union|lang=en|publisher=[[Азаттық радиосы]]|author=Maksimov, Yegor|date=2022-04-02|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы 1 наурызда Тимошенко «Охматдит» балалар ауруханасын қамқорлыққа алды. Тимошенко мекемеге дәрі-дәрмек пен ең қажетті заттарды сыйға тартты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ua/rus/news/komanda-batkivshchiny-beret-opeku-ohmatdet-1646159604.html|title=Команда &quot;Батькивщины&quot; берет под опеку Охматдет, - Тимошенко|lang=uk|publisher=[[РБК]] Україна|date=2022-03-01|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt; Тимошенко сондай-ақ шетелде және елдің батыс аймақтарында емделу мен медициналық көмекті жалғастыру үшін науқас балаларды [[Киев]] пен [[Киев облысы|облыс]]тан шығаруға көмектесті.

== Саяси ұстанымы ==
{{Толық мақала|Батьківщина|Юлия Тимошенко блогы}}
Тимошенко Украинаның [[Еуропа одағы]] мен [[НАТО]] құрамына енгенін қолдайды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/uk/a-45215573|title=Тимошенко назвала членство в ЄС і НАТО цілями України|lang=uk|publisher=[[Неміс толқыны]]|author=Сааков, Валерій|date=2018-08-24|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt; Тимошенко Украинадағы газ тасымалдау жүйесінің [[жекешелендіру]]іне қарсы.

Тимошенко Украинаны «біртұтас және бөлінбейтін мемлекет» деп санайды, елдегі сепаратистік көзқарастарды қабылданбайды деп санайды: «[[Донецк облысы|Донецк]], [[Қырым Автономиялық Республикасы|Қырым]], [[Луганск облысы|Луганск]], [[Днепропетровск облысы|Днепропетровск]], [[Харьков облысы|Харьков]], [[Львов облысы|Львов]], [[Тернополь облысы|Тернополь]], [[Ивано-Франковск облысы|Ивано-Франковск]], [[Киев облысы|Киев]] және туған жеріміздің барлық басқа бұрыштарынан бір-біріңді сүйіңдер» дегені де бар.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tymoshenko.ua/uk/article/s9zx9mz3|title=Юлія Тимошенко: нам потрібно усвідомити, що Україна є цілісною і неділимою державою|lang=uk|publisher=Юлія Тимошенконың ресми сайты|date=2010-08-24|accessdate=2023-12-28}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20100901140652/http://www.tymoshenko.ua/uk/article/s9zx9mz3}}&lt;/ref&gt; Тимошенко орыстілді Днепропетровск тұрғындары [[украин тілі]]н [[Украин Кеңестік Социалистік Республикасы|кеңес заманы]]нда түсінген және Украинадағы [[орыс тілі]]не қатысты мәселелер «асыра айтылған, не мүлдем жоқ».&lt;ref name=&quot;kommersant&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.com/p883325/r_1/PACE_Ukrainian_presidential_election/|title=Yulia Tymoshenko Won't Be President|lang=en|publisher=[[Коммерсантъ]]|date=2008-04-17|accessdate=2023-12-28}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20081120154839/https://www.kommersant.com/p883325/r_1/PACE_Ukrainian_presidential_election/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;financial&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.unian.info/society/138485-tea-with-the-financial-times-yulia-tymoshenko.html|title=Tea with the Financial Times: Yulia Tymoshenko|lang=en|publisher=[[УНІАН]]|date=2008-08-18|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt; Тимошенко орыс тілінің екінші ресми тіл болуына қарсы. Украин тіліне өзінің көзқарасы ретінде ол былай деді: «Мен украинша ойлайтын болдым, бірақ сонда да орысша өте жақсы сөйлей аламын. Орыстілді Днепропетровск өлкесінде өскендігімнен Үкіметке келгенде украинша аса білмейтінмін және сол себептен мүмкіндігімше тез үйреніп алдым».&lt;ref name=&quot;kommersant&quot; /&gt;

== Сайлаудардағы нәтижелері ==
=== Президент сайлаулары ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot;|Сайлауы
! rowspan=&quot;2&quot;|Партиясы
! colspan=3|Бірінші айналым
! colspan=3|Екінші айналым
|-
!Дауыс саны
!%
!Нәтижесі
!Дауыс саны
!%
!Нәтижесі
|-
| [[Украинадағы президент сайлауы (2019)|2019]]&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.rferl.org/a/final-results-from-ukraine-presidential-election-give-zelenskiy-30-percent-of-vote/29860319.html|title=Final Ukraine Results Give Zelenskiy 30 Percent Of Presidential Vote|newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty|date=4 April 2019 |language=en|access-date=21 April 2019}}&lt;/ref&gt;
| [[Батьківщина]]
| 2,532,452
| 13.40%
| {{no|Үшінші}}
| {{n/a}}
| {{n/a}}
| {{no|Жеңілді}}
|-
| [[Украинадағы президент сайлауы (2014)|2014]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.nrcu.gov.ua/en/148/566632/ |title=Poroshenko wins presidential election with 54.7% of vote – CEC |publisher=[[Radio Ukraine International]] |date=29 May 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140529212731/https://www.nrcu.gov.ua/en/148/566632/ |archive-date=29 May 2014  }}&lt;br /&gt;{{in lang|ru}} [https://telegraf.com.ua/ukraina/politika/1300294-rezultatyi-vyiborov-prezidenta-ukrainyi-2014-tsik-obrabotala-51-99.html Results election of Ukrainian president], Телеграф (29 May 2014)&lt;/ref&gt;
| [[Батьківщина]]
| 2,310,050
| 12.81%
| {{no|Екінші}}
| {{n/a}}
| {{n/a}}
| {{no|Жеңілді}}
|-
| [[Украинадағы президент сайлауы (2010)|2010]]&lt;ref&gt;{{in lang|uk}} [https://gazeta.ua/index.php?id=324402 ЦВК оприлюднила офіційні результати 1-го туру виборів], Gazeta.ua (25 January 2010)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.sras.org/russian_journalism_feb_2010 |title=Yulia Timoshenko received 45.47 percent, or 11.6 million votes |access-date=11 March 2014 |archive-date=30 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101130035316/https://sras.org/russian_journalism_feb_2010 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| [[Батьківщина]]
| 6,159,810
| 25.05%
| {{Pending|Екінші}}
| 11,593,357
| 45.47%
| {{no|Жеңілді}}
|-
|}

=== Парламент сайлаулары ===
{| class=wikitable style=text-align:center
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |'''Сайлау'''
! colspan=&quot;4&quot; scope=&quot;col&quot; |Нәтижесі 
! rowspan=&quot;2&quot; |Орны
! rowspan=&quot;2&quot; |Позициясы
|-
!'''Дауыс саны'''
!'''%'''
!'''Мандат саны'''
!'''+/–'''
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |[[Украинадағы парламент сайлауы (2002)|2002]]
| colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;3&quot; |[[Юлия Тимошенко блогы]]мен бірге
| rowspan=&quot;3&quot; |{{Партия/Орындар|22|450|crimson}}
| rowspan=&quot;3&quot; |Жаңа
| rowspan=&quot;3&quot; | 5-орында
|{{No2|Оппозиция (2002–2005)}}
|-
|{{Yes2}} Үкімет (2005)
|-
|{{No2|Оппозиция (2005–2006)}}
|-
![[Украинадағы парламент сайлауы (2006)|2006]]
| colspan=&quot;2&quot; |[[Юлия Тимошенко блогы]]мен бірге
|{{Партия/Орындар|129|450|crimson}}
|{{Өсім}} 107
|{{Өсім}} 2-орында
|{{no2|Оппозиция}}
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |[[Украинадағы парламент сайлауы (2007)|2007]]
| colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |[[Юлия Тимошенко блогы]]мен бірге
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Партия/Орындар|156|450|crimson}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Өсім}} 27
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Өзгеріссіз}} 2-орында
|{{yes2}} Үкімет (2007–2010)
|-
|{{no2|Оппозиция (2010–2012)}}
|-
!2012
|5,208,402
|25.54%
|{{Партия/Орындар|101|450|crimson}}
|{{Құлдырау}} 55
|{{Өзгеріссіз}} 2-орында
|{{no2|Оппозиция}}
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |2014
| rowspan=&quot;2&quot; |893,549
| rowspan=&quot;2&quot; |5.68%
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Партия/Орындар|19|450|crimson}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Құлдырау}} 82
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Құлдырау}} 6-орында
|{{yes2}} Коалициялық үкімет (2014–2015) 
|-
|{{no2|Оппозиция (2015–2019)}}
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |2019
| rowspan=&quot;2&quot; |1,158,189
| rowspan=&quot;2&quot; |8.18%
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Партия/Орындар|26|450|crimson}}
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Өсім}} 7
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Өсім}} 3-орында
| style=&quot;background:#FFFFDD&quot;| Қолдау көрсеткен (2019)
|-
|{{no2|Оппозиция (2019 қараша бері)}}
|-
|}

== Жеке өмірі ==
Жұбайы Олександр Тимошенкомен байқамай танысты, телефон нөмірін шатастырып алған Олександр байқамай Юлияға қоңырау шалған, бірақ екеуі сонда да әңгімесін жалғастыра берді.&lt;ref name=&quot;pravda&quot; /&gt; Қызы {{iw|Євгенія Олександрівна Тимошенко|Євгенія Олександрівна Тимошенко|uk|Тимошенко Євгенія Олександрівна}}, Лондон экономика мектебінде білім алған.&lt;ref name=&quot;pravda&quot; /&gt;

Юлия Тимошенко [[Украин тілі|украин]], [[Орыс тілі|орыс]] және [[Ағылшын тілі|ағылшын]] тілдерін меңгерген.&lt;ref name=&quot;rbkpremyer&quot; /&gt;

== Мәдени және саяси беделі ==
Юлия Тимошенконы сөзуар адам қылып сипаттайды,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kyivpost.com/news/politics/detail/58428/|title=Ukraine's Yanukovich shuns TV face-off with rival|lang=en|publisher=Kyiv Post|date=2010-02-01}}{{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20110128152034/https://www.kyivpost.com/news/politics/detail/58428/}}&lt;/ref&gt; сөзшең болғанының көмегімен ол [[Қызғылт сары төңкеріс]] кезінде украиналық саясаттағы белгілі тұлғаларының бірі болды.

Тимошенконың сыншылары оның олигарх болу жолын әділ емес деп санады. Оның бұрынғы әріптесі, бұрынғы премьер [[Павел Иванович Лазаренко|Павел Лазаренко]] Америка Құрама Штаттарында [[Ақшаның жылыстауы|ақша жылыстағаны]], жемқорлық және алаяқтық үшін сотталған еді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/5287870.stm|title=Former Ukraine PM is jailed in US|lang=en|publisher=[[BBC News]]|date=2010-02-01|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt; Алайда 2004 жылғы 7 мамырда Калифорния Солтүстік ауданының аудандық сотының судьясы Мартин Дженкинс Тимошенконың Лазаренко қылмысына қатысын жоққа шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rferl.org/content/article/1052721.html|title=Many Charges Dropped Against Ukraine's Ex-Premier|lang=en|publisher=[[Азаттық радиосы]]|author=Купчинський, Роман|date=2004-05-10|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt;

Тимошенконың олигархтан қарапайым азаматқа айналу жолын сайлаушылардың үлкен бөлігі адал, нәтижелі деп санады.&lt;ref name=&quot;kuzio4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2006/01/01/magazine/bitter-orange.html|title=Bitter Orange|lang=en|publisher=[[New York Times]]|author=Слівка, Андрій|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt; Алайда оның салтанатты өмір салтын ұстанатынын украиналық жаңалықтар біраз сынға алатын.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tabloid.pravda.com.ua/brand/4a391ace277c4/|title=Тимошенко і &quot;Віттон&quot; – Люксембурзький &quot;мове тон&quot;|lang=uk|publisher=ТАБЛОІД|date=2009-06-17|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tabloid.pravda.com.ua/brand/4922e4a28d23c/|title=Юлія Тимошенко і Катерина Ющенко вдарили по Chanel|lang=uk|publisher=ТАБЛОІД|date=2008-11-19|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt;

Ющенко үкіметіне тұңғыш келгенде Тимошенко украинша білмейтін. Алайда кейін ол украин тілін үйреніп алды.&lt;ref name=&quot;financial&quot; /&gt;

[[Forbes]] журналы Тимошенконы әлемдегі ең ықпалды әйелдер тізіміне үш түрлі рет қосқан. 2005 жылғы оның тұңғыш премьерлігі кезінде ол бұл тізімде үшінші орында еді ([[Кондолиза Райс]] пен [[У И]]ден кейінгі).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.forbes.com/2005/07/27/powerful-women-world-cz_05powom_land.html|title=The 100 Most Powerful Women|lang=en|publisher=[[Forbes]]|author=MacDonald, Elizabeth және Schoenberger, Chana R.|date=2005-07-29|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt; 2008 жылы ол 17-орында&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/2008/11/biz_powerwomen08_The-100-Most-Powerful-Women_Rank.html|title=The 100 Most Powerful Women|lang=en|publisher=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; және 2009 жылы 47-орында&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/2009/11/power-women-09_Yulia-Tymoshenko_PGEZ.html|title=The 100 Most Powerful Women|lang=en|publisher=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; болды. Украиналық ФОКУС журналы оны 2006–2010 жылдары аралығында Украинадағы ең ықпалды әйел деп атады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tabloid.pravda.com.ua/focus/4ce52c33d597e/|title=ТОП-100 найвпливовіших жінок: родички Кучми та Ющенка і &quot;невмируща&quot; Тимошенко|lang=en|publisher=ТАБЛОІД|date=2010-11-18|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://focus.ua/rating/archive/2010/ratings/156273|title=100 самых влиятельных женщин Украины. Рейтинг Фокуса|lang=en|publisher=ФОКУС|date=2010-11-18|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt; Қызғылт сары төңкерістің барысында оны «Төңкерістің [[Жанна д’Арк]]і» деп те атап кеткен.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7025980.stm|title=The queen of Ukraine's image machine|lang=en|publisher=[[BBC News]]|author=Westcott, Kathryn|date=2007-10-04|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt;

Тимошенконың бұрынғы одақтасы және елдің бұрынғы [[Украина президенті|президенті]] [[Виктор Андреевич Ющенко|Виктор Ющенко]] 2009 жылғы қарашада: &quot;Мен Юлия Тимошенконың премьер-министр лауазымында өткізген әр аптасы елді апатқа апарып соққанына сенімдімін. Юлия Тимошенконың кесірінен бұл дағдарыс [орын алды]».&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unian.info/politics/292921-tymoshenkos-activity-at-post-of-prime-minister-is-reason-of-crises-in-ukraine-yushchenko.html|title=Tymoshenko’s activity at post of Prime Minister is reason of crises in Ukraine – Yushchenko|lang=en|publisher=[[УНІАН]]|date=2009-11-24|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt; Ющенко Тимошенконы Ресейдің қалауын орындап жүр деп айыптады, Тимошенконың өзі бұл тұжырымдарды жоққа шығарған.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4848942.stm|title=Profile: Yulia Tymoshenko|lang=en|publisher=[[BBC News]]|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt; 2010 жылғы 31 мамырда Ющенко Тимошенконы өзінің «басты қателігі» деп атады, оны екі түрлі рет билікке қойғаны үшін өкінгенін айтты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://blogs.pravda.com.ua/authors/okara/4b7ab48397fe5/page_3/|title=Ющенко, прощай! (6) Главная ошибка Ющенко – Тимошенко. Кто стал нашей главной ошибкой?|lang=ru|publisher=[[Українська правда]]|date=2010-02-16|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt; Саясаттанушы доктор [[Тарас Кузьо]]ның айтуынша Ющенко Тимошенкодан кегін алуды мемлекеттің мүделлерінен жоғары қойды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kyivpost.com/news/opinion/op_ed/detail/116989/|title=Tymoshenko’s imprisonment: The Yushchenko factor|lang=en|publisher=Kyiv Post|author=[[Тарас Кузьо|Кузьо, Тарас]]|date=2010-02-16}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20111116025514/https://www.kyivpost.com/news/opinion/op_ed/detail/116989/}}&lt;/ref&gt;

[[Аймақтар партиясы]] төрағасының орынбасары [[Борис Викторович Колесников|Борис Колесников]] 2010 жылғы 11 ақпанда «Тимошенко Украинаның заманауи тарихындағы ең тиімді саясаткер болды» деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kyivpost.com/news/politics/detail/59285/|title=Regions Party calls Tymoshenko most effective opposition figure in Ukraine|lang=en|publisher=Kyiv Post}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20100213164447/https://www.kyivpost.com/news/politics/detail/59285/}}&lt;/ref&gt; Бірыңғай сыртқы және қауіпсіздік саясаты бойынша Еуропаның бұрынғы жоғары өкілі [[Хавьер Солана]] Тимошенконы «қандай ұстанымыңыз болса да, сөзсіз патриот» деп сипаттады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kyivpost.com/news/politics/detail/62960/|title=Solana happy with Tymoshenko's constructive mood in opposition|lang=en|publisher=Kyiv Post}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20110605065144/https://www.kyivpost.com/news/politics/detail/62960/}}&lt;/ref&gt;

Бірнеше газет пен телевизия бағдарламасы Тимошенконы Ю ханым ({{lang-uk|Леді Ю}}, {{lang-ru|Леди Ю}}) деп атап кеткен.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://5.ua/newsline/179//71350/|title=Історія об'єднання &quot;Нашої України&quot; та БЮТ [репортаж, відео]|lang=ru|publisher=5.ua|date=2010-12-21|accessdate=2023-12-28}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20110727225023/https://5.ua/newsline/179//71350/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://donbass.ua/news/politics/2010/11/27/chetyre-dela-ledi-ju.html|title=Четыре дела Леди Ю|lang=ru|publisher=donbass.ua|date=2010-11-27|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt;

«Рейтинг» социологиялық тобының мәліметі бойынша Юлия Тимошенко 2021 жылғы сәуір айының басында елдегі ең сенімді саясаткер ретінде үшінші орынға шықты, одан жоғары жайғасқан тек [[Украина президенті|президент]] [[Владимир Александрович Зеленский|Зеленский]] мен [[Верховна рада]]ның [[Верховна рада төрағаларының тізімі|сол кездегі төрағасы]] [[Дмитрий Александрович Разумков|Разумков]] болды.

;Тимошенко туралы деректі фильмдер
* 2010 — «Yulia», америкалық деректі фильм;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt1922793/|title=Yulia (2010)|lang=en|publisher=[[IMDb]]|accessdate=2023-12-28}}&lt;/ref&gt;
* 2011 — НАТО Парламенттік Ассамблеясының депутаттарына көрсетілген 20 минуттық деректі фильм;&lt;ref&gt;{{YouTube|oQlt4W2PJ1I|The trial of Yulia Tymoshenko. True story.}}&lt;/ref&gt;

;Тимошенко туралы кітаптар
* 2007 — «Юлія, Юлечка» —— Антоніна Уляхина (Днепропетровск)
* 2007 — «Юлія, Юлія Володимирівна» —— Антоніна Уляхина (Днепропетровск)

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер|3}}

[[Санат:Юлия Тимошенко]]
[[Санат:Украина саясаткерлері]]
[[Санат:Алфавит бойынша саясаткерлер]]
[[Санат:КСРО инженерлері]]
[[Санат:Украина инженерлері]]
[[Санат:КСРО экономистері]]
[[Санат:Украина экономистері]]
[[Санат:Кәсіпкер әйелдер]]
[[Санат:Саясаттағы Украина әйелдері]]
[[Санат:Премьер-министр әйелдер]]
[[Санат:Батьківщина мүшелері]]
[[Санат:Украина Верховна Радасының II шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Украина Верховна Радасының III шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Украина Верховна Радасының IV шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Украина Верховна Радасының V шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Украина Верховна Радасының VI шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Украина Верховна Радасының VII шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Украина Верховна Радасының VIII шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Украина Верховна Радасының IX шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Еуромайдан]]
[[Санат:XX ғасыр саясаткерлері]]
[[Санат:XXI ғасыр саясаткерлері]]
[[Санат:XX ғасыр экономистері]]
[[Санат:XXI ғасыр экономистері]]
[[Санат:XX ғасыр инженерлері]]
[[Санат:XXI ғасыр инженерлері]]
[[Санат:Днепр ұлттық университеті түлектері]]
[[Санат:Экономика ғылымдарының кандидаттары]]</text>
      <sha1>d20gcfegonyt5z5wssa5l1vam4bnbxc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Джон Уильямс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>739436</id>
    <revision>
      <id>3621523</id>
      <parentid>3609992</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:26:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayazhan10</username>
        <id>180289</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Дирижерлер|Дирижерлер]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8643" sha1="09c6lg3hlryuoogh10bk2pyp1g80jyw" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}}

{{Қатысушы зертханасы}}
&lt;!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ  --&gt;
{{Музыкант
 |Есімі                = Джон Уильямс
 |Сурет                = John Williams Hollywood Bowl.jpg
 |Сурет ені            = 
 |Сурет тақырыбы       =  
 |Фон                  = 
 |Туған кездегі есімі  = {{lang-en|John Towner Williams}}
 |Туған күні           = 08.02.1932 
 |Туған жері           = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)| Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |Белсенділік жылдары  = [[1952]] – қазіргі уақыт
 |Мемлекет             = [[АҚШ]]
 |Мамандықтары         = [[сазгер|композитор]], [[кинокомпозитор]], [[дирижер|дирижёр]]
 |Аспаптары            = [[фортепиано]], клавесин, бас-кларнет, баритон-саксофон
 |Жанрлары             = [[заманауи классикалық музыка]]
 |Лейблдері            = Sony Classical, Philips Classics Records, MCA Records, 20th Century Fox Records, Philips Records және Columbia Records
 |Марапаттары          = [[Оскар сыйлығы сыйлығы|«Оскар сыйлығы»]] (1972, 1976, [[Жұлдызды соғыстар: Эпизод IV - Жаңа үміт|1978]], 1983, [[Шиндлердің тізімі|1994]]) 
[[Алтын глобус | «Алтын глобус»]] (1976, 1978, 1983, 2006)

[[«Сатурн»]] (1978 – екі мәрте, 1979, 1982, 1983, 2002, 2004, 2006, 2016, 2024)

[[BAFTA|«BAFTA»]] (1976, 1979, 1981, 1983, 1989, 1994, 2006)
}}

'''Джон Таунер Уильямс''' ({{lang-en|John Towner Williams}}; [[8 ақпан]] [[1932|1932 жыл]])&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/John-Williams-American-composer-and-conductor|title= John Williams|author= Alison Eldridge|date= 2024-04-24|work=|publisher= [[Britannica]]|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wboi.org/arts-culture/2022-11-15/classical-connection-review-nov-12-fort-wayne-philharmonic|title=Classical Connection review: Nov. 12, Fort Wayne Philharmonic|author= Rob Nylund|date=2022-11-15|work=|publisher= [[WBOI]] |accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2022/02/08/arts/music/john-williams-hollywood-film.html|title=John Williams, Hollywood’s Maestro, Looks Beyond the Movies|author=Javier C.Hernandez|date=2022-02-08|work=|publisher= [[The New York Times]] |accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; — [[АҚШ|американдық]] [[сазгер|композитор]] және [[дирижер|дирижёр]]. Шығармашылығы жеті онжылдықты қамтитын композитор [[кино]] тарихындағы ең танымал және сыни тұрғыдан жоғары бағаланған фильмдердің музыкаларын жазды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://variety.com/2015/film/news/john-williams-tapped-for-44th-afi-life-achievement-award-1201612968/|title=John Williams Tapped for 44th AFI Life Achievement Award|author= Tim Gray|date=2015-10-08|work=|publisher= [[Variety]] |accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; Олардың ішінде: [[Жұлдызды соғыстар|«Жұлдызды соғыстар» сагасы]], [[Жақтар (фильм, 1975)|«Жақтар»]], [[Индиана Джонс (фильмдер сериясы)|«Индиана Джонс»]], [[Өзге ғаламшарлық (фильм, 1982)| «Өзге ғаламшарлық»]], [[Юра кезеңінің саябағы (фильм, 1993)| «Юра кезеңінің саябағы»]], [[Шиндлердің тізімі| «Шиндлердің тізімі»]], [[Хәрри Поттер мен Пәлсапа тас (фильм)|«Хәрри Поттер және пәлсапа тас»]] және т.б. Уильямс сонымен қатар төрт Олимпиада ойындарына, көптеген [[телехикаялар]]ға және концерттік нөмірлерге музыка жазды.

Уильямс – [[Оскар сыйлығы|«Оскар сыйлығы» жүлдесі]]нің 5 дүркін лауреаты ([[Шатырдағы скрипкашы|«Шатырдағы скрипкашы»]], [[Жақтар (фильм, 1975)|«Жақтар»]], [[Жұлдызды соғыстар: Эпизод IV - Жаңа үміт|«Жұлдызды соғыстар: Эпизод IV - Жаңа үміт»]],[[Өзге ғаламшарлық (фильм, 1982)|«Өзге ғаламшарлық»]], [[Шиндлердің тізімі|«Шиндлердің тізімі»]] фильмдері үшін), 54 дүркін номинанты (кинокомпозиторлар ішіндегі үздік нәтиже және «Оскар сыйлығы» тарихындағы екінші көрсеткіш (тек [[Уолт Дисней]]де ғана көп — 59)). Өнерге сіңірген еңбегі үшін [[АҚШ ұлттық өнер медалі|«АҚШ ұлттық өнер медалінің»]] лауреаты.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.classicfm.com/composers/williams/guides/facts-williams/john-williams-medal/|title=John Williams: Compositions, movies, age and awards revealed|author=|date=|work=|publisher= Classic FM|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; Ол 4 рет [[Алтын глобус|«Алтын глобус» сыйлығы]]мен (26 номинация)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://goldenglobes.com/person/john-williams/|title= John Williams|author=|date=|work=|publisher= Golden Globes|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; , 7 рет [[BAFTA сыйлығы]]мен (16 номинация), 3 рет [[Эмми|«Эмми» сыйлығы]]мен (6 номинация)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.emmys.com/bios/john-williams|title= John Williams|author=|date=|work=|publisher= Television academy - Emmy Awards|accessdate=2024-05-23|lang=}}&lt;/ref&gt; және 26 рет [[Грэмми| «Грэмми» сыйлығы]]мен (76 номинация) марапатталды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.grammy.com/artists/john-williams/7358|title=John Williams|author=|date=|work=|publisher= GRAMMY.com|accessdate=2024-05-23|lang=en}} &lt;/ref&gt;  

Уильямс [[Стивен Спилберг]] (29 бірлескен жұмыс)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/steven-spielberg-john-williams-50-year-collaboration-retirement-1235298681/|title=Steven Spielberg and John Williams Reflect on 50-Year Collaboration — and Williams Walks Back Retirement Plans|author= Scott Feinberg|date=2023-01-12|work=|publisher= [[The Hollywood Reporter]] |accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; және [[Джордж Лукас]] сияқты жетекші американдық [[режиссёр]]лермен ұзақ жылдар бойы серіктестігімен танымал.

== Өмірбаяны ==
Джон Таунер Уильямс [[1932]] жылы [[8 ақпан]]да [[АҚШ]]-тың [[Нью-Йорк]] қаласында дүниеге келген. Әкесі – Джон Фрэнсис Уильямс ({{lang-en| John Francis Williams}}) [[джаз]] барабаншысы және перкуссияшы болған.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0002354/trivia/|title= John Williams. Trivia|author=|date=|work=|publisher= [[IMDb]]|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt;

[[1948]] жылы Уильямстың жанұясы [[Лос-Анджелес]]ке көшіп келеді. Осы уақытта Джон жергілікті Солтүстік Голливуд орта мектебіне оқуға түсіп, оны 1950 жылы бітіреді. Кейінірек ол [[Калифорния университеті, Лос-Анжелес|Лос-Анджелестегі Калифорния университеті]]нде оқып, итальяндық композитор [[Марио Кастельнуово-Тедеско]]дан сазгерліктің жеке сабақтарын алады.&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.asucla.ucla.edu/ucla/academy-award-winning-bruins|title= Academy Award-winning Bruins
|author=|date=2024-03-01|work=|publisher= ASUCLA|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt;

[[Санат:Дирижерлер]]</text>
      <sha1>09c6lg3hlryuoogh10bk2pyp1g80jyw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621525</id>
      <parentid>3621523</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:29:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayazhan10</username>
        <id>180289</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері|Алтын глобус сыйлығының иегерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8722" sha1="h9au0jdwp505dbijnv6phefdjnj5eql" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}}

{{Қатысушы зертханасы}}
&lt;!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ  --&gt;
{{Музыкант
 |Есімі                = Джон Уильямс
 |Сурет                = John Williams Hollywood Bowl.jpg
 |Сурет ені            = 
 |Сурет тақырыбы       =  
 |Фон                  = 
 |Туған кездегі есімі  = {{lang-en|John Towner Williams}}
 |Туған күні           = 08.02.1932 
 |Туған жері           = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)| Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |Белсенділік жылдары  = [[1952]] – қазіргі уақыт
 |Мемлекет             = [[АҚШ]]
 |Мамандықтары         = [[сазгер|композитор]], [[кинокомпозитор]], [[дирижер|дирижёр]]
 |Аспаптары            = [[фортепиано]], клавесин, бас-кларнет, баритон-саксофон
 |Жанрлары             = [[заманауи классикалық музыка]]
 |Лейблдері            = Sony Classical, Philips Classics Records, MCA Records, 20th Century Fox Records, Philips Records және Columbia Records
 |Марапаттары          = [[Оскар сыйлығы сыйлығы|«Оскар сыйлығы»]] (1972, 1976, [[Жұлдызды соғыстар: Эпизод IV - Жаңа үміт|1978]], 1983, [[Шиндлердің тізімі|1994]]) 
[[Алтын глобус | «Алтын глобус»]] (1976, 1978, 1983, 2006)

[[«Сатурн»]] (1978 – екі мәрте, 1979, 1982, 1983, 2002, 2004, 2006, 2016, 2024)

[[BAFTA|«BAFTA»]] (1976, 1979, 1981, 1983, 1989, 1994, 2006)
}}

'''Джон Таунер Уильямс''' ({{lang-en|John Towner Williams}}; [[8 ақпан]] [[1932|1932 жыл]])&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/John-Williams-American-composer-and-conductor|title= John Williams|author= Alison Eldridge|date= 2024-04-24|work=|publisher= [[Britannica]]|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wboi.org/arts-culture/2022-11-15/classical-connection-review-nov-12-fort-wayne-philharmonic|title=Classical Connection review: Nov. 12, Fort Wayne Philharmonic|author= Rob Nylund|date=2022-11-15|work=|publisher= [[WBOI]] |accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2022/02/08/arts/music/john-williams-hollywood-film.html|title=John Williams, Hollywood’s Maestro, Looks Beyond the Movies|author=Javier C.Hernandez|date=2022-02-08|work=|publisher= [[The New York Times]] |accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; — [[АҚШ|американдық]] [[сазгер|композитор]] және [[дирижер|дирижёр]]. Шығармашылығы жеті онжылдықты қамтитын композитор [[кино]] тарихындағы ең танымал және сыни тұрғыдан жоғары бағаланған фильмдердің музыкаларын жазды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://variety.com/2015/film/news/john-williams-tapped-for-44th-afi-life-achievement-award-1201612968/|title=John Williams Tapped for 44th AFI Life Achievement Award|author= Tim Gray|date=2015-10-08|work=|publisher= [[Variety]] |accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; Олардың ішінде: [[Жұлдызды соғыстар|«Жұлдызды соғыстар» сагасы]], [[Жақтар (фильм, 1975)|«Жақтар»]], [[Индиана Джонс (фильмдер сериясы)|«Индиана Джонс»]], [[Өзге ғаламшарлық (фильм, 1982)| «Өзге ғаламшарлық»]], [[Юра кезеңінің саябағы (фильм, 1993)| «Юра кезеңінің саябағы»]], [[Шиндлердің тізімі| «Шиндлердің тізімі»]], [[Хәрри Поттер мен Пәлсапа тас (фильм)|«Хәрри Поттер және пәлсапа тас»]] және т.б. Уильямс сонымен қатар төрт Олимпиада ойындарына, көптеген [[телехикаялар]]ға және концерттік нөмірлерге музыка жазды.

Уильямс – [[Оскар сыйлығы|«Оскар сыйлығы» жүлдесі]]нің 5 дүркін лауреаты ([[Шатырдағы скрипкашы|«Шатырдағы скрипкашы»]], [[Жақтар (фильм, 1975)|«Жақтар»]], [[Жұлдызды соғыстар: Эпизод IV - Жаңа үміт|«Жұлдызды соғыстар: Эпизод IV - Жаңа үміт»]],[[Өзге ғаламшарлық (фильм, 1982)|«Өзге ғаламшарлық»]], [[Шиндлердің тізімі|«Шиндлердің тізімі»]] фильмдері үшін), 54 дүркін номинанты (кинокомпозиторлар ішіндегі үздік нәтиже және «Оскар сыйлығы» тарихындағы екінші көрсеткіш (тек [[Уолт Дисней]]де ғана көп — 59)). Өнерге сіңірген еңбегі үшін [[АҚШ ұлттық өнер медалі|«АҚШ ұлттық өнер медалінің»]] лауреаты.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.classicfm.com/composers/williams/guides/facts-williams/john-williams-medal/|title=John Williams: Compositions, movies, age and awards revealed|author=|date=|work=|publisher= Classic FM|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; Ол 4 рет [[Алтын глобус|«Алтын глобус» сыйлығы]]мен (26 номинация)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://goldenglobes.com/person/john-williams/|title= John Williams|author=|date=|work=|publisher= Golden Globes|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; , 7 рет [[BAFTA сыйлығы]]мен (16 номинация), 3 рет [[Эмми|«Эмми» сыйлығы]]мен (6 номинация)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.emmys.com/bios/john-williams|title= John Williams|author=|date=|work=|publisher= Television academy - Emmy Awards|accessdate=2024-05-23|lang=}}&lt;/ref&gt; және 26 рет [[Грэмми| «Грэмми» сыйлығы]]мен (76 номинация) марапатталды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.grammy.com/artists/john-williams/7358|title=John Williams|author=|date=|work=|publisher= GRAMMY.com|accessdate=2024-05-23|lang=en}} &lt;/ref&gt;  

Уильямс [[Стивен Спилберг]] (29 бірлескен жұмыс)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/steven-spielberg-john-williams-50-year-collaboration-retirement-1235298681/|title=Steven Spielberg and John Williams Reflect on 50-Year Collaboration — and Williams Walks Back Retirement Plans|author= Scott Feinberg|date=2023-01-12|work=|publisher= [[The Hollywood Reporter]] |accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; және [[Джордж Лукас]] сияқты жетекші американдық [[режиссёр]]лермен ұзақ жылдар бойы серіктестігімен танымал.

== Өмірбаяны ==
Джон Таунер Уильямс [[1932]] жылы [[8 ақпан]]да [[АҚШ]]-тың [[Нью-Йорк]] қаласында дүниеге келген. Әкесі – Джон Фрэнсис Уильямс ({{lang-en| John Francis Williams}}) [[джаз]] барабаншысы және перкуссияшы болған.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0002354/trivia/|title= John Williams. Trivia|author=|date=|work=|publisher= [[IMDb]]|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt;

[[1948]] жылы Уильямстың жанұясы [[Лос-Анджелес]]ке көшіп келеді. Осы уақытта Джон жергілікті Солтүстік Голливуд орта мектебіне оқуға түсіп, оны 1950 жылы бітіреді. Кейінірек ол [[Калифорния университеті, Лос-Анжелес|Лос-Анджелестегі Калифорния университеті]]нде оқып, итальяндық композитор [[Марио Кастельнуово-Тедеско]]дан сазгерліктің жеке сабақтарын алады.&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.asucla.ucla.edu/ucla/academy-award-winning-bruins|title= Academy Award-winning Bruins
|author=|date=2024-03-01|work=|publisher= ASUCLA|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt;

[[Санат:Дирижерлер]]
[[Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері]]</text>
      <sha1>h9au0jdwp505dbijnv6phefdjnj5eql</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621526</id>
      <parentid>3621525</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:29:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayazhan10</username>
        <id>180289</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері|Грэмми сыйлығының иегерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8790" sha1="o710wq7jp3onmd4h1f7s7l8shwzn34p" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}}

{{Қатысушы зертханасы}}
&lt;!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ  --&gt;
{{Музыкант
 |Есімі                = Джон Уильямс
 |Сурет                = John Williams Hollywood Bowl.jpg
 |Сурет ені            = 
 |Сурет тақырыбы       =  
 |Фон                  = 
 |Туған кездегі есімі  = {{lang-en|John Towner Williams}}
 |Туған күні           = 08.02.1932 
 |Туған жері           = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)| Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |Белсенділік жылдары  = [[1952]] – қазіргі уақыт
 |Мемлекет             = [[АҚШ]]
 |Мамандықтары         = [[сазгер|композитор]], [[кинокомпозитор]], [[дирижер|дирижёр]]
 |Аспаптары            = [[фортепиано]], клавесин, бас-кларнет, баритон-саксофон
 |Жанрлары             = [[заманауи классикалық музыка]]
 |Лейблдері            = Sony Classical, Philips Classics Records, MCA Records, 20th Century Fox Records, Philips Records және Columbia Records
 |Марапаттары          = [[Оскар сыйлығы сыйлығы|«Оскар сыйлығы»]] (1972, 1976, [[Жұлдызды соғыстар: Эпизод IV - Жаңа үміт|1978]], 1983, [[Шиндлердің тізімі|1994]]) 
[[Алтын глобус | «Алтын глобус»]] (1976, 1978, 1983, 2006)

[[«Сатурн»]] (1978 – екі мәрте, 1979, 1982, 1983, 2002, 2004, 2006, 2016, 2024)

[[BAFTA|«BAFTA»]] (1976, 1979, 1981, 1983, 1989, 1994, 2006)
}}

'''Джон Таунер Уильямс''' ({{lang-en|John Towner Williams}}; [[8 ақпан]] [[1932|1932 жыл]])&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/John-Williams-American-composer-and-conductor|title= John Williams|author= Alison Eldridge|date= 2024-04-24|work=|publisher= [[Britannica]]|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wboi.org/arts-culture/2022-11-15/classical-connection-review-nov-12-fort-wayne-philharmonic|title=Classical Connection review: Nov. 12, Fort Wayne Philharmonic|author= Rob Nylund|date=2022-11-15|work=|publisher= [[WBOI]] |accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2022/02/08/arts/music/john-williams-hollywood-film.html|title=John Williams, Hollywood’s Maestro, Looks Beyond the Movies|author=Javier C.Hernandez|date=2022-02-08|work=|publisher= [[The New York Times]] |accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; — [[АҚШ|американдық]] [[сазгер|композитор]] және [[дирижер|дирижёр]]. Шығармашылығы жеті онжылдықты қамтитын композитор [[кино]] тарихындағы ең танымал және сыни тұрғыдан жоғары бағаланған фильмдердің музыкаларын жазды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://variety.com/2015/film/news/john-williams-tapped-for-44th-afi-life-achievement-award-1201612968/|title=John Williams Tapped for 44th AFI Life Achievement Award|author= Tim Gray|date=2015-10-08|work=|publisher= [[Variety]] |accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; Олардың ішінде: [[Жұлдызды соғыстар|«Жұлдызды соғыстар» сагасы]], [[Жақтар (фильм, 1975)|«Жақтар»]], [[Индиана Джонс (фильмдер сериясы)|«Индиана Джонс»]], [[Өзге ғаламшарлық (фильм, 1982)| «Өзге ғаламшарлық»]], [[Юра кезеңінің саябағы (фильм, 1993)| «Юра кезеңінің саябағы»]], [[Шиндлердің тізімі| «Шиндлердің тізімі»]], [[Хәрри Поттер мен Пәлсапа тас (фильм)|«Хәрри Поттер және пәлсапа тас»]] және т.б. Уильямс сонымен қатар төрт Олимпиада ойындарына, көптеген [[телехикаялар]]ға және концерттік нөмірлерге музыка жазды.

Уильямс – [[Оскар сыйлығы|«Оскар сыйлығы» жүлдесі]]нің 5 дүркін лауреаты ([[Шатырдағы скрипкашы|«Шатырдағы скрипкашы»]], [[Жақтар (фильм, 1975)|«Жақтар»]], [[Жұлдызды соғыстар: Эпизод IV - Жаңа үміт|«Жұлдызды соғыстар: Эпизод IV - Жаңа үміт»]],[[Өзге ғаламшарлық (фильм, 1982)|«Өзге ғаламшарлық»]], [[Шиндлердің тізімі|«Шиндлердің тізімі»]] фильмдері үшін), 54 дүркін номинанты (кинокомпозиторлар ішіндегі үздік нәтиже және «Оскар сыйлығы» тарихындағы екінші көрсеткіш (тек [[Уолт Дисней]]де ғана көп — 59)). Өнерге сіңірген еңбегі үшін [[АҚШ ұлттық өнер медалі|«АҚШ ұлттық өнер медалінің»]] лауреаты.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.classicfm.com/composers/williams/guides/facts-williams/john-williams-medal/|title=John Williams: Compositions, movies, age and awards revealed|author=|date=|work=|publisher= Classic FM|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; Ол 4 рет [[Алтын глобус|«Алтын глобус» сыйлығы]]мен (26 номинация)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://goldenglobes.com/person/john-williams/|title= John Williams|author=|date=|work=|publisher= Golden Globes|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; , 7 рет [[BAFTA сыйлығы]]мен (16 номинация), 3 рет [[Эмми|«Эмми» сыйлығы]]мен (6 номинация)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.emmys.com/bios/john-williams|title= John Williams|author=|date=|work=|publisher= Television academy - Emmy Awards|accessdate=2024-05-23|lang=}}&lt;/ref&gt; және 26 рет [[Грэмми| «Грэмми» сыйлығы]]мен (76 номинация) марапатталды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.grammy.com/artists/john-williams/7358|title=John Williams|author=|date=|work=|publisher= GRAMMY.com|accessdate=2024-05-23|lang=en}} &lt;/ref&gt;  

Уильямс [[Стивен Спилберг]] (29 бірлескен жұмыс)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/steven-spielberg-john-williams-50-year-collaboration-retirement-1235298681/|title=Steven Spielberg and John Williams Reflect on 50-Year Collaboration — and Williams Walks Back Retirement Plans|author= Scott Feinberg|date=2023-01-12|work=|publisher= [[The Hollywood Reporter]] |accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; және [[Джордж Лукас]] сияқты жетекші американдық [[режиссёр]]лермен ұзақ жылдар бойы серіктестігімен танымал.

== Өмірбаяны ==
Джон Таунер Уильямс [[1932]] жылы [[8 ақпан]]да [[АҚШ]]-тың [[Нью-Йорк]] қаласында дүниеге келген. Әкесі – Джон Фрэнсис Уильямс ({{lang-en| John Francis Williams}}) [[джаз]] барабаншысы және перкуссияшы болған.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0002354/trivia/|title= John Williams. Trivia|author=|date=|work=|publisher= [[IMDb]]|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt;

[[1948]] жылы Уильямстың жанұясы [[Лос-Анджелес]]ке көшіп келеді. Осы уақытта Джон жергілікті Солтүстік Голливуд орта мектебіне оқуға түсіп, оны 1950 жылы бітіреді. Кейінірек ол [[Калифорния университеті, Лос-Анжелес|Лос-Анджелестегі Калифорния университеті]]нде оқып, итальяндық композитор [[Марио Кастельнуово-Тедеско]]дан сазгерліктің жеке сабақтарын алады.&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.asucla.ucla.edu/ucla/academy-award-winning-bruins|title= Academy Award-winning Bruins
|author=|date=2024-03-01|work=|publisher= ASUCLA|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt;

[[Санат:Дирижерлер]]
[[Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері]]</text>
      <sha1>o710wq7jp3onmd4h1f7s7l8shwzn34p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621528</id>
      <parentid>3621526</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:30:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayazhan10</username>
        <id>180289</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Оскар сыйлығының иегерлері|Оскар сыйлығының иегерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8856" sha1="2at1dvk511k3k602rsav018u1qipzgo" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}}

{{Қатысушы зертханасы}}
&lt;!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ  --&gt;
{{Музыкант
 |Есімі                = Джон Уильямс
 |Сурет                = John Williams Hollywood Bowl.jpg
 |Сурет ені            = 
 |Сурет тақырыбы       =  
 |Фон                  = 
 |Туған кездегі есімі  = {{lang-en|John Towner Williams}}
 |Туған күні           = 08.02.1932 
 |Туған жері           = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)| Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |Белсенділік жылдары  = [[1952]] – қазіргі уақыт
 |Мемлекет             = [[АҚШ]]
 |Мамандықтары         = [[сазгер|композитор]], [[кинокомпозитор]], [[дирижер|дирижёр]]
 |Аспаптары            = [[фортепиано]], клавесин, бас-кларнет, баритон-саксофон
 |Жанрлары             = [[заманауи классикалық музыка]]
 |Лейблдері            = Sony Classical, Philips Classics Records, MCA Records, 20th Century Fox Records, Philips Records және Columbia Records
 |Марапаттары          = [[Оскар сыйлығы сыйлығы|«Оскар сыйлығы»]] (1972, 1976, [[Жұлдызды соғыстар: Эпизод IV - Жаңа үміт|1978]], 1983, [[Шиндлердің тізімі|1994]]) 
[[Алтын глобус | «Алтын глобус»]] (1976, 1978, 1983, 2006)

[[«Сатурн»]] (1978 – екі мәрте, 1979, 1982, 1983, 2002, 2004, 2006, 2016, 2024)

[[BAFTA|«BAFTA»]] (1976, 1979, 1981, 1983, 1989, 1994, 2006)
}}

'''Джон Таунер Уильямс''' ({{lang-en|John Towner Williams}}; [[8 ақпан]] [[1932|1932 жыл]])&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/John-Williams-American-composer-and-conductor|title= John Williams|author= Alison Eldridge|date= 2024-04-24|work=|publisher= [[Britannica]]|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wboi.org/arts-culture/2022-11-15/classical-connection-review-nov-12-fort-wayne-philharmonic|title=Classical Connection review: Nov. 12, Fort Wayne Philharmonic|author= Rob Nylund|date=2022-11-15|work=|publisher= [[WBOI]] |accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2022/02/08/arts/music/john-williams-hollywood-film.html|title=John Williams, Hollywood’s Maestro, Looks Beyond the Movies|author=Javier C.Hernandez|date=2022-02-08|work=|publisher= [[The New York Times]] |accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; — [[АҚШ|американдық]] [[сазгер|композитор]] және [[дирижер|дирижёр]]. Шығармашылығы жеті онжылдықты қамтитын композитор [[кино]] тарихындағы ең танымал және сыни тұрғыдан жоғары бағаланған фильмдердің музыкаларын жазды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://variety.com/2015/film/news/john-williams-tapped-for-44th-afi-life-achievement-award-1201612968/|title=John Williams Tapped for 44th AFI Life Achievement Award|author= Tim Gray|date=2015-10-08|work=|publisher= [[Variety]] |accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; Олардың ішінде: [[Жұлдызды соғыстар|«Жұлдызды соғыстар» сагасы]], [[Жақтар (фильм, 1975)|«Жақтар»]], [[Индиана Джонс (фильмдер сериясы)|«Индиана Джонс»]], [[Өзге ғаламшарлық (фильм, 1982)| «Өзге ғаламшарлық»]], [[Юра кезеңінің саябағы (фильм, 1993)| «Юра кезеңінің саябағы»]], [[Шиндлердің тізімі| «Шиндлердің тізімі»]], [[Хәрри Поттер мен Пәлсапа тас (фильм)|«Хәрри Поттер және пәлсапа тас»]] және т.б. Уильямс сонымен қатар төрт Олимпиада ойындарына, көптеген [[телехикаялар]]ға және концерттік нөмірлерге музыка жазды.

Уильямс – [[Оскар сыйлығы|«Оскар сыйлығы» жүлдесі]]нің 5 дүркін лауреаты ([[Шатырдағы скрипкашы|«Шатырдағы скрипкашы»]], [[Жақтар (фильм, 1975)|«Жақтар»]], [[Жұлдызды соғыстар: Эпизод IV - Жаңа үміт|«Жұлдызды соғыстар: Эпизод IV - Жаңа үміт»]],[[Өзге ғаламшарлық (фильм, 1982)|«Өзге ғаламшарлық»]], [[Шиндлердің тізімі|«Шиндлердің тізімі»]] фильмдері үшін), 54 дүркін номинанты (кинокомпозиторлар ішіндегі үздік нәтиже және «Оскар сыйлығы» тарихындағы екінші көрсеткіш (тек [[Уолт Дисней]]де ғана көп — 59)). Өнерге сіңірген еңбегі үшін [[АҚШ ұлттық өнер медалі|«АҚШ ұлттық өнер медалінің»]] лауреаты.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.classicfm.com/composers/williams/guides/facts-williams/john-williams-medal/|title=John Williams: Compositions, movies, age and awards revealed|author=|date=|work=|publisher= Classic FM|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; Ол 4 рет [[Алтын глобус|«Алтын глобус» сыйлығы]]мен (26 номинация)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://goldenglobes.com/person/john-williams/|title= John Williams|author=|date=|work=|publisher= Golden Globes|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; , 7 рет [[BAFTA сыйлығы]]мен (16 номинация), 3 рет [[Эмми|«Эмми» сыйлығы]]мен (6 номинация)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.emmys.com/bios/john-williams|title= John Williams|author=|date=|work=|publisher= Television academy - Emmy Awards|accessdate=2024-05-23|lang=}}&lt;/ref&gt; және 26 рет [[Грэмми| «Грэмми» сыйлығы]]мен (76 номинация) марапатталды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.grammy.com/artists/john-williams/7358|title=John Williams|author=|date=|work=|publisher= GRAMMY.com|accessdate=2024-05-23|lang=en}} &lt;/ref&gt;  

Уильямс [[Стивен Спилберг]] (29 бірлескен жұмыс)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/steven-spielberg-john-williams-50-year-collaboration-retirement-1235298681/|title=Steven Spielberg and John Williams Reflect on 50-Year Collaboration — and Williams Walks Back Retirement Plans|author= Scott Feinberg|date=2023-01-12|work=|publisher= [[The Hollywood Reporter]] |accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; және [[Джордж Лукас]] сияқты жетекші американдық [[режиссёр]]лермен ұзақ жылдар бойы серіктестігімен танымал.

== Өмірбаяны ==
Джон Таунер Уильямс [[1932]] жылы [[8 ақпан]]да [[АҚШ]]-тың [[Нью-Йорк]] қаласында дүниеге келген. Әкесі – Джон Фрэнсис Уильямс ({{lang-en| John Francis Williams}}) [[джаз]] барабаншысы және перкуссияшы болған.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0002354/trivia/|title= John Williams. Trivia|author=|date=|work=|publisher= [[IMDb]]|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt;

[[1948]] жылы Уильямстың жанұясы [[Лос-Анджелес]]ке көшіп келеді. Осы уақытта Джон жергілікті Солтүстік Голливуд орта мектебіне оқуға түсіп, оны 1950 жылы бітіреді. Кейінірек ол [[Калифорния университеті, Лос-Анжелес|Лос-Анджелестегі Калифорния университеті]]нде оқып, итальяндық композитор [[Марио Кастельнуово-Тедеско]]дан сазгерліктің жеке сабақтарын алады.&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.asucla.ucla.edu/ucla/academy-award-winning-bruins|title= Academy Award-winning Bruins
|author=|date=2024-03-01|work=|publisher= ASUCLA|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt;

[[Санат:Дирижерлер]]
[[Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Оскар сыйлығының иегерлері]]</text>
      <sha1>2at1dvk511k3k602rsav018u1qipzgo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621529</id>
      <parentid>3621528</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:30:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayazhan10</username>
        <id>180289</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Сатурн сыйлығының иегерлері|Сатурн сыйлығының иегерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8924" sha1="26pfyavwz2wudsc5a3pcft7a21wnndu" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}}

{{Қатысушы зертханасы}}
&lt;!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ  --&gt;
{{Музыкант
 |Есімі                = Джон Уильямс
 |Сурет                = John Williams Hollywood Bowl.jpg
 |Сурет ені            = 
 |Сурет тақырыбы       =  
 |Фон                  = 
 |Туған кездегі есімі  = {{lang-en|John Towner Williams}}
 |Туған күні           = 08.02.1932 
 |Туған жері           = [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)| Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |Белсенділік жылдары  = [[1952]] – қазіргі уақыт
 |Мемлекет             = [[АҚШ]]
 |Мамандықтары         = [[сазгер|композитор]], [[кинокомпозитор]], [[дирижер|дирижёр]]
 |Аспаптары            = [[фортепиано]], клавесин, бас-кларнет, баритон-саксофон
 |Жанрлары             = [[заманауи классикалық музыка]]
 |Лейблдері            = Sony Classical, Philips Classics Records, MCA Records, 20th Century Fox Records, Philips Records және Columbia Records
 |Марапаттары          = [[Оскар сыйлығы сыйлығы|«Оскар сыйлығы»]] (1972, 1976, [[Жұлдызды соғыстар: Эпизод IV - Жаңа үміт|1978]], 1983, [[Шиндлердің тізімі|1994]]) 
[[Алтын глобус | «Алтын глобус»]] (1976, 1978, 1983, 2006)

[[«Сатурн»]] (1978 – екі мәрте, 1979, 1982, 1983, 2002, 2004, 2006, 2016, 2024)

[[BAFTA|«BAFTA»]] (1976, 1979, 1981, 1983, 1989, 1994, 2006)
}}

'''Джон Таунер Уильямс''' ({{lang-en|John Towner Williams}}; [[8 ақпан]] [[1932|1932 жыл]])&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/John-Williams-American-composer-and-conductor|title= John Williams|author= Alison Eldridge|date= 2024-04-24|work=|publisher= [[Britannica]]|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wboi.org/arts-culture/2022-11-15/classical-connection-review-nov-12-fort-wayne-philharmonic|title=Classical Connection review: Nov. 12, Fort Wayne Philharmonic|author= Rob Nylund|date=2022-11-15|work=|publisher= [[WBOI]] |accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2022/02/08/arts/music/john-williams-hollywood-film.html|title=John Williams, Hollywood’s Maestro, Looks Beyond the Movies|author=Javier C.Hernandez|date=2022-02-08|work=|publisher= [[The New York Times]] |accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; — [[АҚШ|американдық]] [[сазгер|композитор]] және [[дирижер|дирижёр]]. Шығармашылығы жеті онжылдықты қамтитын композитор [[кино]] тарихындағы ең танымал және сыни тұрғыдан жоғары бағаланған фильмдердің музыкаларын жазды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://variety.com/2015/film/news/john-williams-tapped-for-44th-afi-life-achievement-award-1201612968/|title=John Williams Tapped for 44th AFI Life Achievement Award|author= Tim Gray|date=2015-10-08|work=|publisher= [[Variety]] |accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; Олардың ішінде: [[Жұлдызды соғыстар|«Жұлдызды соғыстар» сагасы]], [[Жақтар (фильм, 1975)|«Жақтар»]], [[Индиана Джонс (фильмдер сериясы)|«Индиана Джонс»]], [[Өзге ғаламшарлық (фильм, 1982)| «Өзге ғаламшарлық»]], [[Юра кезеңінің саябағы (фильм, 1993)| «Юра кезеңінің саябағы»]], [[Шиндлердің тізімі| «Шиндлердің тізімі»]], [[Хәрри Поттер мен Пәлсапа тас (фильм)|«Хәрри Поттер және пәлсапа тас»]] және т.б. Уильямс сонымен қатар төрт Олимпиада ойындарына, көптеген [[телехикаялар]]ға және концерттік нөмірлерге музыка жазды.

Уильямс – [[Оскар сыйлығы|«Оскар сыйлығы» жүлдесі]]нің 5 дүркін лауреаты ([[Шатырдағы скрипкашы|«Шатырдағы скрипкашы»]], [[Жақтар (фильм, 1975)|«Жақтар»]], [[Жұлдызды соғыстар: Эпизод IV - Жаңа үміт|«Жұлдызды соғыстар: Эпизод IV - Жаңа үміт»]],[[Өзге ғаламшарлық (фильм, 1982)|«Өзге ғаламшарлық»]], [[Шиндлердің тізімі|«Шиндлердің тізімі»]] фильмдері үшін), 54 дүркін номинанты (кинокомпозиторлар ішіндегі үздік нәтиже және «Оскар сыйлығы» тарихындағы екінші көрсеткіш (тек [[Уолт Дисней]]де ғана көп — 59)). Өнерге сіңірген еңбегі үшін [[АҚШ ұлттық өнер медалі|«АҚШ ұлттық өнер медалінің»]] лауреаты.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.classicfm.com/composers/williams/guides/facts-williams/john-williams-medal/|title=John Williams: Compositions, movies, age and awards revealed|author=|date=|work=|publisher= Classic FM|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; Ол 4 рет [[Алтын глобус|«Алтын глобус» сыйлығы]]мен (26 номинация)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://goldenglobes.com/person/john-williams/|title= John Williams|author=|date=|work=|publisher= Golden Globes|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; , 7 рет [[BAFTA сыйлығы]]мен (16 номинация), 3 рет [[Эмми|«Эмми» сыйлығы]]мен (6 номинация)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.emmys.com/bios/john-williams|title= John Williams|author=|date=|work=|publisher= Television academy - Emmy Awards|accessdate=2024-05-23|lang=}}&lt;/ref&gt; және 26 рет [[Грэмми| «Грэмми» сыйлығы]]мен (76 номинация) марапатталды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.grammy.com/artists/john-williams/7358|title=John Williams|author=|date=|work=|publisher= GRAMMY.com|accessdate=2024-05-23|lang=en}} &lt;/ref&gt;  

Уильямс [[Стивен Спилберг]] (29 бірлескен жұмыс)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/steven-spielberg-john-williams-50-year-collaboration-retirement-1235298681/|title=Steven Spielberg and John Williams Reflect on 50-Year Collaboration — and Williams Walks Back Retirement Plans|author= Scott Feinberg|date=2023-01-12|work=|publisher= [[The Hollywood Reporter]] |accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt; және [[Джордж Лукас]] сияқты жетекші американдық [[режиссёр]]лермен ұзақ жылдар бойы серіктестігімен танымал.

== Өмірбаяны ==
Джон Таунер Уильямс [[1932]] жылы [[8 ақпан]]да [[АҚШ]]-тың [[Нью-Йорк]] қаласында дүниеге келген. Әкесі – Джон Фрэнсис Уильямс ({{lang-en| John Francis Williams}}) [[джаз]] барабаншысы және перкуссияшы болған.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0002354/trivia/|title= John Williams. Trivia|author=|date=|work=|publisher= [[IMDb]]|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt;

[[1948]] жылы Уильямстың жанұясы [[Лос-Анджелес]]ке көшіп келеді. Осы уақытта Джон жергілікті Солтүстік Голливуд орта мектебіне оқуға түсіп, оны 1950 жылы бітіреді. Кейінірек ол [[Калифорния университеті, Лос-Анжелес|Лос-Анджелестегі Калифорния университеті]]нде оқып, итальяндық композитор [[Марио Кастельнуово-Тедеско]]дан сазгерліктің жеке сабақтарын алады.&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.asucla.ucla.edu/ucla/academy-award-winning-bruins|title= Academy Award-winning Bruins
|author=|date=2024-03-01|work=|publisher= ASUCLA|accessdate=2024-05-23|lang=en}}&lt;/ref&gt;

[[Санат:Дирижерлер]]
[[Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Оскар сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Сатурн сыйлығының иегерлері]]</text>
      <sha1>26pfyavwz2wudsc5a3pcft7a21wnndu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кир Стармер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>741495</id>
    <revision>
      <id>3621524</id>
      <parentid>3600537</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:28:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <origin>3621524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41153" sha1="94fo01dwqmuedwa9c12oo2dycqttwky" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = үкімет басшысы&lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Кир Стармер
 | Шынайы есімі         = {{lang-en|Keir Starmer}}
 | Суреті               = Prime Minister Sir Keir Starmer Official Portrait (cropped).jpg
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = Ресми портреті, 2024

 | Титулы               = [[Ұлыбритания]]ның [[Ұлыбритания Премьер-министрі|премьер-министрі]]
 | Ту                   = Flag of the United Kingdom.svg
 | Ту2                  = Royal Coat of Arms of the United Kingdom (HM Government) (Tudor Crown).svg
 | Басқара бастады      = 5 шілде 2024 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Монарх               = [[III Чарльз]]
 | Ізашары              = [[Риши Сунак]]
 | Ізбасары             = 

 | Титулы_2             = [[Оппозиция көшбасшысы (Ұлыбритания)|Ұлы мәртебеліге адал оппозицияның басшысы]]
 | Ту_2                 = Flag of the United Kingdom.svg
 | Ту2_2                = Royal Coat of Arms of the United Kingdom (HM Government) (Tudor Crown).svg
 | Басқара бастады_2    = 4 сәуір 2020
 | Басқаруын аяқтады_2  = 5 шілде 2024
 | Монарх_2             = [[II Елизабет]]&lt;br&gt;[[III Чарльз]]
 | Премьер_2            = [[Борис Джонсон]]&lt;br&gt;[[Лиз Трасс]]&lt;br&gt;[[Риши Сунак]]
 | Ізашары_2            = [[Джереми Корбин]]
 | Ізбасары_2           = [[Риши Сунак]]

 | Титулы_3             = [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның көшбасшысы
 | Ту_3                 = Labour Party Wordmark.svg
 | Ту2_3                = Flag of the United Kingdom.svg
 | Басқара бастады_3    = 4 сәуір 2020 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = [[Джереми Корбин]]
 | Ізбасары_3           = 

 | Титулы_4             = Холборн және Сент-Панкрас округінен [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]ның депутаты
 | Ту_4                 = Crowned Portcullis.svg
 | Ту2_4                = Flag of the United Kingdom.svg
 | Басқара бастады_4    = 7 мамыр 2015 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 

 | Туған кездегі есімі  = Кир Родни Стармер
 | Туған күні           = 2.9.1962
 | Туған жері           = {{туғанжері|Лондон|Лондонда}}, [[Ұлыбритания]]
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = [[атеизм]]
 | Әкесі                =
 | Анасы                =
 | Жұбайы               = {{marriage|Виктория Александр|2007}}
 | Балалары             = 2
 | Партиясы             = [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейборист]]
 | Білімі               = [[Лидс университеті]]&lt;br&gt;Әулие Эдмунд холлы ([[Оксфорд университеті]])
 | Мамандығы            = {{hlist|Заңгер|саясаткер}}
 | Қолтаңбасы           = Keir Starmer signature.svg
 | Сайты                = {{URL|http://keirstarmer.com/}}
 | Commons              = Keir Starmer
 | Марапаттары          = {{Монша ордені|KCB}}
}}
[[Сэр]] '''Кир Родни Стармер''' ({{lang-en|Sir Keir Rodney Starmer}}; [[2 қыркүйек]] [[1962 жыл]], [[Лондон]]) — [[Ұлыбритания|британдық]] саясаткер, [[барристер]] мен заңгер,&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.britannica.com/biography/Keir-Starmer |title= Keir Starmer {{!}} Biography, Parents, Legal Career, &amp; Wife {{!}} Britannica |lang= en |publisher= [[Britannica]] |accessdate= 2024-07-05}}&lt;/ref&gt; 2024 жылғы шілдеден бергі [[Ұлыбритания Премьер-министрі]],&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://kaz.inform.kz/news/ulibritaniyada-leyborister-zhenske-zhett-d3a376/ |title= Ұлыбританияда Лейбористер жеңіске жетті |lang= kk |work= kaz.inform.kz |date= 2024-07-05 |accessdate= 2024-07-05}}&lt;/ref&gt; 2020 жылғы сәуірден бергі [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның көшбасшысы.

Оған қоса, Кир Стармер — 2015 жылғы мамырдан қызметтегі [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]ның {{iw|Холборн және Сент-Панкрас (Ұлыбритания парламентінің округі)|Холборн және Сент-Панкрас|en|Holborn and St Pancras (UK Parliament constituency)}} округінен сайланған депутаты. Бұрын Стармер [[Оппозиция көшбасшысы (Ұлыбритания)|Парламенттік оппозицияның басшысы]] (2020–2024) қызметінде болған.

Идеологиялық тұрғыдан өзін [[Прогрессивизм|прогрессивтік]] [[Социализм|социалист]] дейтін Стармер — [[Лондон]] тумасы. [[Суррей]]де өскен ол 16 жасында [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның жастар бөлігіне мүше болды. Ол [[Лидс университеті]]нде заң мен [[Оксфорд университеті]]нің Әулие Эдмунд холлында азаматтық заң бакалавриаттарына ие болды да, заңи мансабында негізінен адам құқықтарына маманданған қылмыстық қорғау жұмыстарымен айналысты. Ол [[Солтүстік Ирландия]]ның полиция кеңесінде адам құқықтары жөніндегі кеңесші қызметін атқарды және 2002 жылы [[II Елизабет]]тің кеңесшісі болып тағайындалды; Солтүстік Ирландия полиция қызметіндегі бастан кешіргені оның саясатпен айналысу шешіміне әсер етті.

Стармер [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2015)|2015 жылғы жалпы сайлау]]да [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]на сайланды. Ол [[Ұлыбританияның Еуропа Одағындағы мүшелігі туралы референдум (2016)|2016 жылғы Еуропалық Одаққа мүшелік референдумы]]нда [[Ұлыбританияның Еуроодақтан шығуы|Брэксит]]ке қарсы сәтсіз науқанын қолдады. Ол [[Джереми Корбин]]нің [[Ресми оппозицияның көлеңкелі кабинеті (Ұлыбритания)|көлеңкелі кабинет]]іне тағайындалды және Брэксит бойынша ұсынылған екінші референдумның өткізілуін жақтады. Корбин [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2019)|2019 жылғы жалпы сайлау]]да лейборист жеңілгеннен кейін отставкасын жариялады да, Стармер солшыл платформада 2020 жылғы сайлауда жеңіп, партияның жаңа көшбасшысы болды. [[Оппозиция көшбасшысы (Ұлыбритания)|Оппозиция жетекшісі]] ретінде Стармер партияны [[Центризм|саяси орталыққа]] қарай жылжытып, партиядағы [[антисемитизм]]ді жоюға үлес қосты. Ол лейбористерді 2023 және 2024 жылдардағы жергілікті сайлауларда жеңіске жеткізді.

2024 жылғы шілдеде Стармер Лейбористік партияны [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2024)|2024 жылғы жалпы сайлау]]да жеңіске жеткізіп, он төрт жылдық [[Ұлыбритания консервативті партиясы|консервативті]] үкіметтің соңына әкелді де, лейбористер [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]ндағы мандаты ең көп партия болды. Ол 5 шілдеде [[Риши Сунак]]тың орнына [[Ұлыбритания Премьер-министрі|премьер-министр]] болып, Ұлыбританияның [[Гордон Браун]]нан бергі алғашқы лейборист үкімет басшысы болды. Сыртқы саясатқа келгенде, Стармер [[Газадағы соғыс|ХАМАС-қа қарсы соғыста]] [[Израиль]]ді және [[Ресейдің Украинаға басып кіруі|Ресеймен соғыс]]тағы [[Украина]]ны қолдады, сонымен бірге [[Газа секторы]]ндағы атыстың тез арада тоқтауын талап етті. Уақыт өте келе Стармердің Израильмен қарым-қатынасы күрделене берді, мысалы израильшіл донорлардан қаражат алған Стармер үкіметі тұсындағы Ұлыбритания 2025 жылғы қыркүйекте [[Палестина мемлекеті]]н мойындады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/6/22/british-parliament-to-debate-israeli-influence-on-uk-politics-what-we-know |title=British parliament to debate Israeli influence on UK politics: What we know |language=en |publisher=[[Әл-Жазира телеарнасы]] |last=Shankar |first=Priyanka |date=2026-06-22 |accessdate=2026-06-24}}&lt;/ref&gt;

2026 жылғы 22 маусымда Стармер Ұлыбритания премьерлігі мен лейбористер партиясының төрағалығынан кететінін жария етті. Бұл шешім басқа лейборшыл депутаттардан келген қысымнан кейін жасалды. Деректің көпшілігі Стармердің орнына [[Эндрю Бернем]] келеді дегенді ең ықтимал көреді.&lt;ref name=&quot;otstavka-guard&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/politics/2026/jun/22/keir-starmer-resigns-as-prime-minister |title=Keir Starmer to step down as prime minister two years after historic election victory |language=en |publisher=[[The Guardian]] |last=Crerar |first=Pippa |date=2026-06-22 |accessdate=2026-06-24}}&lt;/ref&gt;

== Жастық шағы және білімі ==
[[Сурет:Reigate Grammar School.jpg|нобай|солға|Кир Стармер бітірген {{iw|Рейгейт грамматика мектебі|Рейгейт грамматика мектебі|en|Reigate Grammar School}}]]
Кир Родни Стармер&lt;ref&gt;{{кітап|сілтеме= https://books.google.com/books?id=t3VXAAAAMAAJ&amp;q=%22Keir+Rodney+Starmer%22 |тақырыбы= Белиз үкіметтік газеті |шынайы атауы= Belize government gazette |жыл= 1997}}&lt;/ref&gt; 1962 жылғы 2 қыркүйекте, [[Лондон]]да дүниеге келген.&lt;ref name=&quot;superboy&quot;&gt;{{cite news |publisher= The Daily Telegraph |title= Who is Keir Starmer? The grammar school ‘superboy’ who became Labour’s next PM |url= https://www.telegraph.co.uk/politics/2024/07/06/rise-keir-starmer-superboy-labour-leader/}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240706192428/https://www.telegraph.co.uk/politics/2024/07/06/rise-keir-starmer-superboy-labour-leader/|date=6 July 2024|access-date=7 July 2024 |date= 2024-07-06}}&lt;/ref&gt; Төрт баланың екіншісі туған ол [[Суррей]]де тәрбиеленді. Ата-аналары — медбике болған Джозефин мен сайманшы болған Родни Стармерлер. Джозефин Стармер [[Стилл синдромы]]мен ауыратын.&lt;ref name=&quot;sensible&quot;&gt;{{Cite web|url= https://www.newstatesman.com/long-reads/2020/03/keir-starmer-sensible-radical |title= Keir Starmer: The sensible radical |lang= en |publisher= The New Statesman |author= Maguire, Patrick |date= 2020-03-13 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; Кир Стармердің әке-шешесі [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның қолдаушылары еді, кейбір дерек бойынша, олар Кир Стармердің атын партияның бірінші парламенттік көшбасшысы [[Джеймс Кир Харди|Кир Харди]] құрметіне қойған,&lt;ref name=&quot;guardian08&quot;&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/world/2008/aug/01/humanrights.law |title= 'He has an ability to motivate and is not easily cowed. If there is a row with the government he will fight his corner' |lang= en |publisher= [[The Guardian]] |date= 2008-08-01 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;09sep21&quot;&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/global/2009/sep/21/keir-starmer-director-public-prosecutions |title= Keir Starmer: 'I wouldn't characterise myself as a bleeding heart liberal . . .' |lang= en |publisher= [[The Guardian]] |author= Moss, Stephen |date= 2009-09-21 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; алайда 2015 жылы Кир Стармер бұл ақпараттың рас екеніне сенімді емес екендігін айтып кеткен.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.hamhigh.co.uk/news/21371980.sir-keir-starmer-my-mums-health-battles-inspired-me/ |title= Sir Keir Starmer: 'My mum's health battles have inspired me' |lang= en |publisher= Ham &amp; High |date= 2015-03-27}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240705113605/https://www.hamhigh.co.uk/news/21371980.sir-keir-starmer-my-mums-health-battles-inspired-me/ |date= 2024-07-05}}&lt;/ref&gt;

Стармер басты емтиханды тапсырып, ол кезде ерікті таңдаулы гимназия болған {{iw|Рейгейт грамматика мектебі|Рейгейт грамматика мектебіне|en|Reigate Grammar School}} түсті.&lt;ref name=&quot;09sep21&quot; /&gt; Мектеп 1976 жылы (ол кезде Стармер оның оқушысы еді) дербес ақылы мектепке айналдырылды. Ауысудың шарттары бойынша ол өз оқуын еш өзге қаржыландырусыз аяқтай алады; мектеп Стармерге жеке стипендия ұсынды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://api.parliament.uk/historic-hansard/written-answers/1980/nov/05/schools-status |title= Schools (status) 1980 |lang= en |publisher= Hansard |date= 1980-11-05}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20181215223245/https://api.parliament.uk/historic-hansard/written-answers/1980/nov/05/schools-status |date= 2018-12-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.telegraph.co.uk/books/what-to-read/red-knight-lord-ashcroft-review-keir-starmer-bore/ |title= Lord Ashcroft's unauthorised biography of Keir Starmer is as dry as the Labour leader |lang= en |publisher= The Telegraph |author= Harris, Tom |date= 2021-08-12 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; Мектептегі соңғы екі жылында ол таңдаған пәндері математика, музыка және физика болды, ол сол пәндерден сәйкесінше A-бағалас бағалар арасындағы В, В және С бағаларын алды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.thetimes.com/uk/politics/article/keir-starmer-politics-doesnt-have-to-be-flashy-3xmsn3fn7 |title= Keir Starmer up close: my three months with the 'normal bloke' who would be PM |lang= en |publisher= [[The Sunday Times]] |author= Glancy, Josh |date= 2024-06-23}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240701094231/https://www.thetimes.com/uk/politics/article/keir-starmer-politics-doesnt-have-to-be-flashy-3xmsn3fn7 |date= 2024-07-01}}&lt;/ref&gt;

Жасөспірім кезінде Стармер [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|лейборист]]ік саясатта белсенді болды; ол 16 жасында жұмысшы партиясының жас социалистер (партияның жастар ұйымы) мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.buzzfeed.com/emilyashton/keir-starmer-profile |title= Who is Keir Starmer? |lang= en |publisher= Buzzfeed |author= Ashton, Emily |date= 2020-02-12 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sensible&quot; /&gt; Ол 18 жасына дейін {{iw|Гилдхолл музыка және драма мектебі|Гилдхолл музыка және драма мектебінде|en|Guildhall School of Music and Drama}} кіші көрмеші болды және [[флейта]]да, [[фортепиано]]да, [[блокфлейта]]да және [[скрипка]]да ойнады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://onthehill.info/2015/11/hello-mp-keir-starmer/ |title= Hello: MP Keir Starmer – On The Hill |lang= en |work= onthehill.info |date= 2015-11-22 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; 1980 жылдардың басында полиция Стармерді [[Зеңгір Жағалау]]дағы демалысындағы ақша жинамақ болған кезінде балмұздақты заңсыз сатқан кезінде ұсталды. Ақырында Стармер жазаланбай кетті, оның тек балмұздақтары тәркіленді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/politics/2023/jun/23/keir-starmer-caught-illegally-selling-ice-creams-french-riviera |title= Keir Starmer was caught as a student illegally selling ice-creams on French Riviera |lang= en |publisher= [[The Guardian]] |author= Stacey, Kiran |date= 2023-06-23 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.com/news/uk-politics-66304053 |title= Keir Starmer: Labour leader hoping for keys to Downing Street |lang= en |publisher= [[BBC News]] |author= Morton, Becky &amp; Wheeler, Brian |date= 2023-09-06 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; Стармер [[Лидс университеті]]нде [[заңгер]] мамандығы бойынша білім алып, университеттің Лейбористік клубының мүшесі болды және 1985 жылы бірінші дәрежелі үздік дипломмен және заң [[Бакалавр дәрежесі|бакалавры]] дәрежесімен бітіріп, отбасындағы оқуын бітірген бірінші адам болды.&lt;ref name=&quot;guardian08&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;leadership&quot;&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-51049756 |title= Labour leadership winner: Sir Keir Starmer |lang= en |publisher= [[BBC News]] |date= 2020-04-04 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; Стармер кейін [[жоғары оқу орнынан кейінгі кәсіби білім|жоғары оқу орнынан кейінгі білім]] де алды; 1986 жылы ол [[Оксфорд университеті]]нің Әулие Эдмунд холлында азаматтық заң оқуын бітірді.&lt;ref name=&quot;guardian08&quot; /&gt; 1986 жылдан 1987 жылға дейін Стармер ''Социалистік баламалар'' ({{lang-en|Socialist Alternatives}}) [[Троцкизм|троцкистік]] радикалды газетінің редакторы болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.thetimes.co.uk/article/radical-keir-starmer-attacked-labour-in-marxist-magazine-pfm5zxxrz |title= Keir Starmer: Radical who attacked Kinnock in Marxist journal |lang= en |publisher= [[The Times]] |author= Kenber, Billy |date= 2020-01-18}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20200702212934/https://www.thetimes.co.uk/article/radical-keir-starmer-attacked-labour-in-marxist-magazine-pfm5zxxrz |date= 2020-07-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://britishpabloism.wordpress.com/ |title= British Pabloism |lang= en |publisher= Socialist Alternatives}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20200702133701/https://britishpabloism.wordpress.com/ |date= 2020-07-02}}&lt;/ref&gt;

== Заңгер ретінде мансабы ==
[[Сурет:Keir Starmer DPP.jpg|нобай|солға|200px|Заңгер болған Стармер, шамамен 2012 жыл]]
Стармер [[Сот инндері]]нде 1987 жылы [[барристер]] болды да, сол жерде 2008 жылы бенчер ({{lang-en|bencher}}) атағына ие болды.&lt;ref name=&quot;superboy&quot; /&gt; Ол 1990 жылға дейін «Азаттық» ({{lang-en|Liberty}}) науқан тобының заң қызметкері болып қызмет етті.&lt;ref name=&quot;guardian08&quot; /&gt; Стармер 1990 жылдан бастап Доти көшесі кеңселерінің (''Doughty Street Chambers'') мүшесі болды, ол негізінен адам құқықтары мәселелерімен айналысқан.&lt;ref name=&quot;guardian08&quot; /&gt; Осы жердегі қызметі кезінде Стармер, оған қоса, болашақ әйелі Виктория Александрмен танысты.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Strick |first1=Katie |date= 2024-07-02 |title= Victoria Starmer: the no-nonsense solicitor set to become Britain's next first lady |url= https://www.standard.co.uk/lifestyle/victoria-starmer-solicitor-keir-wife-first-lady-b1164846.html |lang= en |accessdate= 2024-07-02 |work=The Standard}} {{Wayback|date= 2024-07-02 |url= https://web.archive.org/web/20240702115345/https://www.standard.co.uk/lifestyle/victoria-starmer-solicitor-keir-wife-first-lady-b1164846.html}}&lt;/ref&gt;

Стармер [[Антиль аралдары]] мемлекеттеріндегі қорғаушылар алқасына бірнеше рет шақырылған еді;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.middletemple.org.uk/bencher-persons-view?cid=32311 |title= Middle Temple |lang= en |work= middletemple.org.uk |accessdate= 2024-07-09}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20200926134509/https://www.middletemple.org.uk/bencher-persons-view?cid=32311 |date= 2020-09-26}}&lt;/ref&gt; ол жерде ол өлім жазасына кесілген қылмыскерлердің қорғаушысы ретінде жұмыс істейтін.&lt;ref name=&quot;sensible&quot; /&gt; 2002 жылғы 9 сәуірде 39 жаста болған Стармер [[корольдік адвокат]] болды.&lt;ref&gt;{{Cite news|url= https://www.thegazette.co.uk/London/issue/56538/page/4622 |title= No. 56538 |publisher= [[The London Gazette]] |pages= 4622 |date= 2002-04-16}}&lt;/ref&gt; Сол жылы ол Доти көшесі кеңселерінің басшысы болып та тағайындалды. 2005 жылы ол өзінің корольдік адвокат ретінде тағайындалуы жайлы сөйлегенде өзінің монархияны жоқ қылуға бірнеше рет шақырғандығынан сол шешімнің «біртүрлі» болғанын айтты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.camdennewjournal.co.uk/article/starmer-embraces-the-monarchy |title= Starmer embraces the Monarchy |lang= en |publisher= Camden New Journal |date= 2022-10-06 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

Стармер [[Солтүстік Ирландия]]ның Полиция кеңесі мен Бас полиция қызметкерлері қауымдастығының адам құқықтары жөніндегі кеңесшісі қызметін атқарды, сонымен қатар 2002 жылдан 2008 жылға дейін Сыртқы істер, Достастық және Даму офисінің өлім жазасы бойынша кеңес беру тобының мүшесі болды.&lt;ref name=&quot;superboy&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;guardian08&quot; /&gt; Солтүстік Ирландия кеңесі [[Белфаст келісімі]]нен кейін қауымдастықтарды біріктірудің маңызды бөлігі болды және Стармер кейінірек Солтүстік Ирландиядағы полиция қызметі бойынша оның саяси мансаппен айналысу туралы шешіміне негізгі әсер еткенін атап өтті.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://keirstarmer.com/about-keir/ |title= About Keir Starmer – MP for Holborn and St Pancras and Labour Leader |lang= en |publisher= Кир Стармердің ресми сайты |author= Starmer, Keir |date= 2022-10-06 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

2008 жылдан бастап 2013 жылға дейін [[Корольдік прокурор қызметі]]нің бас прокуроры болды.

== Ерте саяси мансабы ==
[[Сурет:Official portrait of Keir Starmer MP.jpg|нобай|оңға|200px|Кир Стармердің ресми депутаттық портреті, 2017]]
=== Парламент депутаты ===
2014 жылғы желтоқсанда {{iw|Холборн және Сент-Панкрас (Ұлыбритания парламентінің округі)|Холборн және Сент-Панкрас|en|Holborn and St Pancras (UK Parliament constituency)}} округінен сайланған депутат Фрэнк Добсон зейнеткерлікке шықты да,&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/law/2014/dec/13/keir-starmer-stand-labour-mp-holborn-st-pancras |title= Keir Starmer to stand for Labour in Holborn and St Pancras |lang= en |publisher= The Guardian |date= 2014-12-13 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2015)|2015 жылғы жалпы сайлау]]да Кир Стармер 17,048 көпшілік дауыспен осы округтің өкілі болып сайланды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/politics/constituencies/E14000750 |title= Holborn &amp; St. Pancras Parliamentary Constituency |lang= en |publisher= BBC News |date= 2015-05-08 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Ол кейін 30,509 дауыс жинаған [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2017)|2017 жылы]], 27,763 дауыс жинаған [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2019)|2019 жылы]] және [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2024)|2024 жылы]] қайта сайланды.

[[Бэкбенчер]] ретінде Стармер 2016 жылғы Ұлыбританияның [[Ұлыбританияның Еуропа Одағындағы мүшелігі туралы референдум|Еуропа Одағына мүшелігі туралы референдумда]] елдің Еуропа Одағындағы мүшелігінің жалғасуын қолдаған.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.birminghammail.co.uk/news/uk-news/how-keir-starmer-vote-brexit-21712777 |title= How did Keir Starmer vote on Brexit? – Birmingham Live |lang= en |work= birminghammail.co.uk |date= 2021-09-29 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

=== Көлеңкелі кабинеттегі қызметі ===
Стармер лейбористер көшбасшысы [[Джереми Корбин]]нің [[Ресми оппозицияның көлеңкелі кабинеті (Ұлыбритания)|көлеңкелі кабинеті]]не Иммиграция көлеңкелі министрі ретінде тағайындалған еді. 2016 жылғы маусымда Стармер Корбиннің басшылығына қарсы жаппай наразылық кезінде сол лауазымнан кеткен.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.itv.com/news/update/2016-06-27/keir-starmer-resigns-as-shadow-home-office-minister/ |title= Keir Starmer resigns as shadow home office minister |lang= en |publisher= ITV News |date= 2016-06-27 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Корбиннің 2016 жылы партия көшбасшысы ретінде сайлануынан кейін Стармер соның көлеңкелі кабинетіндегі Еуропа Одағынан шығу көлеңкелі министрі ретінде тағайындалуына келісім берді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= http://www2.politicalbetting.com/index.php/archives/2016/10/06/jeremy-corbyn-has-appointed-sir-keir-starmer-as-shadow-brexit-secreretary-and-the-tories-should-be-worried/ |title= Jeremy Corbyn has appointed Sir Keir Starmer as Shadow Brexit Secretary and the Tories should be worried |lang= en |work= politicalbetting.com |date= 2016-10-06 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

Көлеңкелі брэксит министрі ретінде Стармер Ұлыбританияның Еуропа Одағынан шыққанынан кейін жасалатын жоспарының бар болғанына күмән келтірді, ресми жоспардың жария етілуін талап етті. 2016 жылғы 6 желтоқсанда сол кезде премьер болған [[Тереза Мэй]] Брэксит жоспарының жариялатынын айтты да, бақылаушылар бұл жаңалықты Стармердің жеңісі ретінде көрді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-38232780 |title= Labour says MPs are entitled to Brexit plan details |lang= en |publisher= BBC News |date= 2016-12-07 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Кейін Стармер Еуропа Одағынан шығу туралы референдумның қайта өткізілу ұсынысын да қолдаған.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/politics/2019/feb/07/keir-starmer-battles-to-keep-labour-support-for-peoples-vote-alive |title= Keir Starmer battles to keep Labour support for people's vote alive |lang= en |publisher= The Guardian |date= 2019-02-07 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

[[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2019)|2019 жылғы жалпы сайлау]] кезіндегі лейбористердің жеңілісінен кейін Корбин келесі сайлау барсаңында партияны басқармайтынын айтты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/election-2019-50766114 |title= Jeremy Corbyn: 'I will not lead Labour at next election' |lang= en |publisher= BBC News |date= 2019-12-13 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Стармер Корбиннің басшылығынан және сайлауда ұсынған көптеген заң жобаларынан алшақтай бастады, 2024 жылы ол «2019 жылғы сайлауда жеңілетінімізге сенімді» болғанын да айтып кетті.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/videos/c0kkjd982l7o |title= Starmer: 'I knew we'd lose 2019 election with Corbyn' |lang= en |publisher= BBC News |date= 2024-06-12 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; 2020 жылғы 4 қаңтарда Стармер келесі көшбасшы сайлауында өз үміткерлігін ұсынатынын жариялаған.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/politics/2020/jan/04/keir-starmer-enters-labour-leadership-race |title= Keir Starmer to launch Labour leadership bid in Stevenage |lang= en |publisher= The Guardian |date= 2020-01-04 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Оның үміткерлігін бұрынғы премьер [[Гордон Браун]] мен Лондон мэрі [[Садық Хан]] қолдады.&lt;ref name=&quot;leadership&quot; /&gt; Стармер 2020 жылғы 4 сәуірде көшбасшылар сайлауының жеңімпазы болып жарияланды, ол жалпы сайлаудың 56.2% жинаған еді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://labour.org.uk/people/leadership-elections-hub-2020/leadership-elections-2020-results/ |title= Leadership Elections 2020 Results |lang= en |publisher= [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|]]ның ресми сайты |date= 2024-06-12}}&lt;/ref&gt;

=== Оппозиция басшысы ===
[[Сурет:Prime Minister's Questions, 7 February 2024 01.jpg|нобай|оңға|Премьер-министрге сұрақ қою кезіндегі Стармер, 7 ақпан 2024]]
[[COVID-19 пандемиясы]] кезінде оппозицияның көшбасшысы болған Стармер өзінің партия басшысы ретінде тұңғыш сөзінде «партия пайдасы үшін жұмыс істеуден» аулақ болатынын және үкіметпен «ұлттық мүдде үшін» жұмыс істейтінін айтты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.politicshome.com/news/article/read-in-full-sir-keir-starmers-victory-speech-after-being-named-new-labour-leader |title= READ IN FULL: Sir Keir Starmer's victory speech after being named new Labour leader |lang= en |publisher= Politics Home |date= 2020-04-04 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Ол кейінірек [[Борис Джонсон]]ның пандемия шектеулері кезінде сауық кеш ұйымдастырғанынан шыққан {{iw|Партигейт|Партигейт|en|Partygate}} жанжалынан кейін үкіметтің пандемияға қарсы әрекетін сынай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://news.sky.com/story/keir-starmer-reveals-how-he-set-trap-for-boris-johnson-over-partygate-scandal-13157083 |title= Keir Starmer reveals how he 'set trap' for Boris Johnson over partygate scandal |lang= en |publisher= Sky News |author= Brown, Faye |date= 2024-06-22 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; 2022 жылғы мамырда Стармер өткен жылғы Хартлпулдағы қосымша және жергілікті сайлаулар қарсаңында үгіт-насихат жүргізу кезінде COVID-19 ережелерін бұзғаны үшін белгіленген айыппұл туралы хабарлама алса, отставка жариялайтынын айтты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://theguardian.com/politics/live/2022/may/09/boris-johnson-labour-keir-starmer-beer-election-results-uk-politics-live |title= Keir Starmer and Angela Rayner to resign if fined over Beergate claims |lang= en |publisher= The Guardian |author= Sparrow, Andrew |date= 2022-05-09 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы 30 сәуірде Стармер мен орынбасары [[Анджела Рэйнер]] қатысқан іс-шараның COVID-19 ережелеріне бағынбады деген айып тағылды. Бұл жанжал {{iw|Сырагейт|Сырагейт|en|Beergate}} (''Beergate'') деп аталып кетті,&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://news.sky.com/story/beergate-durham-police-to-investigate-sir-keir-starmer-over-allegations-he-broke-lockdown-rules-12606679 |title= Beergate: Sir Keir Starmer insists there was 'no party' after Durham Police say they will investigate claims he broke lockdown rules |lang= en |publisher= Sky News |author= Culbertson, Alix |date= 2020-05-06 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; алайда жергілікті полиция айыптың жалған екенін баяндады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-62095955 |title= Sir Keir Starmer cleared by police over Durham lockdown beers |lang= en |publisher= BBC News |author= Whannel, Kate |date= 2022-07-08 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

== Премьерлігі (2024–2026) ==
{{Толықтыру}}
=== Отставкасы ===
[[Найджел Фараж]]дың [[Реформа партиясы (Ұлыбритания)|Реформа партиясы]] арқылы билікке келгенін бергісі келмеген лейбористер, соның ішінде Стармердің министрлері, Стармердің отставкасын жария түрде де, жабық түрде де қалады.&lt;ref name=&quot;otstavka-guard&quot; /&gt;

[[Таяу Шығыс]]тағы соғыстар, [[Интернет]]ке қатысы бар даулар мен басқа да себептерден қоғам сауалнамасында өте төмен баға алған Стармердің ең үлкен дауы — [[Джеффри Эпштейн]]ге жақын болған [[Питер Мандельсон]]ды [[Ұлыбританияның АҚШ-қа елшілер тізімі|АҚШ-қа елші]] болып тағайындағаны еді.&lt;ref name=&quot;otstavka-guard&quot; /&gt; Осы және басқа себептерден Стармердің министрлері өкілеттіктерін өз еркімен аяқтап кетті.&lt;ref name=&quot;otstavka-bbc&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c0qyllvpkw8o |title=Why did Keir Starmer resign and what could happen next? |language=en |publisher=[[BBC News]] |last=Seddon |first=Paul |date=2026-06-22 |accessdate=2026-06-24}}&lt;/ref&gt;

Біразға созылған қысымға шыдай алмаған Стармер ақыры 2026 жылғы 22 маусымда отставкасын жариялады.&lt;ref name=&quot;otstavka-bbc&quot; /&gt; Жаңадан Парламентке сайланған [[Манчестер]]дің мэрі [[Эндрю Бернем]]дің оның ізбасары болатыны ең ықтимал делінеді. Ұлыбританияның осылайша 10 жыл мерзімде ғана 7 түрлі [[Ұлыбритания премьер-министрі|премьер-министрі]] болмақ.&lt;ref name=&quot;otstavka-guard&quot; /&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

{{DEFAULTSORT:Стармер, Кир}}
{{Сыртқы сілтемелер}}
{{Үлкен сегіздік басшылары}}
{{Үлкен жиырмалық басшылары}}

[[Санат:Ұлыбритания саясаткерлері]]
[[Санат:Ұлыбритания заңгерлері]]
[[Санат:Лидс университеті түлектері]]
[[Санат:Оксфорд университеті түлектері]]
[[Санат:Қауымдар палатасындағы оппозиция басшылары (Ұлыбритания)]]
[[Санат:Лейбористік партияның (Ұлыбритания) мүшелері]]
[[Санат:Ұлыбритания премьер-министрлері]]
[[Санат:Ұлыбритания парламентінің мүшелері (2015—2017)]]
[[Санат:Ұлыбритания парламентінің мүшелері (2017—2019)]]
[[Санат:Ұлыбритания парламентінің мүшелері (2019—2024)]]
[[Санат:Эссекс университеті құрметті докторлары]]
[[Санат:Рединг университеті құрметті докторлары]]
[[Санат:Лидс университеті құрметті докторлары]]
[[Санат:Шығыс Лондон университеті құрметті докторлары]]
[[Санат:Қазіргі мемлекет басшылары]]</text>
      <sha1>94fo01dwqmuedwa9c12oo2dycqttwky</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621531</id>
      <parentid>3621524</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:31:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <origin>3621531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41164" sha1="mtg2r016oa71zjjomqnl7i5ytutjrry" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = үкімет басшысы&lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Кир Стармер
 | Шынайы есімі         = {{lang-en|Keir Starmer}}
 | Суреті               = Prime Minister Sir Keir Starmer Official Portrait (cropped).jpg
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = Ресми портреті, 2024

 | Титулы               = [[Ұлыбритания]]ның [[Ұлыбритания Премьер-министрі|премьер-министрі]]
 | Ту                   = Flag of the United Kingdom.svg
 | Ту2                  = Royal Coat of Arms of the United Kingdom (HM Government) (Tudor Crown).svg
 | Басқара бастады      = 5 шілде 2024 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Монарх               = [[III Чарльз]]
 | Ізашары              = [[Риши Сунак]]
 | Ізбасары             = 

 | Титулы_2             = [[Оппозиция көшбасшысы (Ұлыбритания)|Ұлы мәртебеліге адал оппозицияның басшысы]]
 | Ту_2                 = Flag of the United Kingdom.svg
 | Ту2_2                = Royal Coat of Arms of the United Kingdom (HM Government) (Tudor Crown).svg
 | Басқара бастады_2    = 4 сәуір 2020
 | Басқаруын аяқтады_2  = 5 шілде 2024
 | Монарх_2             = [[II Елизабет]]&lt;br&gt;[[III Чарльз]]
 | Премьер_2            = [[Борис Джонсон]]&lt;br&gt;[[Лиз Трасс]]&lt;br&gt;[[Риши Сунак]]
 | Ізашары_2            = [[Джереми Корбин]]
 | Ізбасары_2           = [[Риши Сунак]]

 | Титулы_3             = [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның көшбасшысы
 | Ту_3                 = Labour Party Wordmark.svg
 | Ту2_3                = Flag of the United Kingdom.svg
 | Басқара бастады_3    = 4 сәуір 2020 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = [[Джереми Корбин]]
 | Ізбасары_3           = 

 | Титулы_4             = Холборн және Сент-Панкрас округінен [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]ның депутаты
 | Ту_4                 = Crowned Portcullis.svg
 | Ту2_4                = Flag of the United Kingdom.svg
 | Басқара бастады_4    = 7 мамыр 2015 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 

 | Туған кездегі есімі  = Кир Родни Стармер
 | Туған күні           = 2.9.1962
 | Туған жері           = {{туғанжері|Лондон|Лондонда}}, [[Ұлыбритания]]
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = [[атеизм]]
 | Әкесі                =
 | Анасы                =
 | Жұбайы               = {{marriage|Виктория Александр|2007}}
 | Балалары             = 2
 | Партиясы             = [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейборист]]
 | Білімі               = [[Лидс университеті]]&lt;br&gt;Әулие Эдмунд холлы ([[Оксфорд университеті]])
 | Мамандығы            = {{hlist|Заңгер|саясаткер}}
 | Қолтаңбасы           = Keir Starmer signature.svg
 | Сайты                = {{URL|http://keirstarmer.com/}}
 | Commons              = Keir Starmer
 | Марапаттары          = {{Монша ордені|KCB}}
}}
[[Сэр]] '''Кир Родни Стармер''' ({{lang-en|Sir Keir Rodney Starmer}}; [[2 қыркүйек]] [[1962 жыл]], [[Лондон]]) — [[Ұлыбритания|британдық]] саясаткер, [[барристер]] мен заңгер,&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.britannica.com/biography/Keir-Starmer |title= Keir Starmer {{!}} Biography, Parents, Legal Career, &amp; Wife {{!}} Britannica |lang= en |publisher= [[Britannica]] |accessdate= 2024-07-05}}&lt;/ref&gt; 2024 жылғы шілдеден бергі [[Ұлыбритания Премьер-министрі]],&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://kaz.inform.kz/news/ulibritaniyada-leyborister-zhenske-zhett-d3a376/ |title= Ұлыбританияда Лейбористер жеңіске жетті |lang= kk |work= kaz.inform.kz |date= 2024-07-05 |accessdate= 2024-07-05}}&lt;/ref&gt; 2020 жылғы сәуірден бергі [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның көшбасшысы.

Оған қоса, Кир Стармер — 2015 жылғы мамырдан қызметтегі [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]ның {{iw|Холборн және Сент-Панкрас (Ұлыбритания парламентінің округі)|Холборн және Сент-Панкрас|en|Holborn and St Pancras (UK Parliament constituency)}} округінен сайланған депутаты. Бұрын Стармер [[Оппозиция көшбасшысы (Ұлыбритания)|Парламенттік оппозицияның басшысы]] (2020–2024) қызметінде болған.

Идеологиялық тұрғыдан өзін [[Прогрессивизм|прогрессивтік]] [[Социализм|социалист]] дейтін Стармер — [[Лондон]] тумасы. [[Суррей]]де өскен ол 16 жасында [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның жастар бөлігіне мүше болды. Ол [[Лидс университеті]]нде заң мен [[Оксфорд университеті]]нің Әулие Эдмунд холлында азаматтық заң бакалавриаттарына ие болды да, заңи мансабында негізінен адам құқықтарына маманданған қылмыстық қорғау жұмыстарымен айналысты. Ол [[Солтүстік Ирландия]]ның полиция кеңесінде адам құқықтары жөніндегі кеңесші қызметін атқарды және 2002 жылы [[II Елизабет]]тің кеңесшісі болып тағайындалды; Солтүстік Ирландия полиция қызметіндегі бастан кешіргені оның саясатпен айналысу шешіміне әсер етті.

Стармер [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2015)|2015 жылғы жалпы сайлау]]да [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]на сайланды. Ол [[Ұлыбританияның Еуропа Одағындағы мүшелігі туралы референдум (2016)|2016 жылғы Еуропалық Одаққа мүшелік референдумы]]нда [[Ұлыбританияның Еуроодақтан шығуы|Брэксит]]ке қарсы сәтсіз науқанын қолдады. Ол [[Джереми Корбин]]нің [[Ресми оппозицияның көлеңкелі кабинеті (Ұлыбритания)|көлеңкелі кабинет]]іне тағайындалды және Брэксит бойынша ұсынылған екінші референдумның өткізілуін жақтады. Корбин [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2019)|2019 жылғы жалпы сайлау]]да лейборист жеңілгеннен кейін отставкасын жариялады да, Стармер солшыл платформада 2020 жылғы сайлауда жеңіп, партияның жаңа көшбасшысы болды. [[Оппозиция көшбасшысы (Ұлыбритания)|Оппозиция жетекшісі]] ретінде Стармер партияны [[Центризм|саяси орталыққа]] қарай жылжытып, партиядағы [[антисемитизм]]ді жоюға үлес қосты. Ол лейбористерді 2023 және 2024 жылдардағы жергілікті сайлауларда жеңіске жеткізді.

2024 жылғы шілдеде Стармер Лейбористік партияны [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2024)|2024 жылғы жалпы сайлау]]да жеңіске жеткізіп, он төрт жылдық [[Ұлыбритания консервативті партиясы|консервативті]] үкіметтің соңына әкелді де, лейбористер [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]ндағы мандаты ең көп партия болды. Ол 5 шілдеде [[Риши Сунак]]тың орнына [[Ұлыбритания Премьер-министрі|премьер-министр]] болып, Ұлыбританияның [[Гордон Браун]]нан бергі алғашқы лейборист үкімет басшысы болды. Сыртқы саясатқа келгенде, Стармер [[Газадағы соғыс|ХАМАС-қа қарсы соғыста]] [[Израиль]]ді және [[Ресейдің Украинаға басып кіруі|Ресеймен соғыс]]тағы [[Украина]]ны қолдады, сонымен бірге [[Газа секторы]]ндағы атыстың тез арада тоқтауын талап етті. Уақыт өте келе Стармердің Израильмен қарым-қатынасы күрделене берді, мысалы израильшіл донорлардан қаражат алған Стармер үкіметі тұсындағы Ұлыбритания 2025 жылғы қыркүйекте [[Палестина мемлекеті]]н мойындады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/6/22/british-parliament-to-debate-israeli-influence-on-uk-politics-what-we-know |title=British parliament to debate Israeli influence on UK politics: What we know |language=en |publisher=[[Әл-Жазира телеарнасы]] |last=Shankar |first=Priyanka |date=2026-06-22 |accessdate=2026-06-24}}&lt;/ref&gt;

2026 жылғы 22 маусымда Стармер Ұлыбритания премьерлігі мен лейбористер партиясының төрағалығынан кететінін жария етті. Бұл шешім басқа лейборшыл депутаттардан келген қысымнан кейін жасалды. Деректің көпшілігі Стармердің орнына [[Эндрю Бернем]] келеді дегенді ең ықтимал көреді.&lt;ref name=&quot;otstavka-guard&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/politics/2026/jun/22/keir-starmer-resigns-as-prime-minister |title=Keir Starmer to step down as prime minister two years after historic election victory |language=en |publisher=[[The Guardian]] |last=Crerar |first=Pippa |date=2026-06-22 |accessdate=2026-06-24}}&lt;/ref&gt;

== Жастық шағы және білімі ==
[[Сурет:Reigate Grammar School.jpg|нобай|солға|Кир Стармер бітірген {{iw|Рейгейт грамматика мектебі|Рейгейт грамматика мектебі|en|Reigate Grammar School}}]]
Кир Родни Стармер&lt;ref&gt;{{кітап|сілтеме= https://books.google.com/books?id=t3VXAAAAMAAJ&amp;q=%22Keir+Rodney+Starmer%22 |тақырыбы= Белиз үкіметтік газеті |шынайы атауы= Belize government gazette |жыл= 1997}}&lt;/ref&gt; 1962 жылғы 2 қыркүйекте, [[Лондон]]да дүниеге келген.&lt;ref name=&quot;superboy&quot;&gt;{{cite news |publisher= The Daily Telegraph |title= Who is Keir Starmer? The grammar school ‘superboy’ who became Labour’s next PM |url= https://www.telegraph.co.uk/politics/2024/07/06/rise-keir-starmer-superboy-labour-leader/}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240706192428/https://www.telegraph.co.uk/politics/2024/07/06/rise-keir-starmer-superboy-labour-leader/|date=6 July 2024|access-date=7 July 2024 |date= 2024-07-06}}&lt;/ref&gt; Төрт баланың екіншісі туған ол [[Суррей]]де тәрбиеленді. Ата-аналары — медбике болған Джозефин мен сайманшы болған Родни Стармерлер. Джозефин Стармер [[Стилл синдромы]]мен ауыратын.&lt;ref name=&quot;sensible&quot;&gt;{{Cite web|url= https://www.newstatesman.com/long-reads/2020/03/keir-starmer-sensible-radical |title= Keir Starmer: The sensible radical |lang= en |publisher= The New Statesman |author= Maguire, Patrick |date= 2020-03-13 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; Кир Стармердің әке-шешесі [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның қолдаушылары еді, кейбір дерек бойынша, олар Кир Стармердің атын партияның бірінші парламенттік көшбасшысы [[Джеймс Кир Харди|Кир Харди]] құрметіне қойған,&lt;ref name=&quot;guardian08&quot;&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/world/2008/aug/01/humanrights.law |title= 'He has an ability to motivate and is not easily cowed. If there is a row with the government he will fight his corner' |lang= en |publisher= [[The Guardian]] |date= 2008-08-01 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;09sep21&quot;&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/global/2009/sep/21/keir-starmer-director-public-prosecutions |title= Keir Starmer: 'I wouldn't characterise myself as a bleeding heart liberal . . .' |lang= en |publisher= [[The Guardian]] |author= Moss, Stephen |date= 2009-09-21 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; алайда 2015 жылы Кир Стармер бұл ақпараттың рас екеніне сенімді емес екендігін айтып кеткен.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.hamhigh.co.uk/news/21371980.sir-keir-starmer-my-mums-health-battles-inspired-me/ |title= Sir Keir Starmer: 'My mum's health battles have inspired me' |lang= en |publisher= Ham &amp; High |date= 2015-03-27}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240705113605/https://www.hamhigh.co.uk/news/21371980.sir-keir-starmer-my-mums-health-battles-inspired-me/ |date= 2024-07-05}}&lt;/ref&gt;

Стармер басты емтиханды тапсырып, ол кезде ерікті таңдаулы гимназия болған {{iw|Рейгейт грамматика мектебі|Рейгейт грамматика мектебіне|en|Reigate Grammar School}} түсті.&lt;ref name=&quot;09sep21&quot; /&gt; Мектеп 1976 жылы (ол кезде Стармер оның оқушысы еді) дербес ақылы мектепке айналдырылды. Ауысудың шарттары бойынша ол өз оқуын еш өзге қаржыландырусыз аяқтай алады; мектеп Стармерге жеке стипендия ұсынды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://api.parliament.uk/historic-hansard/written-answers/1980/nov/05/schools-status |title= Schools (status) 1980 |lang= en |publisher= Hansard |date= 1980-11-05}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20181215223245/https://api.parliament.uk/historic-hansard/written-answers/1980/nov/05/schools-status |date= 2018-12-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.telegraph.co.uk/books/what-to-read/red-knight-lord-ashcroft-review-keir-starmer-bore/ |title= Lord Ashcroft's unauthorised biography of Keir Starmer is as dry as the Labour leader |lang= en |publisher= The Telegraph |author= Harris, Tom |date= 2021-08-12 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; Мектептегі соңғы екі жылында ол таңдаған пәндері математика, музыка және физика болды, ол сол пәндерден сәйкесінше A-бағалас бағалар арасындағы В, В және С бағаларын алды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.thetimes.com/uk/politics/article/keir-starmer-politics-doesnt-have-to-be-flashy-3xmsn3fn7 |title= Keir Starmer up close: my three months with the 'normal bloke' who would be PM |lang= en |publisher= [[The Sunday Times]] |author= Glancy, Josh |date= 2024-06-23}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240701094231/https://www.thetimes.com/uk/politics/article/keir-starmer-politics-doesnt-have-to-be-flashy-3xmsn3fn7 |date= 2024-07-01}}&lt;/ref&gt;

Жасөспірім кезінде Стармер [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|лейборист]]ік саясатта белсенді болды; ол 16 жасында жұмысшы партиясының жас социалистер (партияның жастар ұйымы) мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.buzzfeed.com/emilyashton/keir-starmer-profile |title= Who is Keir Starmer? |lang= en |publisher= Buzzfeed |author= Ashton, Emily |date= 2020-02-12 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sensible&quot; /&gt; Ол 18 жасына дейін {{iw|Гилдхолл музыка және драма мектебі|Гилдхолл музыка және драма мектебінде|en|Guildhall School of Music and Drama}} кіші көрмеші болды және [[флейта]]да, [[фортепиано]]да, [[блокфлейта]]да және [[скрипка]]да ойнады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://onthehill.info/2015/11/hello-mp-keir-starmer/ |title= Hello: MP Keir Starmer – On The Hill |lang= en |work= onthehill.info |date= 2015-11-22 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; 1980 жылдардың басында полиция Стармерді [[Зеңгір Жағалау]]дағы демалысындағы ақша жинамақ болған кезінде балмұздақты заңсыз сатқан кезінде ұсталды. Ақырында Стармер жазаланбай кетті, оның тек балмұздақтары тәркіленді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/politics/2023/jun/23/keir-starmer-caught-illegally-selling-ice-creams-french-riviera |title= Keir Starmer was caught as a student illegally selling ice-creams on French Riviera |lang= en |publisher= [[The Guardian]] |author= Stacey, Kiran |date= 2023-06-23 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.com/news/uk-politics-66304053 |title= Keir Starmer: Labour leader hoping for keys to Downing Street |lang= en |publisher= [[BBC News]] |author= Morton, Becky &amp; Wheeler, Brian |date= 2023-09-06 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; Стармер [[Лидс университеті]]нде [[заңгер]] мамандығы бойынша білім алып, университеттің Лейбористік клубының мүшесі болды және 1985 жылы бірінші дәрежелі үздік дипломмен және заң [[Бакалавр дәрежесі|бакалавры]] дәрежесімен бітіріп, отбасындағы оқуын бітірген бірінші адам болды.&lt;ref name=&quot;guardian08&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;leadership&quot;&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-51049756 |title= Labour leadership winner: Sir Keir Starmer |lang= en |publisher= [[BBC News]] |date= 2020-04-04 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; Стармер кейін [[жоғары оқу орнынан кейінгі кәсіби білім|жоғары оқу орнынан кейінгі білім]] де алды; 1986 жылы ол [[Оксфорд университеті]]нің Әулие Эдмунд холлында азаматтық заң оқуын бітірді.&lt;ref name=&quot;guardian08&quot; /&gt; 1986 жылдан 1987 жылға дейін Стармер ''Социалистік баламалар'' ({{lang-en|Socialist Alternatives}}) [[Троцкизм|троцкистік]] радикалды газетінің редакторы болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.thetimes.co.uk/article/radical-keir-starmer-attacked-labour-in-marxist-magazine-pfm5zxxrz |title= Keir Starmer: Radical who attacked Kinnock in Marxist journal |lang= en |publisher= [[The Times]] |author= Kenber, Billy |date= 2020-01-18}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20200702212934/https://www.thetimes.co.uk/article/radical-keir-starmer-attacked-labour-in-marxist-magazine-pfm5zxxrz |date= 2020-07-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://britishpabloism.wordpress.com/ |title= British Pabloism |lang= en |publisher= Socialist Alternatives}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20200702133701/https://britishpabloism.wordpress.com/ |date= 2020-07-02}}&lt;/ref&gt;

== Заңгер ретінде мансабы ==
[[Сурет:Keir Starmer DPP.jpg|нобай|солға|200px|Заңгер болған Стармер, шамамен 2012 жыл]]
Стармер [[Сот инндері]]нде 1987 жылы [[барристер]] болды да, сол жерде 2008 жылы бенчер ({{lang-en|bencher}}) атағына ие болды.&lt;ref name=&quot;superboy&quot; /&gt; Ол 1990 жылға дейін «Азаттық» ({{lang-en|Liberty}}) науқан тобының заң қызметкері болып қызмет етті.&lt;ref name=&quot;guardian08&quot; /&gt; Стармер 1990 жылдан бастап Доти көшесі кеңселерінің (''Doughty Street Chambers'') мүшесі болды, ол негізінен адам құқықтары мәселелерімен айналысқан.&lt;ref name=&quot;guardian08&quot; /&gt; Осы жердегі қызметі кезінде Стармер, оған қоса, болашақ әйелі Виктория Александрмен танысты.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Strick |first1=Katie |date= 2024-07-02 |title= Victoria Starmer: the no-nonsense solicitor set to become Britain's next first lady |url= https://www.standard.co.uk/lifestyle/victoria-starmer-solicitor-keir-wife-first-lady-b1164846.html |lang= en |accessdate= 2024-07-02 |work=The Standard}} {{Wayback|date= 2024-07-02 |url= https://web.archive.org/web/20240702115345/https://www.standard.co.uk/lifestyle/victoria-starmer-solicitor-keir-wife-first-lady-b1164846.html}}&lt;/ref&gt;

Стармер [[Антиль аралдары]] мемлекеттеріндегі қорғаушылар алқасына бірнеше рет шақырылған еді;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.middletemple.org.uk/bencher-persons-view?cid=32311 |title= Middle Temple |lang= en |work= middletemple.org.uk |accessdate= 2024-07-09}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20200926134509/https://www.middletemple.org.uk/bencher-persons-view?cid=32311 |date= 2020-09-26}}&lt;/ref&gt; ол жерде ол өлім жазасына кесілген қылмыскерлердің қорғаушысы ретінде жұмыс істейтін.&lt;ref name=&quot;sensible&quot; /&gt; 2002 жылғы 9 сәуірде 39 жаста болған Стармер [[корольдік адвокат]] болды.&lt;ref&gt;{{Cite news|url= https://www.thegazette.co.uk/London/issue/56538/page/4622 |title= No. 56538 |publisher= [[The London Gazette]] |pages= 4622 |date= 2002-04-16}}&lt;/ref&gt; Сол жылы ол Доти көшесі кеңселерінің басшысы болып та тағайындалды. 2005 жылы ол өзінің корольдік адвокат ретінде тағайындалуы жайлы сөйлегенде өзінің монархияны жоқ қылуға бірнеше рет шақырғандығынан сол шешімнің «біртүрлі» болғанын айтты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.camdennewjournal.co.uk/article/starmer-embraces-the-monarchy |title= Starmer embraces the Monarchy |lang= en |publisher= Camden New Journal |date= 2022-10-06 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

Стармер [[Солтүстік Ирландия]]ның Полиция кеңесі мен Бас полиция қызметкерлері қауымдастығының адам құқықтары жөніндегі кеңесшісі қызметін атқарды, сонымен қатар 2002 жылдан 2008 жылға дейін Сыртқы істер, Достастық және Даму офисінің өлім жазасы бойынша кеңес беру тобының мүшесі болды.&lt;ref name=&quot;superboy&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;guardian08&quot; /&gt; Солтүстік Ирландия кеңесі [[Белфаст келісімі]]нен кейін қауымдастықтарды біріктірудің маңызды бөлігі болды және Стармер кейінірек Солтүстік Ирландиядағы полиция қызметі бойынша оның саяси мансаппен айналысу туралы шешіміне негізгі әсер еткенін атап өтті.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://keirstarmer.com/about-keir/ |title= About Keir Starmer – MP for Holborn and St Pancras and Labour Leader |lang= en |publisher= Кир Стармердің ресми сайты |author= Starmer, Keir |date= 2022-10-06 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

2008 жылдан бастап 2013 жылға дейін [[Корольдік прокурор қызметі]]нің бас прокуроры болды.

== Ерте саяси мансабы ==
[[Сурет:Official portrait of Keir Starmer MP.jpg|нобай|оңға|200px|Кир Стармердің ресми депутаттық портреті, 2017]]
=== Парламент депутаты ===
2014 жылғы желтоқсанда {{iw|Холборн және Сент-Панкрас (Ұлыбритания парламентінің округі)|Холборн және Сент-Панкрас|en|Holborn and St Pancras (UK Parliament constituency)}} округінен сайланған депутат Фрэнк Добсон зейнеткерлікке шықты да,&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/law/2014/dec/13/keir-starmer-stand-labour-mp-holborn-st-pancras |title= Keir Starmer to stand for Labour in Holborn and St Pancras |lang= en |publisher= The Guardian |date= 2014-12-13 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2015)|2015 жылғы жалпы сайлау]]да Кир Стармер 17,048 көпшілік дауыспен осы округтің өкілі болып сайланды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/politics/constituencies/E14000750 |title= Holborn &amp; St. Pancras Parliamentary Constituency |lang= en |publisher= BBC News |date= 2015-05-08 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Ол кейін 30,509 дауыс жинаған [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2017)|2017 жылы]], 27,763 дауыс жинаған [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2019)|2019 жылы]] және [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2024)|2024 жылы]] қайта сайланды.

[[Бэкбенчер]] ретінде Стармер 2016 жылғы Ұлыбританияның [[Ұлыбританияның Еуропа Одағындағы мүшелігі туралы референдум|Еуропа Одағына мүшелігі туралы референдумда]] елдің Еуропа Одағындағы мүшелігінің жалғасуын қолдаған.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.birminghammail.co.uk/news/uk-news/how-keir-starmer-vote-brexit-21712777 |title= How did Keir Starmer vote on Brexit? – Birmingham Live |lang= en |work= birminghammail.co.uk |date= 2021-09-29 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

=== Көлеңкелі кабинеттегі қызметі ===
Стармер лейбористер көшбасшысы [[Джереми Корбин]]нің [[Ресми оппозицияның көлеңкелі кабинеті (Ұлыбритания)|көлеңкелі кабинеті]]не Иммиграция көлеңкелі министрі ретінде тағайындалған еді. 2016 жылғы маусымда Стармер Корбиннің басшылығына қарсы жаппай наразылық кезінде сол лауазымнан кеткен.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.itv.com/news/update/2016-06-27/keir-starmer-resigns-as-shadow-home-office-minister/ |title= Keir Starmer resigns as shadow home office minister |lang= en |publisher= ITV News |date= 2016-06-27 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Корбиннің 2016 жылы партия көшбасшысы ретінде сайлануынан кейін Стармер соның көлеңкелі кабинетіндегі Еуропа Одағынан шығу көлеңкелі министрі ретінде тағайындалуына келісім берді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= http://www2.politicalbetting.com/index.php/archives/2016/10/06/jeremy-corbyn-has-appointed-sir-keir-starmer-as-shadow-brexit-secreretary-and-the-tories-should-be-worried/ |title= Jeremy Corbyn has appointed Sir Keir Starmer as Shadow Brexit Secretary and the Tories should be worried |lang= en |work= politicalbetting.com |date= 2016-10-06 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

Көлеңкелі брэксит министрі ретінде Стармер Ұлыбританияның Еуропа Одағынан шыққанынан кейін жасалатын жоспарының бар болғанына күмән келтірді, ресми жоспардың жария етілуін талап етті. 2016 жылғы 6 желтоқсанда сол кезде премьер болған [[Тереза Мэй]] Брэксит жоспарының жариялатынын айтты да, бақылаушылар бұл жаңалықты Стармердің жеңісі ретінде көрді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-38232780 |title= Labour says MPs are entitled to Brexit plan details |lang= en |publisher= BBC News |date= 2016-12-07 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Кейін Стармер Еуропа Одағынан шығу туралы референдумның қайта өткізілу ұсынысын да қолдаған.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/politics/2019/feb/07/keir-starmer-battles-to-keep-labour-support-for-peoples-vote-alive |title= Keir Starmer battles to keep Labour support for people's vote alive |lang= en |publisher= The Guardian |date= 2019-02-07 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

[[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2019)|2019 жылғы жалпы сайлау]] кезіндегі лейбористердің жеңілісінен кейін Корбин келесі сайлау барсаңында партияны басқармайтынын айтты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/election-2019-50766114 |title= Jeremy Corbyn: 'I will not lead Labour at next election' |lang= en |publisher= BBC News |date= 2019-12-13 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Стармер Корбиннің басшылығынан және сайлауда ұсынған көптеген заң жобаларынан алшақтай бастады, 2024 жылы ол «2019 жылғы сайлауда жеңілетінімізге сенімді» болғанын да айтып кетті.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/videos/c0kkjd982l7o |title= Starmer: 'I knew we'd lose 2019 election with Corbyn' |lang= en |publisher= BBC News |date= 2024-06-12 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; 2020 жылғы 4 қаңтарда Стармер келесі көшбасшы сайлауында өз үміткерлігін ұсынатынын жариялаған.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/politics/2020/jan/04/keir-starmer-enters-labour-leadership-race |title= Keir Starmer to launch Labour leadership bid in Stevenage |lang= en |publisher= The Guardian |date= 2020-01-04 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Оның үміткерлігін бұрынғы премьер [[Гордон Браун]] мен Лондон мэрі [[Садық Хан]] қолдады.&lt;ref name=&quot;leadership&quot; /&gt; Стармер 2020 жылғы 4 сәуірде көшбасшылар сайлауының жеңімпазы болып жарияланды, ол жалпы сайлаудың 56.2% жинаған еді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://labour.org.uk/people/leadership-elections-hub-2020/leadership-elections-2020-results/ |title= Leadership Elections 2020 Results |lang= en |publisher= [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|]]ның ресми сайты |date= 2024-06-12}}&lt;/ref&gt;

=== Оппозиция басшысы ===
[[Сурет:Prime Minister's Questions, 7 February 2024 01.jpg|нобай|оңға|Премьер-министрге сұрақ қою кезіндегі Стармер, 7 ақпан 2024]]
[[COVID-19 пандемиясы]] кезінде оппозицияның көшбасшысы болған Стармер өзінің партия басшысы ретінде тұңғыш сөзінде «партия пайдасы үшін жұмыс істеуден» аулақ болатынын және үкіметпен «ұлттық мүдде үшін» жұмыс істейтінін айтты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.politicshome.com/news/article/read-in-full-sir-keir-starmers-victory-speech-after-being-named-new-labour-leader |title= READ IN FULL: Sir Keir Starmer's victory speech after being named new Labour leader |lang= en |publisher= Politics Home |date= 2020-04-04 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Ол кейінірек [[Борис Джонсон]]ның пандемия шектеулері кезінде сауық кеш ұйымдастырғанынан шыққан {{iw|Партигейт|Партигейт|en|Partygate}} жанжалынан кейін үкіметтің пандемияға қарсы әрекетін сынай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://news.sky.com/story/keir-starmer-reveals-how-he-set-trap-for-boris-johnson-over-partygate-scandal-13157083 |title= Keir Starmer reveals how he 'set trap' for Boris Johnson over partygate scandal |lang= en |publisher= Sky News |author= Brown, Faye |date= 2024-06-22 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; 2022 жылғы мамырда Стармер өткен жылғы Хартлпулдағы қосымша және жергілікті сайлаулар қарсаңында үгіт-насихат жүргізу кезінде COVID-19 ережелерін бұзғаны үшін белгіленген айыппұл туралы хабарлама алса, отставка жариялайтынын айтты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://theguardian.com/politics/live/2022/may/09/boris-johnson-labour-keir-starmer-beer-election-results-uk-politics-live |title= Keir Starmer and Angela Rayner to resign if fined over Beergate claims |lang= en |publisher= The Guardian |author= Sparrow, Andrew |date= 2022-05-09 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы 30 сәуірде Стармер мен орынбасары [[Анджела Рэйнер]] қатысқан іс-шараның COVID-19 ережелеріне бағынбады деген айып тағылды. Бұл жанжал {{iw|Сырагейт|Сырагейт|en|Beergate}} (''Beergate'') деп аталып кетті,&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://news.sky.com/story/beergate-durham-police-to-investigate-sir-keir-starmer-over-allegations-he-broke-lockdown-rules-12606679 |title= Beergate: Sir Keir Starmer insists there was 'no party' after Durham Police say they will investigate claims he broke lockdown rules |lang= en |publisher= Sky News |author= Culbertson, Alix |date= 2020-05-06 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; алайда жергілікті полиция айыптың жалған екенін баяндады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-62095955 |title= Sir Keir Starmer cleared by police over Durham lockdown beers |lang= en |publisher= BBC News |author= Whannel, Kate |date= 2022-07-08 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

== Премьерлігі (2024–2026) ==
{{Толықтыру}}
=== Отставкасы ===
[[Найджел Фараж]]дың [[Реформа партиясы (Ұлыбритания)|Реформа партиясы]] арқылы билікке келгенін бергісі келмеген лейбористер, соның ішінде Стармердің министрлері, Стармердің отставкасын жария түрде де, жабық түрде де қалады.&lt;ref name=&quot;otstavka-guard&quot; /&gt;

[[Таяу Шығыс]]тағы соғыстар, [[Интернет]]ке қатысы бар даулар мен басқа да себептерден қоғам сауалнамасында өте төмен баға алған Стармердің ең үлкен дауы — [[Джеффри Эпштейн]]ге жақын болған [[Питер Мандельсон]]ды [[Ұлыбританияның АҚШ-қа елшілер тізімі|АҚШ-қа елші]] болып тағайындағаны еді.&lt;ref name=&quot;otstavka-guard&quot; /&gt; Осы және басқа себептерден Стармердің министрлері өкілеттіктерін өз еркімен аяқтап кетті.&lt;ref name=&quot;otstavka-bbc&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c0qyllvpkw8o |title=Why did Keir Starmer resign and what could happen next? |language=en |publisher=[[BBC News]] |last=Seddon |first=Paul |date=2026-06-22 |accessdate=2026-06-24}}&lt;/ref&gt;

Біразға созылған қысымға шыдай алмаған Стармер ақыры 2026 жылғы 22 маусымда отставкасын жариялады.&lt;ref name=&quot;otstavka-bbc&quot; /&gt; Жаңадан Парламентке сайланған [[Үлкен Манчестер]]дің мэрі [[Эндрю Бернем]]дің оның ізбасары болатыны ең ықтимал делінеді. Ұлыбританияның осылайша 10 жыл мерзімде ғана 7 түрлі [[Ұлыбритания премьер-министрі|премьер-министрі]] болмақ.&lt;ref name=&quot;otstavka-guard&quot; /&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

{{DEFAULTSORT:Стармер, Кир}}
{{Сыртқы сілтемелер}}
{{Үлкен сегіздік басшылары}}
{{Үлкен жиырмалық басшылары}}

[[Санат:Ұлыбритания саясаткерлері]]
[[Санат:Ұлыбритания заңгерлері]]
[[Санат:Лидс университеті түлектері]]
[[Санат:Оксфорд университеті түлектері]]
[[Санат:Қауымдар палатасындағы оппозиция басшылары (Ұлыбритания)]]
[[Санат:Лейбористік партияның (Ұлыбритания) мүшелері]]
[[Санат:Ұлыбритания премьер-министрлері]]
[[Санат:Ұлыбритания парламентінің мүшелері (2015—2017)]]
[[Санат:Ұлыбритания парламентінің мүшелері (2017—2019)]]
[[Санат:Ұлыбритания парламентінің мүшелері (2019—2024)]]
[[Санат:Эссекс университеті құрметті докторлары]]
[[Санат:Рединг университеті құрметті докторлары]]
[[Санат:Лидс университеті құрметті докторлары]]
[[Санат:Шығыс Лондон университеті құрметті докторлары]]
[[Санат:Қазіргі мемлекет басшылары]]</text>
      <sha1>mtg2r016oa71zjjomqnl7i5ytutjrry</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621540</id>
      <parentid>3621531</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:11:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <comment>/* Премьерлігі (2024–2026) */</comment>
      <origin>3621540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41166" sha1="daieu5761wql2sg5gx2a6au2qup6xv5" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = үкімет басшысы&lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Кир Стармер
 | Шынайы есімі         = {{lang-en|Keir Starmer}}
 | Суреті               = Prime Minister Sir Keir Starmer Official Portrait (cropped).jpg
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = Ресми портреті, 2024

 | Титулы               = [[Ұлыбритания]]ның [[Ұлыбритания Премьер-министрі|премьер-министрі]]
 | Ту                   = Flag of the United Kingdom.svg
 | Ту2                  = Royal Coat of Arms of the United Kingdom (HM Government) (Tudor Crown).svg
 | Басқара бастады      = 5 шілде 2024 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Монарх               = [[III Чарльз]]
 | Ізашары              = [[Риши Сунак]]
 | Ізбасары             = 

 | Титулы_2             = [[Оппозиция көшбасшысы (Ұлыбритания)|Ұлы мәртебеліге адал оппозицияның басшысы]]
 | Ту_2                 = Flag of the United Kingdom.svg
 | Ту2_2                = Royal Coat of Arms of the United Kingdom (HM Government) (Tudor Crown).svg
 | Басқара бастады_2    = 4 сәуір 2020
 | Басқаруын аяқтады_2  = 5 шілде 2024
 | Монарх_2             = [[II Елизабет]]&lt;br&gt;[[III Чарльз]]
 | Премьер_2            = [[Борис Джонсон]]&lt;br&gt;[[Лиз Трасс]]&lt;br&gt;[[Риши Сунак]]
 | Ізашары_2            = [[Джереми Корбин]]
 | Ізбасары_2           = [[Риши Сунак]]

 | Титулы_3             = [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның көшбасшысы
 | Ту_3                 = Labour Party Wordmark.svg
 | Ту2_3                = Flag of the United Kingdom.svg
 | Басқара бастады_3    = 4 сәуір 2020 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = [[Джереми Корбин]]
 | Ізбасары_3           = 

 | Титулы_4             = Холборн және Сент-Панкрас округінен [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]ның депутаты
 | Ту_4                 = Crowned Portcullis.svg
 | Ту2_4                = Flag of the United Kingdom.svg
 | Басқара бастады_4    = 7 мамыр 2015 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 

 | Туған кездегі есімі  = Кир Родни Стармер
 | Туған күні           = 2.9.1962
 | Туған жері           = {{туғанжері|Лондон|Лондонда}}, [[Ұлыбритания]]
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = [[атеизм]]
 | Әкесі                =
 | Анасы                =
 | Жұбайы               = {{marriage|Виктория Александр|2007}}
 | Балалары             = 2
 | Партиясы             = [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейборист]]
 | Білімі               = [[Лидс университеті]]&lt;br&gt;Әулие Эдмунд холлы ([[Оксфорд университеті]])
 | Мамандығы            = {{hlist|Заңгер|саясаткер}}
 | Қолтаңбасы           = Keir Starmer signature.svg
 | Сайты                = {{URL|http://keirstarmer.com/}}
 | Commons              = Keir Starmer
 | Марапаттары          = {{Монша ордені|KCB}}
}}
[[Сэр]] '''Кир Родни Стармер''' ({{lang-en|Sir Keir Rodney Starmer}}; [[2 қыркүйек]] [[1962 жыл]], [[Лондон]]) — [[Ұлыбритания|британдық]] саясаткер, [[барристер]] мен заңгер,&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.britannica.com/biography/Keir-Starmer |title= Keir Starmer {{!}} Biography, Parents, Legal Career, &amp; Wife {{!}} Britannica |lang= en |publisher= [[Britannica]] |accessdate= 2024-07-05}}&lt;/ref&gt; 2024 жылғы шілдеден бергі [[Ұлыбритания Премьер-министрі]],&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://kaz.inform.kz/news/ulibritaniyada-leyborister-zhenske-zhett-d3a376/ |title= Ұлыбританияда Лейбористер жеңіске жетті |lang= kk |work= kaz.inform.kz |date= 2024-07-05 |accessdate= 2024-07-05}}&lt;/ref&gt; 2020 жылғы сәуірден бергі [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның көшбасшысы.

Оған қоса, Кир Стармер — 2015 жылғы мамырдан қызметтегі [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]ның {{iw|Холборн және Сент-Панкрас (Ұлыбритания парламентінің округі)|Холборн және Сент-Панкрас|en|Holborn and St Pancras (UK Parliament constituency)}} округінен сайланған депутаты. Бұрын Стармер [[Оппозиция көшбасшысы (Ұлыбритания)|Парламенттік оппозицияның басшысы]] (2020–2024) қызметінде болған.

Идеологиялық тұрғыдан өзін [[Прогрессивизм|прогрессивтік]] [[Социализм|социалист]] дейтін Стармер — [[Лондон]] тумасы. [[Суррей]]де өскен ол 16 жасында [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның жастар бөлігіне мүше болды. Ол [[Лидс университеті]]нде заң мен [[Оксфорд университеті]]нің Әулие Эдмунд холлында азаматтық заң бакалавриаттарына ие болды да, заңи мансабында негізінен адам құқықтарына маманданған қылмыстық қорғау жұмыстарымен айналысты. Ол [[Солтүстік Ирландия]]ның полиция кеңесінде адам құқықтары жөніндегі кеңесші қызметін атқарды және 2002 жылы [[II Елизабет]]тің кеңесшісі болып тағайындалды; Солтүстік Ирландия полиция қызметіндегі бастан кешіргені оның саясатпен айналысу шешіміне әсер етті.

Стармер [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2015)|2015 жылғы жалпы сайлау]]да [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]на сайланды. Ол [[Ұлыбританияның Еуропа Одағындағы мүшелігі туралы референдум (2016)|2016 жылғы Еуропалық Одаққа мүшелік референдумы]]нда [[Ұлыбританияның Еуроодақтан шығуы|Брэксит]]ке қарсы сәтсіз науқанын қолдады. Ол [[Джереми Корбин]]нің [[Ресми оппозицияның көлеңкелі кабинеті (Ұлыбритания)|көлеңкелі кабинет]]іне тағайындалды және Брэксит бойынша ұсынылған екінші референдумның өткізілуін жақтады. Корбин [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2019)|2019 жылғы жалпы сайлау]]да лейборист жеңілгеннен кейін отставкасын жариялады да, Стармер солшыл платформада 2020 жылғы сайлауда жеңіп, партияның жаңа көшбасшысы болды. [[Оппозиция көшбасшысы (Ұлыбритания)|Оппозиция жетекшісі]] ретінде Стармер партияны [[Центризм|саяси орталыққа]] қарай жылжытып, партиядағы [[антисемитизм]]ді жоюға үлес қосты. Ол лейбористерді 2023 және 2024 жылдардағы жергілікті сайлауларда жеңіске жеткізді.

2024 жылғы шілдеде Стармер Лейбористік партияны [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2024)|2024 жылғы жалпы сайлау]]да жеңіске жеткізіп, он төрт жылдық [[Ұлыбритания консервативті партиясы|консервативті]] үкіметтің соңына әкелді де, лейбористер [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]ндағы мандаты ең көп партия болды. Ол 5 шілдеде [[Риши Сунак]]тың орнына [[Ұлыбритания Премьер-министрі|премьер-министр]] болып, Ұлыбританияның [[Гордон Браун]]нан бергі алғашқы лейборист үкімет басшысы болды. Сыртқы саясатқа келгенде, Стармер [[Газадағы соғыс|ХАМАС-қа қарсы соғыста]] [[Израиль]]ді және [[Ресейдің Украинаға басып кіруі|Ресеймен соғыс]]тағы [[Украина]]ны қолдады, сонымен бірге [[Газа секторы]]ндағы атыстың тез арада тоқтауын талап етті. Уақыт өте келе Стармердің Израильмен қарым-қатынасы күрделене берді, мысалы израильшіл донорлардан қаражат алған Стармер үкіметі тұсындағы Ұлыбритания 2025 жылғы қыркүйекте [[Палестина мемлекеті]]н мойындады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/6/22/british-parliament-to-debate-israeli-influence-on-uk-politics-what-we-know |title=British parliament to debate Israeli influence on UK politics: What we know |language=en |publisher=[[Әл-Жазира телеарнасы]] |last=Shankar |first=Priyanka |date=2026-06-22 |accessdate=2026-06-24}}&lt;/ref&gt;

2026 жылғы 22 маусымда Стармер Ұлыбритания премьерлігі мен лейбористер партиясының төрағалығынан кететінін жария етті. Бұл шешім басқа лейборшыл депутаттардан келген қысымнан кейін жасалды. Деректің көпшілігі Стармердің орнына [[Эндрю Бернем]] келеді дегенді ең ықтимал көреді.&lt;ref name=&quot;otstavka-guard&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/politics/2026/jun/22/keir-starmer-resigns-as-prime-minister |title=Keir Starmer to step down as prime minister two years after historic election victory |language=en |publisher=[[The Guardian]] |last=Crerar |first=Pippa |date=2026-06-22 |accessdate=2026-06-24}}&lt;/ref&gt;

== Жастық шағы және білімі ==
[[Сурет:Reigate Grammar School.jpg|нобай|солға|Кир Стармер бітірген {{iw|Рейгейт грамматика мектебі|Рейгейт грамматика мектебі|en|Reigate Grammar School}}]]
Кир Родни Стармер&lt;ref&gt;{{кітап|сілтеме= https://books.google.com/books?id=t3VXAAAAMAAJ&amp;q=%22Keir+Rodney+Starmer%22 |тақырыбы= Белиз үкіметтік газеті |шынайы атауы= Belize government gazette |жыл= 1997}}&lt;/ref&gt; 1962 жылғы 2 қыркүйекте, [[Лондон]]да дүниеге келген.&lt;ref name=&quot;superboy&quot;&gt;{{cite news |publisher= The Daily Telegraph |title= Who is Keir Starmer? The grammar school ‘superboy’ who became Labour’s next PM |url= https://www.telegraph.co.uk/politics/2024/07/06/rise-keir-starmer-superboy-labour-leader/}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240706192428/https://www.telegraph.co.uk/politics/2024/07/06/rise-keir-starmer-superboy-labour-leader/|date=6 July 2024|access-date=7 July 2024 |date= 2024-07-06}}&lt;/ref&gt; Төрт баланың екіншісі туған ол [[Суррей]]де тәрбиеленді. Ата-аналары — медбике болған Джозефин мен сайманшы болған Родни Стармерлер. Джозефин Стармер [[Стилл синдромы]]мен ауыратын.&lt;ref name=&quot;sensible&quot;&gt;{{Cite web|url= https://www.newstatesman.com/long-reads/2020/03/keir-starmer-sensible-radical |title= Keir Starmer: The sensible radical |lang= en |publisher= The New Statesman |author= Maguire, Patrick |date= 2020-03-13 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; Кир Стармердің әке-шешесі [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның қолдаушылары еді, кейбір дерек бойынша, олар Кир Стармердің атын партияның бірінші парламенттік көшбасшысы [[Джеймс Кир Харди|Кир Харди]] құрметіне қойған,&lt;ref name=&quot;guardian08&quot;&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/world/2008/aug/01/humanrights.law |title= 'He has an ability to motivate and is not easily cowed. If there is a row with the government he will fight his corner' |lang= en |publisher= [[The Guardian]] |date= 2008-08-01 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;09sep21&quot;&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/global/2009/sep/21/keir-starmer-director-public-prosecutions |title= Keir Starmer: 'I wouldn't characterise myself as a bleeding heart liberal . . .' |lang= en |publisher= [[The Guardian]] |author= Moss, Stephen |date= 2009-09-21 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; алайда 2015 жылы Кир Стармер бұл ақпараттың рас екеніне сенімді емес екендігін айтып кеткен.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.hamhigh.co.uk/news/21371980.sir-keir-starmer-my-mums-health-battles-inspired-me/ |title= Sir Keir Starmer: 'My mum's health battles have inspired me' |lang= en |publisher= Ham &amp; High |date= 2015-03-27}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240705113605/https://www.hamhigh.co.uk/news/21371980.sir-keir-starmer-my-mums-health-battles-inspired-me/ |date= 2024-07-05}}&lt;/ref&gt;

Стармер басты емтиханды тапсырып, ол кезде ерікті таңдаулы гимназия болған {{iw|Рейгейт грамматика мектебі|Рейгейт грамматика мектебіне|en|Reigate Grammar School}} түсті.&lt;ref name=&quot;09sep21&quot; /&gt; Мектеп 1976 жылы (ол кезде Стармер оның оқушысы еді) дербес ақылы мектепке айналдырылды. Ауысудың шарттары бойынша ол өз оқуын еш өзге қаржыландырусыз аяқтай алады; мектеп Стармерге жеке стипендия ұсынды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://api.parliament.uk/historic-hansard/written-answers/1980/nov/05/schools-status |title= Schools (status) 1980 |lang= en |publisher= Hansard |date= 1980-11-05}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20181215223245/https://api.parliament.uk/historic-hansard/written-answers/1980/nov/05/schools-status |date= 2018-12-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.telegraph.co.uk/books/what-to-read/red-knight-lord-ashcroft-review-keir-starmer-bore/ |title= Lord Ashcroft's unauthorised biography of Keir Starmer is as dry as the Labour leader |lang= en |publisher= The Telegraph |author= Harris, Tom |date= 2021-08-12 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; Мектептегі соңғы екі жылында ол таңдаған пәндері математика, музыка және физика болды, ол сол пәндерден сәйкесінше A-бағалас бағалар арасындағы В, В және С бағаларын алды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.thetimes.com/uk/politics/article/keir-starmer-politics-doesnt-have-to-be-flashy-3xmsn3fn7 |title= Keir Starmer up close: my three months with the 'normal bloke' who would be PM |lang= en |publisher= [[The Sunday Times]] |author= Glancy, Josh |date= 2024-06-23}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240701094231/https://www.thetimes.com/uk/politics/article/keir-starmer-politics-doesnt-have-to-be-flashy-3xmsn3fn7 |date= 2024-07-01}}&lt;/ref&gt;

Жасөспірім кезінде Стармер [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|лейборист]]ік саясатта белсенді болды; ол 16 жасында жұмысшы партиясының жас социалистер (партияның жастар ұйымы) мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.buzzfeed.com/emilyashton/keir-starmer-profile |title= Who is Keir Starmer? |lang= en |publisher= Buzzfeed |author= Ashton, Emily |date= 2020-02-12 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sensible&quot; /&gt; Ол 18 жасына дейін {{iw|Гилдхолл музыка және драма мектебі|Гилдхолл музыка және драма мектебінде|en|Guildhall School of Music and Drama}} кіші көрмеші болды және [[флейта]]да, [[фортепиано]]да, [[блокфлейта]]да және [[скрипка]]да ойнады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://onthehill.info/2015/11/hello-mp-keir-starmer/ |title= Hello: MP Keir Starmer – On The Hill |lang= en |work= onthehill.info |date= 2015-11-22 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; 1980 жылдардың басында полиция Стармерді [[Зеңгір Жағалау]]дағы демалысындағы ақша жинамақ болған кезінде балмұздақты заңсыз сатқан кезінде ұсталды. Ақырында Стармер жазаланбай кетті, оның тек балмұздақтары тәркіленді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/politics/2023/jun/23/keir-starmer-caught-illegally-selling-ice-creams-french-riviera |title= Keir Starmer was caught as a student illegally selling ice-creams on French Riviera |lang= en |publisher= [[The Guardian]] |author= Stacey, Kiran |date= 2023-06-23 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.com/news/uk-politics-66304053 |title= Keir Starmer: Labour leader hoping for keys to Downing Street |lang= en |publisher= [[BBC News]] |author= Morton, Becky &amp; Wheeler, Brian |date= 2023-09-06 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; Стармер [[Лидс университеті]]нде [[заңгер]] мамандығы бойынша білім алып, университеттің Лейбористік клубының мүшесі болды және 1985 жылы бірінші дәрежелі үздік дипломмен және заң [[Бакалавр дәрежесі|бакалавры]] дәрежесімен бітіріп, отбасындағы оқуын бітірген бірінші адам болды.&lt;ref name=&quot;guardian08&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;leadership&quot;&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-51049756 |title= Labour leadership winner: Sir Keir Starmer |lang= en |publisher= [[BBC News]] |date= 2020-04-04 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; Стармер кейін [[жоғары оқу орнынан кейінгі кәсіби білім|жоғары оқу орнынан кейінгі білім]] де алды; 1986 жылы ол [[Оксфорд университеті]]нің Әулие Эдмунд холлында азаматтық заң оқуын бітірді.&lt;ref name=&quot;guardian08&quot; /&gt; 1986 жылдан 1987 жылға дейін Стармер ''Социалистік баламалар'' ({{lang-en|Socialist Alternatives}}) [[Троцкизм|троцкистік]] радикалды газетінің редакторы болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.thetimes.co.uk/article/radical-keir-starmer-attacked-labour-in-marxist-magazine-pfm5zxxrz |title= Keir Starmer: Radical who attacked Kinnock in Marxist journal |lang= en |publisher= [[The Times]] |author= Kenber, Billy |date= 2020-01-18}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20200702212934/https://www.thetimes.co.uk/article/radical-keir-starmer-attacked-labour-in-marxist-magazine-pfm5zxxrz |date= 2020-07-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://britishpabloism.wordpress.com/ |title= British Pabloism |lang= en |publisher= Socialist Alternatives}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20200702133701/https://britishpabloism.wordpress.com/ |date= 2020-07-02}}&lt;/ref&gt;

== Заңгер ретінде мансабы ==
[[Сурет:Keir Starmer DPP.jpg|нобай|солға|200px|Заңгер болған Стармер, шамамен 2012 жыл]]
Стармер [[Сот инндері]]нде 1987 жылы [[барристер]] болды да, сол жерде 2008 жылы бенчер ({{lang-en|bencher}}) атағына ие болды.&lt;ref name=&quot;superboy&quot; /&gt; Ол 1990 жылға дейін «Азаттық» ({{lang-en|Liberty}}) науқан тобының заң қызметкері болып қызмет етті.&lt;ref name=&quot;guardian08&quot; /&gt; Стармер 1990 жылдан бастап Доти көшесі кеңселерінің (''Doughty Street Chambers'') мүшесі болды, ол негізінен адам құқықтары мәселелерімен айналысқан.&lt;ref name=&quot;guardian08&quot; /&gt; Осы жердегі қызметі кезінде Стармер, оған қоса, болашақ әйелі Виктория Александрмен танысты.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Strick |first1=Katie |date= 2024-07-02 |title= Victoria Starmer: the no-nonsense solicitor set to become Britain's next first lady |url= https://www.standard.co.uk/lifestyle/victoria-starmer-solicitor-keir-wife-first-lady-b1164846.html |lang= en |accessdate= 2024-07-02 |work=The Standard}} {{Wayback|date= 2024-07-02 |url= https://web.archive.org/web/20240702115345/https://www.standard.co.uk/lifestyle/victoria-starmer-solicitor-keir-wife-first-lady-b1164846.html}}&lt;/ref&gt;

Стармер [[Антиль аралдары]] мемлекеттеріндегі қорғаушылар алқасына бірнеше рет шақырылған еді;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.middletemple.org.uk/bencher-persons-view?cid=32311 |title= Middle Temple |lang= en |work= middletemple.org.uk |accessdate= 2024-07-09}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20200926134509/https://www.middletemple.org.uk/bencher-persons-view?cid=32311 |date= 2020-09-26}}&lt;/ref&gt; ол жерде ол өлім жазасына кесілген қылмыскерлердің қорғаушысы ретінде жұмыс істейтін.&lt;ref name=&quot;sensible&quot; /&gt; 2002 жылғы 9 сәуірде 39 жаста болған Стармер [[корольдік адвокат]] болды.&lt;ref&gt;{{Cite news|url= https://www.thegazette.co.uk/London/issue/56538/page/4622 |title= No. 56538 |publisher= [[The London Gazette]] |pages= 4622 |date= 2002-04-16}}&lt;/ref&gt; Сол жылы ол Доти көшесі кеңселерінің басшысы болып та тағайындалды. 2005 жылы ол өзінің корольдік адвокат ретінде тағайындалуы жайлы сөйлегенде өзінің монархияны жоқ қылуға бірнеше рет шақырғандығынан сол шешімнің «біртүрлі» болғанын айтты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.camdennewjournal.co.uk/article/starmer-embraces-the-monarchy |title= Starmer embraces the Monarchy |lang= en |publisher= Camden New Journal |date= 2022-10-06 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

Стармер [[Солтүстік Ирландия]]ның Полиция кеңесі мен Бас полиция қызметкерлері қауымдастығының адам құқықтары жөніндегі кеңесшісі қызметін атқарды, сонымен қатар 2002 жылдан 2008 жылға дейін Сыртқы істер, Достастық және Даму офисінің өлім жазасы бойынша кеңес беру тобының мүшесі болды.&lt;ref name=&quot;superboy&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;guardian08&quot; /&gt; Солтүстік Ирландия кеңесі [[Белфаст келісімі]]нен кейін қауымдастықтарды біріктірудің маңызды бөлігі болды және Стармер кейінірек Солтүстік Ирландиядағы полиция қызметі бойынша оның саяси мансаппен айналысу туралы шешіміне негізгі әсер еткенін атап өтті.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://keirstarmer.com/about-keir/ |title= About Keir Starmer – MP for Holborn and St Pancras and Labour Leader |lang= en |publisher= Кир Стармердің ресми сайты |author= Starmer, Keir |date= 2022-10-06 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

2008 жылдан бастап 2013 жылға дейін [[Корольдік прокурор қызметі]]нің бас прокуроры болды.

== Ерте саяси мансабы ==
[[Сурет:Official portrait of Keir Starmer MP.jpg|нобай|оңға|200px|Кир Стармердің ресми депутаттық портреті, 2017]]
=== Парламент депутаты ===
2014 жылғы желтоқсанда {{iw|Холборн және Сент-Панкрас (Ұлыбритания парламентінің округі)|Холборн және Сент-Панкрас|en|Holborn and St Pancras (UK Parliament constituency)}} округінен сайланған депутат Фрэнк Добсон зейнеткерлікке шықты да,&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/law/2014/dec/13/keir-starmer-stand-labour-mp-holborn-st-pancras |title= Keir Starmer to stand for Labour in Holborn and St Pancras |lang= en |publisher= The Guardian |date= 2014-12-13 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2015)|2015 жылғы жалпы сайлау]]да Кир Стармер 17,048 көпшілік дауыспен осы округтің өкілі болып сайланды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/politics/constituencies/E14000750 |title= Holborn &amp; St. Pancras Parliamentary Constituency |lang= en |publisher= BBC News |date= 2015-05-08 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Ол кейін 30,509 дауыс жинаған [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2017)|2017 жылы]], 27,763 дауыс жинаған [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2019)|2019 жылы]] және [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2024)|2024 жылы]] қайта сайланды.

[[Бэкбенчер]] ретінде Стармер 2016 жылғы Ұлыбританияның [[Ұлыбританияның Еуропа Одағындағы мүшелігі туралы референдум|Еуропа Одағына мүшелігі туралы референдумда]] елдің Еуропа Одағындағы мүшелігінің жалғасуын қолдаған.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.birminghammail.co.uk/news/uk-news/how-keir-starmer-vote-brexit-21712777 |title= How did Keir Starmer vote on Brexit? – Birmingham Live |lang= en |work= birminghammail.co.uk |date= 2021-09-29 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

=== Көлеңкелі кабинеттегі қызметі ===
Стармер лейбористер көшбасшысы [[Джереми Корбин]]нің [[Ресми оппозицияның көлеңкелі кабинеті (Ұлыбритания)|көлеңкелі кабинеті]]не Иммиграция көлеңкелі министрі ретінде тағайындалған еді. 2016 жылғы маусымда Стармер Корбиннің басшылығына қарсы жаппай наразылық кезінде сол лауазымнан кеткен.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.itv.com/news/update/2016-06-27/keir-starmer-resigns-as-shadow-home-office-minister/ |title= Keir Starmer resigns as shadow home office minister |lang= en |publisher= ITV News |date= 2016-06-27 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Корбиннің 2016 жылы партия көшбасшысы ретінде сайлануынан кейін Стармер соның көлеңкелі кабинетіндегі Еуропа Одағынан шығу көлеңкелі министрі ретінде тағайындалуына келісім берді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= http://www2.politicalbetting.com/index.php/archives/2016/10/06/jeremy-corbyn-has-appointed-sir-keir-starmer-as-shadow-brexit-secreretary-and-the-tories-should-be-worried/ |title= Jeremy Corbyn has appointed Sir Keir Starmer as Shadow Brexit Secretary and the Tories should be worried |lang= en |work= politicalbetting.com |date= 2016-10-06 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

Көлеңкелі брэксит министрі ретінде Стармер Ұлыбританияның Еуропа Одағынан шыққанынан кейін жасалатын жоспарының бар болғанына күмән келтірді, ресми жоспардың жария етілуін талап етті. 2016 жылғы 6 желтоқсанда сол кезде премьер болған [[Тереза Мэй]] Брэксит жоспарының жариялатынын айтты да, бақылаушылар бұл жаңалықты Стармердің жеңісі ретінде көрді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-38232780 |title= Labour says MPs are entitled to Brexit plan details |lang= en |publisher= BBC News |date= 2016-12-07 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Кейін Стармер Еуропа Одағынан шығу туралы референдумның қайта өткізілу ұсынысын да қолдаған.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/politics/2019/feb/07/keir-starmer-battles-to-keep-labour-support-for-peoples-vote-alive |title= Keir Starmer battles to keep Labour support for people's vote alive |lang= en |publisher= The Guardian |date= 2019-02-07 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

[[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2019)|2019 жылғы жалпы сайлау]] кезіндегі лейбористердің жеңілісінен кейін Корбин келесі сайлау барсаңында партияны басқармайтынын айтты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/election-2019-50766114 |title= Jeremy Corbyn: 'I will not lead Labour at next election' |lang= en |publisher= BBC News |date= 2019-12-13 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Стармер Корбиннің басшылығынан және сайлауда ұсынған көптеген заң жобаларынан алшақтай бастады, 2024 жылы ол «2019 жылғы сайлауда жеңілетінімізге сенімді» болғанын да айтып кетті.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/videos/c0kkjd982l7o |title= Starmer: 'I knew we'd lose 2019 election with Corbyn' |lang= en |publisher= BBC News |date= 2024-06-12 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; 2020 жылғы 4 қаңтарда Стармер келесі көшбасшы сайлауында өз үміткерлігін ұсынатынын жариялаған.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/politics/2020/jan/04/keir-starmer-enters-labour-leadership-race |title= Keir Starmer to launch Labour leadership bid in Stevenage |lang= en |publisher= The Guardian |date= 2020-01-04 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Оның үміткерлігін бұрынғы премьер [[Гордон Браун]] мен Лондон мэрі [[Садық Хан]] қолдады.&lt;ref name=&quot;leadership&quot; /&gt; Стармер 2020 жылғы 4 сәуірде көшбасшылар сайлауының жеңімпазы болып жарияланды, ол жалпы сайлаудың 56.2% жинаған еді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://labour.org.uk/people/leadership-elections-hub-2020/leadership-elections-2020-results/ |title= Leadership Elections 2020 Results |lang= en |publisher= [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|]]ның ресми сайты |date= 2024-06-12}}&lt;/ref&gt;

=== Оппозиция басшысы ===
[[Сурет:Prime Minister's Questions, 7 February 2024 01.jpg|нобай|оңға|Премьер-министрге сұрақ қою кезіндегі Стармер, 7 ақпан 2024]]
[[COVID-19 пандемиясы]] кезінде оппозицияның көшбасшысы болған Стармер өзінің партия басшысы ретінде тұңғыш сөзінде «партия пайдасы үшін жұмыс істеуден» аулақ болатынын және үкіметпен «ұлттық мүдде үшін» жұмыс істейтінін айтты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.politicshome.com/news/article/read-in-full-sir-keir-starmers-victory-speech-after-being-named-new-labour-leader |title= READ IN FULL: Sir Keir Starmer's victory speech after being named new Labour leader |lang= en |publisher= Politics Home |date= 2020-04-04 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Ол кейінірек [[Борис Джонсон]]ның пандемия шектеулері кезінде сауық кеш ұйымдастырғанынан шыққан {{iw|Партигейт|Партигейт|en|Partygate}} жанжалынан кейін үкіметтің пандемияға қарсы әрекетін сынай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://news.sky.com/story/keir-starmer-reveals-how-he-set-trap-for-boris-johnson-over-partygate-scandal-13157083 |title= Keir Starmer reveals how he 'set trap' for Boris Johnson over partygate scandal |lang= en |publisher= Sky News |author= Brown, Faye |date= 2024-06-22 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; 2022 жылғы мамырда Стармер өткен жылғы Хартлпулдағы қосымша және жергілікті сайлаулар қарсаңында үгіт-насихат жүргізу кезінде COVID-19 ережелерін бұзғаны үшін белгіленген айыппұл туралы хабарлама алса, отставка жариялайтынын айтты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://theguardian.com/politics/live/2022/may/09/boris-johnson-labour-keir-starmer-beer-election-results-uk-politics-live |title= Keir Starmer and Angela Rayner to resign if fined over Beergate claims |lang= en |publisher= The Guardian |author= Sparrow, Andrew |date= 2022-05-09 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы 30 сәуірде Стармер мен орынбасары [[Анджела Рэйнер]] қатысқан іс-шараның COVID-19 ережелеріне бағынбады деген айып тағылды. Бұл жанжал {{iw|Сырагейт|Сырагейт|en|Beergate}} (''Beergate'') деп аталып кетті,&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://news.sky.com/story/beergate-durham-police-to-investigate-sir-keir-starmer-over-allegations-he-broke-lockdown-rules-12606679 |title= Beergate: Sir Keir Starmer insists there was 'no party' after Durham Police say they will investigate claims he broke lockdown rules |lang= en |publisher= Sky News |author= Culbertson, Alix |date= 2020-05-06 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; алайда жергілікті полиция айыптың жалған екенін баяндады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-62095955 |title= Sir Keir Starmer cleared by police over Durham lockdown beers |lang= en |publisher= BBC News |author= Whannel, Kate |date= 2022-07-08 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

== Премьерлігі (2024–2026) ==
{{Толықтыру}}
=== Отставкасы ===
[[Найджел Фараж]]дың [[Біріккен Патшалықты Реформалау|Реформа партиясы]] арқылы билікке келгенін бергісі келмеген лейбористер, соның ішінде Стармердің министрлері, Стармердің отставкасын жария түрде де, жабық түрде де қалады.&lt;ref name=&quot;otstavka-guard&quot; /&gt;

[[Таяу Шығыс]]тағы соғыстар, [[Интернет]]ке қатысы бар даулар мен басқа да себептерден қоғам сауалнамасында өте төмен баға алған Стармердің ең үлкен дауы — [[Джеффри Эпштейн]]ге жақын болған [[Питер Мандельсон]]ды [[Ұлыбританияның АҚШ-қа елшілер тізімі|АҚШ-қа елші]] болып тағайындағаны еді.&lt;ref name=&quot;otstavka-guard&quot; /&gt; Осы және басқа себептерден Стармердің министрлері өкілеттіктерін өз еркімен аяқтап кетті.&lt;ref name=&quot;otstavka-bbc&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c0qyllvpkw8o |title=Why did Keir Starmer resign and what could happen next? |language=en |publisher=[[BBC News]] |last=Seddon |first=Paul |date=2026-06-22 |accessdate=2026-06-24}}&lt;/ref&gt;

Біразға созылған қысымға шыдай алмаған Стармер ақыры 2026 жылғы 22 маусымда отставкасын жариялады.&lt;ref name=&quot;otstavka-bbc&quot; /&gt; Жаңадан Парламентке сайланған [[Үлкен Манчестер]]дің мэрі [[Эндрю Бернем]]дің оның ізбасары болатыны ең ықтимал делінеді. Ұлыбританияның осылайша 10 жыл мерзімде ғана 7 түрлі [[Ұлыбритания премьер-министрі|премьер-министрі]] болмақ.&lt;ref name=&quot;otstavka-guard&quot; /&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

{{DEFAULTSORT:Стармер, Кир}}
{{Сыртқы сілтемелер}}
{{Үлкен сегіздік басшылары}}
{{Үлкен жиырмалық басшылары}}

[[Санат:Ұлыбритания саясаткерлері]]
[[Санат:Ұлыбритания заңгерлері]]
[[Санат:Лидс университеті түлектері]]
[[Санат:Оксфорд университеті түлектері]]
[[Санат:Қауымдар палатасындағы оппозиция басшылары (Ұлыбритания)]]
[[Санат:Лейбористік партияның (Ұлыбритания) мүшелері]]
[[Санат:Ұлыбритания премьер-министрлері]]
[[Санат:Ұлыбритания парламентінің мүшелері (2015—2017)]]
[[Санат:Ұлыбритания парламентінің мүшелері (2017—2019)]]
[[Санат:Ұлыбритания парламентінің мүшелері (2019—2024)]]
[[Санат:Эссекс университеті құрметті докторлары]]
[[Санат:Рединг университеті құрметті докторлары]]
[[Санат:Лидс университеті құрметті докторлары]]
[[Санат:Шығыс Лондон университеті құрметті докторлары]]
[[Санат:Қазіргі мемлекет басшылары]]</text>
      <sha1>daieu5761wql2sg5gx2a6au2qup6xv5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621543</id>
      <parentid>3621540</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:16:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дереккөздер */</comment>
      <origin>3621543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41258" sha1="4b0a30peawxc4hah0jxm5xo2f4bnm0l" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = үкімет басшысы&lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Кир Стармер
 | Шынайы есімі         = {{lang-en|Keir Starmer}}
 | Суреті               = Prime Minister Sir Keir Starmer Official Portrait (cropped).jpg
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = Ресми портреті, 2024

 | Титулы               = [[Ұлыбритания]]ның [[Ұлыбритания Премьер-министрі|премьер-министрі]]
 | Ту                   = Flag of the United Kingdom.svg
 | Ту2                  = Royal Coat of Arms of the United Kingdom (HM Government) (Tudor Crown).svg
 | Басқара бастады      = 5 шілде 2024 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Монарх               = [[III Чарльз]]
 | Ізашары              = [[Риши Сунак]]
 | Ізбасары             = 

 | Титулы_2             = [[Оппозиция көшбасшысы (Ұлыбритания)|Ұлы мәртебеліге адал оппозицияның басшысы]]
 | Ту_2                 = Flag of the United Kingdom.svg
 | Ту2_2                = Royal Coat of Arms of the United Kingdom (HM Government) (Tudor Crown).svg
 | Басқара бастады_2    = 4 сәуір 2020
 | Басқаруын аяқтады_2  = 5 шілде 2024
 | Монарх_2             = [[II Елизабет]]&lt;br&gt;[[III Чарльз]]
 | Премьер_2            = [[Борис Джонсон]]&lt;br&gt;[[Лиз Трасс]]&lt;br&gt;[[Риши Сунак]]
 | Ізашары_2            = [[Джереми Корбин]]
 | Ізбасары_2           = [[Риши Сунак]]

 | Титулы_3             = [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның көшбасшысы
 | Ту_3                 = Labour Party Wordmark.svg
 | Ту2_3                = Flag of the United Kingdom.svg
 | Басқара бастады_3    = 4 сәуір 2020 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = [[Джереми Корбин]]
 | Ізбасары_3           = 

 | Титулы_4             = Холборн және Сент-Панкрас округінен [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]ның депутаты
 | Ту_4                 = Crowned Portcullis.svg
 | Ту2_4                = Flag of the United Kingdom.svg
 | Басқара бастады_4    = 7 мамыр 2015 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 

 | Туған кездегі есімі  = Кир Родни Стармер
 | Туған күні           = 2.9.1962
 | Туған жері           = {{туғанжері|Лондон|Лондонда}}, [[Ұлыбритания]]
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = [[атеизм]]
 | Әкесі                =
 | Анасы                =
 | Жұбайы               = {{marriage|Виктория Александр|2007}}
 | Балалары             = 2
 | Партиясы             = [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейборист]]
 | Білімі               = [[Лидс университеті]]&lt;br&gt;Әулие Эдмунд холлы ([[Оксфорд университеті]])
 | Мамандығы            = {{hlist|Заңгер|саясаткер}}
 | Қолтаңбасы           = Keir Starmer signature.svg
 | Сайты                = {{URL|http://keirstarmer.com/}}
 | Commons              = Keir Starmer
 | Марапаттары          = {{Монша ордені|KCB}}
}}
[[Сэр]] '''Кир Родни Стармер''' ({{lang-en|Sir Keir Rodney Starmer}}; [[2 қыркүйек]] [[1962 жыл]], [[Лондон]]) — [[Ұлыбритания|британдық]] саясаткер, [[барристер]] мен заңгер,&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.britannica.com/biography/Keir-Starmer |title= Keir Starmer {{!}} Biography, Parents, Legal Career, &amp; Wife {{!}} Britannica |lang= en |publisher= [[Britannica]] |accessdate= 2024-07-05}}&lt;/ref&gt; 2024 жылғы шілдеден бергі [[Ұлыбритания Премьер-министрі]],&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://kaz.inform.kz/news/ulibritaniyada-leyborister-zhenske-zhett-d3a376/ |title= Ұлыбританияда Лейбористер жеңіске жетті |lang= kk |work= kaz.inform.kz |date= 2024-07-05 |accessdate= 2024-07-05}}&lt;/ref&gt; 2020 жылғы сәуірден бергі [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның көшбасшысы.

Оған қоса, Кир Стармер — 2015 жылғы мамырдан қызметтегі [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]ның {{iw|Холборн және Сент-Панкрас (Ұлыбритания парламентінің округі)|Холборн және Сент-Панкрас|en|Holborn and St Pancras (UK Parliament constituency)}} округінен сайланған депутаты. Бұрын Стармер [[Оппозиция көшбасшысы (Ұлыбритания)|Парламенттік оппозицияның басшысы]] (2020–2024) қызметінде болған.

Идеологиялық тұрғыдан өзін [[Прогрессивизм|прогрессивтік]] [[Социализм|социалист]] дейтін Стармер — [[Лондон]] тумасы. [[Суррей]]де өскен ол 16 жасында [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның жастар бөлігіне мүше болды. Ол [[Лидс университеті]]нде заң мен [[Оксфорд университеті]]нің Әулие Эдмунд холлында азаматтық заң бакалавриаттарына ие болды да, заңи мансабында негізінен адам құқықтарына маманданған қылмыстық қорғау жұмыстарымен айналысты. Ол [[Солтүстік Ирландия]]ның полиция кеңесінде адам құқықтары жөніндегі кеңесші қызметін атқарды және 2002 жылы [[II Елизабет]]тің кеңесшісі болып тағайындалды; Солтүстік Ирландия полиция қызметіндегі бастан кешіргені оның саясатпен айналысу шешіміне әсер етті.

Стармер [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2015)|2015 жылғы жалпы сайлау]]да [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]на сайланды. Ол [[Ұлыбританияның Еуропа Одағындағы мүшелігі туралы референдум (2016)|2016 жылғы Еуропалық Одаққа мүшелік референдумы]]нда [[Ұлыбританияның Еуроодақтан шығуы|Брэксит]]ке қарсы сәтсіз науқанын қолдады. Ол [[Джереми Корбин]]нің [[Ресми оппозицияның көлеңкелі кабинеті (Ұлыбритания)|көлеңкелі кабинет]]іне тағайындалды және Брэксит бойынша ұсынылған екінші референдумның өткізілуін жақтады. Корбин [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2019)|2019 жылғы жалпы сайлау]]да лейборист жеңілгеннен кейін отставкасын жариялады да, Стармер солшыл платформада 2020 жылғы сайлауда жеңіп, партияның жаңа көшбасшысы болды. [[Оппозиция көшбасшысы (Ұлыбритания)|Оппозиция жетекшісі]] ретінде Стармер партияны [[Центризм|саяси орталыққа]] қарай жылжытып, партиядағы [[антисемитизм]]ді жоюға үлес қосты. Ол лейбористерді 2023 және 2024 жылдардағы жергілікті сайлауларда жеңіске жеткізді.

2024 жылғы шілдеде Стармер Лейбористік партияны [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2024)|2024 жылғы жалпы сайлау]]да жеңіске жеткізіп, он төрт жылдық [[Ұлыбритания консервативті партиясы|консервативті]] үкіметтің соңына әкелді де, лейбористер [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]ндағы мандаты ең көп партия болды. Ол 5 шілдеде [[Риши Сунак]]тың орнына [[Ұлыбритания Премьер-министрі|премьер-министр]] болып, Ұлыбританияның [[Гордон Браун]]нан бергі алғашқы лейборист үкімет басшысы болды. Сыртқы саясатқа келгенде, Стармер [[Газадағы соғыс|ХАМАС-қа қарсы соғыста]] [[Израиль]]ді және [[Ресейдің Украинаға басып кіруі|Ресеймен соғыс]]тағы [[Украина]]ны қолдады, сонымен бірге [[Газа секторы]]ндағы атыстың тез арада тоқтауын талап етті. Уақыт өте келе Стармердің Израильмен қарым-қатынасы күрделене берді, мысалы израильшіл донорлардан қаражат алған Стармер үкіметі тұсындағы Ұлыбритания 2025 жылғы қыркүйекте [[Палестина мемлекеті]]н мойындады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/6/22/british-parliament-to-debate-israeli-influence-on-uk-politics-what-we-know |title=British parliament to debate Israeli influence on UK politics: What we know |language=en |publisher=[[Әл-Жазира телеарнасы]] |last=Shankar |first=Priyanka |date=2026-06-22 |accessdate=2026-06-24}}&lt;/ref&gt;

2026 жылғы 22 маусымда Стармер Ұлыбритания премьерлігі мен лейбористер партиясының төрағалығынан кететінін жария етті. Бұл шешім басқа лейборшыл депутаттардан келген қысымнан кейін жасалды. Деректің көпшілігі Стармердің орнына [[Эндрю Бернем]] келеді дегенді ең ықтимал көреді.&lt;ref name=&quot;otstavka-guard&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/politics/2026/jun/22/keir-starmer-resigns-as-prime-minister |title=Keir Starmer to step down as prime minister two years after historic election victory |language=en |publisher=[[The Guardian]] |last=Crerar |first=Pippa |date=2026-06-22 |accessdate=2026-06-24}}&lt;/ref&gt;

== Жастық шағы және білімі ==
[[Сурет:Reigate Grammar School.jpg|нобай|солға|Кир Стармер бітірген {{iw|Рейгейт грамматика мектебі|Рейгейт грамматика мектебі|en|Reigate Grammar School}}]]
Кир Родни Стармер&lt;ref&gt;{{кітап|сілтеме= https://books.google.com/books?id=t3VXAAAAMAAJ&amp;q=%22Keir+Rodney+Starmer%22 |тақырыбы= Белиз үкіметтік газеті |шынайы атауы= Belize government gazette |жыл= 1997}}&lt;/ref&gt; 1962 жылғы 2 қыркүйекте, [[Лондон]]да дүниеге келген.&lt;ref name=&quot;superboy&quot;&gt;{{cite news |publisher= The Daily Telegraph |title= Who is Keir Starmer? The grammar school ‘superboy’ who became Labour’s next PM |url= https://www.telegraph.co.uk/politics/2024/07/06/rise-keir-starmer-superboy-labour-leader/}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240706192428/https://www.telegraph.co.uk/politics/2024/07/06/rise-keir-starmer-superboy-labour-leader/|date=6 July 2024|access-date=7 July 2024 |date= 2024-07-06}}&lt;/ref&gt; Төрт баланың екіншісі туған ол [[Суррей]]де тәрбиеленді. Ата-аналары — медбике болған Джозефин мен сайманшы болған Родни Стармерлер. Джозефин Стармер [[Стилл синдромы]]мен ауыратын.&lt;ref name=&quot;sensible&quot;&gt;{{Cite web|url= https://www.newstatesman.com/long-reads/2020/03/keir-starmer-sensible-radical |title= Keir Starmer: The sensible radical |lang= en |publisher= The New Statesman |author= Maguire, Patrick |date= 2020-03-13 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; Кир Стармердің әке-шешесі [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның қолдаушылары еді, кейбір дерек бойынша, олар Кир Стармердің атын партияның бірінші парламенттік көшбасшысы [[Джеймс Кир Харди|Кир Харди]] құрметіне қойған,&lt;ref name=&quot;guardian08&quot;&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/world/2008/aug/01/humanrights.law |title= 'He has an ability to motivate and is not easily cowed. If there is a row with the government he will fight his corner' |lang= en |publisher= [[The Guardian]] |date= 2008-08-01 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;09sep21&quot;&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/global/2009/sep/21/keir-starmer-director-public-prosecutions |title= Keir Starmer: 'I wouldn't characterise myself as a bleeding heart liberal . . .' |lang= en |publisher= [[The Guardian]] |author= Moss, Stephen |date= 2009-09-21 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; алайда 2015 жылы Кир Стармер бұл ақпараттың рас екеніне сенімді емес екендігін айтып кеткен.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.hamhigh.co.uk/news/21371980.sir-keir-starmer-my-mums-health-battles-inspired-me/ |title= Sir Keir Starmer: 'My mum's health battles have inspired me' |lang= en |publisher= Ham &amp; High |date= 2015-03-27}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240705113605/https://www.hamhigh.co.uk/news/21371980.sir-keir-starmer-my-mums-health-battles-inspired-me/ |date= 2024-07-05}}&lt;/ref&gt;

Стармер басты емтиханды тапсырып, ол кезде ерікті таңдаулы гимназия болған {{iw|Рейгейт грамматика мектебі|Рейгейт грамматика мектебіне|en|Reigate Grammar School}} түсті.&lt;ref name=&quot;09sep21&quot; /&gt; Мектеп 1976 жылы (ол кезде Стармер оның оқушысы еді) дербес ақылы мектепке айналдырылды. Ауысудың шарттары бойынша ол өз оқуын еш өзге қаржыландырусыз аяқтай алады; мектеп Стармерге жеке стипендия ұсынды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://api.parliament.uk/historic-hansard/written-answers/1980/nov/05/schools-status |title= Schools (status) 1980 |lang= en |publisher= Hansard |date= 1980-11-05}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20181215223245/https://api.parliament.uk/historic-hansard/written-answers/1980/nov/05/schools-status |date= 2018-12-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.telegraph.co.uk/books/what-to-read/red-knight-lord-ashcroft-review-keir-starmer-bore/ |title= Lord Ashcroft's unauthorised biography of Keir Starmer is as dry as the Labour leader |lang= en |publisher= The Telegraph |author= Harris, Tom |date= 2021-08-12 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; Мектептегі соңғы екі жылында ол таңдаған пәндері математика, музыка және физика болды, ол сол пәндерден сәйкесінше A-бағалас бағалар арасындағы В, В және С бағаларын алды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.thetimes.com/uk/politics/article/keir-starmer-politics-doesnt-have-to-be-flashy-3xmsn3fn7 |title= Keir Starmer up close: my three months with the 'normal bloke' who would be PM |lang= en |publisher= [[The Sunday Times]] |author= Glancy, Josh |date= 2024-06-23}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240701094231/https://www.thetimes.com/uk/politics/article/keir-starmer-politics-doesnt-have-to-be-flashy-3xmsn3fn7 |date= 2024-07-01}}&lt;/ref&gt;

Жасөспірім кезінде Стармер [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|лейборист]]ік саясатта белсенді болды; ол 16 жасында жұмысшы партиясының жас социалистер (партияның жастар ұйымы) мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.buzzfeed.com/emilyashton/keir-starmer-profile |title= Who is Keir Starmer? |lang= en |publisher= Buzzfeed |author= Ashton, Emily |date= 2020-02-12 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sensible&quot; /&gt; Ол 18 жасына дейін {{iw|Гилдхолл музыка және драма мектебі|Гилдхолл музыка және драма мектебінде|en|Guildhall School of Music and Drama}} кіші көрмеші болды және [[флейта]]да, [[фортепиано]]да, [[блокфлейта]]да және [[скрипка]]да ойнады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://onthehill.info/2015/11/hello-mp-keir-starmer/ |title= Hello: MP Keir Starmer – On The Hill |lang= en |work= onthehill.info |date= 2015-11-22 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; 1980 жылдардың басында полиция Стармерді [[Зеңгір Жағалау]]дағы демалысындағы ақша жинамақ болған кезінде балмұздақты заңсыз сатқан кезінде ұсталды. Ақырында Стармер жазаланбай кетті, оның тек балмұздақтары тәркіленді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/politics/2023/jun/23/keir-starmer-caught-illegally-selling-ice-creams-french-riviera |title= Keir Starmer was caught as a student illegally selling ice-creams on French Riviera |lang= en |publisher= [[The Guardian]] |author= Stacey, Kiran |date= 2023-06-23 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.com/news/uk-politics-66304053 |title= Keir Starmer: Labour leader hoping for keys to Downing Street |lang= en |publisher= [[BBC News]] |author= Morton, Becky &amp; Wheeler, Brian |date= 2023-09-06 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; Стармер [[Лидс университеті]]нде [[заңгер]] мамандығы бойынша білім алып, университеттің Лейбористік клубының мүшесі болды және 1985 жылы бірінші дәрежелі үздік дипломмен және заң [[Бакалавр дәрежесі|бакалавры]] дәрежесімен бітіріп, отбасындағы оқуын бітірген бірінші адам болды.&lt;ref name=&quot;guardian08&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;leadership&quot;&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-51049756 |title= Labour leadership winner: Sir Keir Starmer |lang= en |publisher= [[BBC News]] |date= 2020-04-04 |accessdate= 2024-07-08}}&lt;/ref&gt; Стармер кейін [[жоғары оқу орнынан кейінгі кәсіби білім|жоғары оқу орнынан кейінгі білім]] де алды; 1986 жылы ол [[Оксфорд университеті]]нің Әулие Эдмунд холлында азаматтық заң оқуын бітірді.&lt;ref name=&quot;guardian08&quot; /&gt; 1986 жылдан 1987 жылға дейін Стармер ''Социалистік баламалар'' ({{lang-en|Socialist Alternatives}}) [[Троцкизм|троцкистік]] радикалды газетінің редакторы болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.thetimes.co.uk/article/radical-keir-starmer-attacked-labour-in-marxist-magazine-pfm5zxxrz |title= Keir Starmer: Radical who attacked Kinnock in Marxist journal |lang= en |publisher= [[The Times]] |author= Kenber, Billy |date= 2020-01-18}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20200702212934/https://www.thetimes.co.uk/article/radical-keir-starmer-attacked-labour-in-marxist-magazine-pfm5zxxrz |date= 2020-07-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://britishpabloism.wordpress.com/ |title= British Pabloism |lang= en |publisher= Socialist Alternatives}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20200702133701/https://britishpabloism.wordpress.com/ |date= 2020-07-02}}&lt;/ref&gt;

== Заңгер ретінде мансабы ==
[[Сурет:Keir Starmer DPP.jpg|нобай|солға|200px|Заңгер болған Стармер, шамамен 2012 жыл]]
Стармер [[Сот инндері]]нде 1987 жылы [[барристер]] болды да, сол жерде 2008 жылы бенчер ({{lang-en|bencher}}) атағына ие болды.&lt;ref name=&quot;superboy&quot; /&gt; Ол 1990 жылға дейін «Азаттық» ({{lang-en|Liberty}}) науқан тобының заң қызметкері болып қызмет етті.&lt;ref name=&quot;guardian08&quot; /&gt; Стармер 1990 жылдан бастап Доти көшесі кеңселерінің (''Doughty Street Chambers'') мүшесі болды, ол негізінен адам құқықтары мәселелерімен айналысқан.&lt;ref name=&quot;guardian08&quot; /&gt; Осы жердегі қызметі кезінде Стармер, оған қоса, болашақ әйелі Виктория Александрмен танысты.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Strick |first1=Katie |date= 2024-07-02 |title= Victoria Starmer: the no-nonsense solicitor set to become Britain's next first lady |url= https://www.standard.co.uk/lifestyle/victoria-starmer-solicitor-keir-wife-first-lady-b1164846.html |lang= en |accessdate= 2024-07-02 |work=The Standard}} {{Wayback|date= 2024-07-02 |url= https://web.archive.org/web/20240702115345/https://www.standard.co.uk/lifestyle/victoria-starmer-solicitor-keir-wife-first-lady-b1164846.html}}&lt;/ref&gt;

Стармер [[Антиль аралдары]] мемлекеттеріндегі қорғаушылар алқасына бірнеше рет шақырылған еді;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.middletemple.org.uk/bencher-persons-view?cid=32311 |title= Middle Temple |lang= en |work= middletemple.org.uk |accessdate= 2024-07-09}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20200926134509/https://www.middletemple.org.uk/bencher-persons-view?cid=32311 |date= 2020-09-26}}&lt;/ref&gt; ол жерде ол өлім жазасына кесілген қылмыскерлердің қорғаушысы ретінде жұмыс істейтін.&lt;ref name=&quot;sensible&quot; /&gt; 2002 жылғы 9 сәуірде 39 жаста болған Стармер [[корольдік адвокат]] болды.&lt;ref&gt;{{Cite news|url= https://www.thegazette.co.uk/London/issue/56538/page/4622 |title= No. 56538 |publisher= [[The London Gazette]] |pages= 4622 |date= 2002-04-16}}&lt;/ref&gt; Сол жылы ол Доти көшесі кеңселерінің басшысы болып та тағайындалды. 2005 жылы ол өзінің корольдік адвокат ретінде тағайындалуы жайлы сөйлегенде өзінің монархияны жоқ қылуға бірнеше рет шақырғандығынан сол шешімнің «біртүрлі» болғанын айтты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.camdennewjournal.co.uk/article/starmer-embraces-the-monarchy |title= Starmer embraces the Monarchy |lang= en |publisher= Camden New Journal |date= 2022-10-06 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

Стармер [[Солтүстік Ирландия]]ның Полиция кеңесі мен Бас полиция қызметкерлері қауымдастығының адам құқықтары жөніндегі кеңесшісі қызметін атқарды, сонымен қатар 2002 жылдан 2008 жылға дейін Сыртқы істер, Достастық және Даму офисінің өлім жазасы бойынша кеңес беру тобының мүшесі болды.&lt;ref name=&quot;superboy&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;guardian08&quot; /&gt; Солтүстік Ирландия кеңесі [[Белфаст келісімі]]нен кейін қауымдастықтарды біріктірудің маңызды бөлігі болды және Стармер кейінірек Солтүстік Ирландиядағы полиция қызметі бойынша оның саяси мансаппен айналысу туралы шешіміне негізгі әсер еткенін атап өтті.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://keirstarmer.com/about-keir/ |title= About Keir Starmer – MP for Holborn and St Pancras and Labour Leader |lang= en |publisher= Кир Стармердің ресми сайты |author= Starmer, Keir |date= 2022-10-06 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

2008 жылдан бастап 2013 жылға дейін [[Корольдік прокурор қызметі]]нің бас прокуроры болды.

== Ерте саяси мансабы ==
[[Сурет:Official portrait of Keir Starmer MP.jpg|нобай|оңға|200px|Кир Стармердің ресми депутаттық портреті, 2017]]
=== Парламент депутаты ===
2014 жылғы желтоқсанда {{iw|Холборн және Сент-Панкрас (Ұлыбритания парламентінің округі)|Холборн және Сент-Панкрас|en|Holborn and St Pancras (UK Parliament constituency)}} округінен сайланған депутат Фрэнк Добсон зейнеткерлікке шықты да,&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/law/2014/dec/13/keir-starmer-stand-labour-mp-holborn-st-pancras |title= Keir Starmer to stand for Labour in Holborn and St Pancras |lang= en |publisher= The Guardian |date= 2014-12-13 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2015)|2015 жылғы жалпы сайлау]]да Кир Стармер 17,048 көпшілік дауыспен осы округтің өкілі болып сайланды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/politics/constituencies/E14000750 |title= Holborn &amp; St. Pancras Parliamentary Constituency |lang= en |publisher= BBC News |date= 2015-05-08 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Ол кейін 30,509 дауыс жинаған [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2017)|2017 жылы]], 27,763 дауыс жинаған [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2019)|2019 жылы]] және [[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2024)|2024 жылы]] қайта сайланды.

[[Бэкбенчер]] ретінде Стармер 2016 жылғы Ұлыбританияның [[Ұлыбританияның Еуропа Одағындағы мүшелігі туралы референдум|Еуропа Одағына мүшелігі туралы референдумда]] елдің Еуропа Одағындағы мүшелігінің жалғасуын қолдаған.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.birminghammail.co.uk/news/uk-news/how-keir-starmer-vote-brexit-21712777 |title= How did Keir Starmer vote on Brexit? – Birmingham Live |lang= en |work= birminghammail.co.uk |date= 2021-09-29 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

=== Көлеңкелі кабинеттегі қызметі ===
Стармер лейбористер көшбасшысы [[Джереми Корбин]]нің [[Ресми оппозицияның көлеңкелі кабинеті (Ұлыбритания)|көлеңкелі кабинеті]]не Иммиграция көлеңкелі министрі ретінде тағайындалған еді. 2016 жылғы маусымда Стармер Корбиннің басшылығына қарсы жаппай наразылық кезінде сол лауазымнан кеткен.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.itv.com/news/update/2016-06-27/keir-starmer-resigns-as-shadow-home-office-minister/ |title= Keir Starmer resigns as shadow home office minister |lang= en |publisher= ITV News |date= 2016-06-27 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Корбиннің 2016 жылы партия көшбасшысы ретінде сайлануынан кейін Стармер соның көлеңкелі кабинетіндегі Еуропа Одағынан шығу көлеңкелі министрі ретінде тағайындалуына келісім берді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= http://www2.politicalbetting.com/index.php/archives/2016/10/06/jeremy-corbyn-has-appointed-sir-keir-starmer-as-shadow-brexit-secreretary-and-the-tories-should-be-worried/ |title= Jeremy Corbyn has appointed Sir Keir Starmer as Shadow Brexit Secretary and the Tories should be worried |lang= en |work= politicalbetting.com |date= 2016-10-06 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

Көлеңкелі брэксит министрі ретінде Стармер Ұлыбританияның Еуропа Одағынан шыққанынан кейін жасалатын жоспарының бар болғанына күмән келтірді, ресми жоспардың жария етілуін талап етті. 2016 жылғы 6 желтоқсанда сол кезде премьер болған [[Тереза Мэй]] Брэксит жоспарының жариялатынын айтты да, бақылаушылар бұл жаңалықты Стармердің жеңісі ретінде көрді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-38232780 |title= Labour says MPs are entitled to Brexit plan details |lang= en |publisher= BBC News |date= 2016-12-07 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Кейін Стармер Еуропа Одағынан шығу туралы референдумның қайта өткізілу ұсынысын да қолдаған.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/politics/2019/feb/07/keir-starmer-battles-to-keep-labour-support-for-peoples-vote-alive |title= Keir Starmer battles to keep Labour support for people's vote alive |lang= en |publisher= The Guardian |date= 2019-02-07 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

[[Ұлыбританиядағы жалпы сайлау (2019)|2019 жылғы жалпы сайлау]] кезіндегі лейбористердің жеңілісінен кейін Корбин келесі сайлау барсаңында партияны басқармайтынын айтты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/election-2019-50766114 |title= Jeremy Corbyn: 'I will not lead Labour at next election' |lang= en |publisher= BBC News |date= 2019-12-13 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Стармер Корбиннің басшылығынан және сайлауда ұсынған көптеген заң жобаларынан алшақтай бастады, 2024 жылы ол «2019 жылғы сайлауда жеңілетінімізге сенімді» болғанын да айтып кетті.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/videos/c0kkjd982l7o |title= Starmer: 'I knew we'd lose 2019 election with Corbyn' |lang= en |publisher= BBC News |date= 2024-06-12 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; 2020 жылғы 4 қаңтарда Стармер келесі көшбасшы сайлауында өз үміткерлігін ұсынатынын жариялаған.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/politics/2020/jan/04/keir-starmer-enters-labour-leadership-race |title= Keir Starmer to launch Labour leadership bid in Stevenage |lang= en |publisher= The Guardian |date= 2020-01-04 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Оның үміткерлігін бұрынғы премьер [[Гордон Браун]] мен Лондон мэрі [[Садық Хан]] қолдады.&lt;ref name=&quot;leadership&quot; /&gt; Стармер 2020 жылғы 4 сәуірде көшбасшылар сайлауының жеңімпазы болып жарияланды, ол жалпы сайлаудың 56.2% жинаған еді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://labour.org.uk/people/leadership-elections-hub-2020/leadership-elections-2020-results/ |title= Leadership Elections 2020 Results |lang= en |publisher= [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|]]ның ресми сайты |date= 2024-06-12}}&lt;/ref&gt;

=== Оппозиция басшысы ===
[[Сурет:Prime Minister's Questions, 7 February 2024 01.jpg|нобай|оңға|Премьер-министрге сұрақ қою кезіндегі Стармер, 7 ақпан 2024]]
[[COVID-19 пандемиясы]] кезінде оппозицияның көшбасшысы болған Стармер өзінің партия басшысы ретінде тұңғыш сөзінде «партия пайдасы үшін жұмыс істеуден» аулақ болатынын және үкіметпен «ұлттық мүдде үшін» жұмыс істейтінін айтты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.politicshome.com/news/article/read-in-full-sir-keir-starmers-victory-speech-after-being-named-new-labour-leader |title= READ IN FULL: Sir Keir Starmer's victory speech after being named new Labour leader |lang= en |publisher= Politics Home |date= 2020-04-04 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; Ол кейінірек [[Борис Джонсон]]ның пандемия шектеулері кезінде сауық кеш ұйымдастырғанынан шыққан {{iw|Партигейт|Партигейт|en|Partygate}} жанжалынан кейін үкіметтің пандемияға қарсы әрекетін сынай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://news.sky.com/story/keir-starmer-reveals-how-he-set-trap-for-boris-johnson-over-partygate-scandal-13157083 |title= Keir Starmer reveals how he 'set trap' for Boris Johnson over partygate scandal |lang= en |publisher= Sky News |author= Brown, Faye |date= 2024-06-22 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; 2022 жылғы мамырда Стармер өткен жылғы Хартлпулдағы қосымша және жергілікті сайлаулар қарсаңында үгіт-насихат жүргізу кезінде COVID-19 ережелерін бұзғаны үшін белгіленген айыппұл туралы хабарлама алса, отставка жариялайтынын айтты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://theguardian.com/politics/live/2022/may/09/boris-johnson-labour-keir-starmer-beer-election-results-uk-politics-live |title= Keir Starmer and Angela Rayner to resign if fined over Beergate claims |lang= en |publisher= The Guardian |author= Sparrow, Andrew |date= 2022-05-09 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы 30 сәуірде Стармер мен орынбасары [[Анджела Рэйнер]] қатысқан іс-шараның COVID-19 ережелеріне бағынбады деген айып тағылды. Бұл жанжал {{iw|Сырагейт|Сырагейт|en|Beergate}} (''Beergate'') деп аталып кетті,&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://news.sky.com/story/beergate-durham-police-to-investigate-sir-keir-starmer-over-allegations-he-broke-lockdown-rules-12606679 |title= Beergate: Sir Keir Starmer insists there was 'no party' after Durham Police say they will investigate claims he broke lockdown rules |lang= en |publisher= Sky News |author= Culbertson, Alix |date= 2020-05-06 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt; алайда жергілікті полиция айыптың жалған екенін баяндады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-62095955 |title= Sir Keir Starmer cleared by police over Durham lockdown beers |lang= en |publisher= BBC News |author= Whannel, Kate |date= 2022-07-08 |accessdate= 2024-07-09}}&lt;/ref&gt;

== Премьерлігі (2024–2026) ==
{{Толықтыру}}
=== Отставкасы ===
[[Найджел Фараж]]дың [[Біріккен Патшалықты Реформалау|Реформа партиясы]] арқылы билікке келгенін бергісі келмеген лейбористер, соның ішінде Стармердің министрлері, Стармердің отставкасын жария түрде де, жабық түрде де қалады.&lt;ref name=&quot;otstavka-guard&quot; /&gt;

[[Таяу Шығыс]]тағы соғыстар, [[Интернет]]ке қатысы бар даулар мен басқа да себептерден қоғам сауалнамасында өте төмен баға алған Стармердің ең үлкен дауы — [[Джеффри Эпштейн]]ге жақын болған [[Питер Мандельсон]]ды [[Ұлыбританияның АҚШ-қа елшілер тізімі|АҚШ-қа елші]] болып тағайындағаны еді.&lt;ref name=&quot;otstavka-guard&quot; /&gt; Осы және басқа себептерден Стармердің министрлері өкілеттіктерін өз еркімен аяқтап кетті.&lt;ref name=&quot;otstavka-bbc&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c0qyllvpkw8o |title=Why did Keir Starmer resign and what could happen next? |language=en |publisher=[[BBC News]] |last=Seddon |first=Paul |date=2026-06-22 |accessdate=2026-06-24}}&lt;/ref&gt;

Біразға созылған қысымға шыдай алмаған Стармер ақыры 2026 жылғы 22 маусымда отставкасын жариялады.&lt;ref name=&quot;otstavka-bbc&quot; /&gt; Жаңадан Парламентке сайланған [[Үлкен Манчестер]]дің мэрі [[Эндрю Бернем]]дің оның ізбасары болатыны ең ықтимал делінеді. Ұлыбританияның осылайша 10 жыл мерзімде ғана 7 түрлі [[Ұлыбритания премьер-министрі|премьер-министрі]] болмақ.&lt;ref name=&quot;otstavka-guard&quot; /&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

{{Сыртқы сілтемелер}}
{{Үлкен сегіздік басшылары}}
{{Үлкен жиырмалық басшылары}}

{{DEFAULTSORT:Стармер, Кир}}
[[Санат:Ұлыбритания саясаткерлері]]
[[Санат:Ұлыбритания заңгерлері]]
[[Санат:Лидс университеті түлектері]]
[[Санат:Оксфорд университеті түлектері]]
[[Санат:Қауымдар палатасындағы оппозиция басшылары (Ұлыбритания)]]
[[Санат:Лейбористік партияның (Ұлыбритания) мүшелері]]
[[Санат:Ұлыбритания премьер-министрлері]]
[[Санат:Ұлыбритания парламентінің мүшелері (2015—2017)]]
[[Санат:Ұлыбритания парламентінің мүшелері (2017—2019)]]
[[Санат:Ұлыбритания парламентінің мүшелері (2019—2024)]]
[[Санат:Ұлыбритания парламентінің мүшелері (2024—)]]
[[Санат:Эссекс университеті құрметті докторлары]]
[[Санат:Рединг университеті құрметті докторлары]]
[[Санат:Лидс университеті құрметті докторлары]]
[[Санат:Шығыс Лондон университеті құрметті докторлары]]
[[Санат:Қазіргі мемлекет басшылары]]</text>
      <sha1>4b0a30peawxc4hah0jxm5xo2f4bnm0l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лимпопо (мультфильм)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>743295</id>
    <revision>
      <id>3621546</id>
      <parentid>3400098</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:33:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coffee86</username>
        <id>27186</id>
      </contributor>
      <comment>/* Әдебиеттер */</comment>
      <origin>3621546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8394" sha1="rtppolu61dxx0ov280a6cee81gj96rw" xml:space="preserve">{{Мультфильм|Студия=«Союзмультфильм»|Жанры=Ертегі|Тілі=орыс тілі|Мемлекет={{Байрақ|КСРО}}|Режиссёрлері=Леонид Амалрик, Владимир Полковников|Атауы=Лимпопо|Ұзақтығы=12 мин. 28 сек.|Дыбыс операторы=С. Ренский|Композиторы=Никита Богословский}}
'''«Лимпопо»''' — режиссёрлер Леонид Амалрик пен Владимир Полковников жасаған Корней Чуковскийдің ертегісі бойынша 1939 салынған кеңестік қолмен салынған мультфильм. Ұқсас шығармашылық ұмтылыстармен біріктірілген режиссерлер өз стилін тапты. Түс нұсқасы сақталмаған.

== Сюжет ==
Корней Чуковскийдің ертегісі бойынша.
[[Сурет:1939._Лимпопо.ogv|ортаға|нобай|320x320 нүкте|&lt;center&gt;«Лимпопо» мультфильмі&lt;/center&gt;]]

Ертеде Айболит деген дәрігер өмір сүріпті. Ол мейірімді, жануарларды жақсы көретін. Бір күні оған түлкі келіп, оны ара шағып алды деп шағымданады. Дәрігер түлкінің көзіндегі сынықты жұлып алып, көзіне таңғыш салды. Содан кейін ит Барбос дәрігерге келіп, тауықты қалай қуып жібергеніне шағымданады, ал ол оның мұрнына шалады. Құстар оның бақытсыздығына тек күлді, ал дәрігер оны аяп, мұрнын таңғышпен байлап тастады. Көп ұзамай бір шал биеге мініп дәрігерге жетіп, бегемоттың телеграммасын берді. Дәрігер жеделхатты оқып, жануарларды құтқару үшін Африкаға жүгірді. Алдымен ол орман арқылы жүгіреді, қасқырлар оған теңізге жетуге көмектесті. Содан кит оған жартасқа жетуге көмектесті. Ал бүркіт дәрігерге отырып, Лимпопо өзені ағып жатқан Африканың үстінен ұшып келеді. Көп ұзамай дәрігер жануарларды емдеп, барлығы оған өте риза болды. Ал дәрігер үйіне Орелге ұшып кетті. Ал жануарлар онымен қоштасады.

== Мультфильмнің авторлары ==
* Режиссерлері: Леонид Амалрик, Владимир Полковников
* Сценарий авторы: Корней Чуковский
* Композитор: Никита Богословский
* Көмекшісі — Надежда Привалова
* Техникалық көмекші – Е. Амалрик
* Оператор: К. Крылова
* Дыбыс инженері – С. Ренский
* Аниматорлар: Борис Дежкин, Валентин Лалаянц, Фаина Епифанова, Николай Федоров, Борис Титов, Лев Попов, Лидия Резцова, Ирина Коваленко, Константин Малышев

== Рөлдер айтылды ==
* Юлия Юльская — ''Маймыл''
* Ирина Мазинг
* Леонид Пирогов — ''Барбос; Гиппопотам; Кит''
* Андрей Тутышкин — ''Айболит''
* Владимир Лепко — ''Бүркіт''
* И. Кремлев
* Н. Чкаусели

== Жаратылыс тарихы ==
{{start citation}}
Дәл 1939-41 жылдары жаңа «Союзмультфильм» киностудиясында фильмдер көрсетіле бастады, олар кейінірек орыс киносының «алтын қорына» кірді — Леонид Амалрик пен Владимир Полковниковтың «Лимпопо» және «Бармалей» және т. б. Олардың сыртқы түрі ерекше болды. қолмен түсірілген фильмнің алғашқы кеңестік мектебінің басталуы. Аниматорлар үшін үлгі және анимацияда адамның оң бейнесін бейнелеу мүмкіндігінің дәлелі Л. А. Амалрик пен В. И. Полковниковтың (1939) «Лимпопо» фильміндегі доктор Айболит болды.
{{end citation|қайнары=Георгий Бородин&lt;ref&gt;''Бородин Г.'' [http://new.souzmult.ru/about/history/full-article/ Киностудия «Союзмультфильм»] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305111609/http://new.souzmult.ru/about/history/full-article/ |date=2016-03-05 }} Краткий исторический обзор&lt;/ref&gt;}}

== Сын ==
{{start citation}}
Менің «Лимпопо» ертегісі суретшілер Амалрик пен Полковников үшін сәтті болды, өйткені олар қажетсіз карикатурадан, айла-амалдан, беймаза және жансыз американдық фарсты толығымен тастап, шынайылық пен поэзияға, тыныш және нәзік лирикаға бағыт алды.

Бұл балалар мультфильмдерінің нағыз кеңестік стилі болуы керек. Сіз бұл фильмде бейнеленген барлық кейіпкерлерді жақсы көресіз. Дәрігер Айболит күлкілі және эксцентрик, бірақ бәрінен де ол әсерлі. Ол типтік кеңес дәрігері – жанқияр, адамгершілігі мол, пациенттері үшін жанын беруге дайын. Ал бұл суретшілер бейнелеген теңіз қандай ақындық, дәрігердің емделушілеріне дер кезінде жетуіне кедергі болатын сол орыс боранды.

'Лимпопо' маған бұрыннан көрген ең жақсы 'мультилердің' бірі болып көрінеді.
{{end citation|қайнары=К. И. Чуковский&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.chukfamily.ru/kornei/prosa/kritika/multi |title=«Мульти» Корней Чуковский — мәтінді оқы |access-date=2018-03-25 |archive-date=2018-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180325171543/http://www.chukfamily.ru/kornei/prosa/kritika/multi |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;}}

== Бейнеде қайта шығарылады ==
* 2006 жылы «Мойдодыр және компания» мультфильмдер жинағында&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.animator.ru/db/?p=vsource&amp;id=937|title=DVD «Мойдодыр и компания»|accessdate=2016-12-16|archivedate=2016-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220182320/http://www.animator.ru/db/?p=vsource&amp;id=937|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;, таратушы — SOYUZ Video, кескін пішімі — Стандарт 4:3 (1,33:1), саундтрек — орыс, Dolby Digital Stereo.

== Әдебиеттер ==
* [https://books.google.ru/books?id=aMMXAQAAIAAJ&amp;q=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82&amp;dq=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ei=9UeYUtbaOISQtAaf34DYBw&amp;ved=0CDQQ6AEwAQ «Доктор Айболит»], автор Корней Иванович Чуковский, ред. «Балалар әдебиеті» ПО, 1994 ж. – Барлығы: 118 бет.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* {{Imdb title|1794855|«Лимпопо» (1939)}}
* «Лимпопо» на «Аниматор.ру»
* {{YouTube|jL8iQrGTuc8|«Лимпопо»}}

[[Санат:Союзмультфильм студиясының мультфильмдері]]</text>
      <sha1>rtppolu61dxx0ov280a6cee81gj96rw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621547</id>
      <parentid>3621546</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:34:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coffee86</username>
        <id>27186</id>
      </contributor>
      <comment>/* Әдебиеттер */</comment>
      <origin>3621547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8398" sha1="9w4zlv13h9251gerro44dzp7dtzdqnk" xml:space="preserve">{{Мультфильм|Студия=«Союзмультфильм»|Жанры=Ертегі|Тілі=орыс тілі|Мемлекет={{Байрақ|КСРО}}|Режиссёрлері=Леонид Амалрик, Владимир Полковников|Атауы=Лимпопо|Ұзақтығы=12 мин. 28 сек.|Дыбыс операторы=С. Ренский|Композиторы=Никита Богословский}}
'''«Лимпопо»''' — режиссёрлер Леонид Амалрик пен Владимир Полковников жасаған Корней Чуковскийдің ертегісі бойынша 1939 салынған кеңестік қолмен салынған мультфильм. Ұқсас шығармашылық ұмтылыстармен біріктірілген режиссерлер өз стилін тапты. Түс нұсқасы сақталмаған.

== Сюжет ==
Корней Чуковскийдің ертегісі бойынша.
[[Сурет:1939._Лимпопо.ogv|ортаға|нобай|320x320 нүкте|&lt;center&gt;«Лимпопо» мультфильмі&lt;/center&gt;]]

Ертеде Айболит деген дәрігер өмір сүріпті. Ол мейірімді, жануарларды жақсы көретін. Бір күні оған түлкі келіп, оны ара шағып алды деп шағымданады. Дәрігер түлкінің көзіндегі сынықты жұлып алып, көзіне таңғыш салды. Содан кейін ит Барбос дәрігерге келіп, тауықты қалай қуып жібергеніне шағымданады, ал ол оның мұрнына шалады. Құстар оның бақытсыздығына тек күлді, ал дәрігер оны аяп, мұрнын таңғышпен байлап тастады. Көп ұзамай бір шал биеге мініп дәрігерге жетіп, бегемоттың телеграммасын берді. Дәрігер жеделхатты оқып, жануарларды құтқару үшін Африкаға жүгірді. Алдымен ол орман арқылы жүгіреді, қасқырлар оған теңізге жетуге көмектесті. Содан кит оған жартасқа жетуге көмектесті. Ал бүркіт дәрігерге отырып, Лимпопо өзені ағып жатқан Африканың үстінен ұшып келеді. Көп ұзамай дәрігер жануарларды емдеп, барлығы оған өте риза болды. Ал дәрігер үйіне Орелге ұшып кетті. Ал жануарлар онымен қоштасады.

== Мультфильмнің авторлары ==
* Режиссерлері: Леонид Амалрик, Владимир Полковников
* Сценарий авторы: Корней Чуковский
* Композитор: Никита Богословский
* Көмекшісі — Надежда Привалова
* Техникалық көмекші – Е. Амалрик
* Оператор: К. Крылова
* Дыбыс инженері – С. Ренский
* Аниматорлар: Борис Дежкин, Валентин Лалаянц, Фаина Епифанова, Николай Федоров, Борис Титов, Лев Попов, Лидия Резцова, Ирина Коваленко, Константин Малышев

== Рөлдер айтылды ==
* Юлия Юльская — ''Маймыл''
* Ирина Мазинг
* Леонид Пирогов — ''Барбос; Гиппопотам; Кит''
* Андрей Тутышкин — ''Айболит''
* Владимир Лепко — ''Бүркіт''
* И. Кремлев
* Н. Чкаусели

== Жаратылыс тарихы ==
{{start citation}}
Дәл 1939-41 жылдары жаңа «Союзмультфильм» киностудиясында фильмдер көрсетіле бастады, олар кейінірек орыс киносының «алтын қорына» кірді — Леонид Амалрик пен Владимир Полковниковтың «Лимпопо» және «Бармалей» және т. б. Олардың сыртқы түрі ерекше болды. қолмен түсірілген фильмнің алғашқы кеңестік мектебінің басталуы. Аниматорлар үшін үлгі және анимацияда адамның оң бейнесін бейнелеу мүмкіндігінің дәлелі Л. А. Амалрик пен В. И. Полковниковтың (1939) «Лимпопо» фильміндегі доктор Айболит болды.
{{end citation|қайнары=Георгий Бородин&lt;ref&gt;''Бородин Г.'' [http://new.souzmult.ru/about/history/full-article/ Киностудия «Союзмультфильм»] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305111609/http://new.souzmult.ru/about/history/full-article/ |date=2016-03-05 }} Краткий исторический обзор&lt;/ref&gt;}}

== Сын ==
{{start citation}}
Менің «Лимпопо» ертегісі суретшілер Амалрик пен Полковников үшін сәтті болды, өйткені олар қажетсіз карикатурадан, айла-амалдан, беймаза және жансыз американдық фарсты толығымен тастап, шынайылық пен поэзияға, тыныш және нәзік лирикаға бағыт алды.

Бұл балалар мультфильмдерінің нағыз кеңестік стилі болуы керек. Сіз бұл фильмде бейнеленген барлық кейіпкерлерді жақсы көресіз. Дәрігер Айболит күлкілі және эксцентрик, бірақ бәрінен де ол әсерлі. Ол типтік кеңес дәрігері – жанқияр, адамгершілігі мол, пациенттері үшін жанын беруге дайын. Ал бұл суретшілер бейнелеген теңіз қандай ақындық, дәрігердің емделушілеріне дер кезінде жетуіне кедергі болатын сол орыс боранды.

'Лимпопо' маған бұрыннан көрген ең жақсы 'мультилердің' бірі болып көрінеді.
{{end citation|қайнары=К. И. Чуковский&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.chukfamily.ru/kornei/prosa/kritika/multi |title=«Мульти» Корней Чуковский — мәтінді оқы |access-date=2018-03-25 |archive-date=2018-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180325171543/http://www.chukfamily.ru/kornei/prosa/kritika/multi |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;}}

== Бейнеде қайта шығарылады ==
* 2006 жылы «Мойдодыр және компания» мультфильмдер жинағында&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.animator.ru/db/?p=vsource&amp;id=937|title=DVD «Мойдодыр и компания»|accessdate=2016-12-16|archivedate=2016-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220182320/http://www.animator.ru/db/?p=vsource&amp;id=937|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;, таратушы — SOYUZ Video, кескін пішімі — Стандарт 4:3 (1,33:1), саундтрек — орыс, Dolby Digital Stereo.

== Әдебиеттер ==
* [https://books.google.ru/books?id=aMMXAQAAIAAJ&amp;q=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82&amp;dq=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ei=9UeYUtbaOISQtAaf34DYBw&amp;ved=0CDQQ6AEwAQ «Доктор Айболит»], автор — Корней Иванович Чуковский, ред. «Балалар әдебиеті» ПО, 1994 ж. – Барлығы: 118 бет.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* {{Imdb title|1794855|«Лимпопо» (1939)}}
* «Лимпопо» на «Аниматор.ру»
* {{YouTube|jL8iQrGTuc8|«Лимпопо»}}

[[Санат:Союзмультфильм студиясының мультфильмдері]]</text>
      <sha1>9w4zlv13h9251gerro44dzp7dtzdqnk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621549</id>
      <parentid>3621547</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:35:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Coffee86</username>
        <id>27186</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сын */</comment>
      <origin>3621549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8402" sha1="rd3bvqrtrrx2y4etla69sj9ptkjyzs4" xml:space="preserve">{{Мультфильм|Студия=«Союзмультфильм»|Жанры=Ертегі|Тілі=орыс тілі|Мемлекет={{Байрақ|КСРО}}|Режиссёрлері=Леонид Амалрик, Владимир Полковников|Атауы=Лимпопо|Ұзақтығы=12 мин. 28 сек.|Дыбыс операторы=С. Ренский|Композиторы=Никита Богословский}}
'''«Лимпопо»''' — режиссёрлер Леонид Амалрик пен Владимир Полковников жасаған Корней Чуковскийдің ертегісі бойынша 1939 салынған кеңестік қолмен салынған мультфильм. Ұқсас шығармашылық ұмтылыстармен біріктірілген режиссерлер өз стилін тапты. Түс нұсқасы сақталмаған.

== Сюжет ==
Корней Чуковскийдің ертегісі бойынша.
[[Сурет:1939._Лимпопо.ogv|ортаға|нобай|320x320 нүкте|&lt;center&gt;«Лимпопо» мультфильмі&lt;/center&gt;]]

Ертеде Айболит деген дәрігер өмір сүріпті. Ол мейірімді, жануарларды жақсы көретін. Бір күні оған түлкі келіп, оны ара шағып алды деп шағымданады. Дәрігер түлкінің көзіндегі сынықты жұлып алып, көзіне таңғыш салды. Содан кейін ит Барбос дәрігерге келіп, тауықты қалай қуып жібергеніне шағымданады, ал ол оның мұрнына шалады. Құстар оның бақытсыздығына тек күлді, ал дәрігер оны аяп, мұрнын таңғышпен байлап тастады. Көп ұзамай бір шал биеге мініп дәрігерге жетіп, бегемоттың телеграммасын берді. Дәрігер жеделхатты оқып, жануарларды құтқару үшін Африкаға жүгірді. Алдымен ол орман арқылы жүгіреді, қасқырлар оған теңізге жетуге көмектесті. Содан кит оған жартасқа жетуге көмектесті. Ал бүркіт дәрігерге отырып, Лимпопо өзені ағып жатқан Африканың үстінен ұшып келеді. Көп ұзамай дәрігер жануарларды емдеп, барлығы оған өте риза болды. Ал дәрігер үйіне Орелге ұшып кетті. Ал жануарлар онымен қоштасады.

== Мультфильмнің авторлары ==
* Режиссерлері: Леонид Амалрик, Владимир Полковников
* Сценарий авторы: Корней Чуковский
* Композитор: Никита Богословский
* Көмекшісі — Надежда Привалова
* Техникалық көмекші – Е. Амалрик
* Оператор: К. Крылова
* Дыбыс инженері – С. Ренский
* Аниматорлар: Борис Дежкин, Валентин Лалаянц, Фаина Епифанова, Николай Федоров, Борис Титов, Лев Попов, Лидия Резцова, Ирина Коваленко, Константин Малышев

== Рөлдер айтылды ==
* Юлия Юльская — ''Маймыл''
* Ирина Мазинг
* Леонид Пирогов — ''Барбос; Гиппопотам; Кит''
* Андрей Тутышкин — ''Айболит''
* Владимир Лепко — ''Бүркіт''
* И. Кремлев
* Н. Чкаусели

== Жаратылыс тарихы ==
{{start citation}}
Дәл 1939-41 жылдары жаңа «Союзмультфильм» киностудиясында фильмдер көрсетіле бастады, олар кейінірек орыс киносының «алтын қорына» кірді — Леонид Амалрик пен Владимир Полковниковтың «Лимпопо» және «Бармалей» және т. б. Олардың сыртқы түрі ерекше болды. қолмен түсірілген фильмнің алғашқы кеңестік мектебінің басталуы. Аниматорлар үшін үлгі және анимацияда адамның оң бейнесін бейнелеу мүмкіндігінің дәлелі Л. А. Амалрик пен В. И. Полковниковтың (1939) «Лимпопо» фильміндегі доктор Айболит болды.
{{end citation|қайнары=Георгий Бородин&lt;ref&gt;''Бородин Г.'' [http://new.souzmult.ru/about/history/full-article/ Киностудия «Союзмультфильм»] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305111609/http://new.souzmult.ru/about/history/full-article/ |date=2016-03-05 }} Краткий исторический обзор&lt;/ref&gt;}}

== Сын ==
{{start citation}}
Менің «Лимпопо» ертегісі суретшілер Амалрик пен Полковников үшін сәтті болды, өйткені олар қажетсіз карикатурадан, айла-амалдан, беймаза және жансыз американдық фарсты толығымен тастап, шынайылық пен поэзияға, тыныш және нәзік лирикаға бағыт алды.

Бұл балалар мультфильмдерінің нағыз кеңестік стилі болуы керек. Сіз бұл фильмде бейнеленген барлық кейіпкерлерді жақсы көресіз. Дәрігер Айболит күлкілі және эксцентрик, бірақ бәрінен де ол әсерлі. Ол типтік кеңес дәрігері – жанқияр, адамгершілігі мол, пациенттері үшін жанын беруге дайын. Ал бұл суретшілер бейнелеген теңіз қандай ақындық, дәрігердің емделушілеріне дер кезінде жетуіне кедергі болатын сол орыс боранды.

«Лимпопо» маған бұрыннан көрген ең жақсы «мультилердің» бірі болып көрінеді.
{{end citation|қайнары=К. И. Чуковский&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.chukfamily.ru/kornei/prosa/kritika/multi |title=«Мульти» Корней Чуковский — мәтінді оқы |access-date=2018-03-25 |archive-date=2018-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180325171543/http://www.chukfamily.ru/kornei/prosa/kritika/multi |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;}}

== Бейнеде қайта шығарылады ==
* 2006 жылы «Мойдодыр және компания» мультфильмдер жинағында&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.animator.ru/db/?p=vsource&amp;id=937|title=DVD «Мойдодыр и компания»|accessdate=2016-12-16|archivedate=2016-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220182320/http://www.animator.ru/db/?p=vsource&amp;id=937|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;, таратушы — SOYUZ Video, кескін пішімі — Стандарт 4:3 (1,33:1), саундтрек — орыс, Dolby Digital Stereo.

== Әдебиеттер ==
* [https://books.google.ru/books?id=aMMXAQAAIAAJ&amp;q=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82&amp;dq=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ei=9UeYUtbaOISQtAaf34DYBw&amp;ved=0CDQQ6AEwAQ «Доктор Айболит»], автор — Корней Иванович Чуковский, ред. «Балалар әдебиеті» ПО, 1994 ж. – Барлығы: 118 бет.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* {{Imdb title|1794855|«Лимпопо» (1939)}}
* «Лимпопо» на «Аниматор.ру»
* {{YouTube|jL8iQrGTuc8|«Лимпопо»}}

[[Санат:Союзмультфильм студиясының мультфильмдері]]</text>
      <sha1>rd3bvqrtrrx2y4etla69sj9ptkjyzs4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мария Владимировна Воронцова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>744929</id>
    <revision>
      <id>3621518</id>
      <parentid>3375277</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:18:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayazhan10</username>
        <id>180289</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Медицина ғылымдарының кандидаттары|Медицина ғылымдарының кандидаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10737" sha1="k6nhn7e4oibrnalil7i548b2ij7tsb8" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2024}}
'''Мария Владимировна Воронцова''' (тумасында - '''Путина''', бірінші некесінде - '''Фаасен''', екінші некесінде - '''Нагорная'''; [[28 сәуір]] [[1985]], [[Санкт-Петербург| Ленинград]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) - [[ресей]]лік [[Эндокринология| эндокринолог]], [[ғалым]]. [[Ресей президенті]] [[Владимир Владимирович Путин| Владимир Путин]]нің үлкен баласы. [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]не байланысты 2022 жылдың сәуірінде [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Ұлыбритания]], [[Канада]], [[Еуропа одағы|ЕО]] және басқа да елдердің санкцияларына ілікті.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.msu.ru/depts/uchsov/sostav/index.html?sphrase_id=3914623|title=Состав Ученого совета МГУ|work=МГУ|quote=ВОРОНЦОВА Мария Владимировна — кандидат медицинских наук, доцент кафедры внутренних болезней факультета фундаментальной медицины;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:31&quot;&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy0705|title=U.S. Treasury Escalates Sanctions on Russia for Its Atrocities in Ukraine|work=U.S. Department of the Treasury|accessdate=2022-04-06|archivedate=2022-04-06|archiveurl=https://archive.today/20220406182220/https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy0705}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.forbes.ru/finansy/461563-sber-al-fa-bank-deti-putina-ssa-vveli-novye-sankcii-protiv-rossii|title=«Сбер», Альфа-банк, дети Путина: США ввели новые санкции против России|accessdate=2022-04-08|archivedate=2022-04-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220408035347/https://www.forbes.ru/finansy/461563-sber-al-fa-bank-deti-putina-ssa-vveli-novye-sankcii-protiv-rossii}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://sanctions.nazk.gov.ua/ru/sanction-person/2038/|title=ПУТИНА / ВОРОНЦОВА / ФААССЕН Мария Владимировна - биография, досье, активы|work=Война и санкции|accessdate=2023-01-19|archivedate=2023-01-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230119221441/https://sanctions.nazk.gov.ua/ru/sanction-person/2038/}}&lt;/ref&gt;
{{Ғалым
|Есімі               = Мария Владимировна Воронцова
|Шынайы есімі        =
|Суреті              = Мария Путина.jpg
|Сурет ені           = 
|Сурет тақырыбы      = Воронцова бала кезінде
|Туған күні          = [[28 сәуір]] [[1985]] (39 жас)
|Туған жері          = [[Санкт-Петербург| Ленинград]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
|Қайтыс болған күні  = 
|Қайтыс болған жері  = 
|Азаматтығы          = {{Байрақ|Ресей}}
|Ғылыми аясы    =[[Эндокринология]]&lt;br&gt;[[Биология|Биолог]]&lt;br&gt; [[Генетика| Генетик]]
|Жұмыс орны          = [[РФ ДСМ «Ұлттық медициналық ғылыми-зерттеу эндокринология орталығы» ФМБМ]],&lt;br&gt;[[Мәскеу мемлекеттік университеті]]
|Ғылыми дәрежесі     = [[Ғылым кандидаты|Медицина ғылымдарының кандидаты]]
|Ғылыми атағы        = [[Доцент]]
|Альма-матер         = 
|Ғылыми жетекші      = 
|Атақты шәкірттері   = 
|Несімен белгілі     = 
|Марапаттары         = 
|Қолтаңбасы          = 
|Қолтаңба ені        = 
|Сайты               = 
|Commons             = 
}}
==Білімі==
Мария Владимировна [[Петербург мемлекеттік университеті]]нде биологияны оқыды&lt;ref&gt; https://www.nytimes.com/2012/05/06/world/europe/preparing-return-to-presidency-putin-keeps-his-private-life-off-limits.html&lt;/ref&gt;, сонымен қатар 2011 жылы [[Мәскеу мемлекеттік университеті]]нің медицина факультетін бітірді&lt;ref&gt; https://www.reuters.com/investigates/special-report/russia-capitalism-daughters/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; https://newtimes.ru/articles/detail/107214&lt;/ref&gt;. [[Иван Иванович Дедов|Иван Дедов]]тың жетекшілігімен [[Мәскеу]]дегі [[Иван Иванович Дедов|Дедов]] басқаратын Эндокринология ғылыми орталығында медицина бойынша кандидаттық диссертациясын қорғады және эндокриндік аурулары бар балаларға көмектесуге бағытталған Альфа-Эндо қайырымдылық жобасына жетекшілік етті. Альфа-Эндо [[Пётр Олегович Авен| Пётр Авен]] мен [[Михаил Маратович Фридман| Михаил Фридманның]] [[Альфа-банк (Ресей)| Альфа-банкімен]] қаржыландырылады.

2013 және 2015 жылдар аралығында Воронцова бес ғылыми зерттеудің авторы болды, оның ішінде «Акромегалиямен ауыратын науқастардағы қанның антиоксиданттық жүйесінің жағдайы» мақаласы. Сонымен қатар, 2015 жылы балалардағы идиопатиялық өсудің тежелуі туралы кітаптың авторы болды. Воронцова [[Владимир Путин]]нің [[гендік инженерия]], әсіресе генетикалық түрлендірілген балаларды жасау үшін [[CRISPR]] қолдану бойынша кеңесшісі болып табылады.
==Жеке өмірі және отбасы==
* Әкесі - [[Владимир Путин]] - [[Ресей президенті]].
* Анасы - [[Людмила Александровна Путина| Людмила Путина]] (тумасында Шкребнева) - [[Ресей]] [[Ресей Бірінші ханымы| Бірінші ханымы]] (2000-2008, 2012-2013).
* Сіңлісі - [[Катерина Владимировна Тихонова| Катерина Тихонова]]
* 1-күйеуі - [[Йоррит Фаассен]] (некеде 2005-2022, ажырасқан) -  [[Стройтрансгаз]]дың бұрынғы директоры және 2007 жылы [[Газпромбанк]]та жоғары лауазымға ие болған. [[Нидерланд]] азаматы. Бұл некеден 2012 жылы туылған ортақ ұл бар.
* 2-күйеуі - Евгений Нагорный

==Өмірбаяны==
Мария Владимировна [[Санкт-Петербург| Ленинградта]] ([[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы| РСФСР]]&lt;ref&gt; https://www.businessinsider.com/putin-kids-names-ages-secret-daughters-2018-6?r=US&amp;IR=T&lt;/ref&gt;) [[1985 жыл]]ы дүниеге келді, [[Владимир Путин]] мен [[Людмила Александровна Путина| Людмила Путина]]ның (тумасында Шкребнева&lt;ref&gt; https://www.reuters.com/investigates/special-report/russia-capitalism-daughters/&lt;/ref&gt;) отбасында тұңғышы болды. Марияның балалық шағы [[Дрезден]]де өтті, ал оның отбасы 1980 жылдардың аяғында сонда тұрды. 1991 жылдың көктемінде Путиндер отбасы [[Санкт-Петербург| Ленинградқа]] оралды, онда Мария «Петершуле» неміс гимназиясында оқыды. Кейінірек, [[Тамбов ұйымдасқан қылмыстық тобы|Тамбов қылмыстық тобының]] қатысуымен болған қиян-кескі бандылық соғыстар кезінде, олар [[Санкт-Петербург]]тегі отын-энергетика бизнесін толығымен өз қолдарына алған кезде, оны және оның сіңлісі [[Катерина Владимировна Тихонова|Катеринаны]] әкесі олардың қауіпсіздігінен қорқып, олардың заңды қамқоршысы [[Дрезден]]де КГБ бөлімшесінің құрамында [[Владимир Путин]]мен бірге жұмыс істеген, кейін Санкт-Петербургте Дрезднер банкінің филиалын ашқан [[ГДР Мемлекеттік қауіпсіздік министрлігі]]нің бұрынғы қызметкері [[Маттиас Уорниг]] болды.

1995 жылы Мария [[Ресей]]дің [[Гамбург]]тегі Бас консулдығы ұйымдастырған дипломатиялық таңғы ас &lt;ref&gt; https://www.spiegel.de/politik/ljudmila-staunt-a-5ddcc193-0002-0001-0000-000018535461?context=issue&lt;/ref&gt; кезінде скрипкада ойнады. Путин отбасы [[Мәскеу]]ге көшкеннен кейін Мария [[Ресей]]дегі [[Германия]] елшілігімен тығыз байланысты неміс мектебінде оқи бастады, онда [[Швейцария]], [[Аустрия]] және [[Германия]] дипломаттарының көптеген балалары оқиды.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Медицина ғылымдарының кандидаттары]]</text>
      <sha1>k6nhn7e4oibrnalil7i548b2ij7tsb8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621519</id>
      <parentid>3621518</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:19:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ayazhan10</username>
        <id>180289</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Эндокринологтар|Эндокринологтар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10783" sha1="0eieh1fmno8zkvgd3f2l7ev8zg1nib9" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2024}}
'''Мария Владимировна Воронцова''' (тумасында - '''Путина''', бірінші некесінде - '''Фаасен''', екінші некесінде - '''Нагорная'''; [[28 сәуір]] [[1985]], [[Санкт-Петербург| Ленинград]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) - [[ресей]]лік [[Эндокринология| эндокринолог]], [[ғалым]]. [[Ресей президенті]] [[Владимир Владимирович Путин| Владимир Путин]]нің үлкен баласы. [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]не байланысты 2022 жылдың сәуірінде [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Ұлыбритания]], [[Канада]], [[Еуропа одағы|ЕО]] және басқа да елдердің санкцияларына ілікті.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.msu.ru/depts/uchsov/sostav/index.html?sphrase_id=3914623|title=Состав Ученого совета МГУ|work=МГУ|quote=ВОРОНЦОВА Мария Владимировна — кандидат медицинских наук, доцент кафедры внутренних болезней факультета фундаментальной медицины;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:31&quot;&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy0705|title=U.S. Treasury Escalates Sanctions on Russia for Its Atrocities in Ukraine|work=U.S. Department of the Treasury|accessdate=2022-04-06|archivedate=2022-04-06|archiveurl=https://archive.today/20220406182220/https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy0705}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.forbes.ru/finansy/461563-sber-al-fa-bank-deti-putina-ssa-vveli-novye-sankcii-protiv-rossii|title=«Сбер», Альфа-банк, дети Путина: США ввели новые санкции против России|accessdate=2022-04-08|archivedate=2022-04-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220408035347/https://www.forbes.ru/finansy/461563-sber-al-fa-bank-deti-putina-ssa-vveli-novye-sankcii-protiv-rossii}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://sanctions.nazk.gov.ua/ru/sanction-person/2038/|title=ПУТИНА / ВОРОНЦОВА / ФААССЕН Мария Владимировна - биография, досье, активы|work=Война и санкции|accessdate=2023-01-19|archivedate=2023-01-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230119221441/https://sanctions.nazk.gov.ua/ru/sanction-person/2038/}}&lt;/ref&gt;
{{Ғалым
|Есімі               = Мария Владимировна Воронцова
|Шынайы есімі        =
|Суреті              = Мария Путина.jpg
|Сурет ені           = 
|Сурет тақырыбы      = Воронцова бала кезінде
|Туған күні          = [[28 сәуір]] [[1985]] (39 жас)
|Туған жері          = [[Санкт-Петербург| Ленинград]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
|Қайтыс болған күні  = 
|Қайтыс болған жері  = 
|Азаматтығы          = {{Байрақ|Ресей}}
|Ғылыми аясы    =[[Эндокринология]]&lt;br&gt;[[Биология|Биолог]]&lt;br&gt; [[Генетика| Генетик]]
|Жұмыс орны          = [[РФ ДСМ «Ұлттық медициналық ғылыми-зерттеу эндокринология орталығы» ФМБМ]],&lt;br&gt;[[Мәскеу мемлекеттік университеті]]
|Ғылыми дәрежесі     = [[Ғылым кандидаты|Медицина ғылымдарының кандидаты]]
|Ғылыми атағы        = [[Доцент]]
|Альма-матер         = 
|Ғылыми жетекші      = 
|Атақты шәкірттері   = 
|Несімен белгілі     = 
|Марапаттары         = 
|Қолтаңбасы          = 
|Қолтаңба ені        = 
|Сайты               = 
|Commons             = 
}}
==Білімі==
Мария Владимировна [[Петербург мемлекеттік университеті]]нде биологияны оқыды&lt;ref&gt; https://www.nytimes.com/2012/05/06/world/europe/preparing-return-to-presidency-putin-keeps-his-private-life-off-limits.html&lt;/ref&gt;, сонымен қатар 2011 жылы [[Мәскеу мемлекеттік университеті]]нің медицина факультетін бітірді&lt;ref&gt; https://www.reuters.com/investigates/special-report/russia-capitalism-daughters/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; https://newtimes.ru/articles/detail/107214&lt;/ref&gt;. [[Иван Иванович Дедов|Иван Дедов]]тың жетекшілігімен [[Мәскеу]]дегі [[Иван Иванович Дедов|Дедов]] басқаратын Эндокринология ғылыми орталығында медицина бойынша кандидаттық диссертациясын қорғады және эндокриндік аурулары бар балаларға көмектесуге бағытталған Альфа-Эндо қайырымдылық жобасына жетекшілік етті. Альфа-Эндо [[Пётр Олегович Авен| Пётр Авен]] мен [[Михаил Маратович Фридман| Михаил Фридманның]] [[Альфа-банк (Ресей)| Альфа-банкімен]] қаржыландырылады.

2013 және 2015 жылдар аралығында Воронцова бес ғылыми зерттеудің авторы болды, оның ішінде «Акромегалиямен ауыратын науқастардағы қанның антиоксиданттық жүйесінің жағдайы» мақаласы. Сонымен қатар, 2015 жылы балалардағы идиопатиялық өсудің тежелуі туралы кітаптың авторы болды. Воронцова [[Владимир Путин]]нің [[гендік инженерия]], әсіресе генетикалық түрлендірілген балаларды жасау үшін [[CRISPR]] қолдану бойынша кеңесшісі болып табылады.
==Жеке өмірі және отбасы==
* Әкесі - [[Владимир Путин]] - [[Ресей президенті]].
* Анасы - [[Людмила Александровна Путина| Людмила Путина]] (тумасында Шкребнева) - [[Ресей]] [[Ресей Бірінші ханымы| Бірінші ханымы]] (2000-2008, 2012-2013).
* Сіңлісі - [[Катерина Владимировна Тихонова| Катерина Тихонова]]
* 1-күйеуі - [[Йоррит Фаассен]] (некеде 2005-2022, ажырасқан) -  [[Стройтрансгаз]]дың бұрынғы директоры және 2007 жылы [[Газпромбанк]]та жоғары лауазымға ие болған. [[Нидерланд]] азаматы. Бұл некеден 2012 жылы туылған ортақ ұл бар.
* 2-күйеуі - Евгений Нагорный

==Өмірбаяны==
Мария Владимировна [[Санкт-Петербург| Ленинградта]] ([[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы| РСФСР]]&lt;ref&gt; https://www.businessinsider.com/putin-kids-names-ages-secret-daughters-2018-6?r=US&amp;IR=T&lt;/ref&gt;) [[1985 жыл]]ы дүниеге келді, [[Владимир Путин]] мен [[Людмила Александровна Путина| Людмила Путина]]ның (тумасында Шкребнева&lt;ref&gt; https://www.reuters.com/investigates/special-report/russia-capitalism-daughters/&lt;/ref&gt;) отбасында тұңғышы болды. Марияның балалық шағы [[Дрезден]]де өтті, ал оның отбасы 1980 жылдардың аяғында сонда тұрды. 1991 жылдың көктемінде Путиндер отбасы [[Санкт-Петербург| Ленинградқа]] оралды, онда Мария «Петершуле» неміс гимназиясында оқыды. Кейінірек, [[Тамбов ұйымдасқан қылмыстық тобы|Тамбов қылмыстық тобының]] қатысуымен болған қиян-кескі бандылық соғыстар кезінде, олар [[Санкт-Петербург]]тегі отын-энергетика бизнесін толығымен өз қолдарына алған кезде, оны және оның сіңлісі [[Катерина Владимировна Тихонова|Катеринаны]] әкесі олардың қауіпсіздігінен қорқып, олардың заңды қамқоршысы [[Дрезден]]де КГБ бөлімшесінің құрамында [[Владимир Путин]]мен бірге жұмыс істеген, кейін Санкт-Петербургте Дрезднер банкінің филиалын ашқан [[ГДР Мемлекеттік қауіпсіздік министрлігі]]нің бұрынғы қызметкері [[Маттиас Уорниг]] болды.

1995 жылы Мария [[Ресей]]дің [[Гамбург]]тегі Бас консулдығы ұйымдастырған дипломатиялық таңғы ас &lt;ref&gt; https://www.spiegel.de/politik/ljudmila-staunt-a-5ddcc193-0002-0001-0000-000018535461?context=issue&lt;/ref&gt; кезінде скрипкада ойнады. Путин отбасы [[Мәскеу]]ге көшкеннен кейін Мария [[Ресей]]дегі [[Германия]] елшілігімен тығыз байланысты неміс мектебінде оқи бастады, онда [[Швейцария]], [[Аустрия]] және [[Германия]] дипломаттарының көптеген балалары оқиды.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Медицина ғылымдарының кандидаттары]]
[[Санат:Эндокринологтар]]</text>
      <sha1>0eieh1fmno8zkvgd3f2l7ev8zg1nib9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санат:Соңғы жылы қайтыс болғандар</title>
    <ns>14</ns>
    <id>745712</id>
    <revision>
      <id>3621374</id>
      <parentid>3379840</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T00:58:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36362-56</username>
        <id>182835</id>
      </contributor>
      <comment>есім костым</comment>
      <origin>3621374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="373" sha1="bcf19g36k8zp8hz20osrw3078zxebmd" xml:space="preserve">Осы санатқа мақала қосу үшін мақалаға {{tl|Жақында қайтыс болған}} үлгісін қосыңыз.

Жамбылбеков Алмас Жәкенұлы

[[Санат:Ағымдағы оқиғалар]]
[[Санат:Қайтыс болғандар|*]]
[[Санат:{{CURRENTYEAR}} жылы қайтыс болғандар|*]]</text>
      <sha1>bcf19g36k8zp8hz20osrw3078zxebmd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621383</id>
      <parentid>3621374</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T04:41:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-36362-56|~2026-36362-56]] ([[User talk:~2026-36362-56|т]]) өңдемелерінен [[User:Nurtenge|Nurtenge]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3379840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="321" sha1="hpwl4827sgg0w3xlypuok44d0kkilv6" xml:space="preserve">Осы санатқа мақала қосу үшін мақалаға {{tl|Жақында қайтыс болған}} үлгісін қосыңыз.

[[Санат:Ағымдағы оқиғалар]]
[[Санат:Қайтыс болғандар|*]]
[[Санат:{{CURRENTYEAR}} жылы қайтыс болғандар|*]]</text>
      <sha1>hpwl4827sgg0w3xlypuok44d0kkilv6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қасым-Жомарт Тоқаевтың жасаған халықаралық сапарларының тізімі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>746540</id>
    <revision>
      <id>3621428</id>
      <parentid>3620991</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:01:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <origin>3621428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33716" sha1="q0884za5zazlhua26p4ma9vvbqfyfrj" xml:space="preserve">Бұл тізімде Қазақстанның президенті '''[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]тың жасаған халықаралық сапарлары''' көрсетілген.

[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]  [[Ресей]]ге 18, [[Қырғызстан]]ға 7 рет сапар жасаған. [[Қытай]], [[Біріккен Араб Әмірліктері|АӘБ]], [[Тәжікстан]], [[Түркия]], [[Өзбекстан]]ға 4 рет, [[Әзірбайжан|Әзербайжан]], [[Германия]] және [[АҚШ]]-қа 3 рет сапар жасады. Ең азы [[Армения]], [[Қатар]] және [[Сауд Арабиясы]]на 2 рет сапар жасады.

2022 жылы [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] 14 елге 24 рет барып рекорды қойды.&lt;ref&gt; https://www.lada.kz/kazakhstan-news/120728-5-let-u-shturvala-skolko-zarubezhnyh-poezdok-sovershil-tokaev-v-kachestve-prezidenta.html&lt;/ref&gt;

[[Сурет:P20251106DT-0134 President Donald Trump meets with President of the Republic of Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev in the Oval Office.jpg|thumb|[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] пен [[Дональд Трамп]] Ақүйде, 6 қараша 2025]]
[[Сурет:Kassym-Jomart Tokayev and Vladimir Putin (2019-04-03) 08.jpg|thumb|[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] пен [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]] Кремльде өткен баспасөз мәслихатында.]]
[[Сурет:Zelenskyi and Tokaev.jpg|thumb|[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] пен [[Володимир Олександрович Зеленський|Владимир Зеленский]] БҰҰ Бас кеңсесінде, [[Нью-Йорк]].]]

== Тізім ==
{| class=&quot;wikitable&quot;  
|-
! Күні !! Ел !! Қала !! Сапар түрі
|-
| 3-4 сәуір 2019
|| {{Байрақ|Ресей}}
|| [[Мәскеу]]
|| [[Мемлекеттік сапар]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/tokaev-vstretilsia-s-putinym-v-moskve-366428/ |date=3 апреля 2019|title= Токаев встретился с Путиным в Москве |lang= ru |work= tengrinews.kz |accessdate= 5 қараша 2024}} &lt;/ref&gt;
|-
| 14-15 сәуір 2019
|| {{Байрақ|Өзбекстан}}
|| [[Ташкент]]
|| [[Мемлекеттік сапар]]&lt;ref&gt; {{cite web|url= https://ru.sputnik.kz/amp/20190414/tokaev-uzbekistan-vizit-9827342.html |title= Токаев прибыл с государственным визитом в Ташкент |author=|date= 2019-04-14 |work= ru.sputnik.kz |publisher=|accessdate=2024-11-05|lang=ru}}&lt;/ref&gt;
|-
| 13-14 маусым 2019
|| {{Байрақ|Қырғызстан}}
|| [[Бішкек]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt;[https://www.akorda.kz/kz/events/international_community/foreign_visits/kazakstan-prezidenti-shanhai-yntymaktastyk-uiymynyn-sammitine-katysu-ushin-bishkek-kalasyna-keldi Қазақстан Президенті Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының саммитіне қатысу үшін Бішкек қаласына келді]&lt;/ref&gt;
|-
| 14-15 маусым 2019
|| {{Байрақ|Тәжікстан}}
|| [[Душанбе]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; [https://www.akorda.kz/kz/events/international_community/foreign_visits/kazakstan-prezidenti-kasym-zhomart-tokaev-aziyadagy-ozara-is-kimyl-zhane-senim-sharalary-zhonindegi-kenestin-v-sammitine-katysu-ushin-dushan Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары жөніндегі кеңестің V саммитіне қатысу үшін Душанбе қаласына келді]&lt;/ref&gt;
|-
| 11-12 қыркүйек 2019
|| {{Байрақ|Қытай}}
|| [[Бейжің]] мен [[Ханчжоу]]
|| [[Мемлекеттік сапар]]&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/ru/events/international_community/foreign_visits/prezident-kazahstana-kasym-zhomart-tokaev-vstretilsya-s-premerom-gosudarstvennogo-soveta-knr-li-kecyanom&lt;/ref&gt;
|-
| 23 қыркүйек 2019
|| {{Байрақ|АҚШ}}
|| [[Нью-Йорк]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/events/international_community/foreign_visits/memleket-basshysy-aksh-tyn-sayasi-zhane-sarapshy-top-okilderimen-kezdesu-otkizdi&lt;/ref&gt;
|-
| 1 қазан 2019
|| {{Байрақ|Армения}}
|| [[Ереван]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/toqaev-armeniiaga-keldi-301467/&lt;/ref&gt;
|-
| 3 қазан 2019
|| {{Байрақ|Ресей}}
|| [[Сочи]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://kaz.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/4988694-to-aev-sochige-keld.html&lt;/ref&gt;
|-
| 11 қазан 2019
|| {{Байрақ|Түрікменстан}}
|| [[Ашхабад]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/tokaev-vstretilsia-s-prezidentom-turkmenistana-381355/&lt;/ref&gt;
|-
|| 7 қараша 2019
|| {{Байрақ|Ресей}}
|| [[Омбы]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt;https://demo.akorda.kz/ru/events/international_community/foreign_visits/prezidenty-kazahstana-i-rossii-provedut-vstrechu-v-omske {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241226041957/https://demo.akorda.kz/ru/events/international_community/foreign_visits/prezidenty-kazahstana-i-rossii-provedut-vstrechu-v-omske |date=2024-12-26 }}&lt;/ref&gt;
|-
|| 27–28 қараша 2019
|| {{Байрақ|Қырғызстан}}
|| [[Бішкек]]
|| [[Мемлекеттік сапар]]&lt;ref&gt; https://azh.kz/kz/news/view/43431&lt;/ref&gt;
|-
|| 5–6 желтоқсан 2019
|| {{Байрақ|Германия}}
|| [[Берлин]]
|| Мемлекеттік сапар&lt;ref&gt; https://kaz.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/4997749-asym-zhomart-to-aev-germaniya-a-bardy.html&lt;/ref&gt;
|-
|| 28–29 қаңтар 2020
|| {{Байрақ|БАӘ}}
|| [[Абу-Даби]]
|| Мемлекеттік сапар&lt;ref&gt; https://kaz.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/5004451-to-aev-b-r-kken-arab-m-rl-kter-ne-resmi.html&lt;/ref&gt;
|-
|| 15 ақпан 2020
|| {{Байрақ|Германия}}
|| [[Мюнхен]]
|| Мемлекеттік сапар&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/events/international_community/foreign_visits/kasym-zhomart-tokaev-kauipsizdik-zhonindegi-56-shy-myunhen-konferenciyasynyn-resmi-ashylu-rasimine-katysty&lt;/ref&gt;
|-
|| 24 маусым 2020
|| {{Байрақ|Ресей}}
|| [[Мәскеу]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://inbusiness.kz/kz/news/kasym-zhomart-tokaev-maskeuge-zhumys-saparymen-bardy&lt;/ref&gt;
|-
|| 19–20 мамыр 2021
|| {{Байрақ|Тәжікстан}}
|| [[Душанбе]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-men-tazhikstan-prezidentteri-shagyn-kuramda-ekizhakty-kelissoz-otkizdi-20494&lt;/ref&gt;
|-
|| 5 тамыз 2021
|| {{Байрақ|Түрікменстан}}
|| [[Түрікменбашы]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-prezidenti-kasym-zhomart-tokaev-ortalyk-aziya-elderi-basshylarynyn-konsultativtik-kezdesuine-katysty-672755&lt;/ref&gt;
|-
|| 16–18 тамыз 2021
|| {{Байрақ|Корея Республикасы}}
|| [[Сеул]]
|| Мемлекеттік сапар&lt;ref&gt; https://kaz.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/5079403-to-aev-seuldeg-otan-sh-n-shey-t-bol.html&lt;/ref&gt;
|-
|| 21 тамыз 2021
|| {{Байрақ|Ресей}}
|| [[Мәскеу]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/ru/vstrecha-s-prezidentom-rossiyskoy-federacii-vladimirom-putinym-217177&lt;/ref&gt;
|-
|| 10–11 мамыр 2022
|| {{Байрақ|Түркия}}
|| [[Анкара]]
|| Мемлекеттік сапар&lt;ref&gt; https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/prezident-kasyim-jomart-tokaev-priletel-v-turtsiyu-468283/&lt;/ref&gt;
|-
|| 15 мамыр 2022
|| {{Байрақ|БАӘ}}
|| [[Абу-Даби]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/kasyim-jomart-tokaev-vstretilsya-s-prezidentom-oae-468633/&lt;/ref&gt;
|-
|| 16 мамыр 2022
|| {{Байрақ|Ресей}}
|| [[Мәскеу]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/ru/kasym-zhomart-tokaev-provel-vstrechu-s-prezidentom-rossii-vladimirom-putinym-1642354&lt;/ref&gt;
|-
|| 17 маусым 2022
|| {{Байрақ|Ресей}}
|| [[Санкт-Петербург]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-peterburg-halykaralyk-ekonomikalyk-forumynyn-25-zhyldygyna-arnalgan-zhiynga-katysty-1754832&lt;/ref&gt;
|-
|| 19 маусым 2022
|| {{Байрақ|Иран}}
|| [[Тегеран]]
|| Мемлекеттік сапар&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-men-iran-prezidentteri-shagyn-kuramda-kelissoz-zhurgizdi-195491&lt;/ref&gt;
|-
|| 21 маусым 2022
|| {{Байрақ|Катар}}
|| [[Доһа]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/prezident-kasym-zhomart-tokaev-katar-amiri-sheyh-tamim-ben-hamad-al-tanimen-kezdesti-2153456&lt;/ref&gt;
|-
|| 29 маусым 2022
|| {{Байрақ|Түрікменстан}}
|| [[Түрікменбашы]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-turikmenstan-prezidenti-serdar-berdimuhamedovpen-kezdesti-295469&lt;/ref&gt;
|-
|| 21 шілде 2022
|| {{Байрақ|Қырғызстан}}
|| [[Шолпаната]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaevtyn-ortalyk-aziya-memleketteri-basshylarynyn-iv-konsultativtik-kezdesuinde-soylegen-sozi-2163942&lt;/ref&gt;
|-
|| 24 шілде 2022
|| {{Байрақ|Сауд Арабиясы}}
|| [[Жидда]]
|| Мемлекеттік сапар&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-prezidenti-men-saud-arabiyasynyn-tak-murageri-kelissoz-zhurgizdi-2465943&lt;/ref&gt;
|-
|| 18 тамыз 2022
|| {{Байрақ|Ресей}}
|| [[Сочи]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/prezident-tokaev-pribyil-v-sochi-475833/&lt;/ref&gt;
|-
|| 24 тамыз 2022
|| {{Байрақ|Әзербайжан}}
|| [[Баку]]
|| Мемлекеттік сапар&lt;ref&gt; https://akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-pen-ilham-aliev-keneytilgen-kuramda-kelissoz-zhurgizdi-2474643&lt;/ref&gt;
|-
|| 15–16 қыркүйек 2022
|| {{Байрақ|Өзбекстан}}
|| [[Самарқан]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-shanhay-yntymaktastyk-uyymyna-mushe-memleketter-basshylary-kenesinin-shagyn-kuramdagy-otyrysyna-katysty-168386&lt;/ref&gt;
|-
|| 19–21 қыркүйек 2022
|| {{Байрақ|АҚШ}}
|| [[Нью-Йорк]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-prezidenti-kasym-zhomart-tokaev-birikken-ulttar-uyymy-bas-assambleyasynyn-77-sessiyasy-zhalpy-debattarynda-soz-soyledi-2082726&lt;/ref&gt;
|-
|| 23 қараша 2022
|| {{Байрақ|Армения}}
|| [[Ереван]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-ukshu-uzhymdyk-kauipsizdik-kenesinin-sessiyasyna-katysty-2310530&lt;/ref&gt;
|-
|| 29 қараша 2022
|| {{Байрақ|Ресей}}
|| [[Мәскеу]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaev-resey-federaciyasynyn-prezidenti-vladimir-putinmen-kezdesti-28104031&lt;/ref&gt;
|-
|| 29 қараша 2022
|| {{Байрақ|Франция}}
|| [[Париж]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/birlesken-malimdeme-30103621&lt;/ref&gt;
|-
|| 9 желтоқсан 2022
|| {{Байрақ|Қырғызстан}}
|| [[Бішкек]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://orda.kz/tokaev-pribyl-s-rabochim-vizitom-v-bishkek/&lt;/ref&gt;
|-
|| 22 желтоқсан 2022
|| {{Байрақ|Өзбекстан}}
|| [[Ташкент]]
|| Мемлекеттік сапар&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-men-ozbekstan-prezidentteri-shagyn-kuramda-kelissoz-zhurgizdi-22113913&lt;/ref&gt;
|-
|| 9 мамыр 2023
|| {{Байрақ|Ресей}}
|| [[Мәскеу]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-zhenis-kunine-arnalgan-askeri-paradka-bardy-9471&lt;/ref&gt;
|-
|| 17–19 мамыр 2023
|| {{Байрақ|Қытай}}
|| [[Сиань]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-prezidenti-kasym-zhomart-tokaev-pen-khr-toragasy-si-czinpin-kelissoz-zhurgizdi-174406&lt;/ref&gt;
|-
|| 2 маусым 2023
|| {{Байрақ|Қырғызстан}}
|| [[Шолпаната]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-ortalyk-aziya-memleketteri-basshylary-men-europalyk-kenes-prezidentinin-ekinshi-kezdesuine-katysty-254251&lt;/ref&gt;
|-
|| 3 маусым 2023
|| {{Байрақ|Түркия}}
|| [[Анкара]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaev-turkiya-prezidenti-rezhep-tayip-erdogandy-ulyktau-rasimine-katysty-352826&lt;/ref&gt;
|-
|| 21–24 тамыз 2023
|| {{Байрақ|Вьетнам}}
|| [[Ханой]]
|| [[Мемлекеттік сапар]]&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-respublikasynyn-prezidenti-kk-tokaevtyn-vetnam-socialistik-respublikasyna-resmi-saparynyn-korytyndylary-turaly-birlesken-kommyunike-2172826&lt;/ref&gt;
|-
|| 14–15 қыркүйек 2023
|| {{Байрақ|Тәжікстан}}
|| [[Душанбе]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-ekspo-ortalyk-aziya-2023-kormesine-bardy-1485023&lt;/ref&gt;
|-
|| 19–21 қыркүйек 2023
|| {{Байрақ|АҚШ}}
|| [[Нью-Йорк]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-ortalyk-aziya-aksh-memleketteri-basshylarynyn-sammitine-katysty-208393&lt;/ref&gt;
|-
|| 28–29 қыркүйек 2023
|| {{Байрақ|Германия}}
|| [[Берлин]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-prezidenti-berlin-global-dialogue-forumynda-soz-soyledi-2885636&lt;/ref&gt;
|-
|| 17–18 қазан 2023
|| {{Байрақ|Қытай}}
|| [[Бейжің]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/prezident-kasym-zhomart-tokaev-khr-toragasy-si-czinpinmen-kelissoz-zhurgizdi-1792321&lt;/ref&gt;
|-
|| 25-26 желтоқсан 2023
|| {{Байрақ|Ресей}}
|| [[Санкт-Петербург]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-zhogary-euraziyalyk-ekonomikalyk-kenestin-shagyn-kuramdagy-otyrysyna-katysty-25111918&lt;/ref&gt;
|-
|| 19 қаңтар 2024
|| {{Байрақ|Ватикан}}
|| [[Ватикан]]
|| [[Мемлекеттік сапар]]&lt;ref&gt; https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/tokaev-vstretilsya-s-papoy-rimskim-v-vatikane-523702/&lt;/ref&gt;
|-
|| 13-14 ақпан 2024
|| {{Байрақ|Катар}}
|| [[Доһа]]
|| [[Мемлекеттік сапар]]&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/prezident-kasym-zhomart-tokaev-katar-memleketinin-amiri-sheyh-tamim-ben-hamad-al-tanimen-kelissoz-zhurgizdi-1411032&lt;/ref&gt;
|-
|| 21 ақпан 2024
|| {{Байрақ|Ресей}}
|| [[Қазан (қала)|Қазан]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-bolashaktyn-oyyndary-halykaralyk-turnirinin-ashylu-rasimine-katysty-2115628&lt;/ref&gt;
|-
|| 11-12 наурыз 2024
|| {{Байрақ|Әзербайжан}}
|| [[Баку]]
|| [[Мемлекеттік сапар]]&lt;ref&gt; https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/tokaev-posetit-s-gosudarstvennyim-vizitom-azerbaydjan-528756/&lt;/ref&gt;
|-
|| 5 сәуір 2024
|| {{Байрақ|Өзбекстан}}
|| [[Хиуа]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-hiua-kalasynyn-tarihi-oryndaryn-aralap-kordi-534114&lt;/ref&gt;
|-
|| 9 мамыр 2024
|| {{Байрақ|Ресей}}
|| [[Мәскеу]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt; https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-zhenis-kunine-arnalgan-askeri-paradka-bardy-94744&lt;/ref&gt;
|-
|| 22-24 мамыр 2024
|| {{Байрақ|Сингапур}}
|| [[Сингапур]]
|| [[Мемлекеттік сапар]]&lt;ref&gt; https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/prezident-tokaev-posetit-singapur-535970/&lt;/ref&gt;
|-
|| 28 қазан 2024
|| {{Байрақ|Моңғолия}}
|| [[Ұланбатыр]]
|| [[Мемлекеттік сапар]]&lt;ref&gt;{{Cite|title= Президент Токаев посетит Монголию |url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/prezident-tokaev-posetit-mongoliyu-552070/|accessdate=28 қазан 2024|lang=ru|work= tengrinews.kz}}&lt;/ref&gt;
|-
|| 4 қараша 2024
|| {{Байрақ|Франция}}
|| [[Париж]]
|| [[Мемлекеттік сапар]]&lt;ref&gt; {{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/prezident-kazahstana-kasyim-jomart-tokaev-pribyil-frantsiyu-552861/ |title= Президент Казахстана Касым-Жомарт Токаев прибыл во Францию |lang= ru |work= tengrinews.kz |accessdate= 5 қараша 2024}} &lt;/ref&gt;
|-
|6 қараша 2024
|| {{Байрақ|Қырғызстан}}
|| [[Бішкек]]
|| [[Мемлекеттік сапар]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/tokaev-priletel-v-kyirgyizstan-553100/|title=Токаев прилетел в Кыргызстан|lang= ru |work= tengrinews.kz|date=2024-11-06|accessdate= 2024-11-19}}&lt;/ref&gt;
|-
|11-12 қараша 2024
|| {{Байрақ|Әзербайжан}}
|| [[Баку]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-prezidenti-bakudegi-duniezhuzilik-klimat-sammitinde-soz-soyledi-121015|title=Қазақстан Президенті Бакудегі Дүниежүзілік климат саммитінде сөз сөйледі|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|date=2024-11-12|accessdate= 2024-11-19}}&lt;/ref&gt;
|-
|18-19 қараша 2024
|| {{Байрақ|Сербия}}
|| [[Белград]]
|| [[Мемлекеттік сапар]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zakon.kz/politika/6456859-kasymzhomart-tokaev-pribyl-s-ofitsialnym-vizitom-v-serbiyu.html|title=Касым-Жомарт Токаев прибыл с официальным визитом в Сербию|lang= ru |work= zakon.kz |date=2024-11-18|accessdate= 2024-11-19}}&lt;/ref&gt;
|-
|20-21 қараша 2024
|| {{Байрақ|Мажарстан}}
|| [[Будапешт]]
|| [[Мемлекеттік сапар]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-budapeshtte-viktor-orbanmen-kelissoz-zhurgizdi-21101540|title=Қасым-Жомарт Тоқаев Будапештте Виктор Орбанмен келіссөз жүргізді|date=2024-11-21|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-02-10}}&lt;/ref&gt;
|-
|20-21 қараша 2024
|| {{Байрақ|Катар}}
|| [[Доһа]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-doha-forumynyn-paneldik-sessiyasyna-katysty-7115429|title= Қасым-Жомарт Тоқаев Доха форумының панельдік сессиясына қатысты |date=2024-12-07|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-02-10}}&lt;/ref&gt;
|-
|| 13 қаңтар 2025
|| {{Байрақ|БАӘ}}
|| [[Абу-Даби]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaev-baa-prezidenti-sheyh-muhammed-ben-zaid-al-nahayanmen-kezdesti-130596 |title= Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев БАӘ Президенті шейх Мұхаммед бен Заид Әл Нахаянмен кездесті |date=2025-01-13|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-02-10}}&lt;/ref&gt;
|-
|| 4 сәуір 2025
|| {{Байрақ|Өзбекстан}}
|| [[Самарқан]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-ortalyk-aziya-europa-odagy-sammitine-katysty-43589 |title= Қасым-Жомарт Тоқаев «Орталық Азия – Еуропа Одағы» саммитіне қатысты |date=2025-04-04|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-11-13}}&lt;/ref&gt;
|-
| 9 мамыр 2025
|| {{Байрақ|Ресей}}
|| [[Мәскеу]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/prezident-kasym-zhomart-tokaev-zhenis-kunine-oray-uyymdastyrylgan-askeri-paradka-bardy-944516 |title= Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Жеңіс күніне орай ұйымдастырылған әскери парадқа барды |date=2025-05-09|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-11-13}}&lt;/ref&gt;
|-
|21 мамыр 2025
|| {{Байрақ|Мажарстан}}
|| [[Будапешт]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/prezident-turki-memleketteri-uyymynyn-beyresmi-sammitine-katysty-214377 |title= Президент Түркі мемлекеттері ұйымының бейресми саммитіне қатысты |date=2025-05-21|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-11-13}}&lt;/ref&gt;
|-
|| 28–30 шілде 2025
|| {{Байрақ|Түркия}}
|| [[Анкара]]
|| [[Мемлекеттік сапар]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-pen-rezhep-tayip-erdogan-kelissoz-zhurgizdi-2965637 |title= Қасым-Жомарт Тоқаев пен Режеп Тайип Ердоған келіссөз жүргізді |date=2025-07-29|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-11-13}}&lt;/ref&gt;
|-
| 21–22 тамыз 2025
|| {{Байрақ|Қырғызстан}}
|| [[Бішкек]]
|| [[Мемлекеттік сапар]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-pen-sadyr-zhaparov-kelissoz-zhurgizdi-22765 |title= Қасым-Жомарт Тоқаев пен Садыр Жапаров келіссөз жүргізді |date=2025-08-22|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-11-13}}&lt;/ref&gt;
|-
|| 31 тамыз–3 қыркүйек 2025
|| {{Байрақ|Қытай}}
|| [[Тяньцзинь]] мен [[Бейжің]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/prezident-kasym-zhomart-tokaev-shyu-ga-mushe-memleketter-basshylary-kenesinin-otyrysynda-soz-soyledi-184139 |title= Президент Қасым-Жомарт Тоқаев ШЫҰ-ға мүше мемлекеттер басшылары кеңесінің отырысында сөз сөйледі |date=2025-09-01|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-11-13}}&lt;/ref&gt;
|-
| 21-24 қыркүйек 2025
|| {{Байрақ|АҚШ}}
|| [[Нью-Йорк]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-cameco-korporaciyasynyn-prezidenti-tim-gitceldi-kabyldady-2184133 |title= Мемлекет басшысы Cameco корпорациясының президенті Тим Гитцельді қабылдады |date=2025-09-21|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-11-13}}&lt;/ref&gt;
|-
|| 6-7 қазан 2025
|| {{Байрақ|Әзербайжан}}
|| [[Габала]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/prezident-turki-memleketteri-uyymynyn-hii-sammitinde-soz-soyledi-791141 |title= Президент Түркі мемлекеттері ұйымының ХІІ саммитінде сөз сөйледі |date=2025-10-07|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-11-13}}&lt;/ref&gt;
|-
| 9-10 қазан 2025
|| {{Байрақ|Тәжікстан}}
|| [[Душанбе]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-tazhikstan-prezidenti-emomali-rahmonmen-kezdesu-otkizdi-995055 |title= Мемлекет басшысы Тәжікстан Президенті Эмомали Рахмонмен кездесу өткізді |date=2025-10-09|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-02-09}}&lt;/ref&gt;
|-
| 6-7 қараша 2025
|| {{Байрақ|АҚШ}}
|| [[Вашингтон]]
|| [[Мемлекеттік сапар]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-aksh-prezidenti-donald-tramppen-kelissoz-zhurgizdi-7105122 |title= Қасым-Жомарт Тоқаев АҚШ Президенті Дональд Трамппен келіссөз жүргізді |date=2025-11-07|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-11-13}}&lt;/ref&gt;
|-
| 11-12 қараша 2025
|| {{Байрақ|Ресей}}
|| [[Мәскеу]]
|| [[Мемлекеттік сапар]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaevtyn-resey-federaciyasyna-memlekettik-sapary-bastaldy-11105558 |title= Қасым-Жомарт Тоқаевтың Ресей Федерациясына мемлекеттік сапары басталды |date=2025-11-11|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-11-13}}&lt;/ref&gt;
|-
| 15-16 қараша 2025
|| {{Байрақ|Өзбекстан}}
|| [[Ташкент]]
|| [[Мемлекеттік сапар]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-ozbekstan-prezidenti-shavkat-mirziyoevpen-kelissoz-zhurgizdi-1510570 |title= Мемлекет басшысы Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёевпен келіссөз жүргізді |date=2025-11-15|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-02-09}}&lt;/ref&gt;
|-
| 26-27 қараша 2025
|| {{Байрақ|Қырғызстан}}
|| [[Бішкек]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-ukshu-uzhymdyk-kauipsizdik-kenesinin-otyrysyna-katysty-27101134 |title= Мемлекет басшысы ҰҚШҰ Ұжымдық қауіпсіздік кеңесінің отырысына қатысты |date=2025-11-27|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-02-09}}&lt;/ref&gt;
|-
| 11-12 желтоқсан 2025
|| {{Байрақ|Түрікменстан}}
|| [[Ашхабад]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/prezident-ashhabad-kalasyna-bardy-11112150 |title= Президент Ашхабад қаласына барды |date=2025-12-11|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-02-09}}&lt;/ref&gt;
|-
| 18-20 желтоқсан 2025
|| {{Байрақ|Жапония}}
|| [[Токио]]
|| [[Мемлекеттік сапар]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-zhaponiya-imperatory-naruhitomen-kezdesti-18115114 |title= Мемлекет басшысы Жапония Императоры Нарухитомен кездесті |date=2025-12-18|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-02-09}}&lt;/ref&gt;
|-
| 21-22 желтоқсан 2025
|| {{Байрақ|Ресей}}
|| [[Санкт-Петербург]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/prezident-zhogary-euraziyalyk-ekonomikalyk-kenestin-shagyn-kuramdagy-otyrysyna-katysty-21113112 |title= Президент Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңестің шағын құрамдағы отырысына қатысты |date=2025-12-21|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-02-09}}&lt;/ref&gt;
|-
| 22 қаңтар 2026
|| {{Байрақ|Швейцария}}
|| [[Давос]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/prezident-kasym-zhomart-tokaev-beybitshilik-kenesinin-zhargysyna-kol-koydy-2202512 |title= Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Бейбітшілік кеңесінің Жарғысына қол қойды |date=2026-01-22|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-02-09}}&lt;/ref&gt;
|-
| 3-4 ақпан 2026
|| {{Байрақ|Пәкістан}}
|| [[Исламабад]]
|| [[Мемлекеттік сапар]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/prezident-kasym-zhomart-tokaev-pakistanga-memlekettik-saparmen-bardy-311934/ |title= Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Пәкістанға мемлекеттік сапармен барды |date=2026-02-03|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-02-09}}&lt;/ref&gt;
|-
| 19-20 ақпан 2026
|| {{Байрақ|АҚШ}}
|| [[Вашингтон]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-vashingtonda-otandastarymyzben-kezdesti-1911146 |title= Мемлекет басшысы Вашингтонда отандастарымызбен кездесті |date=2026-02-19|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-02-19}}&lt;/ref&gt;
|-
| 11 сәуір 2026
|| {{Байрақ|Өзбекстан}}
|| [[Бұхара]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaev-ozbekstanga-zhumys-saparymen-bardy-1135714 |title= Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Өзбекстанға жұмыс сапарымен барды |date=2026-04-11|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-04-11}}&lt;/ref&gt;
|-
| 17 сәуір 2026
|| {{Байрақ|Түркия}}
|| [[Анталия]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-antaliya-diplomatiyalyk-forumynyn-paneldik-sessiyasyna-katysty-173471 |title= Мемлекет басшысы Анталия дипломатиялық форумының панелдік сессиясына қатысты |date=2026-04-17|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-04-17}}&lt;/ref&gt;
|-
| 9 мамыр 2026
|| {{Байрақ|Ресей}}
|| [[Мәскеу]]
|| Жұмыс сапары&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-vladimir-putinmen-kezdesu-otkizdi-94455 |title= Қасым-Жомарт Тоқаев Владимир Путинмен кездесу өткізді |date=2026-05-09|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-05-09}}&lt;/ref&gt;
|-
| 22–24 маусым 2026
|| {{Байрақ|Бельгия}}
|| [[Брюссель]]
|| [[Мемлекеттік сапар]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-belgiyada-turatyn-otandastarmen-kezdesti-2252846 |title= Мемлекет басшысы Бельгияда тұратын отандастармен кездесті |date=2026-06-22|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-06-22}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан сыртқы саясаты]]</text>
      <sha1>q0884za5zazlhua26p4ma9vvbqfyfrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы:MuratbekErkebulan</title>
    <ns>2</ns>
    <id>747228</id>
    <revision>
      <id>3621301</id>
      <parentid>3619513</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T19:29:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MuratbekErkebulan</username>
        <id>162992</id>
      </contributor>
      <comment>/* Үлгі мақалалар */</comment>
      <origin>3621301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21475" sha1="90z1q3581ddfpcn9bspp5i0om694fgq" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:&lt;span style=&quot;color:red; font-family:'Arial Narrow'; text-shadow:grey 0.2em 0.2em 0.4em&quot;&gt;&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;Қатысушы:&lt;/span&gt;'''MuratbekErkebulan'''&lt;/span&gt;}}
[[ky:Колдонуучу:MuratbekErkebulan]]
&lt;/div&gt;
'''Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы&lt;br&gt;'''
{{User lang
| lang = kk
| name = Қазақ тілі
| level = N
| size = 
| info = '''[[:Санат:User kk|Қазақ тілі]]''' бұл қатысушының '''{{nobr|[[:Санат:User kk-N|ана тілі]]}} болып саналады'''
&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;
}}
{{User zh-2}}
{{User ky-3}}
{{User ru-2}}
{{User en-4}}
{{User mn-1}}
{{User:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} 
{{User:Box/Туған жері:ШҚО}}
{{User:Box/Қызығушылық:Қытай тілі}}
{{User:Box/Windows 7 қолданушысы}}
|{{User:Box/Windows 11 қолданушысы}}
{{User:Box/Қызығушылық:Авиация}} 
{{User:Box/Статистика:Мақала саны|81}}
== Мақала ==
81
{| class=&quot;wikitable&quot;
! № !! Мақала аты !! Уақыты !! Байт өлшемі
|-
| 1|| [[Эрдэнэт]] || [[1 қаңтар]], [[2025 жыл]] || &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3991&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 2|| [[Яковлев Як-42]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9515&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 3|| [[Zhezkazgan Air]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3543&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 4|| [[Жетісу Әуекомпаниясы]] || [[4 шілде]], [[2025 жыл]] ||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4614&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 5|| [[Яковлев Як-40]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+18 586&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 6||[[Аэрофлот 167 рейсі]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+8020&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 7||[[Орхон аймағы]]||[[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5060&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 8||[[Орхон өзені]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4016&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 9||[[Ховд]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+8882&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 10||[[ГАЗ-3307]]||[[7 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+11 352&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 11||[[Санья қаласы]]||[[8 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+34 879&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 12||[[Илюшин Ил-62]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+20 410&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 13||[[DETA Air]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5254&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 14||[[Улан-Удэ]]||[[11 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+16 153&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 15||[[КрасАвиа]]||[[21 шілде]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9097&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 16||[[Бозанбай (өзен)]]|| [[28 шілде]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+1637&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 17||[[Северобайкальск]]|| [[2 тамыз]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+20 638&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 18||[[Базарқорған]]|| [[3 тамыз]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9411&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 19||[[Рас Әл-Хайма]]||[[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5599&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 20||[[Гай (қала)]]||[[5 тамыз]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+17 165&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 21||[[Петропавловск-Камчатский]]||[[9 тамыз]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+25 862&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 22||[[Дархан (қала)]]||[[16 тамыз]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+11 470&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 23||[[Туполев Ту-154]]||[[24 тамыз]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+38 617&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 24||[[Майлысу]]||[[20 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9246&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 25||[[Шолпаната әуежайы]]||[[26 қыркүйек]], [[2025 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2679&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 26||[[Қарақол Халықаралық әуежайы]]||[[11 ақпан]], [[2026 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5376&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 27||[[Жаңажер (Соқылық ауданы)]]||[[6 наурыз]], [[2026 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5588&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
|28||[[Asia Airways]]||[[7 наурыз]], [[2026 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5438&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 29||[[Құрманжан Датқа]]||[[11 наурыз]], [[2026 жыл]]||  &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+11 367&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 30||[[Ұрқия Жұмабайқызы Сәлиева]]||[[13 наурыз]], [[2026 жыл]]|| &lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+12 480&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 31||[[Таулы Алтай әуежайы]]||[[30 наурыз]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+8557&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 32||[[Boeing 767]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+40 850&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 33||[[Windows XP Build 2437]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2862&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 34||[[Windows XP Build 2509]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5109&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 35||[[Windows Server 2003 Build 2497]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2678&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 36||[[Алтай әуежайы]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+6117&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 37||[[Байкөл (қала)]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+13 542&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 38||[[Windows 95 Build 106]]||[[4 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+1827&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 39||[[Төменгі Ангар әуежайы]]||[[6 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3449&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 40||[[Windows Server 2003 Build 2410]]||[[7 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5836&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 41||[[Солтүстік Хартум]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9281&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 42||[[Үст-Барғозин]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+13 152&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 43||[[Емгекшіл]]||[[9 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;
&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5258&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 44||[[Қазарман әуежайы]]||[[10 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5568&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 45||[[Windows Server 2008]]||[[11 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+25 437&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 46||[[East Air]]||[[12 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3309&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 47||[[Максимовка (Ресей)]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3991&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 48||[[Еркештам]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4846&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 49||[[Тоғанас (Шығыс Қазақстан облысы)]]||[[14 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4536&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 50||[[Левый берег]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3440&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 51||[[Шмелёв Лог]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+934&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 52||[[Душанбе Плазасы]]||[[17 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+7461&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 53||[[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]]||[[18 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+37 881&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 54||[[Хожант Халықаралық әуежайы]]||[[21 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+13 790&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 55||[[Черкассы Халықаралық әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+7683&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 56||[[Ысхақ Раззақов әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2669&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 57||[[Every End]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2226&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 58||[[Цнал]]||[[25 сәуір]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4256&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 59||[[Бірінші Мамыр ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3887&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 60||[[Нұрлы мекен ықшам ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+6139&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 61||[[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4700&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 62||[[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+7917&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 63||[[34-ші ықшам аудан (Хожант)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+1727&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 64||[[Қарқара (Қырғызстан)]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3848&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 65||[[Көпіребазар]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+4778&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 66||[[Айдарәлиев ауыл аймағы]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+1370&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 67||[[Қызылүңгір]]||[[6 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+7084&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 68||[[Таранбазар]]||[[7 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+7440&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 69||[[Гава (Қырғызстан)]]||[[9 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5192&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 70||[[Ұйғырабат]]||[[17 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5564&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 71||[[Жаңамақта]]||[[20 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+5275&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 72||[[Тамшы]]||[[21 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+6155&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 73||[[Қасқасу ықшам ауданы]]||[[21 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+1206&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 74||[[Сарықамыс (Ыстықкөл облысы)]]||[[22 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+6398&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 75||[[Лучегор]]||[[22 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+17 400&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 76||[[Көміртау]]||[[26 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+44 751 &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 77||[[Оңтүстікукраина]]||[[30 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+10 113  &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 78||[[Ақтөбе (Николаев облысы)]]||[[31 мамыр]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+3566 &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 80||[[Төменгі Тайынты]]||[[16 маусым]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+2909 &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|-
| 81||[[Шеміршек (қала)]]||[[18 маусым]], [[2026 жыл]]||&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;+9524 &lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
|}


* Таңбаланған тізім элементі

==Үлгі мақалалар==
49
===ИНФОБОКС ҮЛГІСІ===
&lt;center&gt;[[Үлгі:Windows құрастыру инфобоксы]] - [[10 ақпан]] - [[2026 жыл]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Minecraft нұсқасы]] - [[29 наурыз]] - [[2026 жыл]]&lt;/center&gt;
===USERBOX ҮЛГІСІ===
&lt;center&gt;[[User:Box/Қызығушылық:Қытай]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[User:Box/Қызығушылық:Моңғолия]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[User:Box/Қызығушылық:Жапония]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]&lt;/center&gt; 
===БАЙРАҚ ҮЛГІСІ===
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Өскемен]] - [[2025 жыл]] - [[24 шілде]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Талдықорған]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Қостанай]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Атырау]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Павлодар]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Ақтөбе]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Жітіқара]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Ұланбатыр]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Эрдэнэт]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Ақсу]] - [[2025 жыл]] - [[15 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Петропавловск-Камчатский]] - [[2025 жыл]] - [[16 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Шолпаната]] - [[2025 жыл]] - [[7 қазан]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:Байрақ/Киев]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]&lt;/center&gt;
===ПОЗКАРТА ҮЛГІСІ===
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Шу облысы]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ресей Свердловск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[5 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ресей Камчатка өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[9 тамыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ресей Иркутск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[1 қыркүйек]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ресей Забайкалье өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[23 қазан]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Таулы Бадахшан автономиялы облысы]] - [[2026 жыл]] - [[7 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Соғды облысы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Моңғолия Ховд аймағы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Өзбекстан Қарақалпақстан]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қытай Тибет]] - [[2026 жыл]] - [[21 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Мысыр Оңтүстік Синай]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ботсвана]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Габон]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Камерун]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Гвинея]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қытай Цзянсу]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Батыс Бенгалия]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Пенджап]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Мумбаи]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Махараштра]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Жалалабат облысы]] - [[2026 жыл]] - [[10 мамыр]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Ресей Челябі облысы]] - [[2026 жыл]] - [[28 мамыр]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[4 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Ақмола облысы Бұланды ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[4 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігі]] - [[2026 жыл]] - [[5 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Үлкен Нарын ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[6 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[10 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Ыстықкөл облысы Ыстықкөл ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[12 маусым]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Өскемен қалалық әкімдігі]] - [[2026 жыл]] - [[24 маусым]]&lt;/center&gt;

== Хронологиялық сипаттама ==
&lt;center&gt;[[2024 жыл]] - [[23 қазан]] - Қазақша Уикипедияға тіркелді.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[9 сәуір]] - 10 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[4 шілде]] - 100 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[6 шілде]] - 220 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[7 шілде]] - 10 мақала жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[10 шілде]] - 300 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[2 тамыз]] - 400 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 500 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 20 мақала жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[10 тамыз]] - 600 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[22 тамыз]] - 700 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[26 қыркүйек]] - 800 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[11 ақпан]] - 900 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[7 наурыз]] - 1000 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[11 наурыз]] - 1100 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[22 наурыз]] - 1200 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[29 наурыз]] - 1300 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[31 наурыз]] - 1400 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1500 өңдеме жазды.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1600 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1700 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1800 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 1900 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2000 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2100 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[6 сәуір]] - 2200 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[10 сәуір]] - 2300 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[18 сәуір]] - 2400 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[1 мамыр]] - 2500 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[17 мамыр]] - 2700 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2026 жыл]] - [[31 мамыр]] - 2800 өңдеме жазды.&lt;/center&gt; 
&lt;center&gt;[[2025 жыл]] - [[23 қазан]] - Уикипедияға алғаш тіркелгеніне 1 жыл толды.&lt;/center&gt;

== Тіркелгілер ==
* [[Қатысушы:~2025-26338-22|~2025-26338-22]]&lt;br&gt;
* [[Қатысушы:Qazaq1299|Qazaq1299]]
[[Санат:Уикипедия:Ұлан ауданы қатысушылары]]
&lt;!-----Мен оң қолымның білегін 16 наурыз күні сындырып алдым, мен сол қолыммен тез мақала жаза алмаймын, бырақ, мақала жазбаймын деген сөз емес, жазамын. Бырақ 20-25 күндей Уики-марафонға қатыса алмайтын шығармын----!&gt;</text>
      <sha1>90z1q3581ddfpcn9bspp5i0om694fgq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Серік Рахметоллаұлы Егізбаев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>754074</id>
    <revision>
      <id>3621186</id>
      <parentid>3437908</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:18:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <origin>3621186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12913" sha1="7w6gqyx4weklvictu5odkw8rp9hvmac" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Серік Рахметоллаұлы Егізбаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = Serik Egizbaev (2023-04-12).jpg
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                =
 | Титулы               = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжілістің]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII сайланым депутаты]]
 | Ту                   = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg
 | Ту2                  = Flag of Kazakhstan.svg
 | Реті                 = 
 | Басқара бастады      = [[28 наурыз]] [[2023 жыл|2023 жылдан]] бастап
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Ізашары              = 
 | Ізбасары             = 
 | Президент            = 
 | Премьер              =
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Реті_2               = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Реті_3               = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Реті_4               = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні           = 22.4.1963
 | Туған жері           = [[Шағатай (ауыл)|Шағатай]], {{туғанжері|Теректі ауданы|Теректі ауданында}}, [[Батыс Қазақстан облысы|Орал облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                =
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Ауыл (партия)|Ауыл]]
 | Білімі               = [[Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті|Батыс Қазақстан ауыл шаруашылығы институты]],&lt;br /&gt;[[Қазақ гуманитарлық заң университеті|М.С.Нәрікбаев атындағы Қазақ гуманитарлық заң университеті]]
 | Ғылыми дәрежесі       = [[Ғылым кандидаты|экономика ғылымдарының кандидаты]] 
 | Мамандығы            = агроном, экономист, заңгер
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Астанаға 10 жыл медалі}}
 | {{Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі}}
 | {{ҚР Конституциясына 20 жыл}}
 | {{Құрмет ордені}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}
 | {{ҚР Конституциясына 25 жыл}}
 | {{ҚР тәуелсіздігіне 30 жыл медалі}}
 | {{Парасат ордені}}
}}
}}
'''Серік Рахметоллаұлы Егізбаев''' ([[22 сәуір]] [[1963 жыл|1963]], [[Шағатай (ауыл)|Шағатай]], [[Теректі ауданы]], [[Батыс Қазақстан облысы|Орал облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақстандық агроном-ғалым, мемлекет қайраткері, 2023 жылдан бастап [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|Парламенті Мәжілісінің VIII сайланым]] депутаты және Аграрлық мәселелер комитетінің төрағасы. 2023–2026 жылдары [[Ауыл (партия)|Ауыл]] партиясының төрағасы. Экономика ғылымдарының кандидаты (2001).

== Өмірбаяны ==
1985 жылы [[Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті|Батыс Қазақстан ауыл шаруашылығы институтында]] агроном мамандығын алып, оқуын аяқтады. Кейін БЛКЖО ОК жанындағы Жоғары комсомол мектебінде, Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясында білім алып, 2001 жылы [[Қазақ гуманитарлық заң университеті|Қазақ мемлекеттік заң академиясын]] бітірген.

2001 жылы экономика ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін кандидаттық диссертациясын сәтті қорғады.

=== Еңбек жолы ===
Еңбек жолын 1980 жылы [[Батыс Қазақстан облысы|Орал облысы]], [[Ақжайық ауданы|Чапаев ауданы]] «Чапаев» кеңшарында құрылысшы болып бастаған. Одан кейін агроном болып, Қазақстан комсомол ұйымында түрлі қызметтер атқарды. 1988-1990 жылдары — Қазақстан ЛКЖО Жымпиты аудандық комитетінің бірінші хатшысы, ал 1990-1997 жылдары Орал облыстық Қазақстан Жастар одағының хатшысы, идеологиялық бөлімінің меңгерушісі, Батыс Қазақстан облыстық Қазақстан Жастар одағының бірінші хатшысы болып істеді.

1997-1998 жылдары — Батыс Қазақстан облысының әкімдігінде бас инспектор және ұйымдастыру және кадр жұмысы бөлімі меңгерушісінің орынбасары лауазымдарында жұмыс істеді.

2000-2001 жылдары — Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің ұйымдастыру және кадр жұмысы Департаментінің бөлім басшысы қызметін атқарды.

2001-2007 жылдары — Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Кеңсесінде әртүрлі лауазымдарда болды.

2007-2016 жылдары — Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігінде түрлі лауазымдарда жұмыс істеп, оның ішінде мемлекеттік қадағалаушы және мемлекеттік бақылау бөлімі басшысының орынбасары қызметтерін атқарды.

2016-2017 жылдары — ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің бірінші орынбасары болып істеді.

2017-2019 жылдары — «Қазақстан» РТРК Өңірлік даму жөніндегі басқарма төрағасының орынбасары міндетін атқарды.

2019-2021 жылдары — Батыс Қазақстан облысы әкімінің орынбасары лауазымында жұмыс істеді&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bilimainasy.kz/25-09-19/|title=БҚО әкімінде – қос бірдей жаңа орынбасар|publisher=«Білім айнасы» газеті|date=2019-09-25|accessdate=2025-02-26}}&lt;/ref&gt;.

2021-2023 жылдар аралығында ҚР Ақпарат және әлеуметтік даму министрлігі басқармасының басшысы&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ernur.kz/kazakstan/akparat-zhane-koghamdyk-damu-ministrliginin-apparat-basshysy-taghaiyndaldy|title=Ақпарат және қоғамдық даму министрлігінің аппарат басшысы тағайындалды|publisher=ERNUR.kz ақпараттық порталы|date=2021-02-24|accessdate=2025-02-26}}&lt;/ref&gt;, ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрінің орынбасары қызметін атқарды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://stan.kz/kr-akparat-zhane-kogamdik-damu-vice-ministri-tagayindal-346465/|title=ҚР Ақпарат және қоғамдық даму вице-министрі тағайындалды|publisher=STAN.kz|date=2021-05-04|accessdate=2025-02-26}}&lt;/ref&gt;.

2023 жылғы 28 наурыздан бастап [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VIII сайланым]] депутаты. «[[Ауыл (партия)|Ауыл]]» партиясы ұсынған&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://dasturkb.kz/ауыл-партиясынан-кімдер-депутат-атан/2023/|title=Ауыл партиясынан кімдер депутат атанды|publisher=Дәстүр|date=2023-03-28|accessdate=2025-02-26}}&lt;/ref&gt;. Парламентте Аграрлық мәселелер комитетінің төрағасы болып жұмыс істейді&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ortalyq.kz/m-zhilis-serik-egizbaev-agrarly-m-seleler-komitetini-t-ra-asy-boldy/|title=Мәжіліс: Серік Егізбаев Аграрлық мәселелер комитетінің төрағасы болды|publisher=«Орталық Қазақстан» газеті|date=2023-03-29|accessdate=2025-02-26}}&lt;/ref&gt;.

2023 жылғы 19 қазаннан 2026 жылғы 23 маусымға дейін [[Ауыл (партия)|Ауыл]] партиясының төрағасы болды.&lt;ref&gt;[https://eldala.kz/kz/novosti/kazahstan/16601-predsedatelem-partii-auyl-izbran-serik-egizbaev &quot;Ауыл&quot; партиясының төрағасы болып Серік Егізбаев сайланды]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://auylmedia.kz/kz/article/sostoyalsya-vneocherednoj-sezd-partii-auyl «Ауыл» партиясының кезектен тыс Съезі өтті]&lt;/ref&gt;

== Марапаттары ==
* [[Астанаға 10 жыл медалі|«Астанаға 10 жыл»]] медалі (2008)
* [[Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі|«Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл»]] медалі (2015)
* [[Қазақстан Конституциясына 20 жыл медалі|«Қазақстан Конституциясына 20 жыл»]] медалі (2015)
* [[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]] (2015)
* [[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл медалі|«Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл»]] медалі (2016)
* [[Қазақстан Конституциясына 25 жыл медалі|«Қазақстан Конституциясына 25 жыл»]] медалі (2020)
* [[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 30 жыл медалі|«Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 30 жыл»]] медалі (2021)
* [[Парасат ордені|«Парасат» ордені]] (2022)

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VIII шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Ауыл партиясының мүшелері]]</text>
      <sha1>7w6gqyx4weklvictu5odkw8rp9hvmac</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621194</id>
      <parentid>3621186</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:55:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3621194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13181" sha1="alq2lgh54ghgpqpqzsvnc96c7y3ydgq" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Серік Рахметоллаұлы Егізбаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = Serik Egizbaev (2023-04-12).jpg
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                =
 | Титулы               = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжілістің]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII сайланым депутаты]]
 | Ту                   = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg
 | Ту2                  = Flag of Kazakhstan.svg
 | Реті                 = 
 | Басқара бастады      = [[28 наурыз]] [[2023 жыл|2023 жылдан]] бастап
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Ізашары              = 
 | Ізбасары             = 
 | Президент            = 
 | Премьер              =

| Титулы_2             = [[Ауыл (партия)|«Ауыл»]] партиясының төрағасы
 | Ту_2                 = Flag of Kazakhstan.svg
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 19 қазан 2023
 | Басқаруын аяқтады_2  = 23 маусым 2026 
 | Ізашары_2            = [[Әли Әбдікәрімұлы Бектаев|Әли Бектаев]]
 | Ізбасары_2           = [[Қайрат Қапарұлы Айтуғанов|Қайрат Айтуғанов]] 

 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Реті_3               = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Реті_4               = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні           = 22.4.1963
 | Туған жері           = [[Шағатай (ауыл)|Шағатай]], {{туғанжері|Теректі ауданы|Теректі ауданында}}, [[Батыс Қазақстан облысы|Орал облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                =
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Ауыл (партия)|Ауыл]]
 | Білімі               = [[Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті|Батыс Қазақстан ауыл шаруашылығы институты]],&lt;br /&gt;[[Қазақ гуманитарлық заң университеті|М.С.Нәрікбаев атындағы Қазақ гуманитарлық заң университеті]]
 | Ғылыми дәрежесі       = [[Ғылым кандидаты|экономика ғылымдарының кандидаты]] 
 | Мамандығы            = агроном, экономист, заңгер
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Астанаға 10 жыл медалі}}
 | {{Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі}}
 | {{ҚР Конституциясына 20 жыл}}
 | {{Құрмет ордені}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}
 | {{ҚР Конституциясына 25 жыл}}
 | {{ҚР тәуелсіздігіне 30 жыл медалі}}
 | {{Парасат ордені}}
}}
}}
'''Серік Рахметоллаұлы Егізбаев''' ([[22 сәуір]] [[1963 жыл|1963]], [[Шағатай (ауыл)|Шағатай]], [[Теректі ауданы]], [[Батыс Қазақстан облысы|Орал облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақстандық агроном-ғалым, мемлекет қайраткері, 2023 жылдан бастап [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|Парламенті Мәжілісінің VIII сайланым]] депутаты және Аграрлық мәселелер комитетінің төрағасы. 2023–2026 жылдары [[Ауыл (партия)|Ауыл]] партиясының төрағасы. Экономика ғылымдарының кандидаты (2001).

== Өмірбаяны ==
1985 жылы [[Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті|Батыс Қазақстан ауыл шаруашылығы институтында]] агроном мамандығын алып, оқуын аяқтады. Кейін БЛКЖО ОК жанындағы Жоғары комсомол мектебінде, Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясында білім алып, 2001 жылы [[Қазақ гуманитарлық заң университеті|Қазақ мемлекеттік заң академиясын]] бітірген.

2001 жылы экономика ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін кандидаттық диссертациясын сәтті қорғады.

=== Еңбек жолы ===
Еңбек жолын 1980 жылы [[Батыс Қазақстан облысы|Орал облысы]], [[Ақжайық ауданы|Чапаев ауданы]] «Чапаев» кеңшарында құрылысшы болып бастаған. Одан кейін агроном болып, Қазақстан комсомол ұйымында түрлі қызметтер атқарды. 1988-1990 жылдары — Қазақстан ЛКЖО Жымпиты аудандық комитетінің бірінші хатшысы, ал 1990-1997 жылдары Орал облыстық Қазақстан Жастар одағының хатшысы, идеологиялық бөлімінің меңгерушісі, Батыс Қазақстан облыстық Қазақстан Жастар одағының бірінші хатшысы болып істеді.

1997-1998 жылдары — Батыс Қазақстан облысының әкімдігінде бас инспектор және ұйымдастыру және кадр жұмысы бөлімі меңгерушісінің орынбасары лауазымдарында жұмыс істеді.

2000-2001 жылдары — Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің ұйымдастыру және кадр жұмысы Департаментінің бөлім басшысы қызметін атқарды.

2001-2007 жылдары — Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Кеңсесінде әртүрлі лауазымдарда болды.

2007-2016 жылдары — Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігінде түрлі лауазымдарда жұмыс істеп, оның ішінде мемлекеттік қадағалаушы және мемлекеттік бақылау бөлімі басшысының орынбасары қызметтерін атқарды.

2016-2017 жылдары — ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің бірінші орынбасары болып істеді.

2017-2019 жылдары — «Қазақстан» РТРК Өңірлік даму жөніндегі басқарма төрағасының орынбасары міндетін атқарды.

2019-2021 жылдары — Батыс Қазақстан облысы әкімінің орынбасары лауазымында жұмыс істеді&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bilimainasy.kz/25-09-19/|title=БҚО әкімінде – қос бірдей жаңа орынбасар|publisher=«Білім айнасы» газеті|date=2019-09-25|accessdate=2025-02-26}}&lt;/ref&gt;.

2021-2023 жылдар аралығында ҚР Ақпарат және әлеуметтік даму министрлігі басқармасының басшысы&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ernur.kz/kazakstan/akparat-zhane-koghamdyk-damu-ministrliginin-apparat-basshysy-taghaiyndaldy|title=Ақпарат және қоғамдық даму министрлігінің аппарат басшысы тағайындалды|publisher=ERNUR.kz ақпараттық порталы|date=2021-02-24|accessdate=2025-02-26}}&lt;/ref&gt;, ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрінің орынбасары қызметін атқарды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://stan.kz/kr-akparat-zhane-kogamdik-damu-vice-ministri-tagayindal-346465/|title=ҚР Ақпарат және қоғамдық даму вице-министрі тағайындалды|publisher=STAN.kz|date=2021-05-04|accessdate=2025-02-26}}&lt;/ref&gt;.

2023 жылғы 28 наурыздан бастап [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VIII сайланым]] депутаты. «[[Ауыл (партия)|Ауыл]]» партиясы ұсынған&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://dasturkb.kz/ауыл-партиясынан-кімдер-депутат-атан/2023/|title=Ауыл партиясынан кімдер депутат атанды|publisher=Дәстүр|date=2023-03-28|accessdate=2025-02-26}}&lt;/ref&gt;. Парламентте Аграрлық мәселелер комитетінің төрағасы болып жұмыс істейді&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ortalyq.kz/m-zhilis-serik-egizbaev-agrarly-m-seleler-komitetini-t-ra-asy-boldy/|title=Мәжіліс: Серік Егізбаев Аграрлық мәселелер комитетінің төрағасы болды|publisher=«Орталық Қазақстан» газеті|date=2023-03-29|accessdate=2025-02-26}}&lt;/ref&gt;.

2023 жылғы 19 қазаннан 2026 жылғы 23 маусымға дейін [[Ауыл (партия)|Ауыл]] партиясының төрағасы болды.&lt;ref&gt;[https://eldala.kz/kz/novosti/kazahstan/16601-predsedatelem-partii-auyl-izbran-serik-egizbaev &quot;Ауыл&quot; партиясының төрағасы болып Серік Егізбаев сайланды]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://auylmedia.kz/kz/article/sostoyalsya-vneocherednoj-sezd-partii-auyl «Ауыл» партиясының кезектен тыс Съезі өтті]&lt;/ref&gt;

== Марапаттары ==
* [[Астанаға 10 жыл медалі|«Астанаға 10 жыл»]] медалі (2008)
* [[Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі|«Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл»]] медалі (2015)
* [[Қазақстан Конституциясына 20 жыл медалі|«Қазақстан Конституциясына 20 жыл»]] медалі (2015)
* [[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]] (2015)
* [[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл медалі|«Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл»]] медалі (2016)
* [[Қазақстан Конституциясына 25 жыл медалі|«Қазақстан Конституциясына 25 жыл»]] медалі (2020)
* [[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 30 жыл медалі|«Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 30 жыл»]] медалі (2021)
* [[Парасат ордені|«Парасат» ордені]] (2022)

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VIII шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Ауыл партиясының мүшелері]]</text>
      <sha1>alq2lgh54ghgpqpqzsvnc96c7y3ydgq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Футболдан қыздар арасындағы Азия кубогы (U-20)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>762733</id>
    <revision>
      <id>3621295</id>
      <parentid>3491828</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T18:25:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Manager816</username>
        <id>171548</id>
      </contributor>
      <comment>/* Жеңімпаздары және жүлдегерлері */ +2026</comment>
      <origin>3621295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4352" sha1="r47l74po688a0ip8vybbgeqws95mczw" xml:space="preserve">{{Футбол турнирінің карточкасы
|атауы      = Футболдан қыздар арасындағы Азия кубогы (U-20)
|түпнұсқасы  = '''AFC U-20 Women's Asian Cup'''
|логотип       = [[Сурет:АФК.png|200px|]]
|мемлекет        = [[Азия]] ([[Азия Футбол Конфедерациясы|АФК]])
|командалар саны = 12 (финал)
|қаланған       = [[2002 жыл]]ы
|қайта ұйымдастырылған = 
|таратылған = 
|жеңімпаз атағы =
|әрекеттегі чемпион = {{JPN}} (7)
|соңғы жеңімпаздың атағы =
|соңғы чемпион = 
|атағы ең көп  = {{JPN}} (7)
|телекомпаниялар  = 
|сайт          = [https://www.the-afc.com/en/national/afc_u20_womens_asian_cup/home.html/ AFC U-20 Womens Asian Cup]
|ағымдағы маусым = 
}}

'''Футболдан қыздар арасындағы Азия кубогы (U-20)''' — [[Азия Футбол Конфедерациясы]]мен өткізілетін құрамалар арасындағы басты [[футбол]] турнирі. 

Чемпионат [[2002 жыл]]дан бастап әр екі жылда бір рет өткізіліп тұрады. Басқаларынан көбірек, алты рет кубокты [[Жапония]] жеңді.

== Жеңімпаздары және жүлдегерлері ==
{| border=1 style=&quot;border-collapse:collapse; font-size:90%; text-align:center&quot; cellpadding=3 cellspacing=0 width=100 %
|- bgcolor=#C1D8FF
!rowspan=2 width=5 %|Жыл
!rowspan=2 width=10 %|Өткізілу орны
!width=1 % rowspan=46 bgcolor=ffffff|
!colspan=3|Финалдық матч
!width=1 % rowspan=46 bgcolor=ffffff|
!colspan=3|Қола үшін матч
|- bgcolor=#EFEFEF
!width=15 %|Алтын
!width=8 %|Есеп
!width=15 %|Күміс
!width=15 %|Қола
!width=8 %|Есеп
!width=15 %|4-ші орын
|- bgcolor=#F5FAFF
|[[2002]]
|{{IND}}
|'''{{JPN}}'''
|'''2:1'''
|{{TPE}}
|{{CHN}}
|'''4:1'''
|{{PRK}}
|- bgcolor=#D0E7FF
|[[2004]]
|{{CHN}}
|'''{{KOR}}'''
|'''3:0'''
|{{CHN}}
|{{PRK}}
|'''4:0'''
|{{THA}}
|- bgcolor=#F5FAFF
|[[2006]]
|{{MYS}}
|'''{{CHN}}'''
|'''1:0'''
|{{PRK}}
|{{AUS}}
|'''3–2'''
|{{JPN}}
|- bgcolor=#D0E7FF
|[[2007]]
|{{CHN}}
|'''{{PRK}}'''
|'''1:0'''
|{{JPN}}
|{{CHN}}
|'''1:0'''
|{{KOR}}
|- bgcolor=#F5FAFF
|[[2009]]
|{{CHN}}
|'''{{JPN}}'''
|'''2:1'''
|{{KOR}}
|{{PRK}}
|'''1:0'''
|{{CHN}}
|- bgcolor=#D0E7FF
|[[2011]]
|{{VNM}}
|'''{{JPN}}'''
|
|{{PRK}}
|{{CHN}}
|
|{{KOR}}
|- bgcolor=#F5FAFF
|[[2013]]
|{{CHN}}
|'''{{KOR}}'''
|
|{{PRK}}
|{{CHN}}
|
|{{JPN}}
|- bgcolor=#D0E7FF
|[[2015]]
|{{CHN}}
|'''{{JPN}}'''
|'''0:0'''&lt;br&gt; (4:2 пен.)
|{{PRK}}
|{{KOR}}
|'''4–0'''
|{{CHN}}
|- bgcolor=#F5FAFF
|[[2017]]
|{{CHN}}
|'''{{JPN}}'''
|'''1:0'''
|{{PRK}}
|{{CHN}}
|'''3–0'''
|{{AUS}}
|- bgcolor=#D0E7FF
|[[2019]]
|{{THA}}
|'''{{JPN}}'''
|'''2:1'''
|{{PRK}}
|{{KOR}}
|'''9:1'''
|{{AUS}}
|- bgcolor=#F5FAFF
|[[2022]]
|{{UZB}}
| colspan=&quot;7&quot;|'''COVID-19 пандемиясына байланысты өткізілген жоқ'''
|- bgcolor=#D0E7FF
|[[2024]]
|{{UZB}}
|'''{{PRK}}'''
|'''2:1'''
|{{JPN}}
|{{AUS}}
|'''1:0'''
|{{KOR}}
|- bgcolor=#F5FAFF
|[[2026]]
|{{THA}}
|'''{{JPN}}'''
|'''1:0'''
|{{PRK}}
|colspan=3|{{CHN}}&lt;br/&gt;{{KOR}}
|}

== Жалпы медальдар саны ==

{| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}}
|-
|- align=center
|'''1'''||align=left|{{JPN}}
|7||2||0||'''9'''
|-
||'''2'''||align=left|{{PRK}} 
|2||7||2||'''11'''
|-
|- align=center
|'''3'''||align=&quot;left&quot;|{{KOR}}
|2||1||2||'''5'''
|-
|'''4'''||align=left|{{CHN}} 
|1||1||5||'''7'''
|-
|'''5'''||align=left|{{TPE}} 
|0||1||0||'''1'''
|-
|'''6'''||align=left|{{AUS}} 
|0||0||2||'''2'''
|-
|}

== Сыртқы сілтемелер ==

* [https://www.the-afc.com/en/national/afc_u20_women's_asian_cup/home.html U-20 Футболдан қыздар арасындағы Азия кубогы ресми сайты]
* [https://web.archive.org/web/20140801191544/http://rsssf.com/tablesa/as-wom-u19.html RSSSF.com]  

[[Санат:Футбол кубоктары]]
[[Санат:Азия Кубогы]]
[[Санат:Футболдан Ұлттық құрамалар жарыстары]]
[[Санат:АФК турнирлері]]</text>
      <sha1>r47l74po688a0ip8vybbgeqws95mczw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тау шаңғысы спортынан әлем кубогы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>763369</id>
    <revision>
      <id>3621441</id>
      <parentid>3599970</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:29:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kas77777</username>
        <id>100404</id>
      </contributor>
      <origin>3621441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3892" sha1="bd2udtc6p646hw3695nc59ue4z6vsbw" xml:space="preserve">{{Infobox Sports league
|logo=
|pixels=
|caption=
|sport=[[Тау шаңғы]]
|founded= 1967
|teams=154 ([[2025 жыл]])
|continent=[[Әлем]] [[Халықаралық шаңғы спорты федерациясы]] (FIS {{lang-en|International Ski Federation}})
|champion=
}}

'''Тау шаңғысы спортынан әлем кубогы''' — [[Халықаралық шаңғы спорты федерациясы]]мен ({{lang-en|International Ski Federation}}, {{lang-fr|Fédération Internationale de Ski}}, ''FIS'') ұйымдастырылатын халықаралық жарыстар.

== Чемпионаттар ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Жыл
!Қала
!Ел
|-
|'''[[1993]]''' || [[Оре]] || {{SWE}}
|-
|'''[[1994]]''' || [[Скво-Вэлли]] || {{USA}}
|-
|'''[[1995]]''' || [[Бормио]] || {{ITA}}
|-
|'''[[1996]]''' || [[Лиллехаммер]] || {{NOR}}
|-
|'''[[1997]]''' || [[Скво-Вэлли]] || {{USA}}
|-
|'''[[1998]]''' || [[Кран-Монтана]] || {{CHE}}
|-
|'''[[1999]]''' || [[Сьерра-Невада (Испания)|Сьерра-Невада]] || {{ESP}}
|-
|'''[[2000]]''' || [[Бормио]] || {{ITA}}
|-
|'''[[2001]]''' || [[Оре]] || {{SWE}}
|-
|'''[[2002]]''' || [[Альтенмаркт (Понгау)|Альтенмаркт]] || {{AUT}}
|-
|'''[[2003]]''' || [[Лиллехаммер]] || {{NOR}}
|-
|'''[[2004]]''' || [[Сестриере]] || {{ITA}}
|-
|'''[[2005]]''' || [[Ленцерхайде]] || {{CHE}}
|-
|'''[[2006]]''' || [[Оре]] || {{SWE}}
|-
|'''[[2007]]''' || [[Ленцерхайде]] || {{CHE}}
|-
|'''[[2008]]''' || [[Бормио]] || {{ITA}}
|-
|'''[[2009]]''' || [[Оре]] || {{SWE}}
|-
|'''[[2010]]''' || [[Гармиш-Партенкирхен]] || {{FRG}}
|-
|'''[[2011]]''' || [[Ленцерхайде]]|| {{CHE}}
|-
|'''[[2012]]''' || [[Шладминг]] || {{CHE}}
|-
|'''[[2013]]''' || [[Ленцерхайде]] || {{CHE}}
|-
|'''[[2014]]''' || [[Ленцерхайде]] || {{CHE}}
|-
|'''[[2015]]''' || [[Мерибель]] || {{FRA}}
|-
|'''[[2016]]''' || [[Санкт-Моритц]] || {{CHE}}
|-
|'''[[2017]]''' || [[Аспен (Колорадо)|Аспен]] || {{USA}}
|-
|'''[[2018]]''' || [[Оре]] || {{SWE}}
|-
|'''[[2019]]''' || [[Солдеу]] || {{AND}}
|-
|'''[[2021]]''' || [[Ленцерхайде]] || {{CHE}}
|-
|'''[[2022]]''' || [[Куршевель]]/ [[Мерибель]] || {{FRA}}
|-
|'''[[2023]]''' || [[Солдеу]] || {{AND}}
|-
|'''[[2024]]''' || [[Зальбах-Хинтерглем]] || {{AUT}}
|-
|'''[[2025]]''' || [[Сан Валлэй (Айдахо)|Сан Валлэй]] || {{USA}}
|-
|'''[[2026]]''' || [[Квитфьелл]]/[[ Хафьелл]]|| {{NOR}}
|-
|}

== Сыртқы сілтемелер ==

*[http://www.fisalpine.com FisAlpine.com] FIS Alpine World Cup – Official website
*[http://www.skiworldcup.org/ SkiWorldCup.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210415073205/http://www.skiworldcup.org/ |date=2021-04-15 }} – History of the World Cup – by Serge Lang (see also [https://books.google.com/books?id=W1gEAAAAMBAJ&amp;dq=%22skiing+heritage%22+lang+%22world+cup%22&amp;pg=PA8 ISHA: History of the World Cup])
*[https://archive.today/20120525051222/http://www.fis-ski.com/uk/disciplines/alpineskiing/fisworldcup.html FIS-ski.com] – official results for FIS alpine World Cup events
*[http://www.ski-db.com/worldcup.asp Ski-db.com] – World Cup results database
*[http://www.canski.org/ Alpine Canada Alpin/Canadian Alpine Ski Team]
*[http://www.ussa.org/ U.S. Ski and Snowboard Association]
*[http://www.usskiteam.com/ U.S. Ski Team]
*[http://www.wintersport-charts.info/as_all_wc_women.html Podium places in the World Cup Women TOP 150]
*[http://www.wintersport-charts.info/as_all_wc_men.html Podium places in the World Cup Men TOP 150]

[[Санат:Әлем кубогы]]
[[Санат:Тау шаңғы]]</text>
      <sha1>bd2udtc6p646hw3695nc59ue4z6vsbw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Қазақша Уикипедия статистикасы/Кеше.json</title>
    <ns>10</ns>
    <id>764845</id>
    <revision>
      <id>3621298</id>
      <parentid>3620793</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T19:01:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Кешегі деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3621298</origin>
      <model>json</model>
      <format>application/json</format>
      <text bytes="130" sha1="gfe8zwd67gssi4770lybw824j6y3i0d" xml:space="preserve">{
	&quot;articles&quot;: 244113,
	&quot;pages&quot;: 668086,
	&quot;edits&quot;: 3617578,
	&quot;users&quot;: 179121,
	&quot;activeusers&quot;: 336,
	&quot;admins&quot;: 15,
	&quot;files&quot;: 8756
}</text>
      <sha1>gfe8zwd67gssi4770lybw824j6y3i0d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>6-7</title>
    <ns>0</ns>
    <id>768180</id>
    <revision>
      <id>3621553</id>
      <parentid>3620712</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:46:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HiOne'kazakh</username>
        <id>178185</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3621553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16803" sha1="icb28byljeaepk0tuuh98zesahje6r3" xml:space="preserve">[[Сурет:6-7 Meme Washington University.jpg|thumb|[[Сент-Луистағы Вашингтон университеті|Вашингтон университеті]] кампусындағы тротуарда салынған «6-7» жазуы бар бор өнері]]
«'''6-7'''» («'''сикс сэвэн'''» деп оқылады; '''67''', '''6&amp;nbsp;7''' және '''6,&amp;nbsp;7''' деп те жазылады) — 2025 жылы [[TikTok]] пен [[Instagram|Instagram Reels]]-те пайда болған [[интернет-мем]] және жасөспірімдер [[слэнг|сленгі]] термині.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Johar |first=Vritti |date=2025-02-04 |title=What Does '6-7' Mean on TikTok? Trend Explained |url=https://www.comingsoon.net/guides/news/1915531-what-does-6-7-mean-tiktok-explained |access-date=2025-08-24 |website=[[ComingSoon.net]]}}&lt;/ref&gt; Бұл фразаның нақты тұрақты мағынасы жоқ.

Бұл сөз тіркесі {{аударылмаған 3|Skrilla|Skrilla|en|Skrilla}} орындаған «Doot Doot (6 7)» әнінен шыққан. Ән кәсіби баскетболшылардың, әсіресе бойы 6 фут 7 дюйм (2,01&amp;nbsp;метр) деп көрсетілетін [[Ламело Болл]]дың видеоларында кеңінен таралу арқылы танымал болды.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Suggs |first=David |date=2025-03-03 |title=LeBron James '6-7' meme, explained: How Lakers star became subject of basketball's latest TikTok trend |url=https://www.sportingnews.com/us/nba/los-angeles-lakers/news/lebron-james-6-7-meme-explained-lakers-tiktok-trend/676117f588d4aaecc56a3d83 |access-date=2025-09-03 |website=Sporting News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caruso |first=Skyler |date=2025-04-29 |title=Why Are Teens Saying 6-7? The Reason Behind the Now Viral Phrase Among Kids |url=https://people.com/what-does-six-seven-mean-all-about-tiktok-trend-11724247 |access-date=2025-09-10 |website=People}}&lt;/ref&gt; Мемді одан әрі кеңінен танытқан жайт — {{аударылмаған 3|Overtime Elite|Overtime Elite|en|Overtime Elite}} лигасының ойыншысы Тейлен «TK» Киннидің бұл тіркесті жиі қолдануы болды.&lt;ref name=&quot;NY&quot;&gt;{{Cite news |last=Schnell |first=Lindsay |date=2025-09-12 |title=What is '6-7′? It started with this high school basketball and social media star |url=https://www.nytimes.com/athletic/6619536/2025/09/12/basketball-taylen-kinney-high-school-social-trend/ |access-date=2025-09-26 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 2025 жылғы наурызда Мэверик Тревиллиан есімді бала баскетбол ойынында бұл сөзді айғайлап, ерекше қимыл жасаған сәтінің [[вирустық видео]]ға айналуынан кейін «67 Kid» ({{lang-kk|67 бала}}) ретінде танымал болды.&lt;ref name=&quot;WP&quot;&gt;{{Cite news |last=O'Neill |first=Shane |date=2025-10-21 |title=Why kids keep saying '6-7': 'It's really beautiful because it's dumb' |url=https://www.washingtonpost.com/style/trends/2025/10/21/six-seven-meme-gen-alpha/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20251030161606/https://www.washingtonpost.com/style/trends/2025/10/21/six-seven-meme-gen-alpha/ |archive-date=30 October 2025 |access-date=2025-11-04 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}&lt;/ref&gt; 

Бірқатар ақпарат құралдары бұл мемді «[[брейнрот]]» құбылысымен — сапасы төмен цифрлық контент түрімен байланыстырады.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news |last=Robinson |first=Lauern |date=2025-09-26 |title='6-7' trend: New 'brain rot' phrase sweeps Aussie classrooms |url=https://www.news.com.au/lifestyle/parenting/school-life/67-trend-new-brain-rot-phrase-sweeps-aussie-classrooms/news-story/dfb60d6dc71e32ec4074b9b1911d3a39 |access-date=2025-10-02 |work=News.com.au}}&lt;/ref&gt; Кейбір сарапшылар оны [[Альфа буыны]]ның [[интернет мәдениеті]]не белсенді түрде еніп келе жатқанын көрсететін белгі ретінде қарастырады.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web |last=Notopoulos |first=Katie |date=2025-09-11 |title=Gen Alpha is yelling out '6-7' and '41.' It a meme that makes no sense — and that's the point. |url=https://www.businessinsider.com/six-seven-forty-one-gen-alpha-slang-meme-brainrot-ai-2025-9 |access-date=2025-10-05 |website=Business Insider}}&lt;/ref&gt;

== Шығуы және таралуы ==
[[Сурет:Six-seven jack-o-lantern, Toronto 2025.jpg|thumb|2025 жылғы [[Хэллоуин]]ге арналған 6-7 ойылған асқабақ шамы]]
Сленг «Doot Doot (6 7)» атты [[Дрилл|дрилл-рэп]] жанрындағы әннен шыққан. Бұл әнде америкалық рэпер {{аударылмаған 3|Skrilla|Skrilla|en|Skrilla}} келесі жолдарды орындайды: «… I know he dyin' (oh my, oh my God) 6-7, I just bipped right on the highway (Bip, bip)», — дәл осы кезде бит күшейеді.&lt;ref name=&quot;azcentral&quot;&gt;{{Cite web |last=Kaur |first=Dina |date=2025-08-13 |title=What does '67' mean? Here's what to know about new viral TikTok slang |url=https://www.azcentral.com/story/entertainment/life/2025/08/13/what-does-6-7-mean/85645327007/ |access-date=2025-08-24 |website=The Arizona Republic}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vargas |first=Alani |date=2025-09-19 |title=What the Heck Does '6-7' Mean? TikTok Slang Term Revealed |url=https://parade.com/living/what-does-6-7-mean |access-date=2025-10-06 |website=Parade}}&lt;/ref&gt;

Әндегі «6-7» санының мағынасы анық емес: кейбіреулер оны Skrilla туған [[Филадельфия]]дағы 67-көшеге,&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |last=Gamerman |first=Ellen |date=2025-10-14 |title=The Numbers Six and Seven Are Making Life Hell for Math Teachers |url=https://www.wsj.com/lifestyle/six-seven-meme-teens-math-teachers-42764bcb |access-date=2025-10-15 |work=The Wall Street Journal}}&lt;/ref&gt; басқалары Чикагодағы 67-көшеге байланыстырады.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Dator |first1=James |title=Understanding the '6-7 meme, and how LaMelo Ball is involved |url=https://www.sbnation.com/nba/1081682/understanding-the-6-7-meme-and-how-lamelo-ball-is-involved |website=[[SB Nation]] |access-date=15 October 2025 |date=24 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;azcentral&quot; /&gt; [[Лингвистика|Лингвист]] және афроамерикалық ағылшын тілі жөніндегі маман Тейлор Джонс бұл тіркес «10-67» коды — полицияның өлім туралы хабарлау үшін қолданатын радио кодына сілтеме болуы мүмкін деп болжайды.&lt;ref name=&quot;Jones2025&quot;&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=laZpTO7IFtA |title=Is 67 just brain rot? |date=October 13, 2025 |last=Jones |first=Taylor |type=Video |access-date=October 14, 2025 |via=YouTube}}&lt;/ref&gt; Бұл түсіндіру ән жолдарында аталған атыс қаруы туралы контекстпен және Джонстың пікірінше, баяндаушының жол полициясы тоқтатқан кезде өзін кінәсіз етіп көрсетуге тырысқан көрінісімен сәйкес келеді.&lt;ref name=&quot;Jones2025&quot; /&gt; Ал Skrilla-ның өзі: «Мен оған ешқашан нақты мағына жүктеген жоқпын және әлі де жүктегім келмейді», — деп мәлімдеген.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Ән 2024 жылдың желтоқсанында бейресми түрде жарық көрді&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |last=Good |first=Anna |date=2025-02-04 |title=Why do you keep seeing '6-7?' on TikTok? The viral trend and LaMelo Ball meme, explained |url=https://www.dailydot.com/memes/6-7-meaning-tiktok-lamelo-ball/ |access-date=2025-10-05 |website=The Daily Dot}}&lt;/ref&gt; (ал ресми түрде — 2025 жылғы 7 ақпанда).&lt;ref&gt;{{Citation |title=Doot Doot (6 7) - Single by Skrilla on Apple Music |date=2025-02-07 |url=https://music.apple.com/us/album/doot-doot-6-7-single/1794830401 |access-date=2025-10-05}}&lt;/ref&gt; Көп ұзамай әннің дыбысы кәсіби баскетболшылардың видеоларында кеңінен қолданыла бастады, әсіресе бойы 6 фут 7 дюйм (2,01 м) болатын [[Ламело Болл]]дың видеоларында.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Әннің ресми емес шығарылымынан бірнеше апта өткен соң,&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web |last=Pierre |first=Alphonse |date=2025-10-23 |title=Let's Talk About &quot;6 7&quot; |url=https://pitchfork.com/thepitch/lets-talk-about-skrilla-doot-doot-6-7/ |access-date=2025-10-24 |website=Pitchfork |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Overtime Elite лигасында ойнайтын жас баскетболшы Тейлен Кинни әлеуметтік желіде [[Starbucks]] сусынын «six, seven» деп бағалап тұрған видеосы таралғаннан кейін осы тіркеспен тығыз байланысты тұлғаға айналды.&lt;ref name=&quot;NY&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;fox4kc&quot;&gt;{{Cite web |last=Bink |first=Addy |date=2025-09-27 |title=Are your kids always saying '6-7?' Here's what it means |url=https://fox4kc.com/news/national/are-your-kids-always-saying-6-7-heres-what-it-means/ |access-date=2025-09-27 |website=FOX 4 Kansas City WDAF-TV}}&lt;/ref&gt; Overtime Elite контентінде бұл сөзді жиі қолдануы оған «Mr. 6-7» ({{lang-kk|6-7 мырза}} деген лақап ат әкелді, кейін ол «6-7» брендімен консервіленген су желісін шығарды.&lt;ref name=&quot;NY&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;fox4kc&quot; /&gt;

Мем [[Ұлттық баскетбол қауымдастығы|NBA]]-дағы үздік сәттерде, [[Әйелдер ұлттық баскетбол қауымдастығы|WNBA]] баспасөз конференцияларында, [[Ұлттық футбол лигасы|NFL]] ойындарындағы тачдаун тойлауларында және тіпті бұрынғы NBA жұлдызы [[Шакил О’Нил]] секілді танымал адамдар тарапынан да қолданылды — О’Нил тіркестің мағынасын түсінбейтінін айтса да, мемге арналған видеоға қатысқан.&lt;ref name=&quot;NY&quot; /&gt; Спорт саласынан тыс, әлеуметтік желі пайдаланушылары мемді, мысалы, емтиханнан 67% алғанына әзіл ретінде және басқа байланыссыз жағдайларда да қолдана бастады.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |last=Ahmad |first=Manahil |date=2025-08-19 |title=What does the '67' slang term on TikTok mean? What to know about the viral meme |url=https://www.northjersey.com/story/news/2025/08/19/67-slang-term-meaning-and-use-on-tiktok-what-to-know/85724368007/ |access-date=2025-08-24 |website=North Jersey Media Group}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Askinasi |first=Rachel |date=2025-08-29 |title=What Does 67 Mean, And Why Do Your Kids Keep Saying It? |url=https://www.today.com/parents/family/what-does-six-seven-mean-rcna228046 |access-date=2025-08-31 |website=TODAY.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

«6-7» сленгінің ерекшелігі оның офлайн ортада, әсіресе мектептерде кең таралуына мүмкіндік берді.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt; Кейбір мектептерде оның жиі қолданылуы сабаққа кедергі тудырғандықтан, бұл сөзді айтуға тыйым салынған.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Upton-Clark |first=Eve |date=October 10, 2025 |title=Heard kids saying '6-7'? It's so annoying that schools are banning it |url=https://www.fastcompany.com/91419371/6-7-tiktok-brainrot-ban-schools |access-date=October 16, 2025 |website=Fast Company}}&lt;/ref&gt; Бұл сандар белгілі бір нақты мағынасыз қолданылады және [[Альфа буыны]]на тән «ішкі қалжың» рөлін атқарады.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt; «Mason» ({{lang-kk|Мейсон}}) деген ат кейде осы сленгті шамадан тыс қолданатын стереотипті ақ нәсілді жасөспірімді сипаттау үшін пайдаланылады.&lt;ref name=&quot;HT&quot; /&gt;

=== 67 бала ===
[[Сурет:Maverick Trevillian, also known as the &quot;67 Kid&quot; on a dirt bike - October 2025.png|thumb|245x245px|«67 бала» [[Венис (Лос Анжелес)|Венис]]тағы ([[Калифорния]]) фан кездесуде, 2025 жыл]]
2025 жылғы 31 наурызда [[Ютубер|YouTuber]] Кэм Уайлдер «My Overpowered AAU Team has Finally Returned!» атты видеосын жариялады. Бұл видеода кейін «67 Kid» ({{lang-kk|67 бала}}) деген лақап атқа ие болған Мэверик Тревиллиан&lt;ref name=&quot;WP&quot; /&gt; камераға жақындап, алақандарын жоғары қаратып қолдарын жоғары-төмен жылжытып, «six seven» деп айқайлайды.&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=yd4Zdpl5qBA&amp;t=806s |title=MY OVERPOWERED AAU TEAM HAS FINALLY RETURNED! |date=2025-03-31 |last=Wilder |first=Cam |access-date=2025-09-28 |via=YouTube}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HT&quot;&gt;{{Cite web |last=Das Biswas |first=Shuvrajit |date=2025-09-01 |title=Who is SCP-67 kid? 'Literally everyone is talking about the dude', say netizens as TikTok trend goes viral |url=https://www.hindustantimes.com/trending/us/who-is-scp-67-kid-literally-everyone-is-talking-about-the-dude-say-netizens-as-tiktok-trend-goes-viral-101756679865278.html |access-date=2025-09-01 |website=Hindustan Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bain |first=Ellissa |date=2025-08-18 |title=Right, what does 67 actually mean? Here's why the random number is all over TikTok |url=https://thetab.com/2025/08/18/right-what-does-67-actually-mean-heres-why-the-random-number-is-all-over-tiktok |access-date=2025-08-24 |website=The Tab}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы тамызда әлеуметтік желі қолданушылары Тревиллианның бейнесін бұрмалап, оғаш немесе гротеск сипатта көрсететін, аналогтық қорқыныш стиліне ұқсас фото-редакциялар жасай бастады. Бұл мем «SCP-067 Kid» деп аталып, [[SCP Foundation]] — фантастикалық паранормалдық объектілер туралы бірлескен көркем жоба — стилистикасын сатиралық түрде пародиялайды. «SCP-067 Kid» жоба канонында бар «SCP-067» объектісімен шатастырылмауы керек, себебі канондағы нысан — ерекше қасиеті бар қалам.&lt;ref name=&quot;HT&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ahmad |first=Arslan |date=2025-09-02 |title=Who's 67 kid? From Chicago streets to internet: What's buzzing? |url=https://www.thenews.com.pk/latest/1340580-whos-67-kid-from-chicago-street-to-internet-whats-buzzing |access-date=2025-09-03 |website=The News International}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=SCP-067 - SCP Foundation |url=https://scp-wiki.wikidot.com/scp-067 |access-date=2025-11-04 |website=The SCP Foundation |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Unknown |first=Saad |date=2025-08-07 |title=SCP‑67 Horror Trend Takes Over TikTok |website=Vocal.Media |url=https://vocal.media/theSwamp/scp-67-horror-trend-takes-over-tik-tok |access-date=2025-11-09}}&lt;/ref&gt;

== Тағы қараңыз ==
* [[Skibidi Toilet]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер|2}}

== Сыртқы сілтемелер ==
{{commonscat|67 (meme)|6-7}}
* Мемді бастаған [https://www.tiktok.com/@matvii%20grinblat/video/7443337851552484638 оригинал TikTok видео]
* {{YouTube|id=yd4Zdpl5qBA|time=13m26s|title=67 баламен Кэм Уайлдердің видеосы}}

[[Санат:Интернет жаргондары]]</text>
      <sha1>icb28byljeaepk0tuuh98zesahje6r3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:Renamed user a68b0e539159de87752718af42b4d8d2</title>
    <ns>3</ns>
    <id>771097</id>
    <revision>
      <id>3621192</id>
      <parentid>3531418</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:53:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AccountVanishRequests</username>
        <id>160572</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>AccountVanishRequests [[Қатысушы талқылауы:Glebnigar]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Renamed user a68b0e539159de87752718af42b4d8d2]] бетіне жылжытты (айдатқыш қалдырмады): Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Glebnigar|Glebnigar]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Renamed user a68b0e539159de87752718af42b4d8d2|Renamed user a68b0e539159de87752718af42b4d8d2]]&quot;</comment>
      <origin>3531418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="215" sha1="r6fc55sqa0g4b9gjfd4qtxoomw1la1u" xml:space="preserve">{{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Glebnigar}}

-- [[Қатысушы:Sibom|Sibom]] ([[Қатысушы талқылауы:Sibom|талқылауы]]) 02:23, 2025 ж. желтоқсанның 28 (+05)</text>
      <sha1>r6fc55sqa0g4b9gjfd4qtxoomw1la1u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баға айырмасы келісімшарты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>775441</id>
    <revision>
      <id>3621555</id>
      <parentid>3597652</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:48:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lp0 on fire</username>
        <id>174781</id>
      </contributor>
      <comment>remove spam</comment>
      <origin>3621555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8263" sha1="efo82skf4pn2v7cs38vcym7ghrki4iz" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2026}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;

'''Баға айырмасы келісімшарты''' ({{lang-en|contract for difference}}, '''CFD''') — екі тарап (сатып алушы және сатушы) арасында жасалатын [[туынды қаржы құралдары|туынды қаржы құралы]] болып табылатын қаржылық келісім. Келісімшарт бойынша тараптар белгілі бір [[актив]]тің келісімшарт ашылған сәттегі бағасы мен жабылған сәттегі бағасы арасындағы айырманы есеп айырысады. Егер актив бағасы өссе, сатушы айырманы сатып алушыға төлейді (сатып алушы пайда алады); ал баға төмендесе, сатып алушы сатушыға төлейді. CFD бойынша инвестор базалық активтің тікелей иесі болмайды.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://corporatefinanceinstitute.com/resources/derivatives/contract-for-difference-cfd/ Contract for Difference (CFD)]. ''corporatefinanceinstitute.com''. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240903124330/https://corporatefinanceinstitute.com/resources/derivatives/contract-for-difference-cfd/|date=2024-09-03}}&lt;/ref&gt;

CFD келісімшарттары әдетте биржадан тыс нарықта ({{lang-en|over-the-counter}}, OTC) жасалады және стандартталмаған болып келеді. Сауда барысында қаржылық левередж (қарыз қаражатын пайдалану) қолданылады, бұл ықтимал пайданы да, тәуекелді де арттырады.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://zdrestructuras.com/what-are-cfds-shares-details/ What Are Cfds, Shares Details]. ''zdrestructuras.com''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.cmcmarkets.com/pl-pl/edukacja-forex/depozyt-zabezpieczajacy-forex Transakcje CFD z wykorzystaniem dźwigni finansowej]. ''cmcmarkets.com''&lt;/ref&gt;

CFD Австралия, Жаңа Зеландия, Сингапур, Оңтүстік Африка Республикасы және Еуропа одағы елдерінің көпшілігінде қолжетімді. [[АҚШ]]-та мұндай құралдарға қатаң шектеулер қойылған.

Еуропада бөлшек инвесторларды қорғау мақсатында левередж деңгейіне шектеулер енгізілген (көбіне 30:1 дейін), сондай-ақ теріс қалдықтан қорғау ({{lang-en|negative balance protection}}) талабы қолданылады.&lt;ref&gt;[https://www.fca.org.uk/news/press-releases/fca-confirms-permanent-restrictions-sale-cfds-and-cfd-options-retail-consumers FCA confirms permanent restrictions on the sale of CFDs and CFD-like options to retail consumers]. ''Financial Conduct Authority.'' {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240903195241/https://www.fca.org.uk/news/press-releases/fca-confirms-permanent-restrictions-sale-cfds-and-cfd-options-retail-consumers|date=2024-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.esma.europa.eu/press-news/esma-news/esma-issues-warning-sale-speculative-products-retail-investors ESMA issues warning on sale of speculative products to retail investors]. ''ESMA''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.financemagnates.com/forex/brokers/cysec-mandates-default-leverage-150-forex-cfds-kills-bonuses/ CySEC Mandates Default Leverage 1:50 for Forex and CFDs, Kills Bonuses]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240903194648/https://www.financemagnates.com/forex/brokers/cysec-mandates-default-leverage-150-forex-cfds-kills-bonuses/|date=2024-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.financemagnates.com/forex/cmc-ig-and-more-7-cfds-brokers-violated-aussie-leverage-rules-returns-au43m/ CMC, IG and More: 7 CFDs Brokers Violated Aussie Leverage Rules, Returns AU$4.3M]. ''financemagnates.com''&lt;/ref&gt;

Еуропалық бағалы қағаздар және нарықтар жөніндегі органның (ESMA) деректеріне сәйкес, бөлшек инвестор шоттарының 74%-дан 89%-ға дейінгі бөлігі CFD саудасында шығынға ұшырайды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.esma.europa.eu/sites/default/files/library/esma35-43-1912_cfd_renewal_3_-_notice_pl_0.pdf | title=ESMA хабарламасы}} ''ESMA Europa''&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
CFD 1970-жылдары Ұлыбританияда алтын нарығында левередж қолдану тәсілі ретінде дамыды. Қазіргі заманғы CFD саудасы 1990-жылдардың басынан бастап кең таралды.&lt;ref&gt;[https://www.oxfordenergy.org/wpcms/wp-content/uploads/2019/06/Contracts-for-Difference-and-the-Evolution-of-the-Brent-Complex.pdf Contracts for Difference and the Evolution of the Brent Complex]. ''The Oxford Institute for Energy Studies''. {{Webarchive|date=2024-09-03|url=https://web.archive.org/web/20240903124533/https://www.oxfordenergy.org/wpcms/wp-content/uploads/2019/06/Contracts-for-Difference-and-the-Evolution-of-the-Brent-Complex.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.smh.com.au/business/its-a-gamble-either-way-20090902-gdtpge.html?page=fullpage#contentSwap5 It's a gamble either way]. ''The Sydney Morning Herald''. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240903191009/https://www.smh.com.au/business/its-a-gamble-either-way-20090902-gdtpge.html?page=fullpage#contentSwap5|date=2024-09-03}}&lt;/ref&gt; Бұл құрал бастапқыда маржалық сауда нысанындағы акция свопы ретінде пайдаланылды және оның дамуы UBS Warburg компаниясымен байланыстырылады.&lt;ref&gt;{{Кітап|isbn=9781906096038|тақырыбы=Business knowledge for IT in prime brokerage : a complete handbook for IT professionals|жыл=2008|seite=89}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.thetimes.com/article/gadget-shop-deal-unmasks-the-citys-silent-trader-bjpf6tqg0kf Gadget Shop deal unmasks the City's silent trader]. ''[[The Times]].'' {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240903191721/https://www.thetimes.com/article/gadget-shop-deal-unmasks-the-citys-silent-trader-bjpf6tqg0kf|date=2024-09-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Кітап|isbn=9781118443927|тақырыбы=The new trading for a living: psychology, discipline, trading tools and systems and risk control, trade management|жыл=2014|авторы=Alexander Elder|seite=186}}&lt;/ref&gt;

Алғашында CFD-лерді хедж-қорлар мен институционалдық инвесторлар Лондон қор биржасында тіркелген акцияларға жанама түрде инвестициялау және тәуекелді хеджирлеу үшін пайдаланды.&lt;ref&gt;[https://www.gov.uk/hmrc-internal-manuals/stamp-taxes-shares-manual/stsm118040 Derivatives: introduction to contracts for difference]. ''GOV.UK''&lt;/ref&gt;

1990-жылдардың соңында CFD бөлшек инвесторларға ұсыныла бастады. Онлайн-сауда платформаларының дамуы олардың кең таралуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

2016 жылы Еуропалық бағалы қағаздар және нарықтар жөніндегі орган (ESMA) бөлшек инвесторларға арналған алыпсатарлық өнімдер, соның ішінде CFD бойынша ескерту жариялады.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Осыдан кейін бірқатар елдерде левереджге шектеулер енгізілді.

Кейбір юрисдикцияларда CFD-ге толық тыйым салынған немесе олар қатаң реттеледі.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
[[Санат:Құнды қағаздар нарығы]]</text>
      <sha1>efo82skf4pn2v7cs38vcym7ghrki4iz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биржадағы сауда күні</title>
    <ns>0</ns>
    <id>775492</id>
    <revision>
      <id>3621548</id>
      <parentid>3557709</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:34:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lp0 on fire</username>
        <id>174781</id>
      </contributor>
      <comment>remove cross-wiki spam</comment>
      <origin>3621548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4452" sha1="swfxdszpp7oi7hc2rvkxjmttl5oxbrh" xml:space="preserve">'''Биржадағы сауда күні''' ({{Lang-en|trading day}}) немесе '''қалыпты сауда уақыты''' ({{Lang-en|regular trading hours}}, RTH) — бұл [[қор биржасы]] ашық болатын уақыт аралығы, электрондық немесе ұзартылған сауда сағаттарынан (ETH) айырмашылығы бар.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Annual Stock Market Holiday Schedule |url=https://www.nasdaq.com/market-activity/stock-market-holiday-schedule |language=en|accessdate=2026-02-24|archiveurl=http://web.archive.org/web/20260217030310/https://www.nasdaq.com/market-activity/stock-market-holiday-schedule|archivedate=2026-02-17|publisher=NASDAQ}} &lt;/ref&gt; Мысалы, New York Stock Exchange 2020 жылы таңғы 9:30–дан 16:00-ге дейін Шығыс уақыты (АҚШ) бойынша жұмыс істейді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Trading Hours for the World’s Major Stock Exchanges |url=https://www.investopedia.com/ask/answers/040115/when-do-stock-market-exchanges-close.asp |language=en|accessdate=2026-02-24|publisher=Investopedia|author=Mitchell Grant|datepublished=2025-11-10}}&lt;/ref&gt; Сауда күндері әдетте дүйсенбіден жұмаға дейін болады. Сауда күні аяқталғаннан кейін барлық сауда тоқтап, келесі сауда күні басталғанша уақыт «тоқтатылады». Кейбір жағдайларда сауда күні қысқартылуы немесе мүлде болмай қалуы мүмкін, мысалы мереке күндері немесе мемлекеттің басшысы үшін мемлекеттік қазалы күндерде.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Holidays &amp; Trading Hours |url=https://www.nyse.com/trade/hours-calendars |accessdate=2026-02-24|publisher=NYSE}}&lt;/ref&gt;

== NYSE және NASDAQ ==
NYSE және NASDAQ жылына орта есеппен 251 сауда күні бар.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=U.S. Holiday &amp; Trading Hours |url=https://www.nasdaq.com/holiday-trading-hours|accessdate=2026-02-24|publisher=NASDAQ|datepublished=2025}}&lt;/ref&gt; Негізгі жабылу күндері: Жаңа жыл, Тәуелсіздік күні, Рождество сияқты негізгі мерекелерде биржа жабық болады. Кейбір күндері сауда рұқсат етілген, мысалы Алғыс айту күні.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Are Stock Markets Open on Monday for Columbus Day?|url=https://www.investopedia.com/are-stock-markets-open-on-monday-for-columbus-day-8727129|accessdate=2026-02-24|publisher=Investopedia|author=Aaron McDade|datepublished=2024-10-11}}&lt;/ref&gt;  

«Джунтинт» (Juneteenth) 17 маусым 2021 жылы АҚШ-та ұлттық мереке ретінде жарияланды, ал қор биржасы үшін бұл мереке нарықтық мереке ретінде алғаш рет 20 маусым 2022 жылы орындалды.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Rule Change to Make Juneteenth National Independence Day a Holiday of the Exchange|url=https://www.sec.gov/rules/sro/cboebzx/2021/34-93825.pdf|accessdate=2026-02-24|publisher=SEC.gov|datepublished=2021-12-17}}&lt;/ref&gt;

== Сауда күнінің уақыт аймақтары ==
Әр биржаның ашылу сағаттары нақты уақыт аймағына байланысты. Адамдар электрондық сауда платформалары арқылы қашықтан сауда жасай алады. Мысалы, NASDAQ таңғы 9:30–дан 16:00-ге дейін ашық, бірақ басқа уақыт белдеулерінде сауда уақыты өзгеше болады. Мысалы, Ванкуверде сауда күні таңғы 6:30–13:00 аралығында өтеді. Солтүстік Америка стандартты уақытында болған кезде Мәскеуде сауда 17:30–24:00, ал Шанхайда 22:30–5:00 өтеді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://trader2b.com/nasdaq-stock-market-hours/|title=NASDAQ Stock Market Hours – Remote Prop Trading|language=en-US|accessdate=2026-02-24|publisher=trader2b.com|datepublished=2022-06-06}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қаржы]]
[[Санат:Банк ісі]]</text>
      <sha1>swfxdszpp7oi7hc2rvkxjmttl5oxbrh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биржалық инвестициялық қор</title>
    <ns>0</ns>
    <id>775493</id>
    <revision>
      <id>3621545</id>
      <parentid>3557710</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:33:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lp0 on fire</username>
        <id>174781</id>
      </contributor>
      <comment>remove cross-wiki spam</comment>
      <origin>3621545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10639" sha1="ljs9f1vk33oo8oy15wqyre135o0n32v" xml:space="preserve">'''Биржалық инвестициялық қор''' немесе '''ETF'''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ақшаны алтынмен сақтау қаншалықты тиімді?|url=https://kz.kursiv.media/kk/2022-11-08/a-shany-altynmen-sa-tau-anshaly-ty-tiimdi/|accessdate=2026-02-24|author=Торғын Қабен|datepublished=2022-11-08|publisher=Курсив}}&lt;/ref&gt; ({{Lang-en|exchange-traded fund}}) — [[Қор биржасы|қор биржаларында]] сатылатын және сатып алынатын [[инвестициялық қор]] түрі.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ETFs 101|date=2024-10-31|url=https://www.fidelity.com/learning-center/investment-products/etf/what-are-etfs|publisher=Fidelity Investments|accessdate=2026-02-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Exchange-Traded Funds (ETFs)|url=https://www.sec.gov/fast-answers/answersetfhtm.html|publisher=U.S. Securities and Exchange Commission|accessdate=2026-02-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Add an ETF without breaking the bank|url=https://investor.vanguard.com/etf/|publisher=[[The Vanguard Group]]|accessdate=2026-02-24}}&lt;/ref&gt; ETF-тер [[Акция|акциялар]], [[Облигация|облигациялар]], [[валюта]], борыштық міндеттемелер, [[Фьючерс|фьючерстік келісімшарттар]] немесе [[алтын]] құймалары сияқты тауарлар сияқты қаржылық активтерге иелік етеді. Көптеген ETF-тер жекелеген акцияларға иелік етумен салыстырғанда [[Диверсификация|диверсификацияның]] белгілі бір деңгейін қамтамасыз етеді.

== Толығырақ ==
ETF өзіне меншік құқығын акционерлер иеленетін [[Акция|акцияларға]] (пайларға) бөледі. Елге байланысты ETF-тің құқықтық құрылымы [[корпорация]], [[траст]], ашық типтегі басқарушы инвестициялық компания немесе бірлескен инвестициялық траст болуы мүмкін&lt;ref name=&quot;ConceptRelease&quot;&gt;{{Cite web|publisher=United States Securities and Exchange Commission|date=2001-11-08|title=Actively Managed Exchange-Traded Funds - SEC Release No. IC-25258, 66 Fed. Reg. 57614|url=https://www.sec.gov/rules/concept/ic-25258.htm|accessdate=2026-02-34|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170503111329/https://www.sec.gov/rules/concept/ic-25258.htm|archivedate=2017-05-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=July 30, 2014|title=SPDR ETFs: Basics of Product Structure|url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1222333/000119312514287007/d766507dfwp.htm|publisher=State Street Global Advisors|accessdate=2026-02-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170220081539/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1222333/000119312514287007/d766507dfwp.htm|archivedate=2017-02-20}}&lt;/ref&gt;. Акционерлер қор активтеріне жанама түрде иелік етеді және пайыздар немесе [[Дивиденд|дивидендтер]] түріндегі пайданың бір бөлігін алуға құқылы, сондай-ақ қор [[Ликвидация|таратылған]] (жойылған) жағдайда кез келген қалдық құнға ие болады. Акционерлер жылдық есептерді де алып тұрады. ETF, әдетте, ауытқулар болуы мүмкін болса да, оның саудасын таза активтерінің құнына (NAV) жақын ұстауға арналған арбитраждық механизммен жұмыс істейді.&lt;ref name=&quot;proposedrule&quot;&gt;{{Cite web|date=2008-03-18|title=17 CFR Parts 239, 270, and 274 Exchange-Traded Funds; Proposed Rule|url=https://www.sec.gov/rules/proposed/2008/33-8901fr.pdf|publisher=U.S. Securities and Exchange Commission|accessdate=2026-02-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170706090033/https://www.sec.gov/rules/proposed/2008/33-8901fr.pdf|archivedate=2017-07-06}}&lt;/ref&gt;

Қор нарығының индекстерін пассивті түрде бақылайтын ең ірі ETF-тердің жылдық шығыстар коэффициенті (expense ratio) инвестицияланған соманың 0,03%-ын құрайды, ал мамандандырылған ETF-тердің жылдық комиссиясы 1%-дан немесе одан да көп болуы мүмкін. Бұл комиссиялар ETF эмитентіне алынған дивидендтерден немесе активтерді сатудан түскен қаражат есебінен төленеді.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-01-15|title=ETF Fees: How are They Deducted &amp; How Much Do They Cost?|url=https://www.sofi.com/learn/content/etf-fees/|publisher=SoFi|accessdate=2026-02-24}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы жағдай бойынша әлемдік нарықтағы көрсеткіштер:
* АҚШ: Акциялық ETF-терге 5,4 триллион доллар, ал тіркелген кірісі бар (облигациялық) ETF-терге 1,4 триллион доллар инвестицияланған.
* Еуропа: Акциялық ETF-терде 1,0 триллион доллар, облигациялық қорларда 0,4 триллион доллар жинақталған.
* Азия: Акциялық ETF-терде 0,9 триллион доллар, облигациялық қорларда 0,1 триллион доллар бар.

2023 жылдың бірінші тоқсанында ETF саудасы АҚШ-тағы қор нарығы саудасының жалпы көлемінің 32%-ын, Еуропада 11%-ын және Азияда 13%-ын құрады.

ETF қызметі мемлекеттік органдармен (мысалы, АҚШ-тағы SEC және CFTC) реттеледі және бағалы қағаздар туралы заңдарға бағынады.

Жабық типтегі қорлар (closed-end funds) ETF болып саналмайды; олар қор болғанымен және биржада сатылса да, ETF-тен айырмашылығы, олар шығарылған акциялар санын өзгертпейді. Сондай-ақ, Биржалық ноталар (ETN) — бұл биржалық инвестициялық қорларға жатпайтын борыштық құралдар.

== Арбитраж механизмі ==
ETF акциялары «уәкілетті қатысушылар» (authorized participants немесе AP) деп аталатын ірі брокер-дилерлер маркетмейкер ретінде әрекет еткенде жасалады немесе өтеледі. Олар тікелей ETF эмитентінен акцияларды ірі блоктармен (әдетте 50 000 акциядан тұратын), яғни «жасау бірліктерімен» (creation units) сатып алады немесе қайтарады. Жасау бірліктерін сатып алу және өтеу, әдетте, заттай түрде жүзеге асады: AP эмитентке ETF портфеліндегі бағалы қағаздардың дәл сондай түрі мен пропорциясын береді немесе алады. ETF активтерінің тізімі желіде ашық жарияланады.&lt;ref name=&quot;proposedrule&quot; /&gt;

Жасау бірліктерін сатып алу және өтеу мүмкіндігі ETF-ке оның нарықтық бағасы мен таза активтер құны (NAV) арасындағы ауытқуды барынша азайтуға арналған арбитраж механизмін береді. Уәкілетті қатысушылар ETF акциялары үшін нарықтық ликвидтілікті қамтамасыз етеді және олардың күнделікті нарықтық бағасының негізгі активтердің таза құнына жақын болуын қадағалайды&lt;ref name=&quot;proposedrule&quot; /&gt;. Басқа инвесторлар (мысалы, бөлшек брокерді пайдаланатын жеке тұлғалар) ETF акцияларымен [[Қор нарығы|қайталама нарықта]] сауда жасайды.

Егер инвесторлар тарапынан ETF-ке сұраныс жоғары болса, оның акция бағасы бір акцияға шаққандағы таза актив құнынан уақытша жоғары көтеріледі. Бұл арбитражшыларды эмитенттен қосымша «жасау бірліктерін» сатып алуға және алынған акцияларды ашық нарықта сатуға ынталандырады. ETF акцияларының ұсынысы артқан кезде нарықтық баға төмендеп, таза актив құнынан асып кеткен үстемеақы (премия) жойылады. Сұраныс төмен болған жағдайда да ұқсас процесс жүреді: акциялар өздерінің таза актив құнынан төмен бағамен (дисконтпен) сатыла бастайды.

Сұраныстың артуына байланысты ETF-тің жаңа акциялары жасалғанда, бұл «ETF қаражат ағыны» (inflow) деп аталады. Ал ETF акциялары негізгі бағалы қағаздарға айырбасталып (өтелгенде), бұл «ETF қаражат жылыстауы» (outflow) деп аталады.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2017|title=A Primer on ETF Primary Trading and the Role of Authorized Participants|url=https://www.blackrock.com/corporate/literature/whitepaper/viewpoint-etf-primary-trading-role-of-authorized-participants-march-2017.pdf|accessdate=2026-02-24|publisher=[[BlackRock]]}}&lt;/ref&gt;

ETF акцияларының бағасы таза активтер құнына сәйкес келуі үшін арбитраж механизмінің тиімділігі өте маңызды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Инвестициялық қорлар]]</text>
      <sha1>ljs9f1vk33oo8oy15wqyre135o0n32v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Ең көп қаралған 1000 бет</title>
    <ns>4</ns>
    <id>775564</id>
    <revision>
      <id>3621376</id>
      <parentid>3620874</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T03:06:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту.</comment>
      <origin>3621376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="759903" sha1="5nxzosqszhmriwpyp7erwdgnw9z0o5i" xml:space="preserve">{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!N
!Бет
!Қаралу саны (соңғы 30 күнде)
!Қаралу саны (соңғы 90 күнде)
!Қаралу саны (бір жылда)
|-
|1
|[[Арнайы:Іздеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 36961]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 123105]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 280450]
|-
|2
|[[Басты бет]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 36706]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 121940]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 376371]
|-
|3
|[[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 12224]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 38400]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 85465]
|-
|4
|[[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2916]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 26664]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 127616]
|-
|5
|[[Абай Құнанбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5375]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 46032]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 269001]
|-
|6
|[[Жоба:Уики-көктем 2026]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 3211]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 13647]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 13647]
|-
|7
|[[КешYOU]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 9195]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 15125]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 21025]
|-
|8
|[[Бауыржан Момышұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1824]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20930]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 116549]
|-
|9
|[[Қазақ хандығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 3676]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 14508]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 82724]
|-
|10
|[[Күнделік.кз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 2709]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 12995]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 106947]
|-
|11
|[[Мәңгілік бала бейне]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 407]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 8009]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 16810]
|-
|12
|[[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 346]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5446]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5738]
|-
|13
|[[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1342]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 12836]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 50553]
|-
|14
|[[Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 3512]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16219]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 84713]
|-
|15
|[[Жеті жарғы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 868]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 7965]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 29594]
|-
|16
|[[Ыбырай Алтынсарин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 3137]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 22983]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 111499]
|-
|17
|[[Мұхтар Шаханов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1377]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 53371]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 72787]
|-
|18
|[[Жәңгір мектебі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 49]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 4415]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 5206]
|-
|19
|[[Бесеудің хаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 705]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 14277]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 27742]
|-
|20
|[[Қазақстан көлдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 195]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 5554]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23089]
|-
|21
|[[Мемлекет астаналары тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1876]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12680]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 59669]
|-
|22
|[[Қазақ халық аңыздары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 130]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4569]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10371]
|-
|23
|[[Ұлы Отан соғысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1043]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 10022]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 23822]
|-
|24
|[[Әлемнің жеті кереметі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1308]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 9026]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 64303]
|-
|25
|[[Компьютер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 175]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 6184]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 22938]
|-
|26
|[[Бірқазандар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 54]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 3717]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 5273]
|-
|27
|[[Қазақстан географиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 521]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4630]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 16795]
|-
|28
|[[Моңғол империясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 440]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4463]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 20942]
|-
|29
|[[Уикипедия:Уикипедия туралы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2703]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 7009]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 20904]
|-
|30
|[[Қазақстанның ХХ ғасырдың бас кезіндегі оқу-ағарту ісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 372]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 4649]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 10251]
|-
|31
|[[Татьяна Николаевна Бурмистрова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 679]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3894]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4629]
|-
|32
|[[Гүлнұр Манатқызы Оразымбетова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3724]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4236]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7662]
|-
|33
|[[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 1970]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 12548]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 66263]
|-
|34
|[[Батыс Қазақстан облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 653]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 4966]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15384]
|-
|35
|[[Шәкәрім Құдайбердіұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1270]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10182]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 50497]
|-
|36
|[[Ахмет Байтұрсынұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2063]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11882]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 121642]
|-
|37
|[[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1517]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12124]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 100147]
|-
|38
|[[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 626]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10367]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 23364]
|-
|39
|[[Уикипедия:Форум]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 2731]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 7496]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 23079]
|-
|40
|[[Тәуке хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 535]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5668]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 23267]
|-
|41
|[[Жеңіс күні]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 86]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 4512]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 5101]
|-
|42
|[[1920-30 жылдарындағы Қазақстан әдебиеті мен өнері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 159]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 4753]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 7939]
|-
|43
|[[Құралайдың салқыны]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 376]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 4920]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 6814]
|-
|44
|[[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1806]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6576]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 28424]
|-
|45
|[[Партизандық соғыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 22]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3237]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3710]
|-
|46
|[[Мөлдір Әуелбекова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2994]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5117]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8120]
|-
|47
|[[Халифат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82 66]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82 3162]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82 5239]
|-
|48
|[[Қазақтардың дәстүрлі шаруашылығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 38]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 3072]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 4794]
|-
|49
|[[Міржақып Дулатұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1379]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9301]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 84720]
|-
|50
|[[Азаматтық іс жүргізу құқығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 3024]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 4289]
|-
|51
|[[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 868]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 4938]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 60519]
|-
|52
|[[Ұлы Жібек жолы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 6069]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 42779]
|-
|53
|[[Қазақша жыл санау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 2007]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 7536]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 80022]
|-
|54
|[[Ақсу-Жабағылы қорығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 578]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 5234]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 24758]
|-
|55
|[[Қарахан мемлекеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 569]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 4431]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 33086]
|-
|56
|[[Талғат Жақыпбекұлы Бигелдинов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 198]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6560]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10197]
|-
|57
|[[Отан қорғаушы күні (Қазақстан)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 57]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 3490]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 4236]
|-
|58
|[[Абай жолы (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1913]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 8645]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 38364]
|-
|59
|[[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 677]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 26418]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 40540]
|-
|60
|[[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 637]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3523]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6559]
|-
|61
|[[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 1277]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 8568]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 8568]
|-
|62
|[[Сырым Датұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 717]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6054]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27331]
|-
|63
|[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 831]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4515]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16442]
|-
|64
|[[Алкандар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 131]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 3411]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 7519]
|-
|65
|[[Құрбан айт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 2449]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 3171]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 4607]
|-
|66
|[[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 394]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 3885]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 7616]
|-
|67
|[[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2204]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11980]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 59216]
|-
|68
|[[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1292]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9391]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 40176]
|-
|69
|[[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 316]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8182]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18122]
|-
|70
|[[Зат есім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 624]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 4427]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 26863]
|-
|71
|[[Сөз таптары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 575]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3966]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 15483]
|-
|72
|[[Нарықтық экономика қатынастары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 18]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2675]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2910]
|-
|73
|[[Франсиско Франко]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE 22]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE 2626]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE 2798]
|-
|74
|[[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1402]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5911]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12031]
|-
|75
|[[Ғаламдық экологиялық проблемалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 214]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3152]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 9620]
|-
|76
|[[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 979]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 7129]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 22574]
|-
|77
|[[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1310]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9947]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 77295]
|-
|78
|[[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 746]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 10999]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 29826]
|-
|79
|[[Нұркен Әбдіров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 108]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 3741]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 5635]
|-
|80
|[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1553]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5392]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26073]
|-
|81
|[[Етіс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 732]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 3094]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 9575]
|-
|82
|[[Саңырауқұлақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 237]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3777]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 11145]
|-
|83
|[[Әмір Темір]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 1152]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 7438]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 30514]
|-
|84
|[[Толық ішкі шағылудың шектік бұрышы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%8B 10]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%8B 2493]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%8B 2632]
|-
|85
|[[Қасым хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1431]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 8304]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35240]
|-
|86
|[[Серік Қапшықбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2519]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2600]
|-
|87
|[[Ілияс Жансүгіров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 906]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 7960]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 43503]
|-
|88
|[[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 273]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 4113]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 16220]
|-
|89
|[[Жәркен Бөдешұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 182]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4904]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7723]
|-
|90
|[[Шыңғыс хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1704]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6848]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 64425]
|-
|91
|[[Гамета]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0 23]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0 2541]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0 3129]
|-
|92
|[[Ғұндар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 948]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 7603]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 39443]
|-
|93
|[[Қазақ рулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1878]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5900]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36662]
|-
|94
|[[Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 174]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3036]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5677]
|-
|95
|[[Өзбекәлі Жәнібеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1158]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10744]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 33460]
|-
|96
|[[Қасым Қайсенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 369]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6405]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16878]
|-
|97
|[[Баян Мақсатқызы Алагөзова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1767]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5277]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9458]
|-
|98
|[[Есік Алтын адамы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 566]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 4071]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 40817]
|-
|99
|[[Тәуекел хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 478]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5559]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15692]
|-
|100
|[[Игельстром реформасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 45]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2473]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 4473]
|-
|101
|[[Абылай хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1472]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6134]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 58759]
|-
|102
|[[Азаматтық қоғам]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 71]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 2752]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 5986]
|-
|103
|[[Вегетативтік көбею]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 832]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 3361]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 4041]
|-
|104
|[[Қазақстан Республикасының Конституциясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1667]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 7479]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 48595]
|-
|105
|[[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1632]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6881]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27788]
|-
|106
|[[Сақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2431]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 6891]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 62901]
|-
|107
|[[Арғын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 1503]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 5183]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 23890]
|-
|108
|[[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1746]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7780]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 46052]
|-
|109
|[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1606]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5528]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29729]
|-
|110
|[[Домбыра]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 743]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 4152]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 21927]
|-
|111
|[[Шәмші Қалдаяқов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 1733]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 7318]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 28094]
|-
|112
|[[Қазақстан экономикасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 553]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2897]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 8846]
|-
|113
|[[Қадыр Мырза Әлі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 1167]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 7773]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 24926]
|-
|114
|[[Халықаралық ұйымдар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 371]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 3307]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 8215]
|-
|115
|[[Үстеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 1511]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 4651]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 20575]
|-
|116
|[[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 498]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 3404]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 8135]
|-
|117
|[[Изосызықтар тәсілі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%B7%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%96 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%B7%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%96 2107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%B7%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%96 2144]
|-
|118
|[[Халықаралық географиялық еңбек бөлінісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 16]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 2162]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 2285]
|-
|119
|[[Ұлы жасақ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B 62]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B 2281]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B 5112]
|-
|120
|[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 816]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4903]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 28134]
|-
|121
|[[Ыңғайлас салалас сөйлем]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 48]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2363]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 6823]
|-
|122
|[[Рақымжан Қошқарбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 230]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5546]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10204]
|-
|123
|[[Батыр Баян (поэма)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 276]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 3361]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 19643]
|-
|124
|[[Ауыл (партия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 235]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2436]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 3682]
|-
|125
|[[Семей полигоны]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 898]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 6266]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 28236]
|-
|126
|[[Олжас Омарұлы Сүлейменов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 790]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4741]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16541]
|-
|127
|[[Қазақ хандары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1704]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6634]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 40033]
|-
|128
|[[Жасақ (Яса)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D0%AF%D1%81%D0%B0%29 59]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D0%AF%D1%81%D0%B0%29 2189]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D0%AF%D1%81%D0%B0%29 3986]
|-
|129
|[[Жаяу Мұса Байжанұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 230]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3403]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9184]
|-
|130
|[[Астана]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1192]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 6614]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 36638]
|-
|131
|[[Сайын Мұратбеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 310]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4112]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12249]
|-
|132
|[[Уикипедия:Анықтама]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 1131]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 3458]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 8953]
|-
|133
|[[Әмір Темір жорықтары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 36]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2242]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 4978]
|-
|134
|[[Құрбандық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 1516]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 2242]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3432]
|-
|135
|[[Қызыл кітап]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 663]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 9703]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 27602]
|-
|136
|[[Шылау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 1264]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 3281]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 17677]
|-
|137
|[[Қазақ әліпбиі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1595]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 5126]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 27890]
|-
|138
|[[АҚШ президенттерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 359]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3186]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10199]
|-
|139
|[[Дүниежүзілік тұқым қоры]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 13]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1997]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 2239]
|-
|140
|[[Махамбет Өтемісұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1179]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8069]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 54885]
|-
|141
|[[Әміре Қашаубаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 408]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6131]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15332]
|-
|142
|[[Александр Сергеевич Пушкин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 2601]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 6190]
|-
|143
|[[Жетісу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 347]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 2699]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 9990]
|-
|144
|[[Экологиялық пирамида ережесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 23]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 2192]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 2950]
|-
|145
|[[Қазақ батырлар тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 841]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4466]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29627]
|-
|146
|[[Жаңа экономикалық саясат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 440]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 3590]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 12329]
|-
|147
|[[Қабанбай (Үржар ауданы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 14]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1943]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 2006]
|-
|148
|[[Ерте темір дәуірі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 119]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2187]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 10025]
|-
|149
|[[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1154]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5637]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 35448]
|-
|150
|[[Байқоңыр (ғарыш айлағы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 508]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 6698]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 16042]
|-
|151
|[[Салалас құрмалас сөйлем]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 246]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2924]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 11091]
|-
|152
|[[Қазақстан тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1571]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 5146]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 31175]
|-
|153
|[[Қыз Жібек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 896]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 4413]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 30594]
|-
|154
|[[Әл-Фатиха сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1705]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 4824]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 24921]
|-
|155
|[[Аманкелді Муатқанұлы Сейітханов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 228]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2094]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2855]
|-
|156
|[[Қазақстан қорықтарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 828]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6466]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 39704]
|-
|157
|[[Кенжебай Мәденов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 161]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2023]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2246]
|-
|158
|[[Сәукеле]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 194]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 2280]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 4477]
|-
|159
|[[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 677]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3672]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16242]
|-
|160
|[[Қоңырат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 1458]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 5043]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 23546]
|-
|161
|[[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1616]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3508]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 5133]
|-
|162
|[[Қазақ хандығының құрылуы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 624]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 3530]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 24329]
|-
|163
|[[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 143]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 3166]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 12320]
|-
|164
|[[Түрік қағанаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1269]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 4912]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 55288]
|-
|165
|[[:Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 142]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3135]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5111]
|-
|166
|[[Алтын Орда]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 1686]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 4477]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 35455]
|-
|167
|[[Жаужүрек мың бала]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 251]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 2814]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 7857]
|-
|168
|[[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 786]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 6544]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 24743]
|-
|169
|[[Шалғай (Батыс Қазақстан облысы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 108]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1908]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 2022]
|-
|170
|[[Бір корпусты сүңгуір қайық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 10]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1789]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1806]
|-
|171
|[[Үш Жүз партиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 260]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2568]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9748]
|-
|172
|[[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1089]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8993]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 54018]
|-
|173
|[[Ағартушылық дәуірі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 29]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1863]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2887]
|-
|174
|[[Бәйтерек (монумент)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 638]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 6162]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 27102]
|-
|175
|[[Қожа Ахмет Ясауи]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 1024]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 6289]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 46518]
|-
|176
|[[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 1274]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 2975]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 6953]
|-
|177
|[[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 511]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 5178]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 40830]
|-
|178
|[[Жүйке жасушалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 143]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2284]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6597]
|-
|179
|[[Александр Викторович Затаевич]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 43]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 2147]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 3155]
|-
|180
|[[Жынысты көбею және ұрықтану ерекшеліктері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 13]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1900]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2564]
|-
|181
|[[Алаш партиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1209]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5305]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 39284]
|-
|182
|[[Каспий теңізі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 521]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 3838]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 21262]
|-
|183
|[[Сарқылатын ресурстар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 32]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 2039]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 3380]
|-
|184
|[[Химия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 226]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 2128]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 6741]
|-
|185
|[[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1147]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 4461]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 21307]
|-
|186
|[[Қазақ тілі тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 117]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1967]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 4670]
|-
|187
|[[Сәкен Сейфуллин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1203]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 6816]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 35694]
|-
|188
|[[Алакөл (көл)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 492]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2685]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 13312]
|-
|189
|[[Алматы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1157]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 5501]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 28008]
|-
|190
|[[Сұлтанмахмұт Торайғыров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 567]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 4005]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 26841]
|-
|191
|[[Экологиялық мәдениет]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 28]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 1781]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 2503]
|-
|192
|[[Демікпе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5 47]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5 1789]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5 3328]
|-
|193
|[[Тұмар ханша]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 148]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 2441]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 10094]
|-
|194
|[[Түркістан автономиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 292]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2992]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13351]
|-
|195
|[[Болашақ (стипендия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 303]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 2615]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 4672]
|-
|196
|[[Гарнизон және қарауыл қызметі жарғысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 82]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1726]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 2202]
|-
|197
|[[Сыбаға]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0 48]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0 1780]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0 2956]
|-
|198
|[[Аманай мен Заманай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 164]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 2204]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 3428]
|-
|199
|[[Уикипедия:Қауым порталы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1278]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2987]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 8195]
|-
|200
|[[Махаббат, қызық мол жылдар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1419]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 4547]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 24655]
|-
|201
|[[Біріккен Ұлттар Ұйымы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 776]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 4865]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 24262]
|-
|202
|[[Асан қайғы Сәбитұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 436]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3232]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20289]
|-
|203
|[[:Сурет:Amre Kashaubaev.jpg]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAmre_Kashaubaev.jpg 2]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAmre_Kashaubaev.jpg 1658]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAmre_Kashaubaev.jpg 1689]
|-
|204
|[[1860 жылдарындағы әкімшілік реформалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 316]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2362]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 11291]
|-
|205
|[[Жылқы малының атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1240]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5169]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36405]
|-
|206
|[[Қазақстан Республикасының электрондық үкіметі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 42]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1735]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1735]
|-
|207
|[[Наймандар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1490]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 4140]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 26488]
|-
|208
|[[Екінші дүниежүзілік соғыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 782]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 6265]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 24928]
|-
|209
|[[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 1749]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 3623]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 9839]
|-
|210
|[[Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары (тізім)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 265]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 3168]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 6465]
|-
|211
|[[Үш жүз он екінші атқыштар дивизиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D1%88_%D0%B6%D2%AF%D0%B7_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D1%88_%D0%B6%D2%AF%D0%B7_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1708]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D1%88_%D0%B6%D2%AF%D0%B7_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1949]
|-
|212
|[[Атомдардың құрылысы мен элементтер системасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 43]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1740]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 5556]
|-
|213
|[[Орта білім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 124]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 1790]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 2338]
|-
|214
|[[Жүрегім, ойбай, соқпа енді...]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC%2C_%D0%BE%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%2C_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96... 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC%2C_%D0%BE%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%2C_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96... 1613]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC%2C_%D0%BE%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%2C_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96... 1646]
|-
|215
|[[Қазақ солдаты (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 163]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2700]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 4503]
|-
|216
|[[Қазақстанның кен ресурстары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 162]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2088]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 6247]
|-
|217
|[[Қаңлылар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 874]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 3759]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 29828]
|-
|218
|[[Дүниежүзілік сауда ұйымы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 241]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 2278]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 6225]
|-
|219
|[[Уикипедия:Telegram]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 1308]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 2642]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 5418]
|-
|220
|[[Сарматтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 186]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 4625]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 12501]
|-
|221
|[[Баланы қырқынан шығару]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 1376]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 4856]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 31131]
|-
|222
|[[Ақсақ құлан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 209]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2525]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 6357]
|-
|223
|[[Сәулет]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 170]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 2325]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 5191]
|-
|224
|[[Салқам Жәңгір хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 486]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15783]
|-
|225
|[[Көне түркі жазбалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 526]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3115]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36389]
|-
|226
|[[Уикипедия:Видео сабақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1346]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2753]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 5676]
|-
|227
|[[Ересектер арасындағы сауатсыздықты жою]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D1%8E 83]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D1%8E 1758]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D1%8E 2476]
|-
|228
|[[Қазақстан демографиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 479]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2407]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 15658]
|-
|229
|[[Салауат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 860]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 3325]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 22706]
|-
|230
|[[Өсімдіктер систематикасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 46]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1955]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 4012]
|-
|231
|[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 3361]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 4914]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 7781]
|-
|232
|[[Сын есім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 884]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 3788]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 20003]
|-
|233
|[[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 881]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 8640]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 57287]
|-
|234
|[[Жасанды интеллект]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 838]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 5248]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 32866]
|-
|235
|[[Күкірт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82 115]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82 1939]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82 7621]
|-
|236
|[[Әбу Насыр Әл-Фараби]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 931]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 5700]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 65832]
|-
|237
|[[Жұлын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 118]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 2222]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 6691]
|-
|238
|[[Сүйектің құрылысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 29]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1637]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3382]
|-
|239
|[[Қазақстандағы туризм]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 229]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 2738]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 5568]
|-
|240
|[[Қазақ шежірелерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1098]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3763]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16356]
|-
|241
|[[Сөзжасам]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 484]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 1999]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 8220]
|-
|242
|[[Сақ-сармат дәуiрiндегi Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%B4%D3%99%D1%83i%D1%80i%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3i_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 89]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%B4%D3%99%D1%83i%D1%80i%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3i_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1651]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%B4%D3%99%D1%83i%D1%80i%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3i_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4515]
|-
|243
|[[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1394]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3718]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13683]
|-
|244
|[[Роза Мұқанова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 191]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2439]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4430]
|-
|245
|[[Мүшел жас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 1485]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 3940]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 20162]
|-
|246
|[[Кенесары хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1288]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4627]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 34338]
|-
|247
|[[Қатысушы талқылауы:Сатыбалды Нурдаулет]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 3]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1470]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1472]
|-
|248
|[[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 1032]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 2426]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 5176]
|-
|249
|[[Қазақстан 2050]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 186]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 2381]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 5997]
|-
|250
|[[Ғұндар мемлекеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 423]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 3559]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 17242]
|-
|251
|[[Әскери форма]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0 11]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0 1473]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0 1544]
|-
|252
|[[Қазақстанның географиялық орны мен шекаралары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 217]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1976]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6104]
|-
|253
|[[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1476]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4435]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 23749]
|-
|254
|[[Туыстық атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1274]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4146]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 28926]
|-
|255
|[[Синтаксис]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 338]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 2050]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 7268]
|-
|256
|[[Жаһандық жылыну]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83 54]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83 1579]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83 2859]
|-
|257
|[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1672]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 4423]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 37072]
|-
|258
|[[Мұстафа Шоқай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 881]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 4152]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 26668]
|-
|259
|[[Сұңғыла]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 991]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 4679]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 8053]
|-
|260
|[[Әбілқайыр хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 122]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1712]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4055]
|-
|261
|[[Қой малының атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1074]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2629]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9667]
|-
|262
|[[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 550]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3124]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 13534]
|-
|263
|[[Ыбырай Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 116]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1652]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2969]
|-
|264
|[[Америка әсерлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 33]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1474]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1753]
|-
|265
|[[Мақаншы ауданы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 169]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1791]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3445]
|-
|266
|[[Құдайберген Тәуекелұлы Сұлтанбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 75]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1535]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2356]
|-
|267
|[[АҚШ штаттарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1231]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4263]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17837]
|-
|268
|[[Жоғары молекулалы қосылыстар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 77]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1781]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 3544]
|-
|269
|[[Еңбек тәрбиесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 52]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 1496]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 2059]
|-
|270
|[[Сперматозоид]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 109]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 1720]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 3673]
|-
|271
|[[Қазақстан аудандары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1009]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 3759]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 29849]
|-
|272
|[[Зар Заман ақындары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 513]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2587]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 16350]
|-
|273
|[[Экстремизмге қарсы іс-қимыл туралы заң]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D1%96%D1%81-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 9]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D1%96%D1%81-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 1389]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D1%96%D1%81-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 1530]
|-
|274
|[[Иван Васильевич Панфилов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 57]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1786]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2608]
|-
|275
|[[Мұхаммед]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1306]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 4856]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 30243]
|-
|276
|[[Қазақстан жол белгілері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 984]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3593]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17236]
|-
|277
|[[Қазақтың музыкалық аспаптары тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 149]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2407]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 10192]
|-
|278
|[[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 632]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3807]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 21115]
|-
|279
|[[Төлеген Айбергенұлы Айбергенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 354]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3151]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11850]
|-
|280
|[[Салт-дәстүр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 160]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 2047]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 9955]
|-
|281
|[[Қазақстан халқы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 255]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 2162]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 7520]
|-
|282
|[[Қазақстан халқының бірлігі күні]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 108]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 6549]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 7539]
|-
|283
|[[Арыстан (арнайы бөлімше)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5%29 30]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5%29 1465]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5%29 2354]
|-
|284
|[[Ауыз әдебиеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 74]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1557]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5286]
|-
|285
|[[Атмосфераның ластануы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%82%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 6]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 1380]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%82%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 2434]
|-
|286
|[[Көне дәуірдегі Қазақстан жеріндегі ежелгі этникалық үдерістер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 26]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 1409]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 2845]
|-
|287
|[[Ақ Орда (мемлекет)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 1085]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 3214]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 32212]
|-
|288
|[[Желтоқсан көтерілісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 1456]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 7281]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 58413]
|-
|289
|[[Қазақтың боғауыз сөздері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 688]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2993]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12487]
|-
|290
|[[Бәйтерек (мифология)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 38]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 1952]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 4685]
|-
|291
|[[Қабанбай батыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1008]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 3481]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 23390]
|-
|292
|[[Қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 324]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 4706]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17186]
|-
|293
|[[Даладағы дабыл (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1331]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1393]
|-
|294
|[[Қабанбай (Жетісу облысы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 20]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1359]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1608]
|-
|295
|[[Әлеуметтік қақтығыстар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 7]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1376]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1896]
|-
|296
|[[Хиуаз Қайырқызы Доспанова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 334]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5943]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18626]
|-
|297
|[[Салт етістік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 1079]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 1602]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 4120]
|-
|298
|[[Қабанбай (Шығыс Қазақстан облысы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 9]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1320]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1427]
|-
|299
|[[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 640]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 4818]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 63319]
|-
|300
|[[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2219]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4329]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23650]
|-
|301
|[[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 620]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6821]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15871]
|-
|302
|[[Сын есімнің шырайлары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 934]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1850]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7634]
|-
|303
|[[Қазақстан қалалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1116]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4850]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 24211]
|-
|304
|[[Наурыз-думан әні]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7-%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%96 20]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7-%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%96 1369]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7-%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%96 1917]
|-
|305
|[[Қазақстан Республикасының Қаржылық мониторинг агенттігі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 91]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 1580]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 3622]
|-
|306
|[[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 1235]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 4797]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 31786]
|-
|307
|[[Әзімхан Ахметұлы Кенесарин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 28]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1346]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1645]
|-
|308
|[[Үйсін мемлекеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1646]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 4367]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 31997]
|-
|309
|[[Мұңал рулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 216]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1749]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3981]
|-
|310
|[[Ақиқат пен аңыз (роман-диалог)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%29 64]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%29 1775]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%29 4607]
|-
|311
|[[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 357]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2080]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 8053]
|-
|312
|[[Сөйлем мүшелері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 858]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3444]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 22241]
|-
|313
|[[Әбіш Кекілбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 682]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4476]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26389]
|-
|314
|[[Құман Нұрмағанұлы Тастанбеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 171]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1741]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4411]
|-
|315
|[[Наурыз мейрамы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 365]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 4917]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 29509]
|-
|316
|[[Қазақстанның пайдалы қазбалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 322]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2271]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12649]
|-
|317
|[[Табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%B1%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 60]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%B1%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 1610]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%B1%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 3455]
|-
|318
|[[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 947]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 3792]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 23391]
|-
|319
|[[Тас дәуірі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 835]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 3051]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 31871]
|-
|320
|[[Оптика]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D0%BF%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 50]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BF%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1435]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D0%BF%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2583]
|-
|321
|[[Жанар Хамитова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1314]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1539]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2344]
|-
|322
|[[Қола дәуірі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 938]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2869]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 29262]
|-
|323
|[[Магмалық тау жыныстары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 59]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1789]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5237]
|-
|324
|[[Қазақстан археологиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 63]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1435]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5148]
|-
|325
|[[Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BF%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 15]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BF%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1272]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BF%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1447]
|-
|326
|[[Астанадағы ең биік ғимараттардың тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 44]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1402]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2466]
|-
|327
|[[Қазақстан қор биржасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B 40]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B 1352]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B 1979]
|-
|328
|[[Жақып Ақбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 171]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1774]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5144]
|-
|329
|[[Қожа]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 648]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 2805]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 14289]
|-
|330
|[[Географиялық ақпараттық жүйе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 91]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1511]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 7513]
|-
|331
|[[Атырау облысының климаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 17]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1262]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1608]
|-
|332
|[[Эндокриндік жүйе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 141]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2123]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 7053]
|-
|333
|[[Бронх демікпесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 81]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 1498]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 3941]
|-
|334
|[[Қазақ халқының дәстүрі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96 27]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96 1321]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96 2051]
|-
|335
|[[Серікбай Өрікбайұлы Нұрғисаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1257]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1380]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1839]
|-
|336
|[[Қазақ газеттері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 285]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1550]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2192]
|-
|337
|[[Жай сөйлем және оның түрлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 920]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3363]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 10622]
|-
|338
|[[Еуропа]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 680]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 3971]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 25230]
|-
|339
|[[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1000]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 4155]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 16612]
|-
|340
|[[Үйсін антропологиялық типі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 7]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1214]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1438]
|-
|341
|[[Жүсіпбек Аймауытов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 813]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 4654]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 30136]
|-
|342
|[[Алаш автономиясының құрылуы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 37]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1468]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 4442]
|-
|343
|[[Балғабек Қыдырбекұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 160]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1492]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5650]
|-
|344
|[[Қонақжайлылық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 28]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1319]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 2163]
|-
|345
|[[Бәкір Төлеуұлы Тәжібаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 209]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2318]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4093]
|-
|346
|[[Дамушы елдер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 118]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 1880]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 7878]
|-
|347
|[[Андроново мәдениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 566]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2299]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 19660]
|-
|348
|[[Өкпенің созылмалы обструкциялық ауруы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 33]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 1285]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2328]
|-
|349
|[[Жамбыл Жабайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 686]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4525]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47375]
|-
|350
|[[Антропология]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 66]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1312]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 3242]
|-
|351
|[[Қазақ тілі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1020]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 3153]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 15313]
|-
|352
|[[Ауырсынуды басатын дәрілер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%83%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 58]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%83%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1335]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%83%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2163]
|-
|353
|[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 745]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 6325]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 18208]
|-
|354
|[[Balapan (телеарна)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Balapan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 130]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Balapan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 1412]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Balapan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 3227]
|-
|355
|[[Ғабиден Мұстафин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 849]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 2963]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 10104]
|-
|356
|[[Елім-ай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 189]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 1570]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 4870]
|-
|357
|[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 433]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2931]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9619]
|-
|358
|[[Салыстырмалы қозғалыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 17]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 1175]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 2090]
|-
|359
|[[Сырым Датұлы бастаған қазақтардың ұлт-азаттық қозғалысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 455]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2871]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 20196]
|-
|360
|[[Тәуелдік жалғау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 419]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1961]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 13603]
|-
|361
|[[Құрмалас сөйлем]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 370]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2278]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 11631]
|-
|362
|[[28 гвардияшы-панфиловшылар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 44]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1478]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2152]
|-
|363
|[[Қазақстан Құрылтайы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1152]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 2564]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 2817]
|-
|364
|[[Қылмыстық процеске қатысушылар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 81]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1370]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2231]
|-
|365
|[[Кәмшат Жолдыбаева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1408]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2600]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 4896]
|-
|366
|[[Балқаш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 478]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 2806]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 17769]
|-
|367
|[[Әбілхан Қастеев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 265]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 3424]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 19892]
|-
|368
|[[Маңғыстау облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 865]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2796]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13829]
|-
|369
|[[Зәйтүн тұқымдасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 14]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1143]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1228]
|-
|370
|[[Қазақстан 2030]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 700]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 4875]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 12163]
|-
|371
|[[Ұлы отан соғысы жылдарындағы КСРО-ның адам шығыны]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E-%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 10]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E-%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1204]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E-%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1553]
|-
|372
|[[:Санат:Қазақстан газ кен орындары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1192]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1650]
|-
|373
|[[Батыс Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 445]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2453]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14904]
|-
|374
|[[Әлімұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 963]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2912]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15233]
|-
|375
|[[Қазақстанның экологиялық проблемалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 204]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2904]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11775]
|-
|376
|[[Ұлпан (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 875]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 4585]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 40921]
|-
|377
|[[Шал мен теңіз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 446]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 2118]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 3604]
|-
|378
|[[Айша бибі кесенесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 427]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3331]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 16828]
|-
|379
|[[Шежіре-и Түрк]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5-%D0%B8_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA 47]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5-%D0%B8_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA 1304]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5-%D0%B8_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA 2591]
|-
|380
|[[Қытай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 755]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 3724]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 22014]
|-
|381
|[[Қазақстан әкімшілік бірліктері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 876]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3415]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 23512]
|-
|382
|[[Қыпшақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 795]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2996]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 26314]
|-
|383
|[[Адай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 828]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 3009]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 16113]
|-
|384
|[[Қорықтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 542]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 5348]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 32324]
|-
|385
|[[Арыстанбаб]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 705]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 3715]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 13409]
|-
|386
|[[Фариза Оңғарсынова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 503]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4590]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20081]
|-
|387
|[[Қазақ хандығы (телесериал)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 140]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 1569]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 4408]
|-
|388
|[[Америка Құрама Штаттары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 823]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3790]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 19640]
|-
|389
|[[Ілия Жақанов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 266]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1799]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3965]
|-
|390
|[[Сіргелі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 816]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 2616]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 12549]
|-
|391
|[[Дулат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 848]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 2986]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 16817]
|-
|392
|[[Сексеуіл]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 167]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 1527]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 5897]
|-
|393
|[[Арал теңізі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 490]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 3223]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 22768]
|-
|394
|[[Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 64]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1193]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2114]
|-
|395
|[[Қазақ ұлттық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1187]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3925]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15518]
|-
|396
|[[Мұнай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 232]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 2439]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 10419]
|-
|397
|[[Қыпшақ хандығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 395]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 1918]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 17802]
|-
|398
|[[Батыс Түрік қағанаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 729]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2526]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 30439]
|-
|399
|[[Қазақстан мерекелері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1001]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2648]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 5471]
|-
|400
|[[Аралас құрмалас сөйлем]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 143]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2149]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 4732]
|-
|401
|[[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 425]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 2164]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 10291]
|-
|402
|[[Бурабай (көл)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 99]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1313]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2871]
|-
|403
|[[Тұрар Рысқұлов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 557]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 4275]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 18256]
|-
|404
|[[Алланың есімдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1246]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3449]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21269]
|-
|405
|[[Андроново мәдениеті кезеңінің ескерткіштері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 50]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1150]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2684]
|-
|406
|[[Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 190]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2594]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7423]
|-
|407
|[[Мәдениеттану]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 138]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 1362]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 7312]
|-
|408
|[[Рай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 270]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 1510]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 5612]
|-
|409
|[[Қазақстан экономикасының тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 120]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1337]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3527]
|-
|410
|[[Септік жалғау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 803]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 2353]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 16905]
|-
|411
|[[Қазыбек би]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 588]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 3019]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 23415]
|-
|412
|[[Түркістан облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 945]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3459]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19251]
|-
|413
|[[Жаныс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 889]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 2552]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 11640]
|-
|414
|[[Есімше]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 788]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 1777]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 11012]
|-
|415
|[[Түркістан (қала)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 452]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 2837]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 18486]
|-
|416
|[[Табын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 1586]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 3587]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 13407]
|-
|417
|[[Албан руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 896]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 2912]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 14460]
|-
|418
|[[Жатыр миомасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 127]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1391]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 3781]
|-
|419
|[[Ашаршылық пен саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 808]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1369]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2584]
|-
|420
|[[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 457]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3490]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12909]
|-
|421
|[[Шежіре]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 730]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 2361]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 14533]
|-
|422
|[[XV-XVIII ғасырлардағы қазақ ауыз әдебиеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 285]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1777]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 8549]
|-
|423
|[[Бірінші Мемлекеттік Дума]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 625]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 2744]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 13112]
|-
|424
|[[Төле би]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 559]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 3331]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 28402]
|-
|425
|[[Етістік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 715]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 2611]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 16412]
|-
|426
|[[Әт-Тәкуир сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 454]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3427]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 8920]
|-
|427
|[[Талқылау:Сүңгуір қайық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 3]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1003]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1015]
|-
|428
|[[Экологиялық жүйе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 129]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 6467]
|-
|429
|[[Құрманғазы Сағырбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 604]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4535]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 32234]
|-
|430
|[[Ауыл шаруашылығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 341]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 1808]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 9488]
|-
|431
|[[Эмбрион]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD 169]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD 1228]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD 2424]
|-
|432
|[[Лифт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D1%84%D1%82 22]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D1%84%D1%82 1030]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D1%84%D1%82 1173]
|-
|433
|[[Жеті қазына]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 818]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 3275]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 21738]
|-
|434
|[[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 431]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2708]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 15344]
|-
|435
|[[Бұзаубас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 1806]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 3234]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 7013]
|-
|436
|[[Антропологиялық типтер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80 20]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80 1006]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80 1079]
|-
|437
|[[Бактериялар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 301]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 2126]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 10222]
|-
|438
|[[Қазақ газеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 662]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 2809]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 15372]
|-
|439
|[[Орбұлақ шайқасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 575]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 3157]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 15738]
|-
|440
|[[Аңырақай шайқасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 662]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2664]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 19031]
|-
|441
|[[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 779]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 3057]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 28682]
|-
|442
|[[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 714]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2600]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13186]
|-
|443
|[[Ботай мәдениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 909]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2803]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 26896]
|-
|444
|[[Қазақстандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 193]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4783]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17078]
|-
|445
|[[Хақназар хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 647]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5645]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20489]
|-
|446
|[[Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 393]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1798]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 7198]
|-
|447
|[[Есімді сөз тіркестері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 717]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1237]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3797]
|-
|448
|[[Ақбөкен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 335]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 25477]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 39635]
|-
|449
|[[Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 143]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 1278]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 3135]
|-
|450
|[[Әділет (партия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 4317]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 4768]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 4768]
|-
|451
|[[Туризм]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 150]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 2170]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 6240]
|-
|452
|[[:Сурет:Young stalin screenshot.jpg]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1327]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1327]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1354]
|-
|453
|[[Ресей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 752]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 3156]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 17768]
|-
|454
|[[Жыныстық қатынас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 948]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 2791]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 8525]
|-
|455
|[[Жүктілік кезіндегі гестоз ауруы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 32]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 1175]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2404]
|-
|456
|[[Киіз үй]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 555]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 3720]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 23949]
|-
|457
|[[Қазақстанның орта ғасырлардағы сәулет өнері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 128]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 1514]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 4172]
|-
|458
|[[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 218]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14428]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26289]
|-
|459
|[[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 514]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 3321]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 31316]
|-
|460
|[[Ақан сері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 495]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 3236]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 16596]
|-
|461
|[[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 393]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2135]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8855]
|-
|462
|[[Түйе малының атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 568]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2762]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12693]
|-
|463
|[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 602]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 2729]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 24435]
|-
|464
|[[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 502]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 3459]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 20588]
|-
|465
|[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 484]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 1961]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 8986]
|-
|466
|[[Экономикалық қатынас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 3]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 989]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 1267]
|-
|467
|[[Ысты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 860]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 2747]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 11279]
|-
|468
|[[Қылмыстық құқық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 321]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 1311]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 3996]
|-
|469
|[[Қабдеш Жұмаділов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 741]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 6346]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16470]
|-
|470
|[[Конор Макгрегор]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80 42]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80 1008]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80 1357]
|-
|471
|[[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 659]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 1885]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 8742]
|-
|472
|[[Сөз тіркесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 640]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 1990]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 16827]
|-
|473
|[[Тырнақша]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 381]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 1839]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 6478]
|-
|474
|[[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 562]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4415]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21328]
|-
|475
|[[Жәнібек хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 637]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3051]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17377]
|-
|476
|[[Кіші жүз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 748]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2606]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16019]
|-
|477
|[[Тайқазан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 277]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 2310]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 9898]
|-
|478
|[[Салауатты өмір салты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 130]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 1979]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 6734]
|-
|479
|[[Әзілхан Нұршайықов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 261]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 1710]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 6026]
|-
|480
|[[Қазақстандағы жаңа экономикалық саясат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 35]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 1280]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 3402]
|-
|481
|[[Моғолстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 500]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2265]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 19983]
|-
|482
|[[Нивелир]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 117]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 1149]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 1864]
|-
|483
|[[Ясин сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 669]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2281]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9162]
|-
|484
|[[Ресми стиль]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 124]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 1408]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 5933]
|-
|485
|[[Қаракесек (Арғын)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 837]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 2535]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 12500]
|-
|486
|[[Алматы облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 834]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3210]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17208]
|-
|487
|[[Есім хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4581]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19659]
|-
|488
|[[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 776]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2809]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15902]
|-
|489
|[[Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 190]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1339]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3304]
|-
|490
|[[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 703]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2220]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13698]
|-
|491
|[[Сан есім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 462]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 2789]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 15792]
|-
|492
|[[Жапония]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 429]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 2802]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 16603]
|-
|493
|[[Қазақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 713]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2900]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 16339]
|-
|494
|[[Есет Көтібарұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 604]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2208]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13128]
|-
|495
|[[Арыстан баб кесенесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 467]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4056]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13491]
|-
|496
|[[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 645]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 3929]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 18857]
|-
|497
|[[Өздігінен тозаңдану]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 9]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 938]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 1115]
|-
|498
|[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 147]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1167]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3110]
|-
|499
|[[Қыз Жібек (фильм)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 294]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 1772]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 8798]
|-
|500
|[[Негізді тау жыныстар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 4]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 886]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 908]
|-
|501
|[[Ұшқан ұя]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 638]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 3821]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 28415]
|-
|502
|[[Қобыланды Тоқтарбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 693]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2144]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15849]
|-
|503
|[[Есімдік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 581]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 2064]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 18446]
|-
|504
|[[Жерлеу рәсімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 158]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 1235]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 3724]
|-
|505
|[[Жылқы өсіру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 14]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 935]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 1700]
|-
|506
|[[Қазақ (этноним)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 145]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 1219]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 4959]
|-
|507
|[[Қ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A 972]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A 2568]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A 8295]
|-
|508
|[[Қарғын (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 649]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2598]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 11263]
|-
|509
|[[Дархан Еркінұлы Қызайбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 478]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1451]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1955]
|-
|510
|[[Жошы хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 790]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2412]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15888]
|-
|511
|[[Ескендір Зұлқарнайын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 470]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 1725]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 10659]
|-
|512
|[[Ауа ластануы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 61]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 1128]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 5533]
|-
|513
|[[Түр критерийлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 14]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 900]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1471]
|-
|514
|[[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 879]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2265]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7319]
|-
|515
|[[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 292]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1676]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 8781]
|-
|516
|[[Санжар Керімбай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 925]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 4212]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12967]
|-
|517
|[[Уикипедия:Форум/Басқалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1054]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2449]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 4949]
|-
|518
|[[Сөз табы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 452]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2093]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 14795]
|-
|519
|[[Фототранзистор]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 9]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 865]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 909]
|-
|520
|[[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 639]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3316]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30001]
|-
|521
|[[Мәдени мұра (мемлекеттік бағдарлама)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 429]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 1346]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 1346]
|-
|522
|[[Әйтеке би]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 479]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 2651]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 19432]
|-
|523
|[[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 726]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 2440]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 16330]
|-
|524
|[[Қаһарлы күндер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 47]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1346]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 2228]
|-
|525
|[[Қайрат Нұртас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 777]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 2733]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 12129]
|-
|526
|[[Ысмайыл Ғаспыралы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D2%92%D0%B0%D1%81%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 38]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D2%92%D0%B0%D1%81%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1251]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D2%92%D0%B0%D1%81%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1946]
|-
|527
|[[316-атқыштар дивизиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=316-%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 31]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=316-%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1211]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=316-%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1983]
|-
|528
|[[Параллелепипед]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4 66]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4 1067]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4 2873]
|-
|529
|[[Қазақстан халқы ассамблеясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 422]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 2763]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 12400]
|-
|530
|[[Асқазан аурулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 677]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2608]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 21836]
|-
|531
|[[Бақтыораз Бейсекбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 119]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1446]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3197]
|-
|532
|[[Жеті ата]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 632]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 2382]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15321]
|-
|533
|[[Ақтабан шұбырынды]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 689]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 2419]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 17430]
|-
|534
|[[Хабарды жол-жөнекей ұстау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 2]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 831]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 841]
|-
|535
|[[Бұқар жырау Қалқаманұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 525]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3026]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19392]
|-
|536
|[[Шығыс Қазақстан облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 846]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3273]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19492]
|-
|537
|[[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 629]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2676]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9562]
|-
|538
|[[Ескертпе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B5 7]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B5 837]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B5 911]
|-
|539
|[[Оғыз мемлекеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 483]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1922]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 23796]
|-
|540
|[[Бақытсыз Жамал]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 437]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 2869]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 25583]
|-
|541
|[[Қазақ мәдениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1544]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5599]
|-
|542
|[[Шымкент]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 628]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 2647]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 15132]
|-
|543
|[[Тыныс белгілері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 373]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2179]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 7913]
|-
|544
|[[Оралхан Бөкей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 547]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 4326]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 25451]
|-
|545
|[[Гастрит]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%82 69]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%82 1140]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%82 3556]
|-
|546
|[[Қорқыт ата]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 625]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 2689]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 38005]
|-
|547
|[[Жалпақтал]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 919]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 1073]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 1473]
|-
|548
|[[Алаш партиясының бағдарламасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 563]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2740]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 15916]
|-
|549
|[[Илон Маск]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 190]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 1784]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 3864]
|-
|550
|[[25 мамыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 134]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 918]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 1213]
|-
|551
|[[Қазақстан ұлттық парктерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 248]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1664]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8928]
|-
|552
|[[Қазақша Уикипедия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 779]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 2927]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 8052]
|-
|553
|[[Невралгия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D1%8F 32]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D1%8F 870]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1597]
|-
|554
|[[Әбілхайыр ханның тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 21]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 850]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1182]
|-
|555
|[[Қатерлі ісік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BA 181]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BA 1431]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BA 6324]
|-
|556
|[[Столыпин реформасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 182]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1300]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 6097]
|-
|557
|[[Қажығали Мұханбетқалиұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 81]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5518]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6386]
|-
|558
|[[Ислам]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 590]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 2409]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 14649]
|-
|559
|[[Ақбілек (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 613]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3154]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 27117]
|-
|560
|[[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 770]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2428]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12072]
|-
|561
|[[Уикипедия:Таныстыру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 647]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 1529]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 3916]
|-
|562
|[[Одағай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 511]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 2130]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 11339]
|-
|563
|[[Сабақтас құрмалас сөйлем]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 392]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2374]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 12030]
|-
|564
|[[Қасым Аманжолов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 448]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2646]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 12907]
|-
|565
|[[ChatGPT]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=ChatGPT 326]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ChatGPT 2391]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=ChatGPT 9374]
|-
|566
|[[Қазақстанның мемлекеттік наградалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 503]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1562]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5830]
|-
|567
|[[:Санат:Қазақстан әншілері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 700]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2437]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12049]
|-
|568
|[[Кіші Кордяга]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8F%D0%B3%D0%B0 799]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8F%D0%B3%D0%B0 800]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8F%D0%B3%D0%B0 811]
|-
|569
|[[Хантавирус инфекциясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 68]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 813]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 813]
|-
|570
|[[Тараз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 679]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 2216]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 10971]
|-
|571
|[[Көзімнің қарасы...]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 405]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 2507]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 19919]
|-
|572
|[[Назарбаев Университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 156]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1163]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2743]
|-
|573
|[[Қарауыл руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 698]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 1577]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 6333]
|-
|574
|[[Талқылау:Деректер қорының жүйесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 781]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 782]
|-
|575
|[[Әдеби жанрлар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 293]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1195]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 6498]
|-
|576
|[[Табиғи қорлар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 12]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 869]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1524]
|-
|577
|[[Көсемше]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 617]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 1274]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 7113]
|-
|578
|[[Қан мен тер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 577]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 2031]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 12429]
|-
|579
|[[Сәукеле кигізу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%BA%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 19]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%BA%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 812]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%BA%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 1061]
|-
|580
|[[Орталық Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 234]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1613]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 8858]
|-
|581
|[[Қызылорда]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 577]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 2244]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 12045]
|-
|582
|[[Қазақстан туы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 991]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 2590]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 18748]
|-
|583
|[[Біржан Қожағұлұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 393]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2468]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11605]
|-
|584
|[[Петров мәдениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 36]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 834]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3052]
|-
|585
|[[Исатай-Махамбет көтерілісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 325]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 2325]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 18976]
|-
|586
|[[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 533]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2204]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 11211]
|-
|587
|[[Джек Лондон]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 50]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 1280]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 2070]
|-
|588
|[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 573]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1846]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7412]
|-
|589
|[[Қазақстан Ғарыш Сапары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 51]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 955]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 1738]
|-
|590
|[[Нанотехнология]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 290]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1392]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 4111]
|-
|591
|[[Қазақстан темір жолы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 414]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1999]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 8921]
|-
|592
|[[Азия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 417]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 2605]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 17832]
|-
|593
|[[Айдау (Мұнай және газ)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%83_%28%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%29 9]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%83_%28%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%29 788]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%83_%28%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%29 930]
|-
|594
|[[ALEM (Ninety One)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=ALEM_%28Ninety_One%29 669]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ALEM_%28Ninety_One%29 1978]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=ALEM_%28Ninety_One%29 16577]
|-
|595
|[[Тәуекел Мүслім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 424]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 1581]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 4248]
|-
|596
|[[Қызылорда облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 550]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2229]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11695]
|-
|597
|[[Қайық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 29]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 847]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1663]
|-
|598
|[[Ілияс Есенберлин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 326]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 2026]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12488]
|-
|599
|[[Қазақ әдебиеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 261]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1490]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 7531]
|-
|600
|[[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 498]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 2448]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 22686]
|-
|601
|[[Алтын белгі төсбелгісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 259]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 1093]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 1429]
|-
|602
|[[Жанар Асылбекқызы Дұғалова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1332]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2026]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3373]
|-
|603
|[[Көксағыз бақбағы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 105]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 833]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 1015]
|-
|604
|[[:Санат:Африка елдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 720]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2157]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9496]
|-
|605
|[[Жәңгір-Керей хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 265]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1646]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7012]
|-
|606
|[[Портал:Ағымдағы оқиғалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 471]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1325]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3667]
|-
|607
|[[Қазақстанның Қызыл кітабы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 292]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2214]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 9297]
|-
|608
|[[1921-1922 жылдардағы ашаршылық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 166]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1817]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 7181]
|-
|609
|[[Ұлытау облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 814]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2633]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11946]
|-
|610
|[[Мата атаулары мен түрлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 515]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1989]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 8927]
|-
|611
|[[Ақтамберді Сарыұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 401]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1942]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17691]
|-
|612
|[[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 606]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 4346]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 23941]
|-
|613
|[[Шек беру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 287]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 948]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 1901]
|-
|614
|[[Шақ (етістік)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 494]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 1768]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 9225]
|-
|615
|[[Химиялық элементтер тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 543]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2002]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14917]
|-
|616
|[[Майкл Джексон]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 506]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 1349]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 3987]
|-
|617
|[[Еңлік-Кебек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 291]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 2023]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 15863]
|-
|618
|[[Менің атым Қожа (хикаят)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 413]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 2891]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 20291]
|-
|619
|[[Көксерек (әңгіме)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 519]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 2922]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 24861]
|-
|620
|[[Шөмекей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 698]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2031]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9713]
|-
|621
|[[Көшпенділер (трилогия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 622]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 2628]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 14141]
|-
|622
|[[Ұлы жүз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 713]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2275]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16024]
|-
|623
|[[Эссе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 495]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 1555]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 7254]
|-
|624
|[[Айқын Төлепберген]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 831]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 2067]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 6361]
|-
|625
|[[Мақпал Мұхамедиярқызы Жүнісова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 268]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1470]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6599]
|-
|626
|[[Керей (тайпа)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 727]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1852]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 10147]
|-
|627
|[[Шахмұрат Мүтәліп]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 759]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 1327]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 2991]
|-
|628
|[[Бесін намазы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 601]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 2278]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 20327]
|-
|629
|[[Жамбыл облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 609]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2336]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12957]
|-
|630
|[[Қаңлы (тайпа)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 402]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1615]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 8104]
|-
|631
|[[Өмірзая (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 507]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3171]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 32511]
|-
|632
|[[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 387]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1294]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 6105]
|-
|633
|[[Түменбай Қуандық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 219]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3956]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 4605]
|-
|634
|[[Жүйке жүйесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 271]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1548]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9707]
|-
|635
|[[Қызғалдақ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 154]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 13493]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 21539]
|-
|636
|[[Еліктеу сөз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 449]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 1487]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 10248]
|-
|637
|[[Ұлттық бірыңғай тестілеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 639]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 1703]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 9192]
|-
|638
|[[Мезозой]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 40]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 1055]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 3481]
|-
|639
|[[Іле Алатауы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 131]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 1068]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 4266]
|-
|640
|[[Екінші Мемлекеттік Дума]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 504]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 2061]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 10550]
|-
|641
|[[Сұлтан Бейбарыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 574]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 1773]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 11699]
|-
|642
|[[Алаштану]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 11]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 731]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 948]
|-
|643
|[[Жігіттер тобы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 303]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 1440]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 6901]
|-
|644
|[[Өт айдайтын дәрілер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 591]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1979]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 9245]
|-
|645
|[[Қазақстан ғалымдары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 93]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1741]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4788]
|-
|646
|[[Бастың ауыруы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 226]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 1177]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 6083]
|-
|647
|[[Ленинград шайқасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 48]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1413]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2841]
|-
|648
|[[Керей хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 587]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2615]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19905]
|-
|649
|[[Білім инновациялық лицейлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 393]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1236]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3478]
|-
|650
|[[Құрбақалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 66]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 909]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3046]
|-
|651
|[[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 347]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1941]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 5814]
|-
|652
|[[1868—1870 жылдардағы қазақтардың отаршылдыққа қарсы күресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 447]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1416]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 5690]
|-
|653
|[[Қазақстан астанасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 262]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1663]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 7600]
|-
|654
|[[Ақтөбе облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 540]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2368]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12250]
|-
|655
|[[Әлем елдерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 520]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2192]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12634]
|-
|656
|[[Осман империясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1992]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13269]
|-
|657
|[[Электр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80 41]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80 791]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80 1938]
|-
|658
|[[Менің атым Қожа (фильм)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 487]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 1764]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 11394]
|-
|659
|[[Дулат Исабеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 443]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2417]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 17224]
|-
|660
|[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 763]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2305]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10920]
|-
|661
|[[Беріш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 548]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 1714]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 8381]
|-
|662
|[[Бөкей Ордасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 418]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1705]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 10470]
|-
|663
|[[Сөздің қызметі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 8]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 702]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 885]
|-
|664
|[[Популяция]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 68]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 908]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 4172]
|-
|665
|[[Эйфель мұнарасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 647]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 1216]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 3517]
|-
|666
|[[Ақмешіт әулие үңгірі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 470]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 2081]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 5867]
|-
|667
|[[Айдын Ақанұлы Айымбетов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 117]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 10756]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 14398]
|-
|668
|[[Ақтөбе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 465]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 2530]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 12082]
|-
|669
|[[Абайдың философиялық көзқарасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 173]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 1071]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 2809]
|-
|670
|[[Қазақстан өзендері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 334]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3406]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21963]
|-
|671
|[[Түркі Мемлекеттерінің Ұйымы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 138]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1068]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 3133]
|-
|672
|[[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 376]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2351]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9998]
|-
|673
|[[Жай сөйлем]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 263]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1064]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 3005]
|-
|674
|[[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 395]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2272]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 12312]
|-
|675
|[[Өзбекстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 585]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2558]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14631]
|-
|676
|[[Дулат Бабатайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 337]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1760]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19664]
|-
|677
|[[Отырар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 432]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 2362]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 17139]
|-
|678
|[[Нәлқожа Ақбалаұлы Ергешбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 34]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 703]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 821]
|-
|679
|[[Күй (повесть)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 94]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 983]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2505]
|-
|680
|[[Сөз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7 112]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7 921]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7 3803]
|-
|681
|[[Қаракерей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 532]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 1534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 7568]
|-
|682
|[[Қазақ даласында өмір сүрген ежелгі тайпалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 86]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 934]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 5503]
|-
|683
|[[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 384]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2110]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9334]
|-
|684
|[[Тұманбай Молдағалиев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 365]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2574]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 8066]
|-
|685
|[[Мұстафа Кемал Ататүрік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 356]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 1674]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 8767]
|-
|686
|[[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 562]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 2439]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 17410]
|-
|687
|[[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 580]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1794]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17125]
|-
|688
|[[Жолжазба]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0 3]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0 675]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0 714]
|-
|689
|[[Қуық түбі безінің қабынуы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 550]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 2028]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 14856]
|-
|690
|[[Криштиану Роналду]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 654]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 2098]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 8683]
|-
|691
|[[Орта жүз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 668]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 1984]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 13351]
|-
|692
|[[Темірбек Қараұлы Жүргенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 608]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2828]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7330]
|-
|693
|[[Даңқ ордені]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 87]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 866]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 2061]
|-
|694
|[[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 608]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 1287]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 3356]
|-
|695
|[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 613]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2248]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12172]
|-
|696
|[[Түркия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 437]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 2259]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 11470]
|-
|697
|[[Аңыз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7 91]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7 981]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7 3562]
|-
|698
|[[Кәмелеттік жасқа толмағандардың істері бойынша іс жүргізу ерекшеліктері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 22]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 769]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1267]
|-
|699
|[[Қосай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 131]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 932]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 2744]
|-
|700
|[[Халық қаһарманы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 260]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1796]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7695]
|-
|701
|[[Бабалар сөзі (жинақ)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 87]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 1183]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 3236]
|-
|702
|[[Бәйдібек Қарашаұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 499]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1869]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8311]
|-
|703
|[[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 379]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1201]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3775]
|-
|704
|[[Біржан мен Сара айтысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 180]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 1533]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 10540]
|-
|705
|[[Кірме сөздер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 199]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 1045]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 5743]
|-
|706
|[[Жаппас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 499]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 1596]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 6933]
|-
|707
|[[Етеккір]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 654]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 2225]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 16472]
|-
|708
|[[Міржақып. Оян, Қазақ (фильм, 2023)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 253]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 1518]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 9280]
|-
|709
|[[Сөздік қор]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 126]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 919]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 3686]
|-
|710
|[[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 302]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1844]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8073]
|-
|711
|[[Уикипедия:Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері/2026]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 211]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 5713]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 8665]
|-
|712
|[[Мақала]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 419]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 2043]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 8484]
|-
|713
|[[Бұқаралық ақпарат құралдары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 228]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1261]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6162]
|-
|714
|[[Қазақстанның биік тау шыңдары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 74]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 941]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 5976]
|-
|715
|[[Құнанбай Өскенбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 469]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1913]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11588]
|-
|716
|[[Жұмбақтас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 344]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 3844]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 10555]
|-
|717
|[[Әпке (драма)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 529]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 2006]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 19239]
|-
|718
|[[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 436]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1787]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8423]
|-
|719
|[[Әже]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 143]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 1289]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 14645]
|-
|720
|[[Вирустар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 294]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1397]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 6197]
|-
|721
|[[Қимақ қағанаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 374]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1570]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 24706]
|-
|722
|[[Қырғызстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 526]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2333]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11622]
|-
|723
|[[Робототехника]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 154]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1309]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 9418]
|-
|724
|[[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 606]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 2012]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 10765]
|-
|725
|[[Серке газеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 258]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 1150]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 3589]
|-
|726
|[[Көңіл шай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 493]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 2042]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 11374]
|-
|727
|[[Жусан иісі (повесть)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 437]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2544]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 18731]
|-
|728
|[[Уикипедия:Жүктеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 530]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 1278]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 3955]
|-
|729
|[[Алма Мүтәліпқызы Қыраубаева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 80]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 973]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1721]
|-
|730
|[[Бесікке салу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 464]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 2653]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 22647]
|-
|731
|[[Гелиос]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81 19]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81 661]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81 1053]
|-
|732
|[[Қой]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 300]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 1242]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 6819]
|-
|733
|[[Неолит]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 229]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 1038]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 10824]
|-
|734
|[[18 ғасырдың бірінші ширегіндегі қазақ хандығының ішкі және сыртқы жағдайы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=18_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 57]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=18_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 972]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=18_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 6833]
|-
|735
|[[Күй аңызы (әңгіме)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 121]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 8331]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 10500]
|-
|736
|[[Ноғай ордасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 396]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1605]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 13860]
|-
|737
|[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 465]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 1558]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 6604]
|-
|738
|[[Коперниктің гелиоцентрлік жүйесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 10]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 783]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2570]
|-
|739
|[[Иштуан Қоңыр Мандоки]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%88%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8 29]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%88%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8 705]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%88%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8 989]
|-
|740
|[[Атырау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1531]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 7334]
|-
|741
|[[Құмкөл мұнай-газ кен орны]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 47]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 735]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 1494]
|-
|742
|[[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 384]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2902]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3458]
|-
|743
|[[Қазақстанның білім беру жүйесінің тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 384]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1398]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 6204]
|-
|744
|[[Беғазы-Дәндібай мәдениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 478]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1571]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 15311]
|-
|745
|[[Қарағанды облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 682]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2444]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13654]
|-
|746
|[[Жау тылындағы бала]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 328]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 2411]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 20671]
|-
|747
|[[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 367]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 2022]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 7930]
|-
|748
|[[Құрмет ордені]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 383]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 1388]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 5614]
|-
|749
|[[Шеркеш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 1864]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 9642]
|-
|750
|[[Картоп]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BF 107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BF 873]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BF 2229]
|-
|751
|[[Орман]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 112]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1149]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 4632]
|-
|752
|[[Жалаң сөйлем]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 16]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 733]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2185]
|-
|753
|[[Шайтанкөл]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 183]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 1350]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 2735]
|-
|754
|[[Қазақ хандықтарының сыртқы саясаты мен дипломатиясы (15-17 ғасыр)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%2815-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%29 49]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%2815-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%29 892]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%2815-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%29 3072]
|-
|755
|[[Суан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 589]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 1738]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 8620]
|-
|756
|[[Қараш-қараш оқиғасы (повесть)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 252]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1829]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 9054]
|-
|757
|[[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 820]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2366]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 8480]
|-
|758
|[[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 498]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2866]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 24048]
|-
|759
|[[Галстук]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 98]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 1830]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 2624]
|-
|760
|[[Көпжылдық өсімдіктер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 9]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 632]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 710]
|-
|761
|[[Оянған өлке (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 486]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1519]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2710]
|-
|762
|[[Көкбауыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 139]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 1005]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 3965]
|-
|763
|[[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 503]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 1946]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 7378]
|-
|764
|[[Ботбай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 454]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1571]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 7952]
|-
|765
|[[Қоршаған ортаны қорғау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 68]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 1276]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 9739]
|-
|766
|[[Табылды Досымов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 616]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1915]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 11714]
|-
|767
|[[Құран]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 593]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 1861]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 10542]
|-
|768
|[[Алаш автономиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 550]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1911]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12301]
|-
|769
|[[Жүсіп Ақшораев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 493]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2087]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5644]
|-
|770
|[[Қазақ ұлттық киімдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 419]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2592]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20373]
|-
|771
|[[Астана мектеп оқушыларының сарайы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 32]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3504]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3948]
|-
|772
|[[Деннис Тито]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 15]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 633]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 700]
|-
|773
|[[Сиқым]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 495]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 1773]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 8181]
|-
|774
|[[Айтыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 264]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 1993]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 11633]
|-
|775
|[[Шарын шатқалы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 492]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2781]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 11035]
|-
|776
|[[Төлеген Тоқтаров көшесі (Астана)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 17]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 679]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 711]
|-
|777
|[[Абай облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 565]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2079]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10844]
|-
|778
|[[Төлен Әбдік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 280]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 3107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 7883]
|-
|779
|[[Исатай Тайманұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 484]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1886]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15388]
|-
|780
|[[Үрмелі музыка аспаптары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 99]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1018]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3406]
|-
|781
|[[Жайылма сөйлем]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 44]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 817]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2956]
|-
|782
|[[Ким Серікбайұлы Серікбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 18]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 644]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 799]
|-
|783
|[[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 463]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1665]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16794]
|-
|784
|[[Ибраһим]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 330]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 1266]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 5497]
|-
|785
|[[Жетісу облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 545]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2080]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10583]
|-
|786
|[[Көңіл айту]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 563]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 1682]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 10740]
|-
|787
|[[Жақайым]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 545]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 1407]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 5960]
|-
|788
|[[Жүсіп Баласағұни]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 354]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 2069]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 24553]
|-
|789
|[[Алшын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 515]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 1507]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 7082]
|-
|790
|[[Әсет Болғанбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 64]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 624]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1141]
|-
|791
|[[Ацетилсалицил қышқылы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 75]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 867]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 2826]
|-
|792
|[[Тоғыз-құмалақ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 413]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 2575]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 17387]
|-
|793
|[[Роман Васильевич Скляр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 148]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 765]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 1513]
|-
|794
|[[Табиғат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 216]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 2128]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 13645]
|-
|795
|[[Лейкоз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B7 84]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B7 895]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B7 3043]
|-
|796
|[[Заң Шығару Бастамасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 40]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 642]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 823]
|-
|797
|[[Мұхаметжан Тынышбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 455]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1992]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12125]
|-
|798
|[[Жылқы (қазақ дәстүрі)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%29 90]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%29 903]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%29 5860]
|-
|799
|[[Аборт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 557]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 1712]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 10204]
|-
|800
|[[Соқырішек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 467]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 1553]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 12849]
|-
|801
|[[Қазақстанның мемлекеттік құрылымы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 235]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1125]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 6103]
|-
|802
|[[Қазақ халқының жоңғар басқыншыларына қарсы азаттық күресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 262]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 995]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9424]
|-
|803
|[[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 627]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1674]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 4829]
|-
|804
|[[Таз руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 475]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 2033]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 7055]
|-
|805
|[[Футбол]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 372]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2424]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 12133]
|-
|806
|[[Уикипедия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 552]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 1467]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 4137]
|-
|807
|[[Алюминий]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%8E%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9 56]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%8E%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9 949]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%8E%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9 5427]
|-
|808
|[[Литосфера]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0 71]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0 878]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0 5730]
|-
|809
|[[Қорғансыздың күні (әңгіме)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 461]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 2330]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 14345]
|-
|810
|[[Қазақстан Республикасының Ұлттық музейі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 158]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 6557]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 12778]
|-
|811
|[[Өзін-өзі өлтіру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 567]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 1938]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 8508]
|-
|812
|[[Желдірме]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5 11]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5 631]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5 827]
|-
|813
|[[Педагогика]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 576]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1312]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 7755]
|-
|814
|[[Ұстаз (цифрлық платформа)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 660]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1840]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 2457]
|-
|815
|[[Теміреткі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 451]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 1918]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 13333]
|-
|816
|[[Қазақ-жоңғар соғыстары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 272]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1472]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 10736]
|-
|817
|[[Қазақстан Республикасы Қорғаныс Министрлігінің кадет корпусы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%8B 23]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%8B 610]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%8B 721]
|-
|818
|[[Жиембет жырау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 192]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1514]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 12666]
|-
|819
|[[Мұзды өлке]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5 33]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5 683]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5 1278]
|-
|820
|[[Қорғалжын қорығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 217]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1643]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 12354]
|-
|821
|[[Алаш Орда]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 560]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 2099]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 15379]
|-
|822
|[[:Санат:Қазақ жазушылары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 202]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1699]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5617]
|-
|823
|[[Нүктелі үтір]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 59]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 872]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 2045]
|-
|824
|[[Байбақты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 609]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1701]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 8099]
|-
|825
|[[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 392]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1636]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9127]
|-
|826
|[[:Сурет:SB - Kazakh woman on horse.jpg]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 18]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 12654]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 17293]
|-
|827
|[[Өскемен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 442]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1851]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 9600]
|-
|828
|[[Түргеш қағанаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 380]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1660]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 24477]
|-
|829
|[[Мемлекеттік басқару формасы бойынша елдер тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 134]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1127]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4782]
|-
|830
|[[Сақшы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 105]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 746]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 1905]
|-
|831
|[[Сиыр малының атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 367]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1439]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9585]
|-
|832
|[[Қатысушы:Алмас Алимжанов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 579]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 614]
|-
|833
|[[Қарлұқ қағанаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 355]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1543]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 22449]
|-
|834
|[[Матай (ру бірлестігі)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 468]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 1494]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 7513]
|-
|835
|[[Жабайы алма (повесть)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 206]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1558]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 7695]
|-
|836
|[[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 309]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1181]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4874]
|-
|837
|[[Эмбриология]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 22]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 631]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1147]
|-
|838
|[[Ақмола облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 596]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2062]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10530]
|-
|839
|[[Компьютерлік қауіпсіздік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 39]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 973]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 2946]
|-
|840
|[[Оңтүстік Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 402]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1752]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11713]
|-
|841
|[[Алтынемел ұлттық паркі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 189]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 1856]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 7337]
|-
|842
|[[Оксидтер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 56]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 1027]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 6755]
|-
|843
|[[Қазақстандағы ұжымдастыру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 678]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 2584]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 11544]
|-
|844
|[[Лексикалық мағына]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0 48]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0 642]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0 1787]
|-
|845
|[[Әбділда Тәжібаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 147]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1064]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6158]
|-
|846
|[[Кіші жүздің Ресейге қосылуы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 277]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1086]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 11251]
|-
|847
|[[Мәлік Ғабдуллин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 229]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1571]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12578]
|-
|848
|[[Руслан Тай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 635]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 1849]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 3116]
|-
|849
|[[Нуклеин қышқылдары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 159]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1087]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 5280]
|-
|850
|[[Бүйрекүсті безі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 120]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 881]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 3431]
|-
|851
|[[Сырдария]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 379]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 1540]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 14156]
|-
|852
|[[Франция қалаларының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 515]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1891]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7885]
|-
|853
|[[Орал]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 409]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 1694]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 9403]
|-
|854
|[[Азаматтық іс жүргізудің құқықтық қатынастарына қатысушылар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 11]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 635]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1125]
|-
|855
|[[Жалайыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 452]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 1516]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 11632]
|-
|856
|[[Тың игеру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 680]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 2461]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 12168]
|-
|857
|[[Байұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 413]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1485]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7826]
|-
|858
|[[Айқап]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 400]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 1476]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 7394]
|-
|859
|[[Әскери қызмет]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 141]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 794]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 3280]
|-
|860
|[[Барыс ордені]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 146]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 907]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 2785]
|-
|861
|[[Толеранттық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 49]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 902]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 2819]
|-
|862
|[[Шешендік өнер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80 209]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80 1045]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80 6755]
|-
|863
|[[Көкшетау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 389]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 1420]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 6775]
|-
|864
|[[Эрнест Хемингуэй]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 337]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 1370]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 3817]
|-
|865
|[[Қазақ есімдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 464]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1324]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 6709]
|-
|866
|[[Мәңгілік ел қақпасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 256]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 1571]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 18227]
|-
|867
|[[Астана Опера]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 49]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 1270]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 4800]
|-
|868
|[[Абайдың қара сөздері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 320]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2047]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15351]
|-
|869
|[[Монополистік, жетілмеген бәсеке. Бәсекенің формалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%2C_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5._%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 13]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%2C_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5._%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 583]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%2C_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5._%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1011]
|-
|870
|[[Қызыл жебе (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 241]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1931]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 7835]
|-
|871
|[[Жезқазған]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 439]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 1217]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 6568]
|-
|872
|[[Дауысты дыбыстар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 441]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1336]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 16554]
|-
|873
|[[Шанышқылы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 585]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 1598]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 8137]
|-
|874
|[[Sadraddin]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Sadraddin 499]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Sadraddin 1284]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Sadraddin 5719]
|-
|875
|[[Шалкиіз Тіленшіұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 309]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1352]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10882]
|-
|876
|[[Қазақстанның автомобиль жолдары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 68]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 780]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1724]
|-
|877
|[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 202]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 939]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1745]
|-
|878
|[[Бақбақ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 215]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 1482]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 4313]
|-
|879
|[[Германия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 400]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1841]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10564]
|-
|880
|[[Үндістан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 368]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2197]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15764]
|-
|881
|[[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 476]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1502]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 19548]
|-
|882
|[[Жалмауыз кемпір]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80 76]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80 722]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80 1598]
|-
|883
|[[Шымыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 564]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 1606]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 6895]
|-
|884
|[[Қазақ билері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 399]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1825]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12225]
|-
|885
|[[Пейіш. Жұмақ ананың табанының астында]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 243]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 973]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 4403]
|-
|886
|[[Тіршілік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 178]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 877]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 2535]
|-
|887
|[[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 406]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 917]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3189]
|-
|888
|[[Қан топтары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 426]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1700]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 13032]
|-
|889
|[[Аусыл]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 259]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 1086]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 2398]
|-
|890
|[[Назарбаев Зияткерлік мектептері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 358]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1094]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3706]
|-
|891
|[[Жүзу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 88]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 772]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 2799]
|-
|892
|[[Қазақстанның сыртқы саясаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 267]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 1837]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 7089]
|-
|893
|[[Айқындауыш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 376]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 1114]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 5714]
|-
|894
|[[Түрік руна жазбалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 86]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 790]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4705]
|-
|895
|[[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 574]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1403]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 5960]
|-
|896
|[[:Санат:Қазақ батырлары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 431]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1433]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7341]
|-
|897
|[[Қазақстанның тұңғыш мектептері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 245]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1498]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 6522]
|-
|898
|[[Дүние жүзінің саяси картасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 111]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 1346]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 6153]
|-
|899
|[[Адамаралық қарым-қатынас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 66]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 704]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 3760]
|-
|900
|[[Тәуелсіз Қазақстан тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 354]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1857]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 12220]
|-
|901
|[[Көшбасшылық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 51]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 716]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 4059]
|-
|902
|[[Қарақалпақ рулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 423]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1421]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6854]
|-
|903
|[[Күлтегін ескерткіші]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 381]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 1174]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 12457]
|-
|904
|[[Ақтау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 381]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1646]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 9254]
|-
|905
|[[Шапырашты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 412]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 1509]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 9166]
|-
|906
|[[Пысықтауыш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 306]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 1451]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 10087]
|-
|907
|[[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 245]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1815]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 7843]
|-
|908
|[[Қайым Мұқамедханов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 213]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1278]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7621]
|-
|909
|[[Қазақстандағы референдум (2026)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 268]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 1461]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 6651]
|-
|910
|[[Астана қаласының бас мешіті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 612]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 1353]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 6451]
|-
|911
|[[Плацента]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0 39]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0 773]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0 1419]
|-
|912
|[[Қасым ханның қасқа жолы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 361]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2058]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 11949]
|-
|913
|[[Жошы хан кесенесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 402]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1365]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4776]
|-
|914
|[[Ғұндар өркениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 51]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 750]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1925]
|-
|915
|[[Семей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 401]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 1507]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 8460]
|-
|916
|[[Махмұд Қашқари]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 272]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 1594]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 13210]
|-
|917
|[[Домалақ ана]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 386]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1785]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 8216]
|-
|918
|[[Қазақстан Республикасының Президенті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 550]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1529]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 9852]
|-
|919
|[[Термометр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 36]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 790]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 3519]
|-
|920
|[[Талас шайқасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 334]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1304]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 14170]
|-
|921
|[[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 281]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1850]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12490]
|-
|922
|[[Жекешелендіру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 71]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 682]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 1858]
|-
|923
|[[Құдайберген Қуанұлы Жұбанов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 336]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1727]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9005]
|-
|924
|[[Аналитикалық тәсіл]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB 448]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB 733]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB 4019]
|-
|925
|[[Африка]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 376]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2025]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 15913]
|-
|926
|[[Публицистикалық стиль]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 226]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 1477]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 10285]
|-
|927
|[[Конституциялық құқық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 78]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 786]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 3874]
|-
|928
|[[Халиди Құрбанғали]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 51]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 699]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 1627]
|-
|929
|[[Василий Васильевич Радлов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2 46]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2 709]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2567]
|-
|930
|[[Қаракесек (Әлімұлы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 433]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 1216]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 5497]
|-
|931
|[[Ханзада Жумонг (телехикая)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 347]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 1804]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 7958]
|-
|932
|[[Бұлшық ет]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 314]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 1294]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 13401]
|-
|933
|[[Тоқтар Серіков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 313]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1306]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9582]
|-
|934
|[[Қазақстан елтаңбасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 643]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1616]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 11432]
|-
|935
|[[Ғылыми әдіс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81 52]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81 682]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81 3495]
|-
|936
|[[Қырғи қабақ соғысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 381]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1444]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 12790]
|-
|937
|[[Таласбек Әсемқұлов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 347]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1468]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 3310]
|-
|938
|[[Жер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 280]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 2577]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 14478]
|-
|939
|[[Аминқышқылдар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 313]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1252]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 6968]
|-
|940
|[[Атығай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 465]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 1012]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 3985]
|-
|941
|[[Жоңғар шапқыншылығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 331]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 1712]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 16242]
|-
|942
|[[Уикипедия:Санаттар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 423]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 1038]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 3624]
|-
|943
|[[Мұражай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 94]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 1365]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 5692]
|-
|944
|[[Заңды өкіл]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BB 14]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BB 534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BB 817]
|-
|945
|[[Жалғау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 460]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1180]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 9271]
|-
|946
|[[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 503]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1753]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7287]
|-
|947
|[[Орталық Азия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 3584]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 4573]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 17244]
|-
|948
|[[Ғани Мұратбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 419]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1542]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4613]
|-
|949
|[[Тырысқақ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B 65]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B 735]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B 3512]
|-
|950
|[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 248]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1119]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3626]
|-
|951
|[[Әдет-ғұрыптар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 30]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 699]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 2249]
|-
|952
|[[Абай лирикасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 44]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 769]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2745]
|-
|953
|[[Солтүстік Қазақстан облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 415]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1563]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9241]
|-
|954
|[[Райымбек батыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 413]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 4222]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 12342]
|-
|955
|[[Python]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Python 106]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Python 1745]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Python 6582]
|-
|956
|[[Теңіз машығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 0]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 506]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 514]
|-
|957
|[[Жаңабай (Дулат)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 465]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 1077]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 4321]
|-
|958
|[[Күн жүйесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 273]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2050]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 8997]
|-
|959
|[[Дәстүрлі билер соты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 37]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 663]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 1290]
|-
|960
|[[Химиялық реакциялардың типтері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 21]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 590]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2331]
|-
|961
|[[Дауыссыз дыбыстар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 361]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1438]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 15576]
|-
|962
|[[Нұрлы көш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88 59]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88 695]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88 2212]
|-
|963
|[[Жаңа білім беру жүйесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 240]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1253]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 5197]
|-
|964
|[[Христиандық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 207]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 1299]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 8119]
|-
|965
|[[Жәнібек Ақатұлы Елеуісов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 34]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 696]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 1037]
|-
|966
|[[Тұсаукесер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 380]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 1922]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 18212]
|-
|967
|[[Барлас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 216]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 1223]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 2562]
|-
|968
|[[Метафора]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 206]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 1637]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 12623]
|-
|969
|[[Сөйлемнің бірыңғай мүшелері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 334]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1015]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9326]
|-
|970
|[[Үлгі:Мемлекет туы/Тізім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 262]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 1572]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 7298]
|-
|971
|[[Флеш-жад]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%88-%D0%B6%D0%B0%D0%B4 7]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%88-%D0%B6%D0%B0%D0%B4 565]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%88-%D0%B6%D0%B0%D0%B4 860]
|-
|972
|[[Ағылшын тілі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 385]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1528]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 6711]
|-
|973
|[[Жасуша]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 436]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 1945]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 29645]
|-
|974
|[[Қырғыз руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 469]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 1414]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 6528]
|-
|975
|[[Қаһар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 377]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 1659]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 14108]
|-
|976
|[[Тәңіршілдік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 230]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 1072]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 5647]
|-
|977
|[[Түйелер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 465]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 1534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 10451]
|-
|978
|[[Күш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88 96]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88 849]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88 5021]
|-
|979
|[[:Санат:Алфавит бойынша өзендер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 428]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1480]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 9177]
|-
|980
|[[Елтаңба]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 572]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 1440]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 11956]
|-
|981
|[[Зейнеп Ахметова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 544]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1808]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5744]
|-
|982
|[[Ішкі қызмет жарғысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 93]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 594]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1141]
|-
|983
|[[Сүйінбай Аронұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 276]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1562]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16646]
|-
|984
|[[Естай - Қорлан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 360]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2443]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 12639]
|-
|985
|[[Қазақ шежіресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 403]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1325]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6453]
|-
|986
|[[Түрксіб]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 228]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 1103]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 7954]
|-
|987
|[[Үтір намазы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 200]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 884]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 4528]
|-
|988
|[[Ақуыз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 248]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 1175]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 9852]
|-
|989
|[[Бұрындық хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 417]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1837]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10888]
|-
|990
|[[Жануарлар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 373]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 2021]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 13046]
|-
|991
|[[Тұрлаулы мүшелер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 70]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 643]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 2429]
|-
|992
|[[Тарақты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 400]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1321]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 5943]
|-
|993
|[[Ислам күнтізбесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 349]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 1408]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 8167]
|-
|994
|[[Құстар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 262]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 2877]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 12843]
|-
|995
|[[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 361]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1822]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9279]
|-
|996
|[[Ортағасыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 84]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 680]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 4344]
|-
|997
|[[Төре]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 427]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 1413]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 7232]
|-
|998
|[[Сабақты етістік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 403]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 625]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 2160]
|-
|999
|[[Халық саны бойынша дүние жүзі қалалар тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 300]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1228]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5887]
|-
|1000
|[[Мажарстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 415]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1371]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4725]
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}</text>
      <sha1>5nxzosqszhmriwpyp7erwdgnw9z0o5i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Басты бет/Жаңалықтар/2026</title>
    <ns>10</ns>
    <id>775723</id>
    <revision>
      <id>3621496</id>
      <parentid>3607956</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:58:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <origin>3621496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3596" sha1="opeh33lryjrs91v6jjei5h2xvu7ocnr" xml:space="preserve">* [[20 сәуір]] — 83 жасында қазақ ақыны, драматургі мен саяси қайраткері '''[[Мұхтар Шаханов]]''' қайтыс болды.
* [[12 сәуір]] — [[Мажарстан]]дағы '''[[Мажарстандағы парламент сайлауы (2026)|парламент сайлауы нәтижесінде]]''' [[Петер Мадияр]]дың партиясы жеңіп, 16 жыл бойы билік құрған [[Виктор Орбан]] премьер-министрліктен кетпек.
* [[1 сәуір]] — '''«[[Артемида II]]»''' миссиясының аясында [[НАСА|NASA]] төрт ғарышкері бар басқарылатын ғарыш кемесін [[Ай (серік)|Айды]] айналып өтуге ұшырды.
* [[20 наурыз]] — америкалық [[актёр]] '''[[Чак Норрис]]''' 86 жасында қайтыс болды.
* [[15 наурыз]] — «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» сыйлығының '''[[Оскар (2026)|98-марапаттау рәсімінде]]''' «[[Шайқас артынан шайқас]]» фильмі 6 мәрте сыйлық иегері атанды.
* [[15 наурыз]] — Қазақстанда '''[[Қазақстандағы референдум (2026)|референдум]]''' нәтижесінде [[Қазақстан Республикасының Конституциясы|жаңа Конституция]] қабылданды.
* [[8 наурыз]] — үшінші [[Иран жоғарғы көсемі]] болып [[Әли Хаменеи]]дің ұлы '''[[Моджтаба Хаменеи]]''' сайланды.
* [[28 ақпан]] — [[Ирандағы соғыс (2026)|АҚШ пен Израильдің әскери операциясы]] нәтижесінде билікте 1989 жылдан бері болған [[Иран жоғарғы көсемі]] '''[[Әли Хаменеи]]''' қайтыс болды.
* [[14 ақпан]] — [[2026 Қысқы Олимпиада ойындары]]нда қазақстандық '''[[Михаил Станиславович Шайдоров|Михаил Шайдоров]]''' алтын жүлдегері және осылайша мәнерлеп сырғанаудан Олимпиада чемпионы атанды.
* [[14 қаңтар]] — [[Тайланд]]тың Сихио ауданында '''[[Сикхиодағы пойыз апаты (2026)|жолаушылар пойызына кран құлап]]''', отыз екі адам қаза тапты.
* [[3 қаңтар]] — [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] [[Венесуэла]]ға бірқатар '''[[Венесуэладағы АҚШ әскери операциясы|әуе шабуылдарын жасап]]''', президент [[Николас Мадуро]]ны тұтқындады.
* [[1 қаңтар]] — [[Болгария]] валютасы ретінде [[еуро]]ны қабылдап, '''[[еуроаймақ]]тың''' 21-мүшесі болды.
* [[1 қаңтар]] — [[Швейцария]]дағы [[Кран-Монтана]] қонақ үйіндегі өрттен кемінде 40 адам көз жұмды.
* [[1 қаңтар]] — '''[[Зохран Мамдани]]''' [[Нью-Йорк]]тің тұңғыш мұсылман және тұңғыш азиялық [[Нью-Йорк мэрі|мэрі]] атанды.

&lt;noinclude&gt;[[Санат:Уикипедия:Жаңалықтар]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>opeh33lryjrs91v6jjei5h2xvu7ocnr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621511</id>
      <parentid>3621496</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:07:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <origin>3621511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3825" sha1="3m9i9r44184xpdw6iwzgse49kosqmz2" xml:space="preserve">* [[10 мамыр]] — Аустрияның [[Вена]] қаласында [[Eurovision ән байқауы]]ның '''[[Eurovision ән байқауы 2026|70-мерейтойлық шығарылымы]]''' басталды.
* [[20 сәуір]] — 83 жасында қазақ ақыны, драматургі мен саяси қайраткері '''[[Мұхтар Шаханов]]''' қайтыс болды.
* [[12 сәуір]] — [[Мажарстан]]дағы '''[[Мажарстандағы парламент сайлауы (2026)|парламент сайлауы нәтижесінде]]''' [[Петер Мадияр]]дың партиясы жеңіп, 16 жыл бойы билік құрған [[Виктор Орбан]] премьер-министрліктен кетпек.
* [[1 сәуір]] — '''«[[Артемида II]]»''' миссиясының аясында [[НАСА|NASA]] төрт ғарышкері бар басқарылатын ғарыш кемесін [[Ай (серік)|Айды]] айналып өтуге ұшырды.
* [[20 наурыз]] — америкалық [[актёр]] '''[[Чак Норрис]]''' 86 жасында қайтыс болды.
* [[15 наурыз]] — «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» сыйлығының '''[[Оскар (2026)|98-марапаттау рәсімінде]]''' «[[Шайқас артынан шайқас]]» фильмі 6 мәрте сыйлық иегері атанды.
* [[15 наурыз]] — Қазақстанда '''[[Қазақстандағы референдум (2026)|референдум]]''' нәтижесінде [[Қазақстан Республикасының Конституциясы|жаңа Конституция]] қабылданды.
* [[8 наурыз]] — үшінші [[Иран жоғарғы көсемі]] болып [[Әли Хаменеи]]дің ұлы '''[[Моджтаба Хаменеи]]''' сайланды.
* [[28 ақпан]] — [[Ирандағы соғыс (2026)|АҚШ пен Израильдің әскери операциясы]] нәтижесінде билікте 1989 жылдан бері болған [[Иран жоғарғы көсемі]] '''[[Әли Хаменеи]]''' қайтыс болды.
* [[14 ақпан]] — [[2026 Қысқы Олимпиада ойындары]]нда қазақстандық '''[[Михаил Станиславович Шайдоров|Михаил Шайдоров]]''' алтын жүлдегері және осылайша мәнерлеп сырғанаудан Олимпиада чемпионы атанды.
* [[14 қаңтар]] — [[Тайланд]]тың Сихио ауданында '''[[Сикхиодағы пойыз апаты (2026)|жолаушылар пойызына кран құлап]]''', отыз екі адам қаза тапты.
* [[3 қаңтар]] — [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] [[Венесуэла]]ға бірқатар '''[[Венесуэладағы АҚШ әскери операциясы|әуе шабуылдарын жасап]]''', президент [[Николас Мадуро]]ны тұтқындады.
* [[1 қаңтар]] — [[Болгария]] валютасы ретінде [[еуро]]ны қабылдап, '''[[еуроаймақ]]тың''' 21-мүшесі болды.
* [[1 қаңтар]] — [[Швейцария]]дағы [[Кран-Монтана]] қонақ үйіндегі өрттен кемінде 40 адам көз жұмды.
* [[1 қаңтар]] — '''[[Зохран Мамдани]]''' [[Нью-Йорк]]тің тұңғыш мұсылман және тұңғыш азиялық [[Нью-Йорк мэрі|мэрі]] атанды.

&lt;noinclude&gt;[[Санат:Уикипедия:Жаңалықтар]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3m9i9r44184xpdw6iwzgse49kosqmz2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Әйел дирижёрлер (тізім)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>777758</id>
    <revision>
      <id>3621377</id>
      <parentid>3620012</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T03:34:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tuttiorchestra687</username>
        <id>173049</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3621377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113630" sha1="rxxtu31rldi5idoj0ygzdjlvvyyfjzm" xml:space="preserve">{{cleanup}}
[[Сурет:Aeolian Ladies' Orchestra.jpg|нобай|Розабель Уотсон басқаратын Эолиялық әйелдер оркестрі,1912 жыл]]
'''Әйел дирижёрлер''' — музыка тарихындағы ұзақ уақыт бойы ер адамдар басым болған кәсіби саланың өкілдері. Дирижёрлік өнердің алғашқы белгілері орта ғасырлардағы шіркеулік хор жетекшілері мен регенттердің қызметінен байқалады. Кейбір әйел музыканттар діни хорларды басқарумен, орындаушыларды оқытумен, музыкалық интерпретациямен және ансамбль үйлесімділігін қамтамасыз етумен айналысты. Кейінгі ғасырларда әйел дирижёрлер опералық, симфониялық, камералық, хор, әскери, үрмелі, эстрадалық және халық аспаптары оркестрлерінде қызмет атқарды. Тарихтың әртүрлі кезеңдерінде көптеген әйел дирижёрлер кәсіби шектеулерге, қоғамдық сынға және оркестрлердегі гендерлік теңсіздікке тап болды. Соған қарамастан, олар халықаралық музыка мәдениетінің дамуына елеулі үлес қосты. Олардың қатарында Қазақстандағы кәсіби әйел дирижёрлер буынының көрнекті өкілі Раиса Садықова, америкалық дирижёр Марин Олсоп, ресейлік дирижёр Вероника Дударова және қазіргі буынның халықаралық деңгейде танылған дирижёрлердің ішінде Элим Чан, Йоана Мальвиц, Алондра де ла Парра бар. Тізімге [[Еуропа]], [[Солтүстік Америка|Солтүстік]] және [[Оңтүстік Америка]], [[Азия]] және [[Таяу Шығыс]] елдерінің дирижёрлері енгізілген. Мұнда [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]], [[Ұлыбритания]], [[Германия]], [[Франция]], [[Италия]], [[Ресей]], [[Қазақстан]], [[Қытай]], [[Жапония]], [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]], [[Аустралия]], [[Түркия]], [[Украина]] және басқа да мемлекеттердің өкілдерімен қатар [[Ауғанстан]], [[Үндістан]], [[Палестина]], [[Иран]], [[Мысыр]], [[Оңтүстік Африка Республикасы]], [[Колумбия]] және өзге де елдерден шыққан дирижёрлер туралы мәліметтер қамтылған. Бұл тізімдегі тұлғалар есімдерінің ресми жазылуына сәйкес алфавиттік тәртіп бойынша орналастырылған және әртүрлі дәуірлерде қызмет атқарған әйел дирижёрлер туралы қысқаша мәліметтерді қамтиды. 2026 жылғы маусым айындағы мәлімет бойынша мақалада 250 әйел дирижёр қамтылған және тізім жаңа деректерге байланысты тұрақты түрде толықтырылып отырады. 

'''А'''

* '''Антония Луиза Брико''' (1902–1989; [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) – нидерланд текті америкалық [[Дирижер|дирижёр]]. Немістің дирижëрлік мектебінің өкілі әрі философия ғылымдарының докторы [[Карл Мук]] 
дирижëрлік мектебінің бірегей шәкірті және мұрагері. Оның кәсіби дирижëр ретінде халықаралық танылуы 1930 жылы Берлин филармониялық оркестрімен [[Антонин Дворжак|А. Дворжактың]] №9 ми минор «Жаңа әлемнен» симфониясын дирижëрлегеннен кейін басталды. 1934 жылы [[Нью-Йорк|Нью-Йоркте]] әйел музыканттардан құралған симфониялық оркестр ұйымдастырып, оның концерттерінің біріне АҚШ-тың бірінші ханымы [[Элеонора Рузвельт]] қатысып, дирижëрдің шығармашылығына қолдау білдірген.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=Antonia Brico &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; American Female Conductor &amp; Musician &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Antonia-Brico|accessdate=01.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Алевтина Николаевна Иоффе''' (1978; [[Ресей]]) – ресейлік дирижëр. 2025 жылдан бастап [[Швейцария|Швейцариядағы]] Берн опералық театрының бас дирижëрі және «Staatskapelle Weimar» неміс оркестрінің шақырылған бас дирижëрі. 2011–2023 жылдары Н.И. Сац атындағы балалар музыкалық театрының бас дирижëрі лауазымын атқарған. 2018 жылы «Deutsche Oper Berlin» неміс опералық театрында [[Пётр Ильич Чайковский|Пëтр Ильич Чайковскийдің]] «&lt;nowiki/&gt;[[Аққу көлі]]&lt;nowiki/&gt;» балетімен дебют өткізді.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|title=Алевтина Иоффе - Персоны - Санкт-Петербургская академическая филармония имени Д.Д. Шостаковича|url=https://www.philharmonia.spb.ru/persons/biography/47585/|accessdate=02.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''[[Ану Тали]]''' (1972; [[Эстония]]) – эстондық дирижëр. 1997 жылы Кадри Тали егізімен бірге Солтүстік симфониялық оркестрінің негізін қалаушысы және бас дирижëрі. 2003 жылы оның «Swan Flight» атты дебюттік альбомы Вельо Тормис шығармалары негізінде ECHO Klassik неміс сыйлығында «Young Artist of the Year» аталымын жеңіп алды. 2013–2019 жылдар аралығында АҚШ-тағы «Sarasota Orchestra» симфониялық оркестрінің музыкалық директоры қызметін атқарды.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Anu Tali - Dallas Symphony Orchestra|url=https://www.dallassymphony.org/people/anu-tali/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Алондра де ла Парра''' (1980; [[Мексика]]) – мексикалық дирижëр және Мексиканың ресми елшісі. 2004 жылы Philarmonic Orchestra of the Americas (POA) оркестрінің негізін қалаушысы. Оркестрдің «Mi Alma Mexicana» атты альбомы Billboard Classical Charts рейтингінің алғашқы ондығына кіріп, небәрі екі ай ішінде күйтабақ Мексикада платиналы мәртебе алған алғашқы классикалық музыкалық альбомдардың бірі болды. 2024 жылдан бастап Испанияда Orquestra y Coro de la Comunidad de Madrid (ORCAM) оркестрдің бас дирижëрі және көркемдік жетекшісі лауазымын атқарады.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alondra de la Parra - Mexican Conductor|url=https://alondradelaparra.com/en/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Анастасия Вельт''' (1995; [[Ресей]]) – ресейлік дирижëр. Липецк қаласының мемлекеттік филармониясының симфониялық оркестрінде екінші дирижëр қызметін атқарады. Мәскеуде «Жаңа Опера» театры, «Musica Viva» мәскеулік камералық оркестрі, Жаңасібірдің опера және балет театры, «Симфония плюс» камералық оркестрі, Соллертинский атындағы симфониялық оркестрі сынды ұжымдарда дирижëрлік еткен. 2022 жылы Луганск мемлекеттік симфониялық оркестрімен Д. Шостаковичтің «Фашизм мен соғыс құрбандарын еске алу» симфониясын орындап, концерт көрермендер тарапынан эмоционалды қабылданып, филармония тарихындағы есте қалған концерттердің бірі ретінде аталды. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=МУЗЫКА ВЕЛИКОЙ ПОБЕДЫ &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Липецкая государственная филармония (Унион) Анастасия Вельт|url=https://unionzal.ru/node/952|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Анна Скрылëва''' (1975; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], [[Ресей]], [[Германия]]) – Орыс текті неміс дирижëр. 2019–2025 жылдар аралығында Магдебург театрының бас музыкалық директоры қызметін атқарып, опера және балет қойылымдарына жетекшілік етті. 2024 жылы Юджин Энгельдің «Grete Minde» атты ұмыт қалған операсын қайта жаңғыртып, Магдебург филармониялық оркестрімен жазылған жоба үшін «Opus Klassik Award» немістің классикалық сыйлығына ие болды. Әлемнің жетекші симфониялық оркестрлерімен: Deutsches Symphonie-Orchester Berlin, Gewandhausorchester Leipzig, Copenhagen Phil, Royal Swedish Opera, Dallas Opera, La Scala, Sydney Opera House деген музыкалық ұжымдармен жұмыс істеген. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Anna Skryleva - Conductor/Composer - Home|url=https://www.annaskryleva.com/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Анна Семëновна Закирова-Гулишамбарова''' (1976; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], [[Татарстан]]) – ресейлік дирижëр. Дирижëр, ҚазКСР-інің, ТатарАКСР-інің және РФ-ның халық әртісі [[Фуат Шәкірұлы Мансұров|Фуат Шәкірұлы Мансұровтың]] шәкірті болған. 2021 жылы музыка өнерінің дамуына қосқан елеулі үлесі үшін «Татарстан Республикасының Халық әртісі» атағына ие болды. Композитор [[София Губайдулина|София Губайдулинаның]] заманауи музыка орталығының камералық оркестрінде бас дирижëр және көркемдік жетекші қызметтерін атқарған.  2023 жылдан бастап «Жаңа Музыка» атты Жастар симфониялық оркестрдің дирижëрі және көркемдік жетекшісі. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Художественному руководителю и дирижеру оркестра Анне Гулишамбаровой присвоили звание &quot;Народный артист Республики Татарстан&quot;|url=https://mincult.tatarstan.ru/index.htm/news/2028795.htm|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* [[Анна Ракитина|'''Анна Леонидовна Ракитина''']] (1989; [[Ресей]]) – ресейлік дирижëр. 2017 жылы Кёльн қаласында өткен «Deutscher Dirigentenpreis» халықаралық дирижёрлер байқауының III орын иегері, ал 2018 жылы Копенгагендегі Николай Малько атындағы халықаралық дирижёрлер байқауында II орын алды. 2019–2023 жылдары АҚШ-тағы Бостон симфониялық оркестрінде (BSO) бас дирижёр [[Андрис Нельсонс]] жетекшілігімен ассистенттік қызмет атқарып, оркестр тарихындағы осы лауазымға тағайындалған екінші әйел дирижёр атанды. 2025 жылы классикалық музыка өнеріне қосқан үлесі үшін «European Culture Prize» еуропалық мәдениет сыйлығымен марапатталды. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Anna Rakitina &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; conductor|url=https://www.annarakitina.com/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Анна-Мария Хельсинг''' (1971; [[Швеция]], [[Финляндия]]) – шведтік-финдік дирижëр. 2010–2013 жылдары Финляндиядағы Oulu Symphony Orchestra оркестрінің бас дирижëрі қызметінде тағайындалған алғашқы әйел дирижëрі болды. 2023 жылдан бастап Ұлыбританиядағы BBC Concert Orchestra оркестрдің алғашқы әйел бас дирижëрі қызметін атқарды. 2025 жылдан бері Финляндияда Vaasa City Orchestra-ның бас дирижëрі. Finnish Radio Symphony, Helsinki Philharmonic, Royal Stockholm Philharmonic, Iceland Symphony, BBC Philharmonic, Barcelona Symphony, Vancouver Symphony сияқты жетекші ұжымдармен жұмыс істеген. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor Anna-Maria Helsing|url=https://www.annamariahelsing.com/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Алла Анатольевна Кульбаба''' (1968; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], [[Украина]]) – украиндық дирижëр. 1994 жылы С. Турчак атындағы Бірінші дирижëрлер байқауының III орын иегері атанды. 1999 жылдан бастап Киевтегі Тарас Шевченко атындағы Украинаның Ұлттық опера театрының дирижëрі қызметін атқарады. Театр сахнасында «Евгений Онегин», «Пиковая дама», «Иоланта», «Аида», «Травиата», «Макбет», «Набукко», «Тоска», «Манон Леско», «Мадам Баттерфляй», «Кармен», «Тайный брак», «Фауст», «Кіт у чоботях», «Ромео мен Джульетта», «Севиль шаштаразы», «Щелкунчик», «Махаббат сусыны», «Запорожец за Дунаем» және басқа да көптеген қойылымдарды өткізген. 2019 жылы «Украинаның Халық әртісі» атағына ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Кульбаба Алла Анатоліївна — Енциклопедія Сучасної України|url=https://esu.com.ua/article-51417|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Алëна Грон''' (1993; [[Чехия]]) – чехиялық дирижëр. 2024 жылдан бастап Jihočeská fiharmonie, (Ческе-Будеëвице филармониялық оркестрі) ұжымының бас дирижëрі қызметіне тағайындалған алғашқы кәсіби әйел дирижëр атанды. 2024 жылдан бері АҚШ-та дирижëр Марин Олсоп жетекшілік еткен «TAKI Alsop Conducting Fellowship» халықаралық әйел дирижëрлер бағдарламасының мүшесі болып, Чикаго симфониялық оркестрімен дирижëрлік етті. Чехиялық композитор әрі дирижëр Витезслава Капралованың шығармашылығын насихаттаумен белсенді айналысып, оның оркестрге арналған туындыларын толықтай Janáček Philarmonic Orchestra оркестрімен жазып шықты.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alena Hron &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Taki Alsop Conducting Fellowship|url=https://takialsop.org/fellows/alena-hron/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Агнешка Дучмаль''' (1946; [[Польша]]) – поляк дирижëр. 1968 жылы [[Познань]] қаласында студент кезінде Orkiestra Kameralna Polskiego Radia Amadeus поляк радиосының ресми камералық оркестрдің негізін қалаушысы. 2024 жылы оркестрдің бас дирижëр лауазымын туған дирижëр қызына – Анна Дучмаль Мрожға табыстады. 2021 жылы дирижëрлік өнердегі жетістіктері және поляк музыкасын шетелде танытқаны үшін «Diamentowa Batuta» поляк радиосының сыйлығына ие болды. 2026 жылы «Dama Orderu Orła Białego» атты Польшаның дәрежесі биік сыйлығына марапатталды. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Agnieszka Duczmal (Conductor) - Short Biography|url=https://bach-cantatas.com/Bio/Duczmal-Agnieszka.htm|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Амандин Бейер''' (1974; [[Франция]]) – француздық дирижëр, скрипкашы. 2006 жылы «Gil Incogniti» камералық оркестрдің негізін қалаушысы және көркемдік жетекшісі. Барокко оркестрлерінде: Tafelmusic (Торонто), Freiburger Barockorchester, Akademie für Alte Musik Berlin, European Union Baroque Orchestra, Orchestre Français des Jeunes деген ұжымдармен шақырылған дирижëр ретінде қызмет еткен. 2012 жылы И.С. Бахтың жеке скрипкаға арналған сонаталар мен партиталардың үздік жазбалары үшін Diapason d'Or de l'année, Choc de Classica de l'année, Gramophone Editor's Choise премиялардың иегері болды. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Biography / Amandine Beyer|url=https://amandinebeyer.com/en/bio.html|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Алиса Фарнем''' (1970; [[Ұлыбритания]]) – британдық дирижëр. 1997–2000 жылдар арылығында Н. Римский-Корсаков атындағы Санкт-Петербург мемлекеттік консерваториясында дирижëрлеу кафедрасын профессор [[Илья Александрович Мусин|Илья Александрович Мусинның]] сыныбында оқыған. The Royal Ballet, English National Ballet, Birmingham Royal Ballet, BBC Concert Orchestra, Royal Scottish National Orchestra, Longborough Festival Opera сынды музыкалық ұжымдармен концерттер өткізген. 2013 жылдан бері «Women Conductors» Ұлыбританиядағы әйел дирижëрлерді қолдау жобасының көркемдік жетекшісі. 2023 жылы «''In Good Hands: The Making of a Modern Conductor''» деген дирижëрлерге арналған кітапты жазып шығарған. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=About - Alice Farnham|url=https://alicefarnham.com/pages/about|accessdate=27.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Аида Кеңесбаевна Абдуллаева''' (1962; [[Қарақалпақстан]]) – қарақалпақтық дирижëр. 1998 жылдан бастап [[Ташкент|Ташкенттегі]] [[Әлішер Науаи атындағы Үлкен театр|Әлішер Науаи атындағы мемлекеттік академиялық Үлкен театрдың]] дирижëрі. 1999 жылы «Қарақалпақстанның Халық әртісі» атағын алды. 2006 жылдары Санкт-Петербургтегі Мариин театрында тағылымдамадан өткен. Дирижëр репертуарында «Иоланта», «Щелкунчик», «Золушка», «Травиата», «Аида», «Бал-маскарад», «Свадьба Фигаро», «Мадам Баттерфляй» сияқты тағы да басқа көптеген опера және балет қойылымдары бар. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Абдуллаева Аида Кенгесбаевна » Бердақ атындағы Қарақалпақ мəмлекетлик академиялық музыкалы театры|url=https://berdax-teatr.uz/522-abdullaeva-aida-kengesbaevna.html|accessdate=27.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Анюта Николаевна Иванова''' ([[Саха Республикасы]], [[Саха Республикасы|Якутия]]) – якутиялық дирижëр. 2008 жылдан бері Сахадағы С.А. Зверев-Кыыл Уола атындағы Ұлттық би театрының халық аспаптар оркестрінің дирижëрі. Ресей, Италия, Швейцария, Франция, Испания мемлекеттердің халықаралық фестивальдеріне қатысқан. Саха Республикасының ұлттық музыкасын Якутияда және шет елдерде насихаттағаны үшін «Саха Республикасының Мәдениет саласының үздігі» лауазымына ие болған. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=«Покажу себя с новых сторон»: дирижер Анюта Иванова Театра танца Якутии — о профессии и юбилейном концерте|url=https://sakhatime.ru/culture/65889/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Ася Георгиевна Фурта''' ([[Ресей]]) – ресейлік дирижëр. 1991 жылдан бастап [[Хабаровск|Хабаровсктағы]] өнер колледжінің (ХККИ) студенттік орыс халық аспаптар оркестрінің дирижëрі және дирижëрлеу, арнайы аспап, оркестрлік сынып пәндерінің оқытушысы. 2010–2019 жылдары аралығында Хабаровск өлкесінің филармониясының орыс халық аспаптар оркестрінің бас дирижëрі және оркестрдің көркемдік жетекшісі лауазымдарын атқарған. 2023 жылы наурызда «Хабаровск өлкесінің еңбек сіңірген мәдениет қайраткері» атағын алды.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Без фальши &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Словесница Искусств Ася Фурта|url=https://www.slovoart.ru/node/2857|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;

* '''Ализе Леон''' ([[Франция]]) – француздық дирижëр. 2024 жылы Копенгагенде Николай Малько атындағы Халықаралық жас дирижëрлерге арналған байқауда кезеңнен өтіп, [[Дания|Данияның]] ұлттық симфониялық оркестрімен өнер көрсеткен. [[Гштаадт|Гштаадта]] өткен дирижëр [[Неэме Ярви]] академиясының екінші сыйлықтың иегері. 2026 жылы [[Франция|Францияда]] өткен Халықаралық әйел дирижëрлерге арналған «La Maestra» байқауының III орын иегері және «Prix Generation Opera» арнайы сыйлығының жеңімпазы. Orchestre National de Bordeaux, Orchestre National de Montpellier, Orchestre Colonne, Opera de Tours сынды ұжымдармен дирижëрлік еткен. Францияның «Revelation Chef d'Ochestre» номинациясының дирижëр ретінде лауреаты. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Bio —  ALIZE LÉHON|url=https://alizelehon.com/about|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;

* '''Айгуль Юсуповна Джумашева''' ([[Қазақстан]]) – қазақстандық дирижëр. Дирижëр, ҚР халық әртісі, Герберт фон Караян атындағы дирижëрлер байқауының дипломанты [[Төлепберген Әбдірәшев|Төлепберген Әбдірәшевтің]] шәкірті болған. А. Джумашева [[Орал]] қаласындағы Жастар Мәдениет үйінің орыс халық аспаптар оркестрінің бас дирижëрі және көркемдік жетекшісі. 2018 жылы оркестр ұжымымен бірге Түркияда өткен оркестрлер байқауында I орын және Қазан қаласында өткен Халықаралық байқауда Гран-при жүлдесіне ие болды. 2024 жылы Ресейдің Санкт-Петербург қаласында өткен «Русское чудо» Халықаралық фестиваліне қатысып, Қазақстандағы орыс халық аспаптары оркестрінің кәсіби деңгейін танытты. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=«Русское чудо» по-казахски: Айгуль Джумашева о балалайке, традициях и будущем оркестра - FRESH CITY - городской журнал|url=https://freshcity.info/russkoe-chudo-po-kazahski-ajgul-dzhumasheva-o-balalajke-tradicijah-i-budushhem-orkestra/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Алия Нурланкызы Сали''' ([[Қазақстан]]) – қазақстандық дирижëр. Елордадағы Н.Ә. Назарбаев атындағы университеттің «NU Orchestra» студенттік оркестрінің бас дирижёры және көркемдік жетекшісі. [[Алматы|Алматыдағы]] Нұрғиса Тілендиев атындағы, [[Атырау|Атыраудағы]] Рыспай Ғабдиев атындағы және [[Талдықорған|Талдықорғандағы]] Мұқан Төлебаев атындағы Республикалық дирижёрлер байқауларының жүлдегері әрі қатысушысы. 2026 жылы [[Бейбітшілік және келісім сарайы|Бейбітшілік және келісім сарайында]] өткен «Around the World» (қаз. «Дүниежүзілік саяхат») атты концерттік жоба аясында халық, классикалық және заманауи музыкалық аспаптар бір сахнада үйлесімді тоғысып, 13 мемлекеттің мәдениетін насихаттайтын 24 шығарма орындалды. Концертке 1500 көрермен жиналып, жоба үлкен аншлагпен өтті. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Юбилейная симфония студенческого духа: NU Оркестр отмечает десятилетие &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Yestate|url=https://yestate.kz/news/yubilejnaya-simfoniya-studencheskogo-duha-nu-orkestr-otmechaet-desyatiletie|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Ария Каррильо Сильесар''' ([[Коста-Рика]]) – коста-рикалық дирижëр, скрипкашы. АҚШ-тың [[Миннесота]] штатында Golden Valley Orchestra және Buffalo Community Orchestra ұжымдарының көркемдік жетекшісі және дирижëрі қызметтерін атқарады. Сонымен қатар, [[Оңтүстік Дакота|Оңтүстік Дакотадағы]] симфониялық оркестрінің бірінші скрипкалар тобының тұрақты мүшесі. Қазіргі уақытта Миннесота университетінде оркестрлік дирижëрлеу мамандығы бойынша докторантурада білім алып, дирижëр [[Марк Рассел Смит|Марк Рассел Смиттің]] сыныбында оқуын жалғастыруда. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Aria Carrillo Siliezar’s - Golden Valley Orchestra|url=https://gvomusic.org/about-us/aria-carrillo-siliezar/|accessdate=20.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Ана Эрчулий''' ([[Словения]]) – словениялық дирижëр. 2022 жылы [[Любляна]] қаласындағы Музыкалық академияда оркестрлік дирижëрлеу курсын тәмамдап, шеберлігі үшін академияның Прешерн сыйлығына ие болды. Сонымен қатар, Словенияның Радио және телехабар тарату симфониялық оркестрімен «Imago Sloveniae» фестивалінде әрі композитор және дирижëр Владимир Ловецтің 100-жылдығына арналған Копер театрындағы концерттерде дирижëрлік өткен. 2023 жылы [[Венеция|Венецияда]] [[Падуя]] және Венецияның оркестрлерімен, сондай-ақ [[Дубровник|Дубровниктегі]] симфониялық оркестрмен қызметтестік орнатқан. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ana Erčulj » SNG Opera in balet Ljubljana|url=https://www.opera.si/sl/kdo-smo/opera/ana-erculj|accessdate=20.05.2026}}&lt;/ref&gt; 
* '''Амина Азатқызы Ибраева''' ([[Қазақстан]]) – қазақстандық дирижëр, қобызшы. 2025 жылы Алматыдағы Жамбыл Жабаев атындағы мемлекеттік академиялық филармониясында өткен [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев|Нұрғиса Тілендиев]] атындағы Республикалық дирижëрлер байқауының қатысушысы. Байқауда Н. Тілендиев атындағы «[[Отырар сазы]]&lt;nowiki/&gt;» фольклорлық-этнографиялық халық аспаптар оркестрімен Н. Тілендиевтің [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев|Мұқағали Мақатаевтың]] өлеңіне жазылған «[[Кел еркем, Алатауыңа]]&lt;nowiki/&gt;» және [[Құрманғазы Сағырбайұлы|Құрманғазының]] шығармасын өңдеген «[[Қызыл қайың-серпер]]&lt;nowiki/&gt;» туындыларына дирижëрлік еткен.  &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Итоги VІІ республиканского конкурса «Акберен» среди творческих школьников - Новости - Cmrito SKO-Bilim Agartu|url=https://cmrito.sko-bilim.kz/news?lang=ru&amp;pkid=1608046190711750|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ә'''

* '''Әлия Жанәбілқызы Темірбекова''' ([[Қазақстан]]) – қазақстандық хор дирижëр. Алматыдағы Абай атындағы ұлттық мемлекеттік академиялық опера және балет театрының (ГАТОБ) бас хормейстері. 2024 жылы 21 маусымда ҚР Мәдениет және өнер қызметкерлерінің мерекесі күнінде мемлекет басшысы [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] «[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]&lt;nowiki/&gt;» құрметті атағын табыс етті. Ә. Темірбекова бас хормейстер болып жұмыс істеген жылдары хорды әлемнің және қазақ репертуарынан бірқатар ірі шығармаларды, соның ішінде Дж. Вердидің «Риголетто» және «Травиата», Дж. Пуччинидің «Тоска», П. Чайковскийдің «Евгений Онегин» операсы, «Щелкунчик» балеті, Дж. Россинидің «Золушка», қазақ операларынан [[Евгений Григорьевич Брусиловский|Е. Брусиловскийдің]] «Қыз Жібек», [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|А. Ж]]&lt;nowiki/&gt;[[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|ұбановтың]], [[Латиф Абдулхайұлы Хамиди|Л. Хамидидың]] «Абай», [[Мұқан Төлебаев|М. Төлебаевтың]] «[[Біржан - Сара (опера)|Біржан-Сара]]&lt;nowiki/&gt;», [[Сыдық Мұхамеджанов|С. Мұхамеджановтың]] «[[Жұмбақ қыз]]&lt;nowiki/&gt;» және басқа да көптеген спектакльдерді орындауға дайындады. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Aliya Temirbekova, Хормейстер &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Архив, выступления, билеты и видео &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Operabase|url=https://www.operabase.com/aliya-temirbekova-a37714/ru|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Б'''

* '''Барбара Ханниган''' (1971; [[Канада]]) – канадалық дирижëр, сопрано әнші. 2019 жылдан бастап Швециядағы Göteborgs Symfoniker оркестрдің шақырылған бас дирижëрі. 2025 жылы «Polar Music Prize 2025» музыкалық сыйлығының лауреаты атанды. Б. Ханниган сахнада бір уақытта ән айтып әрі дирижëрлік етуімен танымал. Оның репертуарында «Mysteries of the Macabre», «La Voix humaine», «The Rake's Progress», «Knoxvillie: Summer of 1915» деген шығармалары бар. 2026 жылдан бастап Исландияның симфониялық оркестрдің бас дирижëрі лауазымын атқарады.  &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Barbara Hannigan|url=https://www.barbarahannigan.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Барбара Поплавска''' ([[Қазақстан]]) – поляк текті қазақстандық дирижëр. Құрманғазы атындағы қазақ ұлттық консерваториясының құрметті профессоры, хор дирижëрі [[Бақыт Тұяқбаева|Бақыт Тұяқбаеваның]] шәкірті. Польшада Вроцлавтағы Кароль Липинский атындағы музыка академиясында (AMKL) опера және симфониялық дирижëрлеу мамандығын Марëк Пияровский сыныбын тәмамдаған. Үндістанның [[Мумбаи]] қаласындағы білікті кәсіби Symphony Orchestra of India (SOI)  оркестрімен дирижëр ретінде қызметтес болған. 2025 жылдан бастап Құрманғазы атындағы ұлттық консерваторияның студенттік симфониялық оркестрдің бас дирижëрі қызметін атқарады. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Classical music has survived war, the pandemic and a lot more: Barbara Poplawska - The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/classical-music-has-survived-war-the-pandemic-and-a-lot-more/article69015931.ece|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Барбара Скоукрофт''' ([[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) – америкалық дирижëр. 1996 жылдан бастап Utah Youth Symphony ұжымының музыкалық директоры және бас дирижëрі қызметтерін атқарады. Оның жетекшілігімен оркестр 2002 жылы Солт-Лейк-Ситиде өткен Қысқы Олимпиада ойындарының мәдени олимпиадасына қатысты. 2006 жылдың сәуірінде Солт-Лейк симфониялық оркестрінің тарихындағы алғашқы әйел дирижëрі болды. 2008 жылы Юта жастар филармониясының негізін қалап, бұл оның жетекшілігімен екінші толық кәсіби оркестрге айналды.   &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Barbara Scowcroft – Salt Lake Symphony|url=https://saltlakesymphony.org/barbara-scowcroft/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Бар Авни-Палентин''' (1989; [[Израиль]]) – израильдік дирижëр. 2021–2024 жылы Германиядағы Bayer Philarmoniker оркестрінің алғашқы әйел бас дирижëрі. 2024 жылы Парижде өткен La Maestra әйел дирижëрлерге арналған Халықаралық байқаудың I орын жүлдегері және қосымша арнайы сыйлықтардың Echo Prize, Arte Prize, Prize of the Pariz Mozart Orchestra әрі Prize of French concert hall and orchestras иегері. 2026 жылдың ақпанында Orchestre National Bordeaux Aquitaine оркестрімен «Symphonies in 3 Movements» сирек орындалатын шығармалардан тұратын дебюттік альбомын жазып шығарды.  &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Bar Avni–Pallentin &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Malko Competition|url=https://www.malkocompetition.dk/conductor/2021/bar-avni-pallentin|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Бақыт Жұмағалиқызы Тұяқбаева''' ([[Қазақстан]]) – қазақстандық хор дирижëр. ҚР Білім беру ісінің үздігі, еңбек ардагері, қазақстандық сазгерлердің хор жинақтарының құрастырушысы болып табылады, сондай-ақ «Краткий курс лекций по казахской хоровой литературе» оқулығының авторы. 2015 жылы 7 маусымда Пётр Чайковскийдің 175 жылдық мерейтойына арналған іс-шаралар аясында Б. Тұяқбаеваның жетекшілігіндегі  П.И. Чайковский атындағы Алматы музыкалық колледжінің «Алатау» жастар хоры Ресейдің Воткинск қаласында өнер көрсетті. Ұжым Благовещенск соборында, Преображенский храмында және Воткинск музыкалық мектебінде концерттер берген. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Митрополичий хор принял участие в концерте известных музыкальных коллективов Алма-Аты - PRS|url=https://prs.kz/press/9816/Mitropolichij-hor-prinyal-uchastie-v-koncerte-izvestnih-muzikalnih-kollektivov-Alma-Ati|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Беверли Эверетт''' ([[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) – америкалық дирижëр, музыка ғылымдарының докторы. 2008 жылдан бастап [[Солтүстік Дакота|Солтүстік Дакотадағы]] Bismarck-Mandan Symphony Orchestra және 20 жылдан астам уақыт бойы Bemidji Symphony Orchestra-ның музыкалық директоры және дирижëрі лауазымдарын атқарады. 2010 жылы The American Prize-тан «Excellence in Music Education» сыйлығымен марапатталды. 2011 жылы дирижëр ДжоАнн Фалеттамен кәсіби дайындықтан өтуге арналған Region 2 Arts / McKnight Career advancement Fellowship стипендиясының алғашқы екі иегерінің бірі атанды. Сонымен қатар, туған қаласы [[Техас]] штатындағы Ваксахачи қаласының Бейнелеу өнері даңқ залына алғашқылардың бірі болып енгізілген.   &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Beverly Everett - Home page of the official Web Site of Beverly Everett|url=https://www.beverlyeverett.org/#:~:text=Beverly%20Everett%3A%20Music%20Director%20and,Creative%20Pear%20Graphic%20Design%2C%20LLC|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''В'''
* '''Вероника Борисовна Дударова''' (1916–2009; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], [[Ресей]]) – кеңестік және ресейлік дирижëр. [[Гиннесс рекордтар кітабы|Гиннестің рекордтар кітабына]] енген әлемдегі ірі симфониялық оркестрлерді 50 жылдан астам уақыт бойы үзіліссіз басқарған жалғыз әйел дирижёр. 1960—1989 жылдары аралығында Мәскеудің мемлекеттік симфониялық оркестрінде бас дирижёр әрі көркемдік жетекші лауазымдарын атқарған және 1991—2009 жылға дейін Ресейдің симфониялық оркестрдің негізін қалап, өмірдің соңына дейін жетекші қызметін атқарды. 1986 жылы В. Дударованың құрметіне [[астероид]] (9737) «Dudarova» есімі және Бүкілресейлік оркестрлік дирижёрлер байқауы ұйымдастырылып В. Дударованың есімі берілді. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Вероника Дударова из Баку - первая в СССР женщина-дирижер &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Вестник Кавказа|url=https://vestikavkaza.ru/articles/veronika-dudarova-iz-baku-pervaa-v-sssr-zensina-dirizer.html|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Виктория Леонидовна Добровольская''' (1986; [[Ресей]]) – ресейлік дирижёр. 2024 жылы ресейлік-бахрейндік симфониялық оркестрмен бірге [[Бахрейн]] Ұлттық театрында концерт беріп, Бахрейн Корольдігі тарихындағы концерт басқарған алғашқы әйел дирижёр атанды. 2022 жылдан бастап қытайлық дирижёр Тунжо Чжэнмен бірге (РКСО) Ресейлік-қытайлық симфониялық оркестр мен академиялық хордың көркемдік жетекшісі және бас дирижёры қызметтерін атқарады. Бұл ұжым әлемдегі әртүрлі мемлекеттерден шыққан екі бас дирижёр бірлесіп басқаратын санаулы оркестрлердің бірі болып табылады. 2024 жылы [[Эрмитаж]] театрында «Щелкунчик», «Ромео мен Джульетта» балеттерін дирижёрлеген. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Виктория Добровольская - Персоны - Санкт-Петербургская академическая филармония имени Д.Д. Шостаковича|url=https://www.philharmonia.spb.ru/persons/biography/72691/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Валентина Викторовна Голубева''' ([[Ресей]]) – ресейлік дирижёр. 1987 жылы студенттік камералық оркестр негізінде құрылған Вологодск облысындағы жалғыз Череповец симфониялық оркестрінің негізін қалаушысы, көркемдік жетекшісі және бас дирижёры. Оның кәсіби қалыптасуына профессорлар Израиль Гусман мен Маргарита Саморукова ықпал етті. 2001 жылдан бастап оркестрдің қатысуымен «Үміт көктемі» атты ашық қалалық балалар музыкалық фестивалі тұрақты түрде өткізіліп келеді. Фестивальге музыкалық мектептердің үздік оқушылары, Череповец өнер колледжінің және Ресей консерваторияларының студенттері қатысады. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Симфонический оркестр&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;Концертный центр &quot;Череповец&quot;|url=https://concert-cherepovets.ru/simforkestr|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Валерия Александровна Рыбинская''' ([[Беларусь]]) – белорустық дирижёр. 2021 жылдан бастап Беларусь Республикасының мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрінің дирижёрі қызметін атқарады. Бұған дейін, 2018 жылы аталған оркестрдің ұрмалы аспаптар тобында солист болған. Беларусьтің Үлкен театрында А. Бородиннің «Князь Игорь» операсы және Э. Григтің «Пер Гюнт» балетінің қойылымдарына қатысқан. Сонымен қатар, ұстазы, дирижëр,  Беларусьтің Халық әртісі [[Александр Михайлович Анисимов|Александр Михайлович Анисимовтың]] қасында қоюшы ассистент-дирижёрі ретінде қызмет атқарған.  &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Рыбинская Валерия (дирижёр) &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Белорусская государственная филармония|url=https://philharmonic.by/ru/artists/rybinskaya-valeriya-dirizhyor|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Витезслава Капралова''' (1915–1940; [[Чехия]]) – чехиялық дирижёр, сазгер. 1937 жылы авторлық туынды «Military Sinfonietta» симфониеттасымен Чехия филармониясының оркестріне дирижёрлік етіп, аталған ұжыммен өнер көрсеткен алғашқы әйел дирижёр болды. 1938 жылы Лондонда өткен ISCM халықаралық заманауи музыка фестивалінде BBC Orchestra оркестрімен дирижёрлік етті. В. Капралова 25 жасында [[Туберкулез|туберкулёз]] ауруынан қайтыс болды. Соған қарамастан, қысқа ғұмырында шамамен 50 музыкалық шығарма жазып қалдырды. 1946 жылы чех музыкасына қосқан ерекше үлесі үшін Чехия ғылым және өнер академиясының мүшесі болып сайланды. 1998 жылы оның құрметіне [[Торонто|Торонтода]] «Капралова Қоғамы» құрылды. Ұйым әйелдердің музыка өнеріне қосқан үлесін насихаттаумен айналысады және әйел музыканттар туралы ауқымды дерекқорлар жүргізеді. Қоғамның арнайы дерекқорында 600-ден астам әйел дирижёрлер туралы мәліметтер жинақталған. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Витезслава Капралова &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Radio Prague International|url=https://ruski.radio.cz/vitezslava-kapralova-8685711|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Виттория (Раффаэлла) Алеотти''' (1575–*1646; [[Италия]]) – итальяндық дирижëр, сазгер және ерте кезеңдегі әйел дирижёрлердің бірі. Ол [[Сан-Вито]] монастырындағы әйелдер музыкалық ансамблін басқарған және өмірінің соңына дейін монастырьдың музыкалық жетекшісі қызметін атқарған. Замандастары оның [[орган]], [[клавесин]] және үрмелі аспаптардағы шеберлігін жоғары бағалаған. 1593 жылы Сан-Вито монастырының хорына арналған «Sacrae cantiones: quinque, septem, octo &amp; decem vocibus decantande» мотеттер жинағын жариялады. Бұл әйел автор жазған әрі баспадан жарық көрген алғашқы діни музыка шығармаларының бірі саналады. Итальяндық музыкант және ғалым Эрколе Боттригари өз еңбектерінде Алеоттидің музыкалық ансамбльді басқару қабілетін ерекше атап өткен.  &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Биография Виттории Алеотти &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Музыка эпохи Барокко|url=https://baroquemusic.ru/encyclopedia/composers/aleotti-vittoria|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Вирджиния Аллен''' (1953; [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) – америкалық әскери дирижëр, музыка ғылымының докторы. Вест-Пойнттағы Әскери академиясы оркестрінің (U.S. Military Academy Band at West Point), сондай-ақ Cadet Glee Club пен Cadet Band ұжымдарының алғашқы әйел дирижёры болды. Ол Army Bands бағдарламасында 20 жыл қызмет атқарып, лейтенант-полковник әскери шеніне дейін көтерілді. Кейін [[Вашингтон|Вашингтондағы]] АҚШ армиясының оркестрлік қызметі бойынша жауапты офицері ретінде әлемнің әртүрлі елдеріндегі 100-ден астам әскери оркестрдің жұмысын үйлестірді. Сонымен қатар, The Curtis Institute of Music және Columbia University жанындағы Teachers College оқу орындарында дирижёрлік өнер мен музыка тарихынан дәріс берген. 2005 жылы «Woman of Achievement» атағымен марапатталған. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Virginia Allen &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; composer / arranger - concert band Noten &amp; Partituren - HeBu Musikverlag GmbH|url=https://www.hebu-music.com/en/musician/virginia-allen.31527/|accessdate=05,05,2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Вирджиния Марьяни Кампольетти''' (1869–1941; [[Италия]]) – итальяндық дирижëр, сазгер. 1892 жылы Дж. Россини атындағы мемлекеттік консерваторияны тәмамдады. 1899 жылы 6 маусымда туған қаласында [[Генуя|Генуяда]] Politeama Genovese театрында «Dal sogno alla vita» (''Түстен өмірге'') атты үш актілі авторлық операсының тұсаукесеріне дирижëрлік етті. Либреттосын жазған ақын [[Фульвио Фульгонио]]. 1900 жылы сәуірде Моден қаласында Storchi театрында операның қойылымын қайта басқарды. 1976 жылы оның ұлы, дирижëр әрі сазгер [[Луиджи Кампольетти]] анасының құрметіне және естелігіне Дж. Россини атындағы консерваториясының кітапханасына шамамен 5000 том кітаптар, партитуралар, музыкалық басылымдарды сыйға тартып, консерватория тарихындағы ірі қайырымдылықтардың бірі саналады. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Virginia Mariani Campolieti Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Virginia_Mariani_Campolieti|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Вера Францевна Родэ-Чиджавадзе''' (1907–1975; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) – француз текті кеңестік әскери дирижëр. Ресей әскери музыкасы тарихындағы алғашқы әйел әскери дирижëрлердің бірі ретінде белгілі. Мәскеу консерваториясында дирижëрлікте білім алып жүрген кезінде 1941 жылы майданға аттанып, Мәскеу халықтық жасақтарының 4-дивизиясы құрамына қосылды. Соғыс жылдарында оның әскери ұжымы Мәскеуден Шығыс Пруссия мен Кëнигсбергке дейінгі жорықтарға қатысты. Кейін музыкалық взводтың командирі болып тағайындалып, аға лейтенант әскери шенін алды. 1944 жылы «Қызыл жұлдыз» орденімен марапатталды. Соғыстан кейін консерваторияны аяқтап, Мәскеу облыстық филармониясының оркестрімен П. Чайковский 5-симфониясының финалын, «Щелкунчиктен» үзінділер, «Половецкие пляски», Евгений Онегин операсынан үзінділерді дирижëрледі.  &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Родэ Вера Францевна &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Официальный портал программы Памяти Московского Народного Ополчения|url=https://mosopolchenie.ru/militiaman/rode-vera-francevna-3941|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Вэнь Чин Лю-Янг''' ([[Малайзия]]) – қытай текті малайзиялық хор дирижëр. 2005 жылдан бастап Young Choral Academy ұйымында хормейстер, пианист және вокалдық оқытушы болып жұмыс істейді. 2022–2023 жылдары [[Иллинойс]] штатында Heritage Chorale хорының көркемдік жетекші әрі бас дирижëрі қызметтерін атқарды. Ол малайзиялық және Оңтүстік-Шығыс Азия хор музыкасын АҚШ-та белсенді насихаттап, музыкалық жобаларға қатысады. 2025 жылдың мамыр айында Нью-Йорктегі «Carnegie Hall» сахнасында Heritage Chorale және басқа хор ұжымдарымен бірге дебют жасады. Сонымен қатар, Малайзиядағы хор байқауларында қазылар алқасының мүшесі ретінде қызмет атқарып, шеберлік сыныптар өткізеді. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Malaysian-born Artistic director for Heritage Chorale chose music over medicine  - Wednesday Journal|url=https://www.oakpark.com/2024/11/12/wen-chin-liu-young-heritage-chorale/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Ванесса Бенелли Мозелл''' (1987; [[Италия]]) – итальяндық дирижëр.  &lt;ref&gt;{{Cite web|title=home – Vanessa Benelli Mosell|url=https://www.vanessabenellimosell.com/|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Г'''

* [[Гауһар Құрманбекқызы Мырзабекова]] (1956) (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Мырзабекова Гаухар Құрманбекқызы - www.conservatoire.kz|url=https://conservatoire.edu.kz/kz/structure/faculties/Gauhar-M/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt; 

* Галина Михайловна Кривошапко (1916–2013) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Омское музыкальное училище им. В.Я.Шебалина|url=https://shebalina.ru/pages/krivoshapko-galina-mihajlovna|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Галина Викторовна Крутикова (Галь Раше) АҚШ, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dirigentin Gal Rasche|url=https://www.galrasche.com/v3/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Гвендолен Эйврил Кольридж-Тейлор (1903–1998) [[Англия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Composer Spotlight: Avril Coleridge-Taylor – Classics for Kids|url=https://www.classicsforkids.com/composer-spotlight-avril-coleridge-taylor/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Глория Исабель Рамос Триано (1964) [[Испания]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=DIRIGENTIN &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; ramostriano.com|url=https://www.ramostriano.com/?lang=en|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Голнуш Халеги (1941–2021) [[Иран]], АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=WEBSITE OF WORKS BY GOLNOUSH KHALEGHI تارنمای آثار گلنوش خالقی - Home|url=https://golnava.com/index.html|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Гүлдана Жеңісқызы Баритова (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Руководство и педагоги отделения|url=https://college.muscomplexpavl.edu.kz/index.php/ru/otdeleniya/otdelenie-muzykalnoe-iskusstvo-estrady/rukovodstvo-i-pedagogi-otdeleniya-emi|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Грете Педерсен (1960) Норвегия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Artist-Portrait &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Konzertdirektion Hörtnagel Berlin|url=https://hoertnagel.com/en/artists/artist-portrait/grete-pedersen|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
*


'''Д'''

* Даяна Айдаровна Гофман (1991) Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Московская консерватория - персоналии - Гофман Даяна Айдаровна|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=148423|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Дильбар Гулямовна Абдурахманова (1936-2018) КСРО, [[Өзбекстан]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Поэтесса дирижерской палочки|url=https://uza.uz/ru/posts/poetessa-dirizherskoy-palochki-05-05-2020|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* ДжоАнн Фаллетта (1954) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=JoAnn Falletta - Biography|url=https://joannfalletta.com/biography.html|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Джулия Джонс (1961) [[Ұлыбритания]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Macao Youth Symphony Orchestra Association|url=http://macauyso.org.mo/en/Julia_Jones.php|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Дениола Кураджа ([[Албания]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=deniolakuraja.com &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Deniola Kuraja Conductor,pianist, vocal coach|url=https://deniolakuraja.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* [[Динара Нұрғисақызы Тілендиева|Дінзуһра (Динара) Нұрғисақызы Тілендиева]] (1985) Қазақстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Қайталанбас тұлғаның тұяғы &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Otbasym|url=https://kz.otbasym.kz/news/bud-zdorov/2016-10-25/aytalanbas-t-l-any-t-ya-y|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Далия Атлас (1933) Израиль, АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dalia Atlas|url=https://www.dalia-atlas.com/Biography.html|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Далия Андреевна Стасевская (Украина, Финляндия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor Dalia Stasevska &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Official Website|url=https://www.daliastasevska.com/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Джухи Бансал ([[Үндістан]], [[Гонконг]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Juhi Bansal – Composer, Conductor, Teacher|url=https://juhibansal.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Дана Муриева (2000) Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Дана Муриева &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Тольяттинская филармония|url=https://filarman.ru/murievad/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Джессика Коттис (1979) [[Аустралия]], Ұлыбритания &lt;ref&gt;{{Cite web|title=HOME &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; jessicacottis|url=https://www.jessicacottis.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Джипсс Рут (1921–1999) Ұлыбритания &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Gipps, Ruth - Classical Music|url=https://www.classical-music.com/features/composers/gipps-ruth|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Джаннат Музаффаровна Хусейнзода (*2006) [[Тәжікстан]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Первый сольный концерт Джаннат Хусейнзода - Anhor.uz|url=https://anhor.uz/culture/perviy-solyniy-koncert-dzhannat-huseynzoda/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Дебра Чеверино (1976) Италия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Divine Fulbright – Debra Cheverino – Italy 2004 – Fulbright.org|url=https://fulbright.org/2021/05/26/divine-fulbright-debra-cheverino-italy-2004/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Деляна Лазарова (Болгария) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Delyana Lazarova|url=https://www.delyanalazarova.com/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Дора Христова (Болгария) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Дора Христова: Фольклор - это всегда национальная идея - Российская газета|url=https://rg.ru/2006/05/03/hor.html?utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Дина Ардақ (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=19 қараша күні Үкілі Ыбырай атындағы Ақмола облыстық филармониясының сахна төрінде симфониялық оркестрдің концерті өтті.|url=https://fil-akmol.kz/2015-02-19-07-41-59/arkhiv-novostej/47-top-stories/zha-aly-tar/965-19-arasha-k-ni-kili-ybyraj-atynda-y-a-mola-oblysty-filarmoniyasyny-sakhna-t-rinde-simfoniyaly-orkestrdi-kontserti-tti.html|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Е'''

* Елизавета Петровна Кудрявцева-Мурина (1914–2004) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=КУДРЯВЦЕВА, Елизавета Петровна (1914–2004) &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Санкт-Петербургская государственная консерватория имени Н. А. Римского-Корсакова|url=https://www.conservatory.ru/esweb/kudryavceva-elizaveta-petrovna-1914-2004|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Еп Вин Си (1960) [[Қытай]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Yip Wing-sie (Chinese conductor) - sin80|url=https://sin80.com/en/artist/yip-wing-sie|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Елена Евстратенко (майор) Қазақстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Единственная в СНГ женщина-дирижер руководит популярным военным оркестром в Казахстане|url=https://almaty.tv/ru/news/obschestvo/1622-kazakstandagy-dgalgyz-askeri-diridger-ayel-30-dgyl-boyy-osy-kyzmettemin|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Елизавета Сергеевна Корнеева (Ресей) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Special Guest. Дирижер Елизавета Корнеева  «Любовь, Смерть, и..|url=https://aggrego.ru/2024/03/16/special-guest-dirizher-elizaveta-korneeva-lyubov-smert-i/#acceptLicense|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ë'''

* Ëко Мацуо (1953) [[Жапония]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Yoko Matsuo - 松尾 葉子 - KAJIMOTO|url=https://www.kajimotomusic.com/artists-projects/yoko-matsuo/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ж'''

* Жанна (Шевалье) Эврар (1893–1984) Франция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jane Evrard, une femme à la baguette &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; France Musique|url=https://www.radiofrance.fr/francemusique/podcasts/musicopolis/jane-evrard-une-femme-a-la-baguette-8096048|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Жизель Бен-Дор (1955) [[Уругвай]], Израиль, АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=BIOGRAPHY – Gisele Ben-Dor Conductor|url=https://giseleben-dor.com/biography/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Жоанидия Нуньес Содре (1903–1975) [[Бразилия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=(PDF) Joanídia Sodré, A Maestra Sufragista - Andrea Huguenin Botelho|url=https://www.academia.edu/79291583/Joanídia_Sodré_A_Maestra_Sufragista_Andrea_Huguenin_Botelho|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Жюльетт Надя Буланже (1887–1979) Франция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=О Наде Буланже|url=https://mus.academy/articles/o-nade-bulanzhe|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Жуану Карнейру (Португалия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Joana Carneiro &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Gulbenkian Orchestra &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Gulbenkian Music|url=https://gulbenkian.pt/musica/en/biography/joana-carneiro/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''З'''

* Зои Зениоди (1976) [[Грекия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Zoe Zeniodi - Opéra national de Paris|url=https://www.operadeparis.fr/en/artists/zoe-zeniodi|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Захия-Дихия Зиуани (1978) Франция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Zahia Ziouani|url=https://www.music-cinema.com/en/?view=article&amp;id=558:zahia-ziouani&amp;catid=92|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Зарифа Ахмедовна Абдуллаева (1952) [[Дағыстан]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Музыка – она во мне… &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; ГБУ РД «Редакция республиканского журнала «Женщина Дагестана»|url=https://женщинадагестана.рф/node/3952|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Зарифа Адиба ([[Ауғанстан]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Zarifa Adiba ⋆ MUSE|url=https://museonline.org/profile/zarifa-adiba/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Зиада Нагиевна Накибаева (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Интернет штурмуем с музыкой|url=https://kazpravda.kz/n/internet-shturmuem-s-muzykoy/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''И'''

* Ирис Маргарет Элси Лемар (1902–1997) Ұлыбритания &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Iris Lemare, Composer – HerStoryYork|url=https://www.herstoryyork.org.uk/iris-lemare-composer/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Инма Шара (1972) Испания &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Inma Shara I Director and composer|url=https://inmashara.com/en/home/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Инджи Ëздиль ([[Түркия]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Turkish Culture Portal|url=https://turkishculture.org/whoiswho/music/conductor/inci-ozdil-1781.htm|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ингрид Табита Боргхильд Берглунд (1989) Норвегия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tabita Berglund steps in to conduct at the Festival Internacional de Música y Danza de Granada &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; HarrisonParrott|url=https://www.harrisonparrott.com/news/2024-06-14/tabita-berglund-steps-in-to-conduct-at-the-festival-internacional|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Иман Аль-Джунайди ([[Мысыр]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Exclusive &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Iman Al-Junaidi, Egypt’s First Female Maestro on Breaking Barriers, The Grand Egyptian Museum, and a Meeting with President El-Sisi &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; NileFM &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; EGYPT'S#1 FOR HIT MUSIC|url=https://nilefm.com/beats/article/13544/exclusive-iman-al-junaidi-egypt-s-first-female-maestro-on-breaking-barriers-the-grand-egyptian-museum-and-a-meeting-with-president-el-sisi|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Иман Эль-Генеди (Мысыр) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=أول قائدة أوركسترا في مصر لـ&quot;العين الإخبارية&quot;: أنا صعيدية أحلم بالعالمية|url=https://al-ain.com/article/iman-egypt-conductor-orchestra|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Й'''

* Йоана Мальвиц (1986) [[Германия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Joana Mallwitz - Conductor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Home|url=https://www.joanamallwitz.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Йозефина Аманн Вайнлих (1848–1887) [[Аустрия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=First Woman Conductor: Josephine Amann-Weinlich Story|url=https://interlude.hk/josephine-weinlich-the-first-major-woman-conductor/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''К'''

* Камилла Александровна Кольчинская (1937–2016) КСРО, Ресей, АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=simfoniya_sudby_1ch.pdf Камилла Кольчинская|url=https://www.oleg-yurganov.com/sites/default/files/statyi/simfoniya_sudby_1ch.pdf|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Камелия Хоанг (Фам Ча Ми) Вьетнам, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Камелия Хоанг|url=https://gasorb.ru/orchestra/artists/guest-artists/kameliya-khoang/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Катарина Морин (1994) Германия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Katharina Morin|url=https://katharinamorin.de/biography/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Катарина Винкор (1995) Аустрия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Katharina Wincor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; conductor|url=https://www.katharinawincor.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ксения Геннадиевна Жарко (КСРО, Ресей) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ксения Жарко. Официальный сайт.|url=https://ksenia-zharko.ru/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Клер Жибо (1945) Франция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Клэр Гибо|url=https://alphapedia.ru/w/Claire_Gibault|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Карина Канеллакис (1981) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Karina Canellakis|url=https://karinacanellakis.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Кристиина Поска (1978) [[Эстония]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kristiina Poska &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Conductor|url=https://www.kristiinaposka.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt; 
* Каролин Мари (Лина) Коэн (1878–1952) Франция, АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=WOMAN WIELDS THE BATON.; Lina Coen Conducts a Performance of &quot;Carmen&quot; in Garden Theatre. - The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1917/02/08/archives/woman-wields-the-baton-lina-coen-conducts-a-performance-of-carmen.html|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Катрине Виннес (Норвегия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=NMH &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Cathrine Winnes|url=https://nmh.no/en/contact-us/employees/cathrine-winnes|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Каталин Кишш (Венгрия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Katalin Kiss (Conductor) - Convivium Records|url=https://conviviumrecords.co.uk/artist-profile/katalin-kiss/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Кэролайн Б. Никольс (1864–1939) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Cambridge Companion to Conducting - Google Книги|url=https://books.google.kz/books?id=rVMiAwAAQBAJ&amp;q=Caroline+B.+Nichols&amp;pg=PT326&amp;redir_esc=y#v=snippet&amp;q=Caroline%20B.%20Nichols&amp;f=false|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Красимира Александрова Костова (1948–2022) КСРО, [[Болгария]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Почина Красимира Костова : Черноморски фар - новини от Бургас и региона|url=https://www.faragency.bg/news/16631400888191/pochina-krasimira-kostova|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Куми Нариман Вадиа (Үндістан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Coomi Nariman Wadia – India’s First Female Conductor of Choral Music - My Words &amp; Thoughts|url=https://mywordsnthoughts.com/coomi-nariman-wadia-indias-first-female-conductor-of-choral-music/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Кэй Джордж Робертс (1950) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kay George Roberts Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Kay_George_Roberts|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Коллин Пак (Парк) Оңтүстік Корея &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kolleen Park (Kolleen Sue Park) - MyDramaList|url=https://mydramalist.com/people/115437-kolleen-park#:~:text=Kolleen%20Park%20is%20a%20South,Music%20from%20Seoul%20National%20University|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Л'''

* Ламар Элиас ([[Палестина]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Lamar Elias - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/lamar-elias/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Людмила Александровна, Павлова-Арбенина (1916–1996; КСРО, Ресей) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/pavlova-arbenina-lyudmila-aleksandrovna-1916-1996|url=https://www.conservatory.ru/esweb/pavlova-arbenina-lyudmila-aleksandrovna-1916-1996|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Людмила Михайловна Калиновская (Беларусь) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Калиновская Людмила Михайловна - Белорусская государственная академия музыки|url=https://bgam.by/struktura-akademii/fakultety-i-kafedry/orkestrovyj/kafedra-strunnyh-smychkovyh-instrumentov/kalinovskaya-lyudmila-mihajlovna/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Людмила Ивановна Ханжова (1956) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ханжова Людмила Ивановна, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Ханжова,_Людмила_Ивановна|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Летиция Труве (Франция) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Laëtitia Trouvé – Chef d'orchestre|url=https://laetitiatrouve.fr/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Лидия Янковская (1986) Ресей, АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Lidiya Yankovskaya|url=https://lidiyayankovskaya.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Лидия Валерьяновна Аксëнова (1923-2019; КСРО, [[Молдова]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Аксенова Лидия Валерьяновна|url=https://mus.academy/authors/aksenova-lidiya|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Лижия Амадио (1964) Бразилия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ligia Amadio|url=https://www.ligiaamadio.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Лижия О`Риордан (Ирландия, Росиия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/63022/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Любовь Носова (Ресей) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Любовь Носова — Дирижер|url=https://liubov-nosova.com/ru|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Лиса Ксантопулу (1968) Грекия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Biography &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; maestrox|url=https://lisaxanthopoulou.wixsite.com/maestrox/copy-of-biography-1|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Лиана Александровна Исакадзе (1946–2024; КСРО, [[Грузия]], Германия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/38124/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;


'''М'''

* Марин Олсоп (1956) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Marin Alsop|url=https://www.marinalsop.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Маргарита Дварëнайте (1928–2008) [[Латвия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Дварёнайте Маргарита, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Дварёнайте,_Маргарита|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Маргарита Львовна Хейфец (1921–1999; КСРО, Ресей) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/kheyfec-margarita-lvovna-1921-1999|url=https://www.conservatory.ru/esweb/kheyfec-margarita-lvovna-1921-1999|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Маргарита Александровна Саморукова (1925–2002) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Саморукова Маргарита Александровна, биография — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Саморукова,_Маргарита_Александровна|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Марина Николаевна Третьякова (1969) Беларусь &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Третьякова Марина Николаевна - Белорусская государственная академия музыки|url=https://bgam.by/struktura-akademii/fakultety-i-kafedry/vokalno-horovoj-fakultet/kafedra-opernoj-podgotovki-i-horeografii/tretyakova-marina-nikolaevna/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мирга Гражините-Тила (1986) [[Литва]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mirga Gražinytė-Tyla|url=https://mirgagrazinytetyla.com/index.htm|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мари-Жанна Сереро (Франция) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Marie-Jeanne Serero|url=https://www.mariejeanneserero.fr/Home/view/fr/Marie-Jeanne-Serero.html|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мария Бадстуэ (1982) [[Дания]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=MARIA BADSTUE|url=https://www.mariabadstue.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мария Йозефина Агнес Вюрм (Мэри Вурм) (1860–1938) Британия, Германия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mary Wurm Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Mary_Wurm|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мария Арманда Матильда де Полиньяк (1876–1962) Франция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Armande de Polignac Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Armande_de_Polignac|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мария Константиновна Курочкина (1989) Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Московская консерватория - персоналии - Курочкина Мария Константиновна|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person/148420|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мария Александровна Романова (Ресей) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Романова Мария Александровна|url=https://www.unioncomposers.ru/composer/view/?id=978|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мария Макраки (Греция) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Maria Makraki - Conductor|url=https://www.mariamakraki.com/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мария Эклунд (1973) Россия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Home Page|url=https://mariaeklund.net/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Марта Реммерт (1853–1941) Германия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Martha Remmert|url=https://www.fembio.org/biographie.php/frau/biographie/martha-remmert/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Марта Линц фон Кригнер (1898–1982) [[Австро-Венгрия|Аустро-Венгрия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Marta Linz: Birthday &amp; Death (1898-1982), Age and Zodiac|url=https://happyhappybirthday.net/en/age/marta-linz-person_syxllyfq|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мадлен Тереза Бушери Ле-Фор (1879–1960) Франция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Magdeleine Boucherit Le Faure Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Magdeleine_Boucherit_Le_Faure|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Михаэла Сильвия Рошка (1957–2026) [[Румыния]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mihaela Silvia Rosca, Дирижер &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Архив, выступления, билеты и видео &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Operabase|url=https://www.operabase.com/mihaela-silvia-rosca-a23399/ru|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* [[Маралжан Мырзақұлова|Маралжан Қазыбекқызы Мырзақұлова]] (1974–2025) Қазақстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Мырзақұлова Маралжан Қазбекқызы - KazTheatre|url=https://kaztheatre.kz/priests/мырзақұлова-маралжан-қазбекқызы/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Маргарет Хилис (1921–1998) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Margaret Hillis: University Honors and Awards: Indiana University|url=https://honorsandawards.iu.edu/awards/honoree/94.html|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мун-ëн Хо (1960) КХДР ([[Солтүстік Корея|Корей Халық Демократиялық Республикасы]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Heo Moon-young (conductor) - NamuWiki|url=https://en.namu.wiki/w/허문영(지휘자)|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Муборак Бахруллаевна Лутфуллаева (1976) Өзбекстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Браво, Муборак! - Kultura.uz|url=https://kultura.uz/view_6_r_13941.html|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мишель Рейкерс (майор) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=— The Cleveland Orchestra|url=https://www.clevelandorchestra.com/people/michelle-rakers|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мойца Лавренчич ([[Словения]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=MOJCA LAVRENČIČ - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/mojca-lavrencic/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мадинат Магометовна Яндиева (1942) [[Ингушетия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ингушская прима дирижерского искусства Мадинат Яндиева не представляет свою жизнь без музыки &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Ингушетия/ГIалгIайче — интернет-газета|url=https://gazetaingush.ru/kultura/ingushskaya-prima-dirizherskogo-iskusstva-madinat-yandieva-ne-predstavlyaet-svoyu-zhizn-bez|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мадина Маратқызы Қабижанова (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Достойный пример|url=https://avestnik.kz/dostojnyj-primer-2/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Маржена Дьякун (1981) [[Польша]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Marzena Diakun|url=https://www.diakun.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Марлен Урбай (Куба) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Marlene Urbay|url=https://www.facecuba.org/post/marlene-urbay|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мируерт Талапқызы Мұқанова (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Талант, дисциплина и абсолютный слух|url=https://kazpravda.kz/n/talant-distsiplina-i-absolyutnyy-sluh/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Н'''

* Нил Вендитти (Түркия, Италия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=NILVENDITTI|url=https://www.nilvenditti.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Негин Хпалвак (1997) Ауғанстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Negin Khpalwak: Afghanistan's Only Female Orchestra Conductor|url=https://www.rejectedprincesses.com/blog/modern-worthies/negin-khpalwak|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Нина Дмитриевна Кравченко (1952) КСРО, Қазақстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Алматинский Музыкальный Колледж имени П.Чайковского|url=https://music-college.kz/news/46/single/82|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Нина Ракич ([[Сербия]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kad umetnost ima ime i prezime: Zašto je važno pomoći Nini Rakić - Ozon Media|url=https://www.ozon.rs/vesti/2025/kad-umetnost-ima-ime-i-prezime-zasto-je-vazno-pomoci-nini-rakic/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ниа Имани Франклин (1993) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nia Imani Franklin &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Winston-Salem Symphony|url=https://www.wssymphony.org/guest-artists/nia-imani-franklin/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Наталья Владимировна Базалева (1958) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Базалева Наталья Владимировна — Рувики: Интернет-энциклопедия|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Базалева,_Наталья_Владимировна|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Наталья Сергеевна Вильянова (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Вильянова Наталья Сергеевна|url=https://filarmonia.kz/?p=1476&amp;lang=ru|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Наталья Борисовна Пономарчук (Украина) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Natalia Ponomarchuk – Official website|url=https://ponomarchuk.org/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Натали Штуцман (1965) Франция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nathalie Stutzmann, conductor and contralto|url=https://nathaliestutzmann.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Нисан Ак (Түркия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nisan Ak &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Conductor - Home|url=https://nisanak.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Нежат Амири ([[Иран]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=İran’da tabuları yıkan orkestra şefi: Nezhat Amiri - Umut Gazetesi|url=https://umutgazetesi45.org/arsivler/3080|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Назанин Агахани (1980) Аустрия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nazanin AGHAKHANI Conductor*Composer|url=https://www.nazaninaghakhani.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Николетт Элла Фрайон (1960) Аустралия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nicolette Fraillon|url=https://www.nicolettefraillon.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Наргиза Курманова ([[Қырғызстан]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Наргиза Курманова » Союз Композиторов Кыргызской Республики|url=http://kompozitor.kg/composers/68-nargiza-kurmanova.html|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Нурбана Эмин ([[Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы|Шыңжаң ұйғыр автономиялық ауданы]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Happy Women's Day. This is Xinjiang's first female conductor, Nurbana Emin, a Uyghur lady. : r/MarxistCulture|url=https://www.reddit.com/r/MarxistCulture/comments/1j5ywtn/happy_womens_day_this_is_xinjiangs_first_female/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Наоми Мунаката (1955–2020) Жапония, Бразилия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Мунаката Наоми, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Мунаката,_Наоми|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Нварт Андреасян (Армения, Франция) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Нварт Андреасян: «В XXI веке дирижер – деловой человек…» :: Культура / ВЗГЛЯД|url=https://vz.ru/culture/2008/5/8/166305.html|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Нодока Окисава (Жапония) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nodoka Okisawa — Gallery|url=https://www.nodokaokisawa.com/gallery|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''О'''

* Ольга Евгеньевна Вольф (1907–1992) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/volf-olga-evgenevna-1907-1992|url=https://www.conservatory.ru/esweb/volf-olga-evgenevna-1907-1992|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ольга Максимилиановна Берг (1907–1991) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/berg-olga-maksimilianovna-1907-1991|url=https://www.conservatory.ru/esweb/berg-olga-maksimilianovna-1907-1991|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ольга Власова (Ресей) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ольга Власова ▪ Новая Опера / Балет Москва|url=https://novayaopera.ru/theatre-people/dirizhery/olga-vlasova/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ольга Николаевна Полякова ([[Бурятия]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Заслуженный работник культуры Российской Федерации - Новости -|url=https://minkultrb.ru/news/news/5111-zasluzhennyy-rabotnik-kultury-rossiyskoy-federatsii/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ольга Матильда Агнес фон Радецки (1858–1933) Латвия, КСРО &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Radecki, Olga von - Sophie Drinker Institut|url=https://www.sophie-drinker-institut.de/radecki-olga-von|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ольга Владимировна Сердюкова (Калмыкия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ольга Владимировна Сердюкова — Яндекс: нашлось 190 тыс. результатов|url=https://kalmfil.ru/index.php/kollektivy/khudozhestvennye-rukovoditeli/150-serdyukova-olga-vladimirovna|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Оксана Ярославовна Лынив (1978) [[Украина]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Oksana Lyniv|url=https://oksanalyniv.com/en|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Оксана Кротик (Украина) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Oksana Krotyk - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/oksana-krotyk/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Офенце Дикеледи Кеорапетсе Пице (1992) [[Оңтүстік Африка Республикасы]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ofentse Pitse is first black woman to own an all-black orchestra|url=https://iol.co.za/pretoria-news/news/2023-06-05-ofentse-pitse-is-first-black-woman-to-own-an-all-black-orchestra/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;


'''П'''

* Полина Лебедева (Украина) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Polina Lebedieva - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/polina-lebedieva/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Паниз Фарьюсефи (Иран) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Паниз Фарьюсефи стала первой женщиной-дирижером в истории Тегеранского симфонического оркестра &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Музыкальная жизнь|url=https://muzlifemagazine.ru/paniz-faryusefi-stala-pervoy-zhenshhino/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Р'''

* [[Раиса Құдайбергенқызы Садықова|Раиса Құдайбергенқызы Садықова]] (1944–2020) Қазақстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Раиса Садықова|url=https://qazaqculture.com/kk/cultural-objects/246ef525-7a73-4d2e-93d6-45fca37b5dd0|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ребекка Тонг (1985) [[Индонезия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Rebecca Tong|url=https://www.rebeccatong.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Рахила Орынқызы Ерғалиева (Құлсариева) Қазақстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Дирижер|url=https://dina-orkestr.kz/orkestr-khuramy/dyryzher|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Радосвета Бояджиева (1923–2018) Болгария &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/18681/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Розмари Йорганджи (Албания) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Rozmari Jorgaqi passed away at the age of 83, the first Albanian Orchestra Conductor|url=https://www.ocnal.com/2020/09/rozmari-jorgaqi-passed-away-at-age-of.html|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Росила Самир (Мысыр) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alexandria Opera witnesses the birth of the first female maestro in a singing concert .. - Egyptfwd.org|url=https://egyptfwd.org/Article/6/3091/Alexandria-Opera-witnesses-the-birth-of-the-first-female-maestro|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Рут Райнхардт (Германия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ruth Reinhardt|url=https://ruth-reinhardt.com/about/#:~:text=Ruth%20Reinhardt%20is%20the%20newly,Paulo%20State%20Symphony%20Orchestra%20(OSESP)|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''С'''

* Сабрие Искандеровна Бекирова (1965) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Сабрие Бекирова - дирижер|url=https://sabrie-bekirova.ru/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Себрина Мария Альфонсо (АҚШ) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Biography • SFSO|url=https://southfloridasymphony.org/biography/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сара Колдуэлл (1924–2006) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sarah Caldwell &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Pioneer, Conductor, Producer &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Sarah-Caldwell|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сильвия Кадуфф (1937) [[Швейцария]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Caduff, Sylvia (1937—) &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/caduff-sylvia-1937|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сиëн Сон (1975) [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Seong Siyeon - NamuWiki|url=https://en.namu.wiki/w/성시연|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Селия Томаса Торра (1884–1962) [[Аргентина]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Celia Torrá Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Celia_Torrá|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Светлана Борисовна Безродная (1934) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Безродная,_Светлана_Борисовна|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Безродная,_Светлана_Борисовна|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сусанна Мялкки (1969) [[Финляндия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Susanna Mälkki|url=https://susannamalkki.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Симона Маргарет Янг (1961) Аустралия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Янг Симона, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Янг,_Симона|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Симона Струнгару (Румыния) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Strungaru Simona|url=https://festivalenescu.ro/en/george-enescu-international-festival/artists/all/soloists/strungaru-simona-2028791847#:~:text=Simona%20Strungaru%20is%20a%20versatile,Composers%20and%20Musicologists%20of%20Romania|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* София Шарлотта Ганноверская (1668–1705) Германия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=София Шарлотта Ганноверская — Рувики: Интернет-энциклопедия|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/София_Шарлотта_Ганноверская|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сиан (Шарн) Эдвардс (1959) Ұлыбритания &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sian Edwards (born March 27, 1959), British conductor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; World Biographical Encyclopedia|url=https://prabook.com/web/sian.edwards/1889120#:~:text=Sian%20Edwards%20is%20an%20English,National%20Opera%20in%20the%201990s|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сузанна Павловски ([[Колумбия]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=meet the maestra|url=https://suzannapavlovsky.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Стефани Роудс Рассел (АҚШ) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Stephanie Rhodes Russell|url=https://www.stephanierhodesrussell.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Севиль Иншалла кызы Гаджиева (1975) [[Әзербайжан]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Севиль Гаджиева: Важной составляющей для любого музыкального руководителя является служение исключительно творческим интересам коллектива - ИНТЕРВЬЮ - АЗЕРТАДЖ|url=https://azertag.az/ru/xeber/sevil_gadzhieva_vazhnoi_sostavlyayushchei_dlya_lyubogo_muzykalnogo_rukovoditelya_yavlyaetsya_sluzhenie_isklyuchitelno_tvorcheskim_interesam_kollektiva____intervyu-3653007|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сперанца Скаппуччи (Италия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Speranza Scappucci|url=https://www.speranzascappucci.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сьюзен Хейг (АҚШ) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Susan Haig - Biography|url=https://susanhaig.com/bio.html|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сайра Сиверсон (АҚШ) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Знакомьтесь: Сайра Сиверсон &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Музыкальный руководитель и дирижер Молодежного симфонического оркестра Сан-Хуана — SHOUTOUT COLORADO|url=https://shoutoutcolorado.com/meet-sayra-siverson-music-director-and-conductor-of-the-san-juan-symphony-youth-orchestra/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Соль Чин (1987) [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor Sol Chin|url=https://www.sol-chin.com/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сун Хи Ньюболд (АҚЩ, Оңтүстік Корея) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Soon Hee Newbold – Telling stories through music|url=https://www.soonheenewbold.com/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt; 
* Сая Жұмашева (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=ЕЕ ПРИЗВАНИЕ - ДИРИЖЕР|url=https://pricom.kz/obshhestvo/ee-prizvanie-dirizher.html|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt; 
* Сәуле Халимқызы Рахымғалиева (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Карагандинский оркестр казахских народных инструментов имени Таттимбета даёт концерт|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/karaganda/press/news/details/490384|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt; 


'''Т'''

* Татьяна Михайловна Коломийцева (1914–1994) КСРО, Беларусь &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Женщина-дирижер — Белорусский государственный архив кинофотофонодокументов|url=https://bgakffd.by/exhibition/zhenshhina-dirizher/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Татьяна Перес Эрнандес (Колумбия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tatiana Pérez-Hernández - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/tatiana-perez-hernandez/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Татьяна Александровна Шипулина (1950–2021) КСРО, [[Татарстан]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Шипулина Татьяна Александровна|url=https://vrnency.ru/vol-2/ve-2-sh/b-00127-sh|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Тьянли Лу (Қытай, [[Жаңа Зеландия]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tianyi Lu &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Conductor|url=https://www.tianyi-lu.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* [[Томоми Нисимото]] (1970) Жапония &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Home &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Tomomi Nishimoto|url=https://www.tomomi-n.com/en/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Танатчая (Таня) Чанпханитпорнкит (Таиланд) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tanatchaya “Tanya” Chanphanitpornkit - Yamaha Music|url=https://yamahaycastg.wpengine.com/music-educators/40-under-40/2025/chanphanitpornkit-tanatchaya/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''У'''

* Ульяна Созанская (Украина) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=От дирижера военного оркестра до десантного подразделения: история Ульяны Созанской - vinnychanka.info|url=https://vinnychanka.info/ru/eternal/ot-dirizhera-voennogo-orkestra-do-desantnogo-podrazdeleniya-istoriya-ulyany-sozanskoj|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ф'''

* Фрида Белинфанте (1904–1995) [[Нидерланд]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Frieda Belinfante|url=https://www.fembio.org/english/biography.php/woman/biography/frieda-belinfante/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Фиона Монбет (1989) Франция, [[Ирландия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=- Fiona Monbet|url=https://fionamonbet.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Флорика Димитриу (1915–1993) Румыния &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Florica Dimitriu Discography: Vinyl, CDs, &amp; More &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/artist/3341265-Florica-Dimitriu|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Фредерика Петридис (1903–1983) [[Бельгия]], АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Frédérique Petrides Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Frédérique_Petrides|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Фанни Мендельсон Бартольди (Гензель) (1805–1847) Германия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Мендельсон Фанни, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Мендельсон,_Фанни|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* [[Фаузия Хәкімбекқызы Тажина|Фаузия Тажина]] (1990; Қазақстан) – Ресейдің Түмен филармониясындағы Батыс Сібірдің ішіндегі жалғыз «Сібір Камератасы» камералық оркестрдің бас дирижëрі және көркемдік жетекшісі.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Знакомьтесь, Фаузия Тажина: оркестр «Камерата Сибири» с новым лицом|url=https://tgf.kto72.ru/news/23417/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Х'''

* Хан На-Чанг (1982) Оңтүстік Корея &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Han-Na Chang Conductor Official Website|url=https://www.hannachangmusic.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Хильдегарда Шарлотта Аврора Вернер (1834–1911) Швеция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Hildegard Werner - Discography of American Historical Recordings|url=https://adp.library.ucsb.edu/index.php/mastertalent/detail/115496/Werner_Hildegard|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Хильдегарда Бингенская (1098–1179) (шіркеудің хор маэстрасы) [[Рим империясы]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Хильдегарда Бингенская — день памяти, житие, почитание — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Хильдегарда_Бингенская|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Хелен Куач (1940–2013) [[Вьетнам]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor Helen Quach, dragon lady of the podium; 73 &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Lifestyle.INQ &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Lifestyle.INQ|url=https://lifestyle.inquirer.net/119611/conductor-helen-quach-dragon-lady-of-the-podium-73/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Хелен Мэй Батлер (1867-1957) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Helen May Butler - Wind Repertory Project|url=https://www.windrep.org/Helen_May_Butler|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Хелен Л. Вайс (1920–1948) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Helen L. Weiss Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Helen_L._Weiss|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Хелен Ча Пë (Оңтүстік Корея) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=О Хелен Ча-Пё, Биография|url=https://www.peoples.ru/art/music/conductor/helen_cha-pyo/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Хатидже Инджи Чайырлы (1935–2021) Түркия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=İnci ÇAYIRLI - hatirlatalimdedik.com|url=https://hatirlatalimdedik.com/inci-cayirli|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ц'''

* Цзяцзин Лай (Қытай) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jiajing Lai - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/jiajing-lai-2/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ч'''

* Чжэн Сяоин (1929) Қытай &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Чжэн Сяоин, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Чжэн_Сяоин|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Чонним Чо (1940) [[Солтүстік Корея|КХДР]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=First Woman Conductor – Paektu Solidarity Alliance|url=https://koreaisone.wordpress.com/2021/04/23/first-woman-conductor/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Чаовэнь Тин (Қытай) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Chaowen Ting - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/chaowen-ting/?lang=en|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Челси Галло (АҚШ) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Chelsea Gallo – Conductor|url=https://chelseagallo.com/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Чанг Бинь Нгуен''' (1933–2025; [[Вьетнам]]) – вьетнамдық дирижëр. Вьетнамның алғашқы кәсіби әйел дирижëрі, еңбек сіңірген әртісі (NSUT). [[Мәскеу|Мәскеудегі]] П.И. Чайковский атындағы мемлекеттік консерваториясын «Хор дирижëрлігі» мамандығы бойынша бітірген. Кейін [[Ханой]] және [[Хошимин]] консерваторияларында оқытушы болып жұмыс істеген әрі композиция және дирижëрлік теориясы кафедрасы меңгерушісінің орынбасары қызметтерін атқарған. Ол хор дирижëрлігі бойынша оқулықтар құрастырды, хорларға арналған шығармаларды өңдеді және симфониялық оркестрлермен концерттер өткізді. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Binh Trang, Vietnam's first female conductor|url=https://www.vietnam.vn/en/nu-nhac-truong-dau-tien-cua-viet-nam-nsut-binh-trang-vua-qua-doi|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ш'''

* Шикинья Гонзага Франсиска Эдвижес Невес (1847–1935) Бразилия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Women in Music Weekly Highlight: Chiquinha Gonzaga|url=https://www.yourclassical.org/story/2018/03/30/women-in-music-weekly-highlight-chiquinha-gonzaga|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Шогуфа Сафи (Ауғанстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Why Shogufa Safi and Afghanistan's first all-female orchestra have been forced to flee their country - Classical Music|url=https://www.classical-music.com/articles/why-shogufa-safi-and-afghanistans-first-all-female-orchestra-have-been-forced-to-flee-their-country|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Шайма Хусейн (Мысыр) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Egypt’s orchestra for blind women is challenging stereotypes with incredible... - Classic FM|url=https://www.classicfm.com/discover-music/egypt-orchestra-for-blind-women-challenging-stereotypes/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ы'''

* Ын Сон Ким (Оңтүстік Корея) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Eun Sun Kim bio|url=https://www.sfopera.com/about/bios/administration/Eun-Sun-Kim/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Э'''

* Элим Чан (1986) [[Гонконг|Британдық Гонконг]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor - Elim Chan - Conductor|url=https://www.elimchan.nl/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Элизабет Йоханна Ламина Кëйпер (1877–1953) Нидерланд &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kuyper, Rediscovering a Dutch Master - Feminae Records|url=https://www.feminaerecords.com/releases/kuyper-rediscovering-a-dutch-master/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Элизабет Уолдо (Энн Денцель, 1917 немесе 1918 – 2026) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Elisabeth Waldo Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Elisabeth_Waldo|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Элизабет Айона Браун (1941–2004) Британия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Браун Элизабет Айона, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Браун,_Элизабет_Айона|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Элизабет А. Бейкер (АҚШ) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=RECORDINGS – The Honourable Elizabeth A. Baker|url=https://elizabethabaker.com/recordings/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Этель Легинска (1886–1970) Британия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ethel Leginska &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/history/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/ethel-leginska|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Эльфрида Андре (1841–1929) Швеция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Elfrida Andrée Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Elfrida_Andrée|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Эсин Айдингоз (1993) Түркия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Esin Aydingoz &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Home|url=https://www.esinaydingoz.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Эмма Роберто Стейнер (1856 –1929) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor, Composer, Philanthropist; the Life of Emma Roberto Steiner|url=https://uafs.edu/academics/academic-resources/symposium/_documents/hayden-melissa.pdf|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Эуджения Калоссо (1878–*1914) Италия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Eugenia Calosso Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Eugenia_Calosso|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Элени Ламбири (1882*1883* немесе 1889–1960) Грекия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Eleni Lambiri Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Eleni_Lambiri|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Элена Шварц (Аустралия, Швейцария) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Elena Swartz - Henry Luce|url=https://lucescholars.org/scholar-directory/elena-swartz/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Энн Ланди (АҚШ) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor: The First African American|url=https://www.quaereliving.com/post/conductors-the-first-african-american|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Эмилия Робертовна Шихрагимова (Дағыстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Музыка – мое призвание! &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; ГБУ РД «Редакция республиканского журнала «Женщина Дагестана»|url=https://женщинадагестана.рф/node/11838|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Элиза Вегас (Вьетнам) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Elisa Vegas &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Directora|url=https://www.elisavegas.com/en|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;

== Статистика ==
2026 жылдың маусым айының статистикасы бойынша тізімде 250 әйел дирижёрлердің есімі берілген. Аздағы уақытта тізім жаңа есімдермен толықтырылып, мақалаға соңғы 300 есім енгізіледі.

== Әдебиет ==
* '''Орлов, Дмитрий Михайлович'''. Женщины дирижёры - в оркестрах стран мира : [16+] / Д. М. Орлов. — Москва : КнигИздат, 2023. — 273 с. : портр. : 21 см.; &lt;nowiki&gt;ISBN 978-5-4492-0528-5&lt;/nowiki&gt;.
* Т.Н. Бабич  «Женщины-дирижеры симфонических и театральных оркестров: Феномен музыкально исполнительского искуства» 2010 г.
* L. Hamer «Women on the Podium - Issues and Strategies of Women Conductors» , Article Version .pdf
* KAY LAWSON «Women Conductors: Credibility in a Male-Dominated Profession» 1991
* Jing Zhang «Female Orchestral Conductors: Negotiating Gender And Leadership In The Classical Music World» 2018 г.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
[[Санат:Қазақстан дирижерлері]]
[[Санат:Елдер бойынша дирижерлер]]
[[Санат:Германия дирижерлері]]
[[Санат:Ресей дирижерлері]]
[[Санат:Әзербайжан дирижерлері]]</text>
      <sha1>rxxtu31rldi5idoj0ygzdjlvvyyfjzm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Құрмет легионы орденінің командоры/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>778292</id>
    <revision>
      <id>3621290</id>
      <parentid>3577500</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:36:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kasymov [[Үлгі:Құрмет легион орденінің командоры/doc]] бетін [[Үлгі:Құрмет легионы орденінің командоры/doc]] бетіне жылжытты (айдатқыш қалдырмады)</comment>
      <origin>3577500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1017" sha1="2bx3q9je7pd1w3eneh23uvk2rpjqjsb" xml:space="preserve">{{docpage}}
Бұл үлгі орденмен марапатталған бөлімшелер мен жеке тұлғаларды белгілеуге арналған. Ол [[Құрмет легионы]] сілтемесінің орнына орналастырылған. Атап айтқанда, ол {{tl|Әскери қайраткер}} үлгісінің Марапаттар бағанында қолданылады.

== Қолдану мысалы ==
&lt;pre&gt;
{{Әскери қайраткер
|толық есімі = Батыл сарбаз
|қызмет еткен жылдары = ұзақ және бақытты
|марапаттары = {{Құрмет легион орденінің командоры|1911}}
}}
&lt;/pre&gt;

== Нәтиже ==
{{Әскери қайраткер
|толық есімі = Батыл сарбаз
|қызмет еткен жылдары = ұзақ және бақытты
|марапаттары = {{Құрмет легион орденінің командоры|1911}}
}}</text>
      <sha1>2bx3q9je7pd1w3eneh23uvk2rpjqjsb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621291</id>
      <parentid>3621290</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:36:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3621291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1021" sha1="6xmn38r87wxlk7dq7c4f7hrgyec3jnc" xml:space="preserve">{{docpage}}
Бұл үлгі орденмен марапатталған бөлімшелер мен жеке тұлғаларды белгілеуге арналған. Ол [[Құрмет легионы]] сілтемесінің орнына орналастырылған. Атап айтқанда, ол {{tl|Әскери қайраткер}} үлгісінің Марапаттар бағанында қолданылады.

== Қолдану мысалы ==
&lt;pre&gt;
{{Әскери қайраткер
|толық есімі = Батыл сарбаз
|қызмет еткен жылдары = ұзақ және бақытты
|марапаттары = {{Құрмет легионы орденінің командоры|1911}}
}}
&lt;/pre&gt;

== Нәтиже ==
{{Әскери қайраткер
|толық есімі = Батыл сарбаз
|қызмет еткен жылдары = ұзақ және бақытты
|марапаттары = {{Құрмет легионы орденінің командоры|1911}}
}}</text>
      <sha1>6xmn38r87wxlk7dq7c4f7hrgyec3jnc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қашлық</title>
    <ns>0</ns>
    <id>778577</id>
    <redirect title="Ескер" />
    <revision>
      <id>3621283</id>
      <parentid>3579968</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:28:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <comment>Changed redirect target from [[Ескер (ортағасырлық қала)]] to [[Ескер]]</comment>
      <origin>3621283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="dvxentnr95jtnlelalojxa94vw6pnsi" xml:space="preserve">#АЙДАУ [[Ескер]]</text>
      <sha1>dvxentnr95jtnlelalojxa94vw6pnsi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Леонор (Астурия ханшайымы)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>779696</id>
    <revision>
      <id>3621378</id>
      <parentid>3591841</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T03:45:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3621378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23600" sha1="fn9m9ucj5i7dxvhp17c5df61kex0l1v" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = 
 | Қазақша есімі        = Леонор де Тодос лос Сантос де Бурбон и Ортис
 | Шынайы есімі         = {{lang-es|Leonor de Todos los Santos de Borbón Ortiz}}
 | Суреті               = Leonor de Borbón en 2023 (cropped).jpg
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = Астурия ханшайымы
 | Ту                   = Coat of Arms of Leonor, Princess of Asturias.svg
 | Ту2                  = Estandarte de Leonor Princesa de Asturias.svg
 | Басқара бастады      = 
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Президент            = 
 | Ізашары              = [[VI Филипп (Испания патшасы)|VI Филипп]]
 | Ізбасары             = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған кездегі есімі  = {{lang-es|Leonor de Todos los Santos de Borbón y Ortiz}}
 | Туған күні           = 31.10.2005
 | Туған жері           = {{туғанжері|Мадрид|Мадридте}}, [[Испания]]
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = [[Католик шіркеуі]]
 | Әкесі                = [[VI Филипп (Испания патшасы)|VI Филипп]]
 | Анасы                = [[Летисия (Испания патшайымы)|Летисия]]
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = 
 | Білімі               = Атлантика колледжі (мамыр 2023)&lt;br&gt;Сарагосадағы жалпыәскери академия (маусым 2024)&lt;br&gt;Әскери-теңіз академиясы
 | Мамандығы            =  
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Қолтаңбасы           = Leonor spain sig.svg
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = 
}}
'''Леонор де Тодос лос Сантос де Бурбон и Ортис''' ({{lang-es|Leonor de Todos los Santos de Borbón y Ortiz}}; [[31 қазан]] [[2005 жыл|2005]], [[Мадрид]]) — [[Астурия ханшайымы]], 2014 жылғы 19 маусымнан бастап Испания тағының мұрагері. Испанияның [[VI Филипп (Испания патшасы)|VI Филипп]] королі мен оның жары [[Летисия (Испания патшайымы)|Летисияның]] үлкен қызы, Испанияның [[I Хуан Карлос]] королі мен ханым Софияның немересі. Инфанта Софияның әпкесі.

== Өмірбаяны ==
=== Балалық шағы ===
​Астурия ханшайымы Леонор 2005 жылғы 31 қазанда түнгі сағат 1:46-да [[Мадрид]]тегі Рубера халықаралық ауруханасында дүниеге келді.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Charo Marcos, Olalla Cernuda |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2005/10/31/espana/1130722695.html |title=Letizia Ortiz da a luz una niña |lang=es |website=elmundo.es |publisher= |date=2005-10-31 |access-date=2024-01-27 |archive-date=2019-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190207015225/https://www.elmundo.es/elmundo/2005/10/31/espana/1130722695.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Ол сол кездегі тақ мұрагері ханзада [[VI Филипп (Испания патшасы)|Филипп]] пен оның жары, тегі Ортис Рокасолано болатын [[Летисия (Испания патшайымы)|Летисияның]] отбасындағы тұңғыш бала болды. 2006 жылғы 14 қаңтарда Сарсуэла сарайында кардинал Антонио Роуко Варела шоқындыру рәсімін өткізіп, оған сексеннен астам адам қатысты. Дәстүр бойынша, Леонор [[Иордан]] өзенінің суымен шоқындырылды. Оған ''Леонор де Тодос лос Сантос де Бурбон и Ортис'' есімі берілді. Оның өкіл ата-анасы (шоқындыру рәсіміндегі ата-анасы) Испанияның сол кездегі королі мен ханымы — әкесі жағынан атасы мен әжесі болды.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Carmen Remírez de Ganuza |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2006/01/14/espana/1137250160.html |title=La Infanta Leonor sólo abrió los ojos en su bautizo al recibir el agua del río Jordán |lang=es |website=elmundo.es |publisher= |date=2015-05-20 |access-date=2024-01-27 |archive-date=2021-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210701005813/https://www.elmundo.es/elmundo/2006/01/14/espana/1137250160.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

[[Футболдан 2010 жылғы әлем біріншілігі|2010 жылғы футболдан әлем чемпионатында]] [[Испания Ұлттық футбол құрамасы|Испания құрамасының]] жеңіске жетуіне орай Корольдік сарайдың Бағаналы залында өткен ресми рәсімге алғаш рет қатысты. Шараға король мен оның жары, ата-анасы, инфанта София және инфанта Еленамен бірге барды. 2015 жылғы 20 мамырда Нуэстра-Сеньора-де-ла-Асунсьон шіркеуінде алғаш рет алғашқы причастие рәсімінен өтті.&lt;ref&gt;{{cite web |author=María Porcel |url=https://www.elmundo.es/loc/2015/05/20/555c5bf846163f89388b457e.html |title=La Princesa Leonor, tras su primera comunión: 'Estaba muy nerviosa' |lang=es |website=elmundo.es |publisher= |date=2021-05-28 |access-date=2024-01-27 |archive-date=2023-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928222910/https://www.elmundo.es/loc/2015/05/20/555c5bf846163f89388b457e.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы 28 мамырда [[қасиетті май жағу]] рәсімінен өтті.&lt;ref&gt;{{cite web |author=María Porcel |url=https://elpais.com/gente/2021-05-28/la-princesa-leonor-recibe-la-confirmacion-con-su-padre-felipe-vi-como-padrino.html |title=La princesa Leonor recibe la confirmación con su padre, Felipe VI, como padrino |lang=es |website=elpais.com |publisher= |date=2021-05-28 |access-date=2024-01-27 |archive-date=2023-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230526014029/https://elpais.com/gente/2021-05-28/la-princesa-leonor-recibe-la-confirmacion-con-su-padre-felipe-vi-como-padrino.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== Білімі ===
​Ханшайым Леонор Испания корольдік гвардиясының балабақшасына барды, ал 2008 жылғы 15 қыркүйектен бастап Мадрид маңындағы Санта-Мария-де-лос-Росалес мектебінде білім алды. Бұл мектепте оның әкесі, Испанияның королі VI Филипп те оқыған.&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2008/09/15/gentes/1221463929.html |title=La Infanta Leonor: 'Hoy empiezo el cole de mayores' |lang=es |website=elmundo.es |publisher= |date=2008-09-15 |access-date=2024-01-27 |archive-date=2024-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240127143127/https://www.elmundo.es/elmundo/2008/09/15/gentes/1221463929.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url=https://www.rtve.es/noticias/20140619/leonor-empieza-a-ser-princesa-se-prepara-para-llegar-a-reinar/949161.shtml |title=Leonor, la niña que empieza a ser princesa |lang=es |website=rtve.es |publisher= |date=2014-06-19 |access-date=2024-01-27 |archive-date=2024-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240127143128/https://www.rtve.es/noticias/20140619/leonor-empieza-a-ser-princesa-se-prepara-para-llegar-a-reinar/949161.shtml |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2021 жылы [[Атлантика біріккен дүниежүзілік колледжі]]не оқуға түсті.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-56015904|title=Spanish princess Leonor to attend UWC Atlantic College in Wales|publisher=BBC|date=2021-02-10|access-date=2021-03-28|archive-date=2021-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815070110/https://www.bbc.com/news/uk-wales-56015904|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы мамырда ол оқуын тәмамдады.&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url=https://elpais.com/gente/2023-05-20/la-princesa-leonor-se-gradua-en-gales-en-presencia-de-los-reyes-y-la-infanta-sofia.html |title=La princesa Leonor se gradúa en Gales con un reconocimiento a su “pasión por comprender a los demás” |lang=es |website=elpais.com |publisher= |date=2023-05-20 |access-date=2024-01-27 |archive-date=2024-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117005642/https://elpais.com/gente/2023-05-20/la-princesa-leonor-se-gradua-en-gales-en-presencia-de-los-reyes-y-la-infanta-sofia.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Тамыз айында ханшайым Леонор үш жылға созылатын әскери дайындыққа кірісті. Ханшайымның алғашқы оқу жылы [[Сарагоса]]дағы [[Жалпыәскери академия]]да, екінші жылы — [[Әскери-теңіз училищесі]]нде, ал үшінші жылы [[Жалпы авиациялық академия]]да өтеді.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Sharrock|first=David |date=2023-08-25 |title=Spanish princess starts three years of military training |language=en |url=https://www.thetimes.co.uk/article/heiress-to-spanish-throne-starts-3-years-of-military-training-f90j8cg53 |access-date=2023-08-25 |issn=0140-0460|archive-url=https://archive.today/20230817190547/https://www.thetimes.co.uk/article/heiress-to-spanish-throne-starts-3-years-of-military-training-f90j8cg53|archive-date=2023-08-17|url-status=live|website=The Times}}&lt;/ref&gt;

=== Тақ мұрагері ===
​2014 жылғы 19 маусымда атасы [[I Хуан Карлос]] тақтан бас тартқаннан кейін,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://lenta.ru/news/2014/06/02/huancarlos/ |title=Lenta.ru: Мир: Политика: Испанский монарх отрёкся от престола |access-date=2020-08-30 |archive-date=2021-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210124060416/https://lenta.ru/news/2014/06/02/huancarlos/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ханшайым Леонор Испания тағының мұрагері болды.

​2018 жылғы қыркүйектен бастап ханшайым Леонор көпшілік алдында 4 рет сөз сөйледі: алғашқысы [[Ковадонга]]да [[Астурия корольдігі]]нің 1300 жылдығына орай өтті.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Abellán |first1=Lucía |title=La princesa Leonor estrena su agenda oficial de viajes en Asturias |url=https://elpais.com/politica/2018/09/08/actualidad/1536398715_714338.html?rel=str_articulo#1542872684869 |access-date=2018-11-22 |work=El País |date=2018-09-08 |language=es |archive-date=2018-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181122171957/https://elpais.com/politica/2018/09/08/actualidad/1536398715_714338.html?rel=str_articulo#1542872684869 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.rtve.es/noticias/20181031/princesa-leonor-leera-su-primera-intervencion-publica-articulo-1-constitucion/1829982.shtml |title=La princesa Leonor lee en su primera intervención pública el artículo 1 de la Constitución |date=2018-10-31 |work=[[Corporación de Radio y Televisión Española]] |language=es |archive-date=2020-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807224632/https://www.rtve.es/noticias/20181031/princesa-leonor-leera-su-primera-intervencion-publica-articulo-1-constitucion/1829982.shtml |access-date=2020-08-30 }}&lt;/ref&gt; 2019 жылдың күзінде Леонор Астурия ханшайымы сыйлығын тапсыру рәсімінде және Жирона ханшайымы қорының марапаттау салтанатында екі рет сөз сөйледі.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.hola.com/realeza/casa_espanola/20191018152057/princesa-leonor-discurso-premios-princesa-asturias/ |title=El histórico primer discurso de Leonor en los Premios Princesa de Asturias |date=2019-10-18 |magazine=[[Hola!]] |language=es |archive-date=2019-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191018230426/https://www.hola.com/realeza/casa_espanola/20191018152057/princesa-leonor-discurso-premios-princesa-asturias/ |access-date=2020-08-30 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.elespanol.com/corazon/casas-reales/20191104/leonor-sorprende-princesa-girona-discurso-catalan-ingles/441956687_0.html |title=Leonor sorprende en los Princesa de Girona con su discurso en catalán, inglés y árabe |date=2019-11-04 |newspaper=[[El Español]] |language=es |archive-date=2021-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117220428/https://www.elespanol.com/corazon/casas-reales/20191104/leonor-sorprende-princesa-girona-discurso-catalan-ingles/441956687_0.html |access-date=2020-08-30 }}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы желтоқсанда ханшайым Леонор Мадридтегі Испания Қызыл Крест ұйымының штаб-пәтеріне барып, Жастар Қызыл Крестінің жас еріктілерімен кездесті.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.tatler.com/article/princess-leonor-spain-wears-mother-queen-letizia-blazer|title=Princess Leonor of Spain, 17, borrows from her stylish mother's wardrobe on solo Madrid outing|magazine=Tatler|first=Stephanie|last=Bridger-Linning|date=2022-12-16|access-date=2023-04-12|archive-url=https://archive.today/20230826130843/https://www.tatler.com/article/princess-leonor-spain-wears-mother-queen-letizia-blazer|archive-date=2023-08-26|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

​2023 жылғы 7 қазанда өзі білім алып жатқан Әскери академияда ата-анасының қатысуымен [[Испания туы]]на ант берді.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-10-06 |title=Jura de Bandera de la Princesa Leonor: Horario y dónde ver hoy por TV |url=https://www.elmundo.es/como/2023/10/06/651fd33021efa08c458b4584.html |access-date=2023-10-07 |website=ELMUNDO |language=es |archive-date=2023-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007105704/https://www.elmundo.es/como/2023/10/06/651fd33021efa08c458b4584.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Үш аптадан соң, 31 қазанда — 18 жасқа толған күні — ханшайым арнайы рәсімде Испания Конституциясына адал болуға ант берді. Ол өз антында ''«өз міндеттерін адал атқаруға, конституция мен заңдардың сақталуын қамтамасыз етуге, азаматтар мен автономиялық бірлестіктердің құқықтарын құрметтеуге және корольге адал болуға»'' уәде берді. Рәсім соңында [[Испания әнұраны|мемлекеттік гимннің]] бір бөлігі шырқалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.parents.ru/article/budushaya-koroleva-ispanii-chto-nuzhno-znat-o-krasavice-princesse-leonor/ |title=Будущая королева Испании: что нужно знать о принцессе Леонор |access-date=2023-11-01 |archive-date=2023-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101075431/https://www.parents.ru/article/budushaya-koroleva-ispanii-chto-nuzhno-znat-o-krasavice-princesse-leonor/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://euroweeklynews.com/2023/10/31/princess-leonor-swears-loyalty-spains-constitution-18th-birthday/ |title=Princess Leonor swears her loyalty to Spain’s Constitution on her 18th birthday |access-date=2023-11-01 |archive-date=2023-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101075631/https://euroweeklynews.com/2023/10/31/princess-leonor-swears-loyalty-spains-constitution-18th-birthday/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы 12 шілдеде ханшайым Леонор ел президенті [[Марселу Ребелу де Соуза]]ның шақыруымен [[Португалия]]ға барып, өзінің алғашқы ресми шетелдік сапарын жасады.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-06-27 |title=Princess Leonor to undertake first official trip abroad—find out where she’s going! |url=https://www.hola.com/us/royals/20240627702059/princess-leonor-spain-undertaking-first-official-trip-abroad-portugal/ |access-date=2024-07-13 |website=HOLA! USA |language=en-us |archive-date=2024-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240821014603/https://www.hola.com/us/royals/20240627702059/princess-leonor-spain-undertaking-first-official-trip-abroad-portugal/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Оның бұл алғашқы шетелдік сапарына Сыртқы істер министрі [[Хосе Мануэль Альбарес]] пен корольдің жеке хатшысы [[Камило Вильярино]] еріп жүрді.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=RTVE.es |date=2024-07-12 |title=Leonor, en su primera visita oficial en Lisboa: &quot;No puedo negar lo especial que es para mí estar aquí hoy&quot; |url=https://www.rtve.es/noticias/20240712/primer-viaje-oficial-princesa-leonor-lisboa-directo/16183115.shtml |access-date=2024-07-13 |website=RTVE.es |language=es |archive-date=2024-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240823014651/https://www.rtve.es/noticias/20240712/primer-viaje-oficial-princesa-leonor-lisboa-directo/16183115.shtml |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Сапар барысында ханшайым [[Лиссабон океанариумы]]н, [[Жеронимуш монастыры]]н және екі мемлекет өкілдерінің кездесуі өткен [[Белен сарайы]]н аралады.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-07-12 |title=Así ha sido el intenso viaje oficial de la Princesa Leonor a Portugal |url=https://www.hola.com/realeza/20240712705569/la-princesa-leonor-visita-portugal-primer-viaje-oficial-extranjero/ |access-date=2024-07-13 |website=¡HOLA! |language=es |archive-date=2024-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713022353/https://www.hola.com/realeza/20240712705569/la-princesa-leonor-visita-portugal-primer-viaje-oficial-extranjero/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Лауазымдары ==
​Испания тағының мұрагері ретінде [[Астурия ханшайымы]] лауазымын иеленеді. Сонымен қатар, Испания Конституциясының 57-бабына сәйкес, келесі қосымша лауазымдарды иеленеді:
* Арагон тағының мұрагері ретінде — Жирона ханшайымы;
* ​Наварра тағының мұрагері ретінде — Виана ханшайымы;
* ​Каталония тағының мұрагері ретінде — Монблан герцогшасы;
* ​Валенсия тағының мұрагері ретінде — Сервера графинясы;
* ​Мальорка тағының мұрагері ретінде — Балагер сеньорасы.

== Марапаттары ==
* ​Алтын руна орденінің тізбегі (2015 жылғы 30 қазан) — ''Тақ мұрагері ретінде берілді''.&lt;ref&gt;{{cw|url=https://www.boe.es/boe/dias/2015/10/31/pdfs/BOE-A-2015-11718.pdf|title=Real Decreto 978/2015, de 30 de octubre, por el que se concede el Collar de la Insigne Orden del Toisón de Oro a Su Alteza Real doña Leonor de Borbón y Ortiz, Princesa de Asturias|publisher=Boletín Oficial del Estado|date=2015-10-30|access-date=2018-06-02|archive-date=2015-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20151106040327/http://www.boe.es/boe/dias/2015/10/31/pdfs/BOE-A-2015-11718.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Мадридтегі корольдік сарайда өткен рәсімде оны әкесі, Испанияның VI Филипп королі табыстады.&lt;ref&gt;{{cw|url=http://www.casareal.es/ES/Actividades/Paginas/actividades_actividades_detalle.aspx?data=13436|title=Acto de imposición del Collar de la insigne Orden del Toisón de Oro a Su Alteza Real la Princesa de Asturias|publisher=Casa de Su Majestad el Rey de España|date=2018-01-30|access-date=2018-06-02|archive-date=2018-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180609185011/http://www.casareal.es/ES/Actividades/Paginas/actividades_actividades_detalle.aspx?data=13436|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* ​III Карлос ордені тізбегінің дамасы (2023 жыл).
* «Әскери еңбегі үшін» орденінің Үлкен крест дамасы (ақ дивизион) (2024 жыл).
* ​«Әскери-теңіз еңбегі үшін» орденінің Үлкен крест дамасы (ақ дивизион) (2025 жыл).
* Христос әскери орденінің Үлкен крест дамасы (Португалия, 2024 жылғы 12 шілде).

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сілтемелері ==
* [http://www.casareal.es⁠ Испания корольдік үйінің сайты]
* [http://www.hellomagazine.com/royalty/2005/10/31/princessletizia/⁠ Hello! magazine announcement of the birth]{{Deadlink|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.hellomagazine.com/royalty/2005/11/07/letiziaandleonor/⁠ Spain’s new royal makes her first appearance]{{Deadlink|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Санат:Алтын руна орденінің иегерлері]]
[[Санат:Испания Бурбондары]]
[[Санат:Испания инфанталары (әйелдер)]]
[[Санат:Астурия ханшайымдары]]
[[Санат:Испания ханшайымдары]]</text>
      <sha1>fn9m9ucj5i7dxvhp17c5df61kex0l1v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Кешегі ең көп қаралған 1000 мақала</title>
    <ns>4</ns>
    <id>780876</id>
    <revision>
      <id>3621268</id>
      <parentid>3620726</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T15:00:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3621268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="285215" sha1="j7vgopsr5ov7rkyl2camc9clei1axff" xml:space="preserve">{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
Бұл тізім Wikimedia Statistics деректері негізінде жаңартылады. Дерек күні: '''2026-06-22'''.

{| class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
! N
! Бет
! Қаралу саны
|-
| data-sort-value=&quot;1&quot; | 1
| [[Арнайы:Іздеу]]
| data-sort-value=&quot;5441&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 5 441]
|-
| data-sort-value=&quot;2&quot; | 2
| [[Басты бет]]
| data-sort-value=&quot;1137&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 1 137]
|-
| data-sort-value=&quot;3&quot; | 3
| [[Жылқы еті]]
| data-sort-value=&quot;1026&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96 1 026]
|-
| data-sort-value=&quot;4&quot; | 4
| [[Ақыр заман]]
| data-sort-value=&quot;856&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%80_%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD 856]
|-
| data-sort-value=&quot;5&quot; | 5
| [[Талқылау:Әйел дирижёрлер (тізім)]]
| data-sort-value=&quot;668&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D3%98%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B4%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%B6%D1%91%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 668]
|-
| data-sort-value=&quot;6&quot; | 6
| [[Әпике Кәріпқызы Әбенова]]
| data-sort-value=&quot;643&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BF%D0%B8%D0%BA%D0%B5_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 643]
|-
| data-sort-value=&quot;7&quot; | 7
| [[Күл ауруы уыты]]
| data-sort-value=&quot;637&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B_%D1%83%D1%8B%D1%82%D1%8B 637]
|-
| data-sort-value=&quot;8&quot; | 8
| [[Құмырсқалар]]
| data-sort-value=&quot;613&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%80%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 613]
|-
| data-sort-value=&quot;9&quot; | 9
| [[Кемпірқосақ (сөз)]]
| data-sort-value=&quot;460&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D3%A9%D0%B7%29 460]
|-
| data-sort-value=&quot;10&quot; | 10
| [[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]]
| data-sort-value=&quot;373&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 373]
|-
| data-sort-value=&quot;11&quot; | 11
| [[Алтын Орда]]
| data-sort-value=&quot;290&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 290]
|-
| data-sort-value=&quot;12&quot; | 12
| [[Вегетативтік көбею]]
| data-sort-value=&quot;275&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 275]
|-
| data-sort-value=&quot;13&quot; | 13
| [[Алтын Орда дәуіріндегі Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;260&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 260]
|-
| data-sort-value=&quot;14&quot; | 14
| [[Түркілер]]
| data-sort-value=&quot;252&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 252]
|-
| data-sort-value=&quot;15&quot; | 15
| [[Колледж]]
| data-sort-value=&quot;211&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6 211]
|-
| data-sort-value=&quot;16&quot; | 16
| [[Қазақ шежірелерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;202&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 202]
|-
| data-sort-value=&quot;17&quot; | 17
| [[Есік жазба ескерткіші]]
| data-sort-value=&quot;196&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 196]
|-
| data-sort-value=&quot;18&quot; | 18
| [[Табын]]
| data-sort-value=&quot;195&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 195]
|-
| data-sort-value=&quot;19&quot; | 19
| [[Әділет (партия)]]
| data-sort-value=&quot;176&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 176]
|-
| data-sort-value=&quot;20&quot; | 20
| [[1868—1870 жылдардағы қазақтардың отаршылдыққа қарсы күресі]]
| data-sort-value=&quot;171&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 171]
|-
| data-sort-value=&quot;21&quot; | 21
| [[Шығанақ Берсиев]]
| data-sort-value=&quot;150&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D0%B5%D0%B2 150]
|-
| data-sort-value=&quot;22&quot; | 22
| [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]]
| data-sort-value=&quot;149&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 149]
|-
| data-sort-value=&quot;23&quot; | 23
| [[Наймандар]]
| data-sort-value=&quot;142&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 142]
|-
| data-sort-value=&quot;24&quot; | 24
| [[Сақтар]]
| data-sort-value=&quot;140&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 140]
|-
| data-sort-value=&quot;25&quot; | 25
| [[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]]
| data-sort-value=&quot;137&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 137]
|-
| data-sort-value=&quot;26&quot; | 26
| [[Етеккір]]
| data-sort-value=&quot;113&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 113]
|-
| data-sort-value=&quot;27&quot; | 27
| [[Абай Құнанбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;111&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 111]
|-
| data-sort-value=&quot;28&quot; | 28
| [[Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;107&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 107]
|-
| data-sort-value=&quot;29&quot; | 29
| [[Қазақстанның экономикалық аудандары]]
| data-sort-value=&quot;98&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 98]
|-
| data-sort-value=&quot;30&quot; | 30
| [[Қарғалар туысы]]
| data-sort-value=&quot;95&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%8B 95]
|-
| data-sort-value=&quot;31&quot; | 31
| [[Орта білім]]
| data-sort-value=&quot;95&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 95]
|-
| data-sort-value=&quot;32&quot; | 32
| [[Уикипедия:Форум]]
| data-sort-value=&quot;94&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 94]
|-
| data-sort-value=&quot;33&quot; | 33
| [[Байжігіт Тоқтарқожаұлы]]
| data-sort-value=&quot;93&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 93]
|-
| data-sort-value=&quot;34&quot; | 34
| [[Аманай мен Заманай]]
| data-sort-value=&quot;90&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 90]
|-
| data-sort-value=&quot;35&quot; | 35
| [[Ауыл (партия)]]
| data-sort-value=&quot;90&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 90]
|-
| data-sort-value=&quot;36&quot; | 36
| [[Құрбан айт]]
| data-sort-value=&quot;88&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 88]
|-
| data-sort-value=&quot;37&quot; | 37
| [[Диаграмма]]
| data-sort-value=&quot;88&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0 88]
|-
| data-sort-value=&quot;38&quot; | 38
| [[Уикипедия:Уикипедия туралы]]
| data-sort-value=&quot;87&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 87]
|-
| data-sort-value=&quot;39&quot; | 39
| [[Алматы]]
| data-sort-value=&quot;87&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 87]
|-
| data-sort-value=&quot;40&quot; | 40
| [[Бауыржан Сабзалұлы Ибрагимов]]
| data-sort-value=&quot;86&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 86]
|-
| data-sort-value=&quot;41&quot; | 41
| [[:Санат:Алфавит бойынша өзендер|Санат:Алфавит бойынша өзендер]]
| data-sort-value=&quot;86&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 86]
|-
| data-sort-value=&quot;42&quot; | 42
| [[Бұзаубас]]
| data-sort-value=&quot;78&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 78]
|-
| data-sort-value=&quot;43&quot; | 43
| [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;77&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 77]
|-
| data-sort-value=&quot;44&quot; | 44
| [[Қазақ хандығы]]
| data-sort-value=&quot;73&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 73]
|-
| data-sort-value=&quot;45&quot; | 45
| [[Қарақұрт]]
| data-sort-value=&quot;70&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 70]
|-
| data-sort-value=&quot;46&quot; | 46
| [[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]]
| data-sort-value=&quot;69&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 69]
|-
| data-sort-value=&quot;47&quot; | 47
| [[Георгий Михайлович Вицин]]
| data-sort-value=&quot;68&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%92%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD 68]
|-
| data-sort-value=&quot;48&quot; | 48
| [[КешYOU]]
| data-sort-value=&quot;65&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 65]
|-
| data-sort-value=&quot;49&quot; | 49
| [[Ыбырай Алтынсарин]]
| data-sort-value=&quot;58&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 58]
|-
| data-sort-value=&quot;50&quot; | 50
| [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]]
| data-sort-value=&quot;58&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 58]
|-
| data-sort-value=&quot;51&quot; | 51
| [[Қазақ рулары]]
| data-sort-value=&quot;57&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 57]
|-
| data-sort-value=&quot;52&quot; | 52
| [[Қазақша жыл санау]]
| data-sort-value=&quot;56&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 56]
|-
| data-sort-value=&quot;53&quot; | 53
| [[Қазақ хандары]]
| data-sort-value=&quot;56&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 56]
|-
| data-sort-value=&quot;54&quot; | 54
| [[Қыша]]
| data-sort-value=&quot;56&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%88%D0%B0 56]
|-
| data-sort-value=&quot;55&quot; | 55
| [[Шыңғыс хан]]
| data-sort-value=&quot;52&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 52]
|-
| data-sort-value=&quot;56&quot; | 56
| [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;52&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 52]
|-
| data-sort-value=&quot;57&quot; | 57
| [[АҚШ штаттарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;51&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 51]
|-
| data-sort-value=&quot;58&quot; | 58
| [[Махаббат, қызық мол жылдар]]
| data-sort-value=&quot;50&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 50]
|-
| data-sort-value=&quot;59&quot; | 59
| [[Футболдан әлем чемпионаты]]
| data-sort-value=&quot;50&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 50]
|-
| data-sort-value=&quot;60&quot; | 60
| [[Әл-Фатиха сүресі]]
| data-sort-value=&quot;49&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 49]
|-
| data-sort-value=&quot;61&quot; | 61
| [[Қазақ әліпбиі]]
| data-sort-value=&quot;48&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 48]
|-
| data-sort-value=&quot;62&quot; | 62
| [[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]]
| data-sort-value=&quot;46&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 46]
|-
| data-sort-value=&quot;63&quot; | 63
| [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]]
| data-sort-value=&quot;45&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 45]
|-
| data-sort-value=&quot;64&quot; | 64
| [[Қоңырат]]
| data-sort-value=&quot;45&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 45]
|-
| data-sort-value=&quot;65&quot; | 65
| [[Мүшел жас]]
| data-sort-value=&quot;45&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 45]
|-
| data-sort-value=&quot;66&quot; | 66
| [[Абай жолы (роман)]]
| data-sort-value=&quot;44&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 44]
|-
| data-sort-value=&quot;67&quot; | 67
| [[Түрік қағанаты]]
| data-sort-value=&quot;44&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 44]
|-
| data-sort-value=&quot;68&quot; | 68
| [[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]]
| data-sort-value=&quot;44&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 44]
|-
| data-sort-value=&quot;69&quot; | 69
| [[Қасым ханның қасқа жолы]]
| data-sort-value=&quot;44&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 44]
|-
| data-sort-value=&quot;70&quot; | 70
| [[Шәмші Қалдаяқов]]
| data-sort-value=&quot;44&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 44]
|-
| data-sort-value=&quot;71&quot; | 71
| [[Софы Қалыбекұлы Сматаев]]
| data-sort-value=&quot;43&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D1%84%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 43]
|-
| data-sort-value=&quot;72&quot; | 72
| [[Бауыржан Момышұлы]]
| data-sort-value=&quot;43&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 43]
|-
| data-sort-value=&quot;73&quot; | 73
| [[Мұхаммед]]
| data-sort-value=&quot;43&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 43]
|-
| data-sort-value=&quot;74&quot; | 74
| [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]]
| data-sort-value=&quot;42&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 42]
|-
| data-sort-value=&quot;75&quot; | 75
| [[Қытай]]
| data-sort-value=&quot;42&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 42]
|-
| data-sort-value=&quot;76&quot; | 76
| [[Қазақстан Құрылтайы]]
| data-sort-value=&quot;41&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 41]
|-
| data-sort-value=&quot;77&quot; | 77
| [[Арғын]]
| data-sort-value=&quot;41&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 41]
|-
| data-sort-value=&quot;78&quot; | 78
| [[Аманат (партия)]]
| data-sort-value=&quot;41&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 41]
|-
| data-sort-value=&quot;79&quot; | 79
| [[Өзбекәлі Жәнібеков]]
| data-sort-value=&quot;41&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 41]
|-
| data-sort-value=&quot;80&quot; | 80
| [[Мемлекет астаналары тізімі]]
| data-sort-value=&quot;40&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 40]
|-
| data-sort-value=&quot;81&quot; | 81
| [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]]
| data-sort-value=&quot;40&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 40]
|-
| data-sort-value=&quot;82&quot; | 82
| [[Кабо-Верде]]
| data-sort-value=&quot;39&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%B1%D0%BE-%D0%92%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5 39]
|-
| data-sort-value=&quot;83&quot; | 83
| [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]]
| data-sort-value=&quot;39&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 39]
|-
| data-sort-value=&quot;84&quot; | 84
| [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]]
| data-sort-value=&quot;38&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 38]
|-
| data-sort-value=&quot;85&quot; | 85
| [[Қазақ ұлттық университеті]]
| data-sort-value=&quot;38&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 38]
|-
| data-sort-value=&quot;86&quot; | 86
| [[Ұлы Отан соғысы]]
| data-sort-value=&quot;38&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 38]
|-
| data-sort-value=&quot;87&quot; | 87
| [[Демьян Семенович Барышев]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 37]
|-
| data-sort-value=&quot;88&quot; | 88
| [[Қазақ тілі]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 37]
|-
| data-sort-value=&quot;89&quot; | 89
| [[Ахмет Байтұрсынұлы]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 37]
|-
| data-sort-value=&quot;90&quot; | 90
| [[Қазақстан Республикасының Конституциясы]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 37]
|-
| data-sort-value=&quot;91&quot; | 91
| [[Махамбет Өтемісұлы]]
| data-sort-value=&quot;36&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 36]
|-
| data-sort-value=&quot;92&quot; | 92
| [[Қ]]
| data-sort-value=&quot;36&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A 36]
|-
| data-sort-value=&quot;93&quot; | 93
| [[Қазақстан аудандары]]
| data-sort-value=&quot;36&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 36]
|-
| data-sort-value=&quot;94&quot; | 94
| [[Болат Кайроллаұлы Қонарбай]]
| data-sort-value=&quot;36&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 36]
|-
| data-sort-value=&quot;95&quot; | 95
| [[Туыстық атаулары]]
| data-sort-value=&quot;35&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 35]
|-
| data-sort-value=&quot;96&quot; | 96
| [[Жыныстық қатынас]]
| data-sort-value=&quot;35&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 35]
|-
| data-sort-value=&quot;97&quot; | 97
| [[Шығыс Қазақстан облысы]]
| data-sort-value=&quot;35&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 35]
|-
| data-sort-value=&quot;98&quot; | 98
| [[Тың игеру]]
| data-sort-value=&quot;35&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 35]
|-
| data-sort-value=&quot;99&quot; | 99
| [[Әлемнің жеті кереметі]]
| data-sort-value=&quot;35&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 35]
|-
| data-sort-value=&quot;100&quot; | 100
| [[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;35&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 35]
|-
| data-sort-value=&quot;101&quot; | 101
| [[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]]
| data-sort-value=&quot;35&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 35]
|-
| data-sort-value=&quot;102&quot; | 102
| [[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]]
| data-sort-value=&quot;35&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 35]
|-
| data-sort-value=&quot;103&quot; | 103
| [[Мұхтар Шаханов]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 34]
|-
| data-sort-value=&quot;104&quot; | 104
| [[Қадыр Мырза Әлі]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 34]
|-
| data-sort-value=&quot;105&quot; | 105
| [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 34]
|-
| data-sort-value=&quot;106&quot; | 106
| [[Міржақып Дулатұлы]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 34]
|-
| data-sort-value=&quot;107&quot; | 107
| [[Баланы қырқынан шығару]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 34]
|-
| data-sort-value=&quot;108&quot; | 108
| [[Салауат]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 34]
|-
| data-sort-value=&quot;109&quot; | 109
| [[:Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары|Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%9F_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 33]
|-
| data-sort-value=&quot;110&quot; | 110
| [[Қазақстан қалалары]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 33]
|-
| data-sort-value=&quot;111&quot; | 111
| [[Лионель Месси]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 33]
|-
| data-sort-value=&quot;112&quot; | 112
| [[Уикипедия:Қауым порталы]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 33]
|-
| data-sort-value=&quot;113&quot; | 113
| [[Жеті қазына]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 33]
|-
| data-sort-value=&quot;114&quot; | 114
| [[Албан руы]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 32]
|-
| data-sort-value=&quot;115&quot; | 115
| [[Алланың есімдері]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 32]
|-
| data-sort-value=&quot;116&quot; | 116
| [[Ресей]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 32]
|-
| data-sort-value=&quot;117&quot; | 117
| [[Сұңғыла]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 32]
|-
| data-sort-value=&quot;118&quot; | 118
| [[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 32]
|-
| data-sort-value=&quot;119&quot; | 119
| [[Қазақстан тарихы]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 32]
|-
| data-sort-value=&quot;120&quot; | 120
| [[Жанар Хамитова]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 32]
|-
| data-sort-value=&quot;121&quot; | 121
| [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 32]
|-
| data-sort-value=&quot;122&quot; | 122
| [[Ысты]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 31]
|-
| data-sort-value=&quot;123&quot; | 123
| [[Әлімұлы]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 31]
|-
| data-sort-value=&quot;124&quot; | 124
| [[Түркістан облысы]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 31]
|-
| data-sort-value=&quot;125&quot; | 125
| [[:Сурет:Құран Кәрім қазақша мағынасы және түсінігі.pdf|Сурет:Құран Кәрім қазақша мағынасы және түсінігі.pdf]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3A%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D0%B3%D1%96.pdf 31]
|-
| data-sort-value=&quot;126&quot; | 126
| [[Шәкәрім Құдайбердіұлы]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 31]
|-
| data-sort-value=&quot;127&quot; | 127
| [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 31]
|-
| data-sort-value=&quot;128&quot; | 128
| [[Қазақстан жол белгілері]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 30]
|-
| data-sort-value=&quot;129&quot; | 129
| [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 30]
|-
| data-sort-value=&quot;130&quot; | 130
| [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 30]
|-
| data-sort-value=&quot;131&quot; | 131
| [[Дулат Тұрсынұлы Тастекей]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 30]
|-
| data-sort-value=&quot;132&quot; | 132
| [[Жылқы малының атаулары]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 30]
|-
| data-sort-value=&quot;133&quot; | 133
| [[Үйсін мемлекеті]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 30]
|-
| data-sort-value=&quot;134&quot; | 134
| [[Кэушень]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%8D%D1%83%D1%88%D0%B5%D0%BD%D1%8C 30]
|-
| data-sort-value=&quot;135&quot; | 135
| [[Уикипедия:Видео сабақтар]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 30]
|-
| data-sort-value=&quot;136&quot; | 136
| [[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29]
|-
| data-sort-value=&quot;137&quot; | 137
| [[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 29]
|-
| data-sort-value=&quot;138&quot; | 138
| [[Санжар Керімбай]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 29]
|-
| data-sort-value=&quot;139&quot; | 139
| [[Хақназар хан]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 29]
|-
| data-sort-value=&quot;140&quot; | 140
| [[Сона]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 29]
|-
| data-sort-value=&quot;141&quot; | 141
| [[Футболдан әлем біріншілігінің рекордтары]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 29]
|-
| data-sort-value=&quot;142&quot; | 142
| [[Әмір Темір]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 29]
|-
| data-sort-value=&quot;143&quot; | 143
| [[Абылай хан]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 29]
|-
| data-sort-value=&quot;144&quot; | 144
| [[Уикипедия:Telegram]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 28]
|-
| data-sort-value=&quot;145&quot; | 145
| [[Әйел дирижёрлер (тізім)]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B4%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%B6%D1%91%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 28]
|-
| data-sort-value=&quot;146&quot; | 146
| [[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 28]
|-
| data-sort-value=&quot;147&quot; | 147
| [[Шакира]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%B0 28]
|-
| data-sort-value=&quot;148&quot; | 148
| [[Ұстаз (цифрлық платформа)]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 27]
|-
| data-sort-value=&quot;149&quot; | 149
| [[Жаныс]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 27]
|-
| data-sort-value=&quot;150&quot; | 150
| [[Айша бибі кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 27]
|-
| data-sort-value=&quot;151&quot; | 151
| [[ALEM (Ninety One)]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ALEM_%28Ninety_One%29 27]
|-
| data-sort-value=&quot;152&quot; | 152
| [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 27]
|-
| data-sort-value=&quot;153&quot; | 153
| [[Уикипедия:Анықтама]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 27]
|-
| data-sort-value=&quot;154&quot; | 154
| [[Дулат]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 27]
|-
| data-sort-value=&quot;155&quot; | 155
| [[Маршалл жоспары]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%BB_%D0%B6%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 26]
|-
| data-sort-value=&quot;156&quot; | 156
| [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 26]
|-
| data-sort-value=&quot;157&quot; | 157
| [[Жасанды интеллект]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 26]
|-
| data-sort-value=&quot;158&quot; | 158
| [[Сәкен Сейфуллин]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 26]
|-
| data-sort-value=&quot;159&quot; | 159
| [[Кенесары хан]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 26]
|-
| data-sort-value=&quot;160&quot; | 160
| [[Алматы облысы]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 26]
|-
| data-sort-value=&quot;161&quot; | 161
| [[EXO]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=EXO 26]
|-
| data-sort-value=&quot;162&quot; | 162
| [[Криштиану Роналду]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 25]
|-
| data-sort-value=&quot;163&quot; | 163
| [[Америка Құрама Штаттары]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 25]
|-
| data-sort-value=&quot;164&quot; | 164
| [[Бозжыра шатқалы]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%B7%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 25]
|-
| data-sort-value=&quot;165&quot; | 165
| [[Шашыратқы]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 25]
|-
| data-sort-value=&quot;166&quot; | 166
| [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 25]
|-
| data-sort-value=&quot;167&quot; | 167
| [[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар|Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 25]
|-
| data-sort-value=&quot;168&quot; | 168
| [[Ғұндар]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 25]
|-
| data-sort-value=&quot;169&quot; | 169
| [[Қорқыт ата]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 25]
|-
| data-sort-value=&quot;170&quot; | 170
| [[Ұлытау облысы]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 25]
|-
| data-sort-value=&quot;171&quot; | 171
| [[Астана]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 25]
|-
| data-sort-value=&quot;172&quot; | 172
| [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 25]
|-
| data-sort-value=&quot;173&quot; | 173
| [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 25]
|-
| data-sort-value=&quot;174&quot; | 174
| [[Зеренді ауданы]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 25]
|-
| data-sort-value=&quot;175&quot; | 175
| [[Кишинев]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%B2 25]
|-
| data-sort-value=&quot;176&quot; | 176
| [[Қазақстанның мемлекеттік құрылымы]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 25]
|-
| data-sort-value=&quot;177&quot; | 177
| [[Адай]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 25]
|-
| data-sort-value=&quot;178&quot; | 178
| [[Құйынды мекен (телехикая)]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 25]
|-
| data-sort-value=&quot;179&quot; | 179
| [[Қазақтың боғауыз сөздері]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 24]
|-
| data-sort-value=&quot;180&quot; | 180
| [[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар/мамыр 2026|Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар/мамыр 2026]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%2F%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80_2026 24]
|-
| data-sort-value=&quot;181&quot; | 181
| [[Әлия Сәрсенқызы Бейсенова]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%A1%D3%99%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 24]
|-
| data-sort-value=&quot;182&quot; | 182
| [[КСРО республикаларының байрақтары]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E_%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 24]
|-
| data-sort-value=&quot;183&quot; | 183
| [[Балқаш]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 24]
|-
| data-sort-value=&quot;184&quot; | 184
| [[Шөмекей]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 24]
|-
| data-sort-value=&quot;185&quot; | 185
| [[Қасым хан]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 24]
|-
| data-sort-value=&quot;186&quot; | 186
| [[Күнделік.кз]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 24]
|-
| data-sort-value=&quot;187&quot; | 187
| [[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 23]
|-
| data-sort-value=&quot;188&quot; | 188
| [[Каспий теңізі]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 23]
|-
| data-sort-value=&quot;189&quot; | 189
| [[Шарын шатқалы]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 23]
|-
| data-sort-value=&quot;190&quot; | 190
| [[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 23]
|-
| data-sort-value=&quot;191&quot; | 191
| [[Мөңке би Тілеуұлы]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 23]
|-
| data-sort-value=&quot;192&quot; | 192
| [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 23]
|-
| data-sort-value=&quot;193&quot; | 193
| [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 23]
|-
| data-sort-value=&quot;194&quot; | 194
| [[Олжас Омарұлы Сүлейменов]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 23]
|-
| data-sort-value=&quot;195&quot; | 195
| [[Екінші дүниежүзілік соғыс]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 23]
|-
| data-sort-value=&quot;196&quot; | 196
| [[Қазақстан азамат соғысы жылдарында]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 23]
|-
| data-sort-value=&quot;197&quot; | 197
| [[Тұрар Рысқұлов]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 22]
|-
| data-sort-value=&quot;198&quot; | 198
| [[Аза]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0 22]
|-
| data-sort-value=&quot;199&quot; | 199
| [[Түркістан (қала)]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 22]
|-
| data-sort-value=&quot;200&quot; | 200
| [[Қазақ революциялық комитеті]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 22]
|-
| data-sort-value=&quot;201&quot; | 201
| [[Халықаралық қазақ-түрік университеті]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 22]
|-
| data-sort-value=&quot;202&quot; | 202
| [[Қожа Ахмет Ясауи]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 22]
|-
| data-sort-value=&quot;203&quot; | 203
| [[Жалайыр]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 22]
|-
| data-sort-value=&quot;204&quot; | 204
| [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 22]
|-
| data-sort-value=&quot;205&quot; | 205
| [[Қан топтары]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 22]
|-
| data-sort-value=&quot;206&quot; | 206
| [[Жамбыл облысы]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 22]
|-
| data-sort-value=&quot;207&quot; | 207
| [[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 22]
|-
| data-sort-value=&quot;208&quot; | 208
| [[Жошы хан]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 22]
|-
| data-sort-value=&quot;209&quot; | 209
| [[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 22]
|-
| data-sort-value=&quot;210&quot; | 210
| [[Әлмерек абыз]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%B7 22]
|-
| data-sort-value=&quot;211&quot; | 211
| [[Кіші жүз]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 21]
|-
| data-sort-value=&quot;212&quot; | 212
| [[Қабанбай батыр]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 21]
|-
| data-sort-value=&quot;213&quot; | 213
| [[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 21]
|-
| data-sort-value=&quot;214&quot; | 214
| [[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 21]
|-
| data-sort-value=&quot;215&quot; | 215
| [[Сұлтанмахмұт Торайғыров]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 21]
|-
| data-sort-value=&quot;216&quot; | 216
| [[Қарғын (роман)]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 21]
|-
| data-sort-value=&quot;217&quot; | 217
| [[Футболдан әлем чемпионатының сұрмергендері]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21]
|-
| data-sort-value=&quot;218&quot; | 218
| [[Қазақстандағы саяси партиялар]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 21]
|-
| data-sort-value=&quot;219&quot; | 219
| [[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21]
|-
| data-sort-value=&quot;220&quot; | 220
| [[Таз руы]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 21]
|-
| data-sort-value=&quot;221&quot; | 221
| [[Қабдеш Жұмаділов]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 21]
|-
| data-sort-value=&quot;222&quot; | 222
| [[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 21]
|-
| data-sort-value=&quot;223&quot; | 223
| [[Майкл Джексон]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 21]
|-
| data-sort-value=&quot;224&quot; | 224
| [[Nissan Patrol]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Nissan_Patrol 21]
|-
| data-sort-value=&quot;225&quot; | 225
| [[Атырау облысы]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 21]
|-
| data-sort-value=&quot;226&quot; | 226
| [[Есет Көтібарұлы]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 21]
|-
| data-sort-value=&quot;227&quot; | 227
| [[Ноғай Ордасы]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 21]
|-
| data-sort-value=&quot;228&quot; | 228
| [[Борий]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B9 21]
|-
| data-sort-value=&quot;229&quot; | 229
| [[Руслан Тай]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 20]
|-
| data-sort-value=&quot;230&quot; | 230
| [[Бокстан әлем кубогы 2026]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BA%D1%83%D0%B1%D0%BE%D0%B3%D1%8B_2026 20]
|-
| data-sort-value=&quot;231&quot; | 231
| [[I Сүлеймен]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 20]
|-
| data-sort-value=&quot;232&quot; | 232
| [[Ботай мәдениеті]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 20]
|-
| data-sort-value=&quot;233&quot; | 233
| [[Қазақша Уикипедия]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 20]
|-
| data-sort-value=&quot;234&quot; | 234
| [[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20]
|-
| data-sort-value=&quot;235&quot; | 235
| [[Хасен Байұзақұлы]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20]
|-
| data-sort-value=&quot;236&quot; | 236
| [[Әлем елдерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 20]
|-
| data-sort-value=&quot;237&quot; | 237
| [[Өт айдайтын дәрілер]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 20]
|-
| data-sort-value=&quot;238&quot; | 238
| [[Қаракесек (Арғын)]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 20]
|-
| data-sort-value=&quot;239&quot; | 239
| [[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 20]
|-
| data-sort-value=&quot;240&quot; | 240
| [[Серік Дәулетәліұлы Абас-шах]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D1%81-%D1%88%D0%B0%D1%85 20]
|-
| data-sort-value=&quot;241&quot; | 241
| [[Самұрат мешіті]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 20]
|-
| data-sort-value=&quot;242&quot; | 242
| [[Арыстанбаб]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 20]
|-
| data-sort-value=&quot;243&quot; | 243
| [[Сырым Датұлы]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20]
|-
| data-sort-value=&quot;244&quot; | 244
| [[Шапырашты]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 20]
|-
| data-sort-value=&quot;245&quot; | 245
| [[Морфология (лингвистика)]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D1%80%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%28%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%29 20]
|-
| data-sort-value=&quot;246&quot; | 246
| [[Ом заңы]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BC_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D1%8B 20]
|-
| data-sort-value=&quot;247&quot; | 247
| [[Оралхан Бөкей]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 19]
|-
| data-sort-value=&quot;248&quot; | 248
| [[Отырар]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 19]
|-
| data-sort-value=&quot;249&quot; | 249
| [[Футбол]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 19]
|-
| data-sort-value=&quot;250&quot; | 250
| [[Өзін-өзі өлтіру]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 19]
|-
| data-sort-value=&quot;251&quot; | 251
| [[Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;252&quot; | 252
| [[Мұңал рулары]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;253&quot; | 253
| [[Нұрлан Әлтайұлы Өнербаев]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%A8%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 19]
|-
| data-sort-value=&quot;254&quot; | 254
| [[Батыс Қазақстан облысы]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;255&quot; | 255
| [[Қаракерей]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 19]
|-
| data-sort-value=&quot;256&quot; | 256
| [[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 19]
|-
| data-sort-value=&quot;257&quot; | 257
| [[Ескі Тұзды]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%A2%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;258&quot; | 258
| [[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 19]
|-
| data-sort-value=&quot;259&quot; | 259
| [[Қазақстан Республикасының заңдары]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;260&quot; | 260
| [[Мөлдір Әуелбекова]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 19]
|-
| data-sort-value=&quot;261&quot; | 261
| [[Бақ өсіру]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 19]
|-
| data-sort-value=&quot;262&quot; | 262
| [[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 19]
|-
| data-sort-value=&quot;263&quot; | 263
| [[Беріш]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 19]
|-
| data-sort-value=&quot;264&quot; | 264
| [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 19]
|-
| data-sort-value=&quot;265&quot; | 265
| [[Қазақстан мерекелері]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 19]
|-
| data-sort-value=&quot;266&quot; | 266
| [[Қыпшақтар]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 19]
|-
| data-sort-value=&quot;267&quot; | 267
| [[Сиқым]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 19]
|-
| data-sort-value=&quot;268&quot; | 268
| [[Алакөл (көл)]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 19]
|-
| data-sort-value=&quot;269&quot; | 269
| [[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;270&quot; | 270
| [[Абай облысы]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;271&quot; | 271
| [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 19]
|-
| data-sort-value=&quot;272&quot; | 272
| [[Айқын Төлепберген]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 18]
|-
| data-sort-value=&quot;273&quot; | 273
| [[Қазақстан Республикасы мемлекеттік рәміздерінің күні]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 18]
|-
| data-sort-value=&quot;274&quot; | 274
| [[Қазақ батырлар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 18]
|-
| data-sort-value=&quot;275&quot; | 275
| [[Түркия]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 18]
|-
| data-sort-value=&quot;276&quot; | 276
| [[Моғолстан]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 18]
|-
| data-sort-value=&quot;277&quot; | 277
| [[Аңырақай шайқасы]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 18]
|-
| data-sort-value=&quot;278&quot; | 278
| [[Әбіш Кекілбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18]
|-
| data-sort-value=&quot;279&quot; | 279
| [[Құрманғазы Сағырбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18]
|-
| data-sort-value=&quot;280&quot; | 280
| [[Орта жүз]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 18]
|-
| data-sort-value=&quot;281&quot; | 281
| [[Нұрғали Нүсіпжанұлы Нүсіпжанов]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 18]
|-
| data-sort-value=&quot;282&quot; | 282
| [[Әбілқас Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университеті]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 18]
|-
| data-sort-value=&quot;283&quot; | 283
| [[Минангкабау]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%83 18]
|-
| data-sort-value=&quot;284&quot; | 284
| [[Ілияс Жансүгіров]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 18]
|-
| data-sort-value=&quot;285&quot; | 285
| [[Желтоқсан көтерілісі]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 18]
|-
| data-sort-value=&quot;286&quot; | 286
| [[Солтүстік Қазақстан облысы]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18]
|-
| data-sort-value=&quot;287&quot; | 287
| [[Зоуи Дешанель]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%BE%D1%83%D0%B8_%D0%94%D0%B5%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C 18]
|-
| data-sort-value=&quot;288&quot; | 288
| [[Қызға қырық үйден тыйым]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%8B%D0%B9%D1%8B%D0%BC 18]
|-
| data-sort-value=&quot;289&quot; | 289
| [[Аборт]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 18]
|-
| data-sort-value=&quot;290&quot; | 290
| [[Баланы ұшықтау]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 18]
|-
| data-sort-value=&quot;291&quot; | 291
| [[Төрегелді Шарманұлы Шарманов]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 18]
|-
| data-sort-value=&quot;292&quot; | 292
| [[Есімдік]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 18]
|-
| data-sort-value=&quot;293&quot; | 293
| [[Ақмола облысы]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18]
|-
| data-sort-value=&quot;294&quot; | 294
| [[Серік Смайылұлы Қирабаев]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 17]
|-
| data-sort-value=&quot;295&quot; | 295
| [[Жерорта теңізі]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;296&quot; | 296
| [[Каммерфорст (Вестервальд)]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D1%80%D1%84%D0%BE%D1%80%D1%81%D1%82_%28%D0%92%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4%29 17]
|-
| data-sort-value=&quot;297&quot; | 297
| [[Арыстан баб кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;298&quot; | 298
| [[Қазақтар]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 17]
|-
| data-sort-value=&quot;299&quot; | 299
| [[Жайдарман]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 17]
|-
| data-sort-value=&quot;300&quot; | 300
| [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі (5001-10000)]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%285001-10000%29 17]
|-
| data-sort-value=&quot;301&quot; | 301
| [[Суан]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 17]
|-
| data-sort-value=&quot;302&quot; | 302
| [[Домбыра]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 17]
|-
| data-sort-value=&quot;303&quot; | 303
| [[Әкелер күні]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;304&quot; | 304
| [[Еуропа]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 17]
|-
| data-sort-value=&quot;305&quot; | 305
| [[Табылды Досымов]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 17]
|-
| data-sort-value=&quot;306&quot; | 306
| [[Әйтеке би]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 17]
|-
| data-sort-value=&quot;307&quot; | 307
| [[Райымбек батыр]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 17]
|-
| data-sort-value=&quot;308&quot; | 308
| [[Шеркеш]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 17]
|-
| data-sort-value=&quot;309&quot; | 309
| [[Атығай]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 17]
|-
| data-sort-value=&quot;310&quot; | 310
| [[Бренцоне]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%BE%D0%BD%D0%B5 17]
|-
| data-sort-value=&quot;311&quot; | 311
| [[:Санат:Африка елдері|Санат:Африка елдері]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;312&quot; | 312
| [[Қырқынан шығару]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 17]
|-
| data-sort-value=&quot;313&quot; | 313
| [[Италия]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 17]
|-
| data-sort-value=&quot;314&quot; | 314
| [[Зат есім]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 17]
|-
| data-sort-value=&quot;315&quot; | 315
| [[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17]
|-
| data-sort-value=&quot;316&quot; | 316
| [[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17]
|-
| data-sort-value=&quot;317&quot; | 317
| [[ALT Университеті]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;318&quot; | 318
| [[Ұлыбритания]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 17]
|-
| data-sort-value=&quot;319&quot; | 319
| [[Іш өту]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D1%88_%D3%A9%D1%82%D1%83 16]
|-
| data-sort-value=&quot;320&quot; | 320
| [[Қаңлы (тайпа)]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 16]
|-
| data-sort-value=&quot;321&quot; | 321
| [[Аналды секс]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 16]
|-
| data-sort-value=&quot;322&quot; | 322
| [[Шымыр]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 16]
|-
| data-sort-value=&quot;323&quot; | 323
| [[A.Z. (Ninety One)]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=A.Z._%28Ninety_One%29 16]
|-
| data-sort-value=&quot;324&quot; | 324
| [[Уикипедия:Мақала шеберханасы]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;325&quot; | 325
| [[Тараз]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 16]
|-
| data-sort-value=&quot;326&quot; | 326
| [[Павлодар облысы]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;327&quot; | 327
| [[Қазақстан Республикасының Президенті]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 16]
|-
| data-sort-value=&quot;328&quot; | 328
| [[Орбұлақ шайқасы]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;329&quot; | 329
| [[Жүсіп Ақшораев]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 16]
|-
| data-sort-value=&quot;330&quot; | 330
| [[Бесікке салу]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 16]
|-
| data-sort-value=&quot;331&quot; | 331
| [[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 16]
|-
| data-sort-value=&quot;332&quot; | 332
| [[Қазақстан теңгесі]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 16]
|-
| data-sort-value=&quot;333&quot; | 333
| [[Сіргелі]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 16]
|-
| data-sort-value=&quot;334&quot; | 334
| [[Осман империясы]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;335&quot; | 335
| [[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 16]
|-
| data-sort-value=&quot;336&quot; | 336
| [[Баян-Өлгей аймағы]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;337&quot; | 337
| [[Мәшһүр Жүсіп кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 16]
|-
| data-sort-value=&quot;338&quot; | 338
| [[Төле би]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 16]
|-
| data-sort-value=&quot;339&quot; | 339
| [[Аргентина Ұлттық футбол құрамасы]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;340&quot; | 340
| [[Тұсаукесер]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 16]
|-
| data-sort-value=&quot;341&quot; | 341
| [[Холин]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BD 16]
|-
| data-sort-value=&quot;342&quot; | 342
| [[Мұхаммед Хайдар Дулати]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 16]
|-
| data-sort-value=&quot;343&quot; | 343
| [[:Санат:Алфавит бойынша тұлғалар|Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 16]
|-
| data-sort-value=&quot;344&quot; | 344
| [[Қазақ билері]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 16]
|-
| data-sort-value=&quot;345&quot; | 345
| [[Көксерек (әңгіме)]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 16]
|-
| data-sort-value=&quot;346&quot; | 346
| [[Бэкрумс (фильм)]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%8D%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%BC%D1%81_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 16]
|-
| data-sort-value=&quot;347&quot; | 347
| [[Сұлтан Бейбарыс]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 16]
|-
| data-sort-value=&quot;348&quot; | 348
| [[Қорқай дұғасы]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;349&quot; | 349
| [[Ғ]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92 15]
|-
| data-sort-value=&quot;350&quot; | 350
| [[Шиқан]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 15]
|-
| data-sort-value=&quot;351&quot; | 351
| [[Байлар-Жандар]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 15]
|-
| data-sort-value=&quot;352&quot; | 352
| [[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 15]
|-
| data-sort-value=&quot;353&quot; | 353
| [[Qazaqstan (телеарна)]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 15]
|-
| data-sort-value=&quot;354&quot; | 354
| [[Тас дәуірі]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;355&quot; | 355
| [[Уикипедия]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 15]
|-
| data-sort-value=&quot;356&quot; | 356
| [[Тәуке хан]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15]
|-
| data-sort-value=&quot;357&quot; | 357
| [[Қожа]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 15]
|-
| data-sort-value=&quot;358&quot; | 358
| [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;359&quot; | 359
| [[Kain Rivers]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Kain_Rivers 15]
|-
| data-sort-value=&quot;360&quot; | 360
| [[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 15]
|-
| data-sort-value=&quot;361&quot; | 361
| [[:Сурет:Young stalin screenshot.jpg|Сурет:Young stalin screenshot.jpg]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 15]
|-
| data-sort-value=&quot;362&quot; | 362
| [[Қазыбек би]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 15]
|-
| data-sort-value=&quot;363&quot; | 363
| [[Жетісу облысы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;364&quot; | 364
| [[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15]
|-
| data-sort-value=&quot;365&quot; | 365
| [[Франция қалаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;366&quot; | 366
| [[Қан мен тер]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 15]
|-
| data-sort-value=&quot;367&quot; | 367
| [[Бөкей Ордасы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;368&quot; | 368
| [[Ұйқы безі]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;369&quot; | 369
| [[Жетіқарақшы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;370&quot; | 370
| [[Моңғол империясы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;371&quot; | 371
| [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;372&quot; | 372
| [[Керей (тайпа)]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 15]
|-
| data-sort-value=&quot;373&quot; | 373
| [[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 15]
|-
| data-sort-value=&quot;374&quot; | 374
| [[Қазақстан қорықтарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;375&quot; | 375
| [[Үндістан]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15]
|-
| data-sort-value=&quot;376&quot; | 376
| [[Сүйел]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB 15]
|-
| data-sort-value=&quot;377&quot; | 377
| [[Семей]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 15]
|-
| data-sort-value=&quot;378&quot; | 378
| [[Сөзжасам]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 15]
|-
| data-sort-value=&quot;379&quot; | 379
| [[Септік жалғау]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 15]
|-
| data-sort-value=&quot;380&quot; | 380
| [[BALA (Ninety One)]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=BALA_%28Ninety_One%29 15]
|-
| data-sort-value=&quot;381&quot; | 381
| [[Уикипедия:Жүктеу]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 15]
|-
| data-sort-value=&quot;382&quot; | 382
| [[Еуразия ұлттық университеті]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;383&quot; | 383
| [[Уикипедия:Таныстыру]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 15]
|-
| data-sort-value=&quot;384&quot; | 384
| [[Қарахан мемлекеті]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;385&quot; | 385
| [[Макаров тапаншасы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;386&quot; | 386
| [[Үстеу]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 15]
|-
| data-sort-value=&quot;387&quot; | 387
| [[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 15]
|-
| data-sort-value=&quot;388&quot; | 388
| [[Жайық]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;389&quot; | 389
| [[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;390&quot; | 390
| [[Абайдың философиялық көзқарасы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;391&quot; | 391
| [[Байбақты]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;392&quot; | 392
| [[Сөз таптары]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;393&quot; | 393
| [[Әбу Насыр Әл-Фараби]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 14]
|-
| data-sort-value=&quot;394&quot; | 394
| [[Уикипедия:Санаттар]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 14]
|-
| data-sort-value=&quot;395&quot; | 395
| [[Қандала]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0 14]
|-
| data-sort-value=&quot;396&quot; | 396
| [[Банкноттар]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BD%D0%BE%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 14]
|-
| data-sort-value=&quot;397&quot; | 397
| [[Айыртау ауданы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%8B%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;398&quot; | 398
| [[Ұлы жүз]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 14]
|-
| data-sort-value=&quot;399&quot; | 399
| [[Ерке сылқым (күй)]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 14]
|-
| data-sort-value=&quot;400&quot; | 400
| [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі (10001-15000)]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%2810001-15000%29 14]
|-
| data-sort-value=&quot;401&quot; | 401
| [[Шымкент]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 14]
|-
| data-sort-value=&quot;402&quot; | 402
| [[Аят әл-Курси]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%8F%D1%82_%D3%99%D0%BB-%D0%9A%D1%83%D1%80%D1%81%D0%B8 14]
|-
| data-sort-value=&quot;403&quot; | 403
| [[Қазақ хандығының құрылуы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;404&quot; | 404
| [[Ұлпан (роман)]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 14]
|-
| data-sort-value=&quot;405&quot; | 405
| [[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 14]
|-
| data-sort-value=&quot;406&quot; | 406
| [[Қырғызстан]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14]
|-
| data-sort-value=&quot;407&quot; | 407
| [[Семей полигоны]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;408&quot; | 408
| [[Жеті ата]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 14]
|-
| data-sort-value=&quot;409&quot; | 409
| [[Сын есім]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 14]
|-
| data-sort-value=&quot;410&quot; | 410
| [[Қазгидромет]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%B8%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82 14]
|-
| data-sort-value=&quot;411&quot; | 411
| [[Қайрат Нұртас]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 14]
|-
| data-sort-value=&quot;412&quot; | 412
| [[Қызылорда облысы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;413&quot; | 413
| [[Көзімнің қарасы...]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 14]
|-
| data-sort-value=&quot;414&quot; | 414
| [[Алаш партиясы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;415&quot; | 415
| [[Жеті жарғы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;416&quot; | 416
| [[Тауман Төреханов]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14]
|-
| data-sort-value=&quot;417&quot; | 417
| [[Оғыз мемлекеті]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;418&quot; | 418
| [[Ұлы Жібек жолы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;419&quot; | 419
| [[:Санат:Қазақстан әншілері|Санат:Қазақстан әншілері]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;420&quot; | 420
| [[Әуесбай Бақбергенұлы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%83%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;421&quot; | 421
| [[Қуық түбі безінің қабынуы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;422&quot; | 422
| [[Уәлибек Әбдірайымов]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 14]
|-
| data-sort-value=&quot;423&quot; | 423
| [[Қарағанды облысы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;424&quot; | 424
| [[Қорықтар]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 14]
|-
| data-sort-value=&quot;425&quot; | 425
| [[Ясин сүресі]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;426&quot; | 426
| [[Жаппас]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 14]
|-
| data-sort-value=&quot;427&quot; | 427
| [[Жұмбақтас]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 14]
|-
| data-sort-value=&quot;428&quot; | 428
| [[Қарасор (көл, Жангелді ауданы)]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BE%D1%80_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%2C_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 14]
|-
| data-sort-value=&quot;429&quot; | 429
| [[Шегіртке]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5 14]
|-
| data-sort-value=&quot;430&quot; | 430
| [[Жол белгілері]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;431&quot; | 431
| [[Дауыссыз дыбыстар]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 14]
|-
| data-sort-value=&quot;432&quot; | 432
| [[Саяси партия]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 14]
|-
| data-sort-value=&quot;433&quot; | 433
| [[Ақтау]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 13]
|-
| data-sort-value=&quot;434&quot; | 434
| [[Адам эволюциясының негізгі кезеңдері]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%8D%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;435&quot; | 435
| [[:Санат:Қазақ рулары|Санат:Қазақ рулары]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;436&quot; | 436
| [[Жамбыл ауданы (Алматы облысы)]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 13]
|-
| data-sort-value=&quot;437&quot; | 437
| [[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;438&quot; | 438
| [[Төре]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 13]
|-
| data-sort-value=&quot;439&quot; | 439
| [[Асан қайғы Сәбитұлы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;440&quot; | 440
| [[Екінші Мемлекеттік Дума]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 13]
|-
| data-sort-value=&quot;441&quot; | 441
| [[Елена Сергеевна Бейсембинова]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 13]
|-
| data-sort-value=&quot;442&quot; | 442
| [[Ақтөбе облысы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;443&quot; | 443
| [[Қазақстан елтаңбасы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;444&quot; | 444
| [[Грузия қалаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;445&quot; | 445
| [[Қазақ жүздері]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;446&quot; | 446
| [[Әт-Тәкуир сүресі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;447&quot; | 447
| [[Шалқар ауданы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;448&quot; | 448
| [[Нияз Тілеуліұлы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;449&quot; | 449
| [[Ләйлә Сұлтанқызы Сеңгірбекова]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D3%99%D0%B9%D0%BB%D3%99_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 13]
|-
| data-sort-value=&quot;450&quot; | 450
| [[Шежіре]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 13]
|-
| data-sort-value=&quot;451&quot; | 451
| [[Данил Голубенко]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BB_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE 13]
|-
| data-sort-value=&quot;452&quot; | 452
| [[Ауа райы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;453&quot; | 453
| [[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 13]
|-
| data-sort-value=&quot;454&quot; | 454
| [[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;455&quot; | 455
| [[Қола дәуірі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;456&quot; | 456
| [[Ыстықкөл]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 13]
|-
| data-sort-value=&quot;457&quot; | 457
| [[Мата атаулары мен түрлері]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;458&quot; | 458
| [[Ақсу каналдары]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83_%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;459&quot; | 459
| [[Батыс Түрік қағанаты]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;460&quot; | 460
| [[Қазақстан темір жолы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;461&quot; | 461
| [[Мұстафа Шоқай]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 13]
|-
| data-sort-value=&quot;462&quot; | 462
| [[Еңлік-Кебек]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 13]
|-
| data-sort-value=&quot;463&quot; | 463
| [[Оңтүстік Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 13]
|-
| data-sort-value=&quot;464&quot; | 464
| [[Аддис-Абеба]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D1%81-%D0%90%D0%B1%D0%B5%D0%B1%D0%B0 13]
|-
| data-sort-value=&quot;465&quot; | 465
| [[Астана қаласының бас мешіті]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;466&quot; | 466
| [[Азамат соғысы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;467&quot; | 467
| [[Ұрыс хан]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 13]
|-
| data-sort-value=&quot;468&quot; | 468
| [[Тәуекел Мүслім]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 13]
|-
| data-sort-value=&quot;469&quot; | 469
| [[Бүйі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;470&quot; | 470
| [[АҚШ президенттерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;471&quot; | 471
| [[Түркия қалаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;472&quot; | 472
| [[Қыз Жібек]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 13]
|-
| data-sort-value=&quot;473&quot; | 473
| [[Үстірт]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D1%96%D1%80%D1%82 13]
|-
| data-sort-value=&quot;474&quot; | 474
| [[Слот]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D1%82 13]
|-
| data-sort-value=&quot;475&quot; | 475
| [[Еуропа өзендері]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;476&quot; | 476
| [[Әлемнің жаңа жеті кереметі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;477&quot; | 477
| [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 13]
|-
| data-sort-value=&quot;478&quot; | 478
| [[Уикипедия:AutoWikiBrowser/Typos]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3AAutoWikiBrowser%2FTypos 13]
|-
| data-sort-value=&quot;479&quot; | 479
| [[Ұйықтатын дәрілер]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 13]
|-
| data-sort-value=&quot;480&quot; | 480
| [[Ақ Орда (мемлекет)]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 13]
|-
| data-sort-value=&quot;481&quot; | 481
| [[Зу-Зу Күлпаш]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 13]
|-
| data-sort-value=&quot;482&quot; | 482
| [[Тобықты]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;483&quot; | 483
| [[Уикипедия:Уикидің негізгі синтаксисі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;484&quot; | 484
| [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;485&quot; | 485
| [[Ғазиза Ахметқызы Жұбанова]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 13]
|-
| data-sort-value=&quot;486&quot; | 486
| [[Тоғыз-құмалақ]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;487&quot; | 487
| [[Қазақ жеріне исламның таралуы және оның тигізген әсері]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;488&quot; | 488
| [[Еріншектер Елі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%95%D0%BB%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;489&quot; | 489
| [[Ескендір Зұлқарнайын]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 12]
|-
| data-sort-value=&quot;490&quot; | 490
| [[Түйе малының атаулары]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;491&quot; | 491
| [[Ежелгі Мысыр]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 12]
|-
| data-sort-value=&quot;492&quot; | 492
| [[Термоядролық реакциялар]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D1%8F%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 12]
|-
| data-sort-value=&quot;493&quot; | 493
| [[Өзбекстан қалаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;494&quot; | 494
| [[Қазақстан туы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;495&quot; | 495
| [[Шыңғыс Сайранұлы Әрінов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;496&quot; | 496
| [[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;497&quot; | 497
| [[Мұса пайғамбар]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 12]
|-
| data-sort-value=&quot;498&quot; | 498
| [[Қарлығаштар]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 12]
|-
| data-sort-value=&quot;499&quot; | 499
| [[Қаңлылар]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 12]
|-
| data-sort-value=&quot;500&quot; | 500
| [[Асу Алмабаев]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%83_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;501&quot; | 501
| [[Ақпараттық қауіпсіздік]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 12]
|-
| data-sort-value=&quot;502&quot; | 502
| [[Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;503&quot; | 503
| [[Сан есім]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 12]
|-
| data-sort-value=&quot;504&quot; | 504
| [[Құстұмсық (жүзік)]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D2%B1%D0%BC%D1%81%D1%8B%D2%9B_%28%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BA%29 12]
|-
| data-sort-value=&quot;505&quot; | 505
| [[Келес ауданы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;506&quot; | 506
| [[Тәтті шай]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96_%D1%88%D0%B0%D0%B9 12]
|-
| data-sort-value=&quot;507&quot; | 507
| [[Жауғашты руы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;508&quot; | 508
| [[Ақсүйек]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA 12]
|-
| data-sort-value=&quot;509&quot; | 509
| [[Қарауыл руы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;510&quot; | 510
| [[Педагогика]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;511&quot; | 511
| [[Теміреткі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;512&quot; | 512
| [[Маңғытай]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 12]
|-
| data-sort-value=&quot;513&quot; | 513
| [[Құдалық]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;514&quot; | 514
| [[Матай (ру бірлестігі)]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 12]
|-
| data-sort-value=&quot;515&quot; | 515
| [[Қағба]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%93%D0%B1%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;516&quot; | 516
| [[Ботбай]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12]
|-
| data-sort-value=&quot;517&quot; | 517
| [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;518&quot; | 518
| [[Ұлт-азаттық көтерілістер]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 12]
|-
| data-sort-value=&quot;519&quot; | 519
| [[Көшпенділер (трилогия)]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 12]
|-
| data-sort-value=&quot;520&quot; | 520
| [[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 12]
|-
| data-sort-value=&quot;521&quot; | 521
| [[Ақбілек (роман)]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 12]
|-
| data-sort-value=&quot;522&quot; | 522
| [[:Санат:Үндістан қалалары|Санат:Үндістан қалалары]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;523&quot; | 523
| [[Ақмешіт әулие үңгірі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;524&quot; | 524
| [[Уикипедия:Мақаланы қалай өңдеу керек]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 12]
|-
| data-sort-value=&quot;525&quot; | 525
| [[Хүррем сұлтан]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D2%AF%D1%80%D1%80%D0%B5%D0%BC_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD 12]
|-
| data-sort-value=&quot;526&quot; | 526
| [[Үндістандағы халқы миллионнан асатын қалалар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;527&quot; | 527
| [[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар/маусым 2026|Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар/маусым 2026]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%2F%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BC_2026 12]
|-
| data-sort-value=&quot;528&quot; | 528
| [[Асқазан аурулары]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;529&quot; | 529
| [[Көмірсулар]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 12]
|-
| data-sort-value=&quot;530&quot; | 530
| [[Сүре]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 12]
|-
| data-sort-value=&quot;531&quot; | 531
| [[Құран]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 12]
|-
| data-sort-value=&quot;532&quot; | 532
| [[Бордақылау]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 12]
|-
| data-sort-value=&quot;533&quot; | 533
| [[Қазақстан қазақтарының фамилиялары тізімі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;534&quot; | 534
| [[Төреғали Төреəліұлы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;535&quot; | 535
| [[Тасаттық]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;536&quot; | 536
| [[Тынышбай Жаңабайұлы Рахимов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;537&quot; | 537
| [[Керей хан]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 12]
|-
| data-sort-value=&quot;538&quot; | 538
| [[Бәйтерек (монумент)]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 12]
|-
| data-sort-value=&quot;539&quot; | 539
| [[Темірбек Қараұлы Жүргенов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;540&quot; | 540
| [[Навкратис]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%81 12]
|-
| data-sort-value=&quot;541&quot; | 541
| [[Өзбекстан]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12]
|-
| data-sort-value=&quot;542&quot; | 542
| [[Уикипедия:Белсенді қатысушылар]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%91%D0%B5%D0%BB%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 12]
|-
| data-sort-value=&quot;543&quot; | 543
| [[NGC 4275]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=NGC_4275 12]
|-
| data-sort-value=&quot;544&quot; | 544
| [[Мастурбация]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 12]
|-
| data-sort-value=&quot;545&quot; | 545
| [[Жапония қалаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;546&quot; | 546
| [[:Санат:Қазақ батырлары|Санат:Қазақ батырлары]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;547&quot; | 547
| [[Сөйлем мүшелері]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;548&quot; | 548
| [[Ермұхамед Мәулен]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 12]
|-
| data-sort-value=&quot;549&quot; | 549
| [[Атырау облысы мектептерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;550&quot; | 550
| [[Рафаил Иосифович Розенсон]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%84%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BE%D0%BD 12]
|-
| data-sort-value=&quot;551&quot; | 551
| [[Көз]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7 12]
|-
| data-sort-value=&quot;552&quot; | 552
| [[Сарысу ауданы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;553&quot; | 553
| [[Yahoo!]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Yahoo%21 11]
|-
| data-sort-value=&quot;554&quot; | 554
| [[Үндестік заңы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;555&quot; | 555
| [[Сырға салу]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 11]
|-
| data-sort-value=&quot;556&quot; | 556
| [[Оспан батыр]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;557&quot; | 557
| [[Бесік жыры]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;558&quot; | 558
| [[Германия]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 11]
|-
| data-sort-value=&quot;559&quot; | 559
| [[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;560&quot; | 560
| [[Қазақстан Республикасының Үкіметі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;561&quot; | 561
| [[Тораңғы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;562&quot; | 562
| [[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;563&quot; | 563
| [[Салқам Жәңгір хан]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;564&quot; | 564
| [[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;565&quot; | 565
| [[Шығыс Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;566&quot; | 566
| [[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11]
|-
| data-sort-value=&quot;567&quot; | 567
| [[Бұғылар]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;568&quot; | 568
| [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;569&quot; | 569
| [[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;570&quot; | 570
| [[Әл-Бақара сүресі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;571&quot; | 571
| [[Төлен Әбдік]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 11]
|-
| data-sort-value=&quot;572&quot; | 572
| [[Қанжығалы руы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;573&quot; | 573
| [[Түрікменстан]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;574&quot; | 574
| [[Қаракесек (Әлімұлы)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;575&quot; | 575
| [[Граф (математика)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D1%80%D0%B0%D1%84_%28%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;576&quot; | 576
| [[Әл-Мағун сүресі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9C%D0%B0%D2%93%D1%83%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;577&quot; | 577
| [[Философия]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F 11]
|-
| data-sort-value=&quot;578&quot; | 578
| [[Қазақ ұлттық киімдері]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;579&quot; | 579
| [[Қазақстан банктерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;580&quot; | 580
| [[Партиялық жүйе]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 11]
|-
| data-sort-value=&quot;581&quot; | 581
| [[Серікжан Сейітжанұлы Сейітжанов]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;582&quot; | 582
| [[Жыландар]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;583&quot; | 583
| [[Қазақстан ұлттық парктерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;584&quot; | 584
| [[Ұлттық бірыңғай тестілеу]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 11]
|-
| data-sort-value=&quot;585&quot; | 585
| [[Портал:Ағымдағы оқиғалар]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;586&quot; | 586
| [[Қараңғы түн]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B_%D1%82%D2%AF%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;587&quot; | 587
| [[:Санат:Алфавит бойынша мемлекеттер|Санат:Алфавит бойынша мемлекеттер]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;588&quot; | 588
| [[2026 жыл]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 11]
|-
| data-sort-value=&quot;589&quot; | 589
| [[Рәбия сұлтан бегім]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%8F_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC 11]
|-
| data-sort-value=&quot;590&quot; | 590
| [[Ұзындығы бойынша өзендер тізімі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;591&quot; | 591
| [[Шахтинск]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA 11]
|-
| data-sort-value=&quot;592&quot; | 592
| [[Ноғай ордасы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;593&quot; | 593
| [[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;594&quot; | 594
| [[Орда (музыкалық топ)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;595&quot; | 595
| [[Дана Өмірбайқызы Нұржігітова]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11]
|-
| data-sort-value=&quot;596&quot; | 596
| [[:Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар|Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;597&quot; | 597
| [[Химиялық элементтер тізімі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;598&quot; | 598
| [[Жүрсін Молдашұлы Ерманов]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;599&quot; | 599
| [[Маңғыстау облысы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;600&quot; | 600
| [[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;601&quot; | 601
| [[Бактериялар]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;602&quot; | 602
| [[Лексика]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0 11]
|-
| data-sort-value=&quot;603&quot; | 603
| [[Тезис]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D1%81 11]
|-
| data-sort-value=&quot;604&quot; | 604
| [[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;605&quot; | 605
| [[Уикипедия:Мақалаға бастама]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 11]
|-
| data-sort-value=&quot;606&quot; | 606
| [[Хиуаз Қайырқызы Доспанова]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11]
|-
| data-sort-value=&quot;607&quot; | 607
| [[Оливер Три]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 11]
|-
| data-sort-value=&quot;608&quot; | 608
| [[Республика күні (Қазақстан)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;609&quot; | 609
| [[Қой малының атаулары]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;610&quot; | 610
| [[:Санат:ISBN сиқырлы сілтемелері қолданылған беттер|Санат:ISBN сиқырлы сілтемелері қолданылған беттер]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3AISBN_%D1%81%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;611&quot; | 611
| [[Ақтөбе]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 11]
|-
| data-sort-value=&quot;612&quot; | 612
| [[Жыл күндерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;613&quot; | 613
| [[Биология]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 11]
|-
| data-sort-value=&quot;614&quot; | 614
| [[Көңіл айту]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 11]
|-
| data-sort-value=&quot;615&quot; | 615
| [[Qazsport]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Qazsport 11]
|-
| data-sort-value=&quot;616&quot; | 616
| [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;617&quot; | 617
| [[Батыс Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;618&quot; | 618
| [[Қатысушы талқылауы:Renamed user ahgdhwgb 142631njhght173nj61]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3ARenamed_user_ahgdhwgb_142631njhght173nj61 11]
|-
| data-sort-value=&quot;619&quot; | 619
| [[Мо Янь]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE_%D0%AF%D0%BD%D1%8C 11]
|-
| data-sort-value=&quot;620&quot; | 620
| [[ZaQ (Ninety One)]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ZaQ_%28Ninety_One%29 10]
|-
| data-sort-value=&quot;621&quot; | 621
| [[Минет]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%82 10]
|-
| data-sort-value=&quot;622&quot; | 622
| [[Ньютон заңдары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%BE%D0%BD_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;623&quot; | 623
| [[Райымбек ауданы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;624&quot; | 624
| [[Жануарлар]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;625&quot; | 625
| [[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;626&quot; | 626
| [[Ақтөбе өңірлік университеті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;627&quot; | 627
| [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;628&quot; | 628
| [[Тәуекел хан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;629&quot; | 629
| [[Ибраһим Бекмаханов]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;630&quot; | 630
| [[Омар Жәлелұлы Темірбеков]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D0%96%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;631&quot; | 631
| [[Минутаның балалары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%83%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;632&quot; | 632
| [[Бақытсыз Жамал]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 10]
|-
| data-sort-value=&quot;633&quot; | 633
| [[Виктор Гриньяр]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%93%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%8C%D1%8F%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;634&quot; | 634
| [[Қант диабеті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;635&quot; | 635
| [[Халил Ергүн]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BB_%D0%95%D1%80%D0%B3%D2%AF%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;636&quot; | 636
| [[Қояншық]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;637&quot; | 637
| [[Мемлекет]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82 10]
|-
| data-sort-value=&quot;638&quot; | 638
| [[Темперамент]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82 10]
|-
| data-sort-value=&quot;639&quot; | 639
| [[Беғазы-Дәндібай мәдениеті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;640&quot; | 640
| [[Дастан Талғатұлы Сәтбаев]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;641&quot; | 641
| [[Үлгі:Молдова]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;642&quot; | 642
| [[Бату хан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;643&quot; | 643
| [[Қайтадан (фильм, 2025)]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 10]
|-
| data-sort-value=&quot;644&quot; | 644
| [[Қасым Аманжолов]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;645&quot; | 645
| [[Лиа Мишель]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D0%B0_%D0%9C%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%8C 10]
|-
| data-sort-value=&quot;646&quot; | 646
| [[Жаңа Зеландия]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%97%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F 10]
|-
| data-sort-value=&quot;647&quot; | 647
| [[Қашаған Күржіманұлы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D2%AF%D1%80%D0%B6%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;648&quot; | 648
| [[Айдар (шаш)]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%28%D1%88%D0%B0%D1%88%29 10]
|-
| data-sort-value=&quot;649&quot; | 649
| [[Бекет Мырзағұлұлы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;650&quot; | 650
| [[Қатысушы:Madi Dos]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3AMadi_Dos 10]
|-
| data-sort-value=&quot;651&quot; | 651
| [[Соқырішек]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 10]
|-
| data-sort-value=&quot;652&quot; | 652
| [[Дыбыс үндестігі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;653&quot; | 653
| [[Әл-Кәфирун сүресі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%84%D0%B8%D1%80%D1%83%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;654&quot; | 654
| [[Назым Абайқызы Қызайбай]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9 10]
|-
| data-sort-value=&quot;655&quot; | 655
| [[Домалақ ана кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;656&quot; | 656
| [[Жұлдыз]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 10]
|-
| data-sort-value=&quot;657&quot; | 657
| [[Мюнхен келісімі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%8E%D0%BD%D1%85%D0%B5%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;658&quot; | 658
| [[Саумал]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BB 10]
|-
| data-sort-value=&quot;659&quot; | 659
| [[Ақан сері]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;660&quot; | 660
| [[Ақтамберді Сарыұлы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;661&quot; | 661
| [[Тырнақша]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;662&quot; | 662
| [[Күлтегін ескерткіші]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;663&quot; | 663
| [[Килиан Мбаппе]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B1%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B5 10]
|-
| data-sort-value=&quot;664&quot; | 664
| [[Есет Көкіұлы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;665&quot; | 665
| [[Жәнібек хан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;666&quot; | 666
| [[Еркін Нұржанұлы Әуелбеков]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;667&quot; | 667
| [[Қарасай ауданы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;668&quot; | 668
| [[Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;669&quot; | 669
| [[Гүлжамал Мұқажанқызы Қазақбаева]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;670&quot; | 670
| [[Келінжан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;671&quot; | 671
| [[Созақ ауданы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;672&quot; | 672
| [[Құран тарихы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;673&quot; | 673
| [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;674&quot; | 674
| [[Заңғар Бейсембинов]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;675&quot; | 675
| [[Оңтүстік Қазақстан медицина академиясы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;676&quot; | 676
| [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%A2%D3%A9%D1%82%D0%B5%D0%BD%D1%88%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;677&quot; | 677
| [[:Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары|Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;678&quot; | 678
| [[Қарақұс]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%81 10]
|-
| data-sort-value=&quot;679&quot; | 679
| [[YouTube]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=YouTube 10]
|-
| data-sort-value=&quot;680&quot; | 680
| [[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;681&quot; | 681
| [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;682&quot; | 682
| [[Әли Тасқынұлы Оқапов]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D2%9B%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;683&quot; | 683
| [[Ғасырдан да ұзақ күн]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;684&quot; | 684
| [[Хан Тәңірі шыңы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%96_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;685&quot; | 685
| [[Лашын]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;686&quot; | 686
| [[Әл-Фалақ сүресі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;687&quot; | 687
| [[:Санат:Қазақстан журналдары|Санат:Қазақстан журналдары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;688&quot; | 688
| [[Аққағаз Досжанова]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;689&quot; | 689
| [[Қазақтардың Дүниежүзілік құрылтайы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;690&quot; | 690
| [[Қазақстанның пайдалы қазбалары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;691&quot; | 691
| [[Мәңгүрт]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D2%AF%D1%80%D1%82 10]
|-
| data-sort-value=&quot;692&quot; | 692
| [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;693&quot; | 693
| [[Қарақалпақстан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;694&quot; | 694
| [[Масқар]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;695&quot; | 695
| [[Қарағанды]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;696&quot; | 696
| [[Қырғыз руы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;697&quot; | 697
| [[Шақшам]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0%D0%BC 10]
|-
| data-sort-value=&quot;698&quot; | 698
| [[Сиыр малының атаулары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;699&quot; | 699
| [[Мемлекеттік қызметші]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%88%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;700&quot; | 700
| [[Аққұм (құм, Батыс Қазақстан облысы)]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D2%B1%D0%BC_%28%D2%9B%D2%B1%D0%BC%2C_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 10]
|-
| data-sort-value=&quot;701&quot; | 701
| [[Құдайберген Қуанұлы Жұбанов]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;702&quot; | 702
| [[Намаз уақыты]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;703&quot; | 703
| [[Бельгия]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B3%D0%B8%D1%8F 10]
|-
| data-sort-value=&quot;704&quot; | 704
| [[Қазақ әдебиеті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;705&quot; | 705
| [[Климаттық белдеулер]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;706&quot; | 706
| [[Тобанияз Әлниязұлы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%B7_%D3%98%D0%BB%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;707&quot; | 707
| [[Қазақстанның мемлекеттік наградалары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;708&quot; | 708
| [[Сырдария]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 10]
|-
| data-sort-value=&quot;709&quot; | 709
| [[Инерция моменті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;710&quot; | 710
| [[Іле Қазақ автономиялық облысы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;711&quot; | 711
| [[Қазақ ұлттық өнер академиясы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;712&quot; | 712
| [[Мұқасан Досмұратұлы Шахзадаев]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;713&quot; | 713
| [[Барақ хан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;714&quot; | 714
| [[Едіге батыр]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%B3%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;715&quot; | 715
| [[Балуан Шолақ]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;716&quot; | 716
| [[Жатыр мойны эрозиясы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D1%8B_%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;717&quot; | 717
| [[Доғалаң]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3 10]
|-
| data-sort-value=&quot;718&quot; | 718
| [[Жаужүрек мың бала]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;719&quot; | 719
| [[Шекті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;720&quot; | 720
| [[Берел қорымы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;721&quot; | 721
| [[Ғұндар мемлекеті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;722&quot; | 722
| [[Уикимедиа қоры]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;723&quot; | 723
| [[Іштің қатуы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D1%88%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;724&quot; | 724
| [[Қайыр хан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;725&quot; | 725
| [[Мысыр]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;726&quot; | 726
| [[Вагиналды секс]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 10]
|-
| data-sort-value=&quot;727&quot; | 727
| [[Шылау]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 10]
|-
| data-sort-value=&quot;728&quot; | 728
| [[Қарагөз (трагедия)]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7_%28%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 10]
|-
| data-sort-value=&quot;729&quot; | 729
| [[Талас шайқасы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;730&quot; | 730
| [[Досымжан Қарпықұлы Таңатаров]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BF%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;731&quot; | 731
| [[Жетісай]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D0%B0%D0%B9 10]
|-
| data-sort-value=&quot;732&quot; | 732
| [[Жаңаөзен]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;733&quot; | 733
| [[Қызылорда]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;734&quot; | 734
| [[Қан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;735&quot; | 735
| [[Ұ]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;736&quot; | 736
| [[Бөрте]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D1%80%D1%82%D0%B5 10]
|-
| data-sort-value=&quot;737&quot; | 737
| [[Интернет]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82 10]
|-
| data-sort-value=&quot;738&quot; | 738
| [[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;739&quot; | 739
| [[Жамбыл Жабайұлы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;740&quot; | 740
| [[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;741&quot; | 741
| [[Қатысушы:Spabek Ernar]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ASpabek_Ernar 10]
|-
| data-sort-value=&quot;742&quot; | 742
| [[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;743&quot; | 743
| [[:Санат:Жапония қалалары|Санат:Жапония қалалары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;744&quot; | 744
| [[Жүсіпбек Аймауытов]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;745&quot; | 745
| [[OLX]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=OLX 10]
|-
| data-sort-value=&quot;746&quot; | 746
| [[Ұшқан ұя]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;747&quot; | 747
| [[Алаша (ру)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;748&quot; | 748
| [[Су]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83 9]
|-
| data-sort-value=&quot;749&quot; | 749
| [[Азалия]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;750&quot; | 750
| [[Қапшағай су қоймасы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;751&quot; | 751
| [[Асау жүрек]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 9]
|-
| data-sort-value=&quot;752&quot; | 752
| [[Қабір]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D1%96%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;753&quot; | 753
| [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;754&quot; | 754
| [[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;755&quot; | 755
| [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;756&quot; | 756
| [[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;757&quot; | 757
| [[Қожамбет руы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D1%80%D1%83%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;758&quot; | 758
| [[Ерзен хан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B7%D0%B5%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;759&quot; | 759
| [[Тасымалдаушы (фильм)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;760&quot; | 760
| [[Солтүстік Корея]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;761&quot; | 761
| [[Қарақалпақ рулары]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;762&quot; | 762
| [[Жәңгір-Керей хан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;763&quot; | 763
| [[Кете (ру)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;764&quot; | 764
| [[Ғани Мұратбаев]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;765&quot; | 765
| [[Кәмшат Жолдыбаева]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;766&quot; | 766
| [[Құмай тазы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B0%D0%B7%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;767&quot; | 767
| [[Менің атым Қожа (хикаят)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;768&quot; | 768
| [[Исатай Тайманұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;769&quot; | 769
| [[Айя София]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%8F_%D0%A1%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;770&quot; | 770
| [[Алкандар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;771&quot; | 771
| [[Әже]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 9]
|-
| data-sort-value=&quot;772&quot; | 772
| [[Руслан Бөлебай]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 9]
|-
| data-sort-value=&quot;773&quot; | 773
| [[Генетикалық код]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%BE%D0%B4 9]
|-
| data-sort-value=&quot;774&quot; | 774
| [[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;775&quot; | 775
| [[Жоңышқа]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%88%D2%9B%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;776&quot; | 776
| [[Таяу Шығыс]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81 9]
|-
| data-sort-value=&quot;777&quot; | 777
| [[Жұлдыздың жарқырауы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;778&quot; | 778
| [[Мастопатия]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;779&quot; | 779
| [[Болат Жамитұлы Өтемұратов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;780&quot; | 780
| [[Ернар Айдар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;781&quot; | 781
| [[Уикипедия:Форум/Ережелер]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;782&quot; | 782
| [[Түлкібас ауданы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BB%D0%BA%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;783&quot; | 783
| [[Жайын]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;784&quot; | 784
| [[Адай күйі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;785&quot; | 785
| [[Ұйғырлар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;786&quot; | 786
| [[Сарыағаш]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88 9]
|-
| data-sort-value=&quot;787&quot; | 787
| [[Көптілділік]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 9]
|-
| data-sort-value=&quot;788&quot; | 788
| [[15 мамыр]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=15_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;789&quot; | 789
| [[Нәпсі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D3%99%D0%BF%D1%81%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;790&quot; | 790
| [[Бесін намазы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;791&quot; | 791
| [[Әбілқайыр хандығы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;792&quot; | 792
| [[Ортаққор]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;793&quot; | 793
| [[Аргентина]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;794&quot; | 794
| [[Намазды бұзатын нәрселер]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%BD%D3%99%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;795&quot; | 795
| [[Құрылтай]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 9]
|-
| data-sort-value=&quot;796&quot; | 796
| [[Күн Күркіреу]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%9A%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%83 9]
|-
| data-sort-value=&quot;797&quot; | 797
| [[Қимақ қағанаты]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;798&quot; | 798
| [[Есекжем]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 9]
|-
| data-sort-value=&quot;799&quot; | 799
| [[Ұлттық саябақтар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;800&quot; | 800
| [[Сүйінбай Аронұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;801&quot; | 801
| [[Төртқара]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;802&quot; | 802
| [[Америка]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;803&quot; | 803
| [[Майкөмген]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D3%A9%D0%BC%D0%B3%D0%B5%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;804&quot; | 804
| [[:Санат:Хабар телеарнасының телехикаялары|Санат:Хабар телеарнасының телехикаялары]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;805&quot; | 805
| [[Мардан Баймырзаұлы Сапарбаев]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;806&quot; | 806
| [[Сая Оразғалиева]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;807&quot; | 807
| [[Қазақстан Республикасының Парламенті]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;808&quot; | 808
| [[Ертіс]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81 9]
|-
| data-sort-value=&quot;809&quot; | 809
| [[:Санат:1420 жж. туғандар|Санат:1420 жж. туғандар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A1420_%D0%B6%D0%B6._%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;810&quot; | 810
| [[Рамадан (ру)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D1%83%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;811&quot; | 811
| [[Бұқар жырау Қалқаманұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;812&quot; | 812
| [[Reuters]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Reuters 9]
|-
| data-sort-value=&quot;813&quot; | 813
| [[АИВ/ЖИТС]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 9]
|-
| data-sort-value=&quot;814&quot; | 814
| [[Футбол ережелері]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;815&quot; | 815
| [[Мұқылай]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9 9]
|-
| data-sort-value=&quot;816&quot; | 816
| [[Қазақстан Жоғарғы Соты]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%82%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;817&quot; | 817
| [[Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университеті]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;818&quot; | 818
| [[Менің атым Қожа (фильм)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;819&quot; | 819
| [[Ламин Ямаль]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%AF%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8C 9]
|-
| data-sort-value=&quot;820&quot; | 820
| [[Портал:Африка/Африка елдері]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%2F%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;821&quot; | 821
| [[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2024)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;822&quot; | 822
| [[Бекзат Сейілханұлы Саттарханов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;823&quot; | 823
| [[Металдық байланыс]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 9]
|-
| data-sort-value=&quot;824&quot; | 824
| [[Қайып хан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BF_%D1%85%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;825&quot; | 825
| [[Қытай Халық Республикасының қалалары]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;826&quot; | 826
| [[Тхэквондо]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%85%D1%8D%D0%BA%D0%B2%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE 9]
|-
| data-sort-value=&quot;827&quot; | 827
| [[:Сурет:Page Frame Features on desktop.png|Сурет:Page Frame Features on desktop.png]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3APage_Frame_Features_on_desktop.png 9]
|-
| data-sort-value=&quot;828&quot; | 828
| [[Шоғы батыр Мұңалұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;829&quot; | 829
| [[Ербол Шырақбайұлы Қарашөкеев]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%A8%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B5%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;830&quot; | 830
| [[Күн жүйесі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;831&quot; | 831
| [[Ресей империясы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;832&quot; | 832
| [[Текесақал]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB 9]
|-
| data-sort-value=&quot;833&quot; | 833
| [[Бекайдар би Әлменбетұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B8_%D3%98%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;834&quot; | 834
| [[Қарақия ауданы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B8%D1%8F_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;835&quot; | 835
| [[Айғыр]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;836&quot; | 836
| [[Алғи]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B8 9]
|-
| data-sort-value=&quot;837&quot; | 837
| [[Ялта конференциясы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AF%D0%BB%D1%82%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;838&quot; | 838
| [[Әбжан Сүйкімбайұлы Жүсіпов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;839&quot; | 839
| [[Гомосексуалдылық]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%83%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;840&quot; | 840
| [[Қараш (Байұлы)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%28%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;841&quot; | 841
| [[Черногория]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;842&quot; | 842
| [[Қала]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;843&quot; | 843
| [[Ақсу-Жабағылы қорығы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;844&quot; | 844
| [[Қызыл жебе (роман)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;845&quot; | 845
| [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%95%D0%A4%D0%90_%D0%A7%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%9B%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;846&quot; | 846
| [[Дулат Бабатайұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;847&quot; | 847
| [[Кемел Тоқаев]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;848&quot; | 848
| [[Аусыл]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 9]
|-
| data-sort-value=&quot;849&quot; | 849
| [[Zheka Fatbelly]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Zheka_Fatbelly 9]
|-
| data-sort-value=&quot;850&quot; | 850
| [[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;851&quot; | 851
| [[Франция]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;852&quot; | 852
| [[:Санат:Уикипедия:Анықтама|Санат:Уикипедия:Анықтама]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;853&quot; | 853
| [[Шырмауық]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D2%9B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;854&quot; | 854
| [[Жігіттер тобы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;855&quot; | 855
| [[Бұлшық ет]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 9]
|-
| data-sort-value=&quot;856&quot; | 856
| [[Әл-Ихлас сүресі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;857&quot; | 857
| [[Көкнәр]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BD%D3%99%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;858&quot; | 858
| [[Көлсай көлдері ұлттық паркі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;859&quot; | 859
| [[Алатау (қала)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;860&quot; | 860
| [[Лупфиг]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D1%83%D0%BF%D1%84%D0%B8%D0%B3 9]
|-
| data-sort-value=&quot;861&quot; | 861
| [[Арша]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%88%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;862&quot; | 862
| [[Ас беру]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 9]
|-
| data-sort-value=&quot;863&quot; | 863
| [[Темірқазық]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;864&quot; | 864
| [[Үкаша ата мазары]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BA%D0%B0%D1%88%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;865&quot; | 865
| [[Қызылқоға ауданы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;866&quot; | 866
| [[Автомобиль нөмірлері]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;867&quot; | 867
| [[I Мұстафа]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=I_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;868&quot; | 868
| [[Пекин үйрегі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D0%BD_%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;869&quot; | 869
| [[22 мамыр]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=22_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;870&quot; | 870
| [[Ninety One]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Ninety_One 9]
|-
| data-sort-value=&quot;871&quot; | 871
| [[Ұлықбек]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA 9]
|-
| data-sort-value=&quot;872&quot; | 872
| [[Жағалбайлы (ру)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;873&quot; | 873
| [[Ет (тағам)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%82_%28%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;874&quot; | 874
| [[Орталық Азия]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;875&quot; | 875
| [[Инвестиция]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;876&quot; | 876
| [[Сахабалар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;877&quot; | 877
| [[20 мамыр]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=20_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;878&quot; | 878
| [[Ақбөкен]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 9]
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}</text>
      <sha1>j7vgopsr5ov7rkyl2camc9clei1axff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Молдова</title>
    <ns>10</ns>
    <id>782623</id>
    <revision>
      <id>3621200</id>
      <parentid>3621096</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:01:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3621200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1294" sha1="s3v6s0rgtwzum46fgw8kz93iz61dbsg" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты     = Молдова
|state   = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;
|тақырып = [[Молдова]]
|сурет   = 
|үсті    = 
|бөлім1  = Қалалары
|тізім1  = [[Бельцы]]{{•}} [[Бендеры]]{{•}} [[Бессарабка]]{{•}} [[Бируинца]]{{•}} [[Бричаны]]{{•}} [[Быковец]]{{•}} [[Вадул-луй-Водэ]]{{•}} [[Ватра]]{{•}} [[Вулканешты]]{{•}} [[Гиндешты]]{{•}} [[Глодяны]]{{•}} [[Григориополь]]{{•}} [[Днестровск]]{{•}} [[Дондюшаны]]{{•}} [[Дрокия]]{{•}} [[Дубоссары]]{{•}} [[Дурлешты]]{{•}} [[Единец]]{{•}} [[Каинары]]{{•}} [[Калараш]]{{•}} [[Каменка (Молдова)|Каменка]]{{•}} [[Кантемир (қала)|Кантемир]]{{•}} [[Кэушень]]{{•}} [[Кагул]]{{•}} [[Кишинев]]{{•}} [[Кодру]]{{•}} [[Комрат]]{{•}} [[Корнешты]] 
}}&lt;noinclude&gt;
[[Санат:Навигациялық үлгілер:Молдова|{{PAGENAME}}]]
[[Санат:Навигациялық үлгілер:Молдова әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s3v6s0rgtwzum46fgw8kz93iz61dbsg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621396</id>
      <parentid>3621200</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:27:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3621396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1329" sha1="bs4qcbfwz0t9qqrm7yhja1q9dqmbje1" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты     = Молдова
|state   = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;
|тақырып = [[Молдова]]
|сурет   = 
|үсті    = 
|бөлім1  = Қалалары
|тізім1  = [[Бельцы]]{{•}} [[Бендеры]]{{•}} [[Бессарабка]]{{•}} [[Бируинца]]{{•}} [[Бричаны]]{{•}} [[Быковец]]{{•}} [[Вадул-луй-Водэ]]{{•}} [[Ватра]]{{•}} [[Вулканешты]]{{•}} [[Гиндешты]]{{•}} [[Глодяны]]{{•}} [[Григориополь]]{{•}} [[Днестровск]]{{•}} [[Дондюшаны]]{{•}} [[Дрокия]]{{•}} [[Дубоссары]]{{•}} [[Дурлешты]]{{•}} [[Единец]]{{•}} [[Каинары]]{{•}} [[Калараш]]{{•}} [[Каменка (Молдова)|Каменка]]{{•}} [[Кантемир (қала)|Кантемир]]{{•}} [[Кэушень]]{{•}} [[Кагул]]{{•}} [[Кишинев]]{{•}} [[Кодру]]{{•}} [[Комрат]]{{•}} [[Корнешты]]{{•}} [[Костешты]]{{•}} 
}}&lt;noinclude&gt;
[[Санат:Навигациялық үлгілер:Молдова|{{PAGENAME}}]]
[[Санат:Навигациялық үлгілер:Молдова әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bs4qcbfwz0t9qqrm7yhja1q9dqmbje1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621456</id>
      <parentid>3621396</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:09:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3621456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1379" sha1="rv5ofpnrlk1pewwcr0ppa4xi38zn2sz" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты     = Молдова
|state   = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;
|тақырып = [[Молдова]]
|сурет   = 
|үсті    = 
|бөлім1  = Қалалары
|тізім1  = [[Бельцы]]{{•}} [[Бендеры]]{{•}} [[Бессарабка]]{{•}} [[Бируинца]]{{•}} [[Бричаны]]{{•}} [[Быковец]]{{•}} [[Вадул-луй-Водэ]]{{•}} [[Ватра]]{{•}} [[Вулканешты]]{{•}} [[Гиндешты]]{{•}} [[Глодяны]]{{•}} [[Григориополь]]{{•}} [[Днестровск]]{{•}} [[Дондюшаны]]{{•}} [[Дрокия]]{{•}} [[Дубоссары]]{{•}} [[Дурлешты]]{{•}} [[Единец]]{{•}} [[Каинары]]{{•}} [[Калараш]]{{•}} [[Каменка (Молдова)|Каменка]]{{•}} [[Кантемир (қала)|Кантемир]]{{•}} [[Кэушень]]{{•}} [[Кагул]]{{•}} [[Кишинев]]{{•}} [[Кодру]]{{•}} [[Комрат]]{{•}} [[Корнешты]]{{•}} [[Костешты]]{{•}} [[Красное (Молдова)|Красное]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Санат:Навигациялық үлгілер:Молдова|{{PAGENAME}}]]
[[Санат:Навигациялық үлгілер:Молдова әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rv5ofpnrlk1pewwcr0ppa4xi38zn2sz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шошқалы соғыс (1859)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782745</id>
    <revision>
      <id>3621276</id>
      <parentid>3620267</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:20:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3621276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12374" sha1="5130dd5hhk8figk4j4kw1hl3mtw3pvg" xml:space="preserve">{{Шатастырмаңыз|Торғайдағы Амангелді Иманов бастаған ұлт-азаттық көтеріліс{{!}}1916 жылғы Шошқалы шайқаспен}}
{{Қарулы қақтығыс|қақтығыс=Шошқалы соғыс|дата=[[29 шілде]] [[1859]] – [[25 қараша]] [[1872]]|орын=Сан-Хуан аралдары|нәтиже=Келіссөздердің жүргізілуі, аралды толықтай АҚШ-қа беру|қарсылас1={{байрақ|Ұлыбритания}}|қарсылас2={{байрақ|АҚШ}}|командир1={{ту|Ұлыбритания}} Джеймс Дуглас, {{ту|Ұлыбритания}} Роберт Бэйнс, {{ту|Ұлыбритания}} Джеффри Хорнби|командир2={{ту|АҚШ}} Джордж Пикетт,
{{ту|АҚШ}} Уильям Харни,
{{ту|АҚШ}} Сайлас Кейси|жалпы шығындар=1 шошқа|себеп=Лайман Катлер мен Чарльз Гриффинның ұрысылуы, Катлердің шошқаны өлтіруі|күштер1=5 әскери кеме, 2140 әскер|күштер2=461 әскер, 14 қарулы жарақ|сурет=The Pig War Map.svg|сурет атауы=Шошқалы соғыстың схемасы
{{Legend0|#fbc7c7ff}} — [[Сан-Хуан аралдары]] &lt;br&gt; {{Legend0|#fbe7c7ff}} — [[АҚШ]] &lt;br&gt; {{Legend0|#e5e5e5ff}} — [[Ұлыбритания]] &lt;br&gt; {{Legend0|#0909feff}} — АҚШ-пен ұсынылған шекара &lt;br&gt; {{Legend0|#fd1107ff}} — Ұлыбританиямен ұсынылған шекара &lt;br&gt; {{Legend0|#b60afeff}} — Ымыраға келу шешімі &lt;br&gt; {{Legend0|#000000ff}} — Қазіргі шекара|шығындар1=0 адам|шығындар2=0 адам}}
'''Шошқалы соғыс''' — 1859 жылғы 29 шілдеде басталған, АҚШ пен Ұлыбритания арасындағы [[Сан-Хуан аралдары|Сан-Хуан аралдарындағы]] даулы аумақта атылып өлтірілген бір шошқаға байланысты туындаған қақтығыс. 1872 жылдың 25 қарашасында аяқталды&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://bilim-all.kz/article/9247 Соғыс ашудың миға қонымсыз себептерінің бестігі]&lt;/ref&gt;.

== Алғышарттары ==

[[1846 жыл|1846 жылғы]] [[15 маусым|15 маусымда]] қол қойылған Орегон келісімі АҚШ пен Британдық Солтүстік Америка арасындағы шекараны Жартасты таулардан батысқа қарай былай белгіледі: «.. солтүстік ендіктің қырық тоғызыншы параллелі бойынша [[Ванкувер]] аралын құрлықтан бөліп тұрған бұғаздың ортасына дейін, одан әрі аталған бұғаздың ортасымен оңтүстік бағытта және Хуан-де-Фука бұғазы арқылы Тынық мұхитына дейін..».

Мәселе «бұғаздың ортасы» ұғымының екі түрлі түсіндірілуінде болды: шекара Сан-Хуан аралдарының батысындағы Харо бұғазы арқылы немесе шығысындағы Розарио бұғазы арқылы өтуі мүмкін еді.

1846 жылы бұл өңірдің географиясы әлі толық зерттелмеген болатын. Қолда бар негізгі карталар 1798 жылы Джордж Ванкувер мен 1845 жылы Чарльз Уилкс жариялаған карталар еді. Екеуі де Ванкувер аралының оңтүстік-шығыс жағалауы мен Галф аралдары маңында дәл емес болғандықтан, Харо бұғазының нақты орналасуы белгісіз еді.

1856 жылы АҚШ пен Ұлыбритания шекара мәселелері жөніндегі комиссия құрды. Оның міндеті Джорджия бұғазынан Хуан-де-Фука бұғазына дейінгі су шекарасын анықтау болды. Британ тарапының өкілдері — [[Джеймс Чарльз Прево]], [[Джордж Генри Ричардс]] және [[Уильям Янг]], ал америкалық тараптан — Арчибальд Кэмпбелл, Джон Парк және Уильям Уоррен қатысты.

[[1857 жыл|1857 жылы]] өткен келіссөздер барысында Прево келісім мәтінінде Розарио бұғазы меңзелген деп мәлімдеді. Кэмпбелл болса Харо бұғазы туралы айтты. Превоның пікірінше, келісімдегі бұғаз:
* Ванкувер аралын құрлықтан бөлуі;
* оңтүстік бағытта созылуы;
* кеме қатынасына жарамды болуы тиіс еді.
Оның ойынша, бұл талаптарға тек Розарио бұғазы сай келді. Кэмпбелл бұған қарсы шығып, Розарио Ванкуверді емес, Сан-Хуан аралдарын басқа аралдардан бөліп тұрғанын және Харо бұғазы кеңірек әрі түзу екенін айтты.

Оның ойынша, бұл талаптарға тек Розарио бұғазы сай келді. Кэмпбелл бұған қарсы шығып, Розарио Ванкуверді емес, Сан-Хуан аралдарын басқа аралдардан бөліп тұрғанын және Харо бұғазы кеңірек әрі түзу екенін айтты.

Тараптар ортақ шешімге келе алмады. 1856–1857 жылдардағы комиссия жұмысы нәтижесіз аяқталып, мәселе екі ел үкіметтерінің қарауына берілді. Осылайша су шекарасы нақты белгіленбей қалды.

Даулы жағдайда АҚШ та, Ұлыбритания да Сан-Хуан аралдарына өз егемендігін жариялады. Британдық Гудзон шығанағы компаниясы Сан-Хуан аралында қой шаруашылығын ұйымдастырды. Ал 1859 жылдың ортасына қарай аралға 25–29 америкалық қоныстанушы келіп орналасты.

== Соғыс ==

[[1859 жыл|1859 жылғы]] [[15 маусым|15 маусымда]] америкалық фермер Лайман Катлер өз картоп бақшасында қара түсті ірі шошқаның жер қазып, өнімін жеп жатқанын байқайды. Мұндай жағдай бірнеше рет қайталанғандықтан, ашуға булыққан Катлер шошқаны атып өлтіреді.

Кейін анықталғандай, шошқа Гудзон шығанағы компаниясының қой фермасын басқарған ирландиялық Чарльз Гриффинге тиесілі болған. Катлер өтемақы ретінде 10 доллар ұсынды, бірақ Гриффин 100 доллар талап етті. Катлер бұдан бас тартып, шошқа оның жеріне заңсыз кіргенін айтты.

Британ билігі Катлерді тұтқындаймыз деп қорқытқанда, ол АҚШ билігінен әскери қорғау сұрады.

Орегон әскери округінің қолбасшысы, бригадалық генерал Уильям Харни Сан-Хуан аралына капитан Джордж Пикетт басқарған 66 сарбазды жіберіп, британдықтардың аралға түсуіне жол бермеуді бұйырды.

Бұған жауап ретінде британдықтар капитан Джеффри Хорнби басқарған үш әскери кемені жөнелтті. Пикетт жасағы биік жерге орналасып, қорғаныс бекінісін сала бастады.

Күштер біртіндеп артты. 1859 жылғы 10 тамызға қарай полковник Сайлас Кейси басқарған 461 америкалық сарбаз және 14 зеңбірек бес британдық әскери кемедегі 2140 адам мен 167 зеңбірекке қарсы тұрды.

Ванкувер колониясының губернаторы Джеймс Дуглас контр-адмирал Роберт Бэйнске аралға теңіз жаяу әскерін түсіріп, америкалықтарды қуып шығуды бұйырды. Алайда Бэйнс екі ұлы державаның бір шошқа үшін соғыс бастауы ақылсыздық болатынын айтып, бұйрықты орындаудан бас тартты.

Екі тараптың әскери бөлімшелері бір-бірін арандатуға тырысқанымен, оларға қорғаныс ұстанып, ешқашан бірінші болып оқ атпау жөнінде бұйрық берілген еді. Нәтижесінде бірде-бір оқ атылған жоқ.

== Соғыстың аяқталуы ==

Дағдарыс туралы хабар [[Вашингтон]] мен [[Лондон|Лондонға]] жеткенде, екі ел басшылығы жағдайдың қауіпті екенін түсінді.

1859 жылдың қыркүйегінде АҚШ президенті [[Джеймс Бьюкенен]] генерал Винфилд Скотты келіссөз жүргізуге жіберді. Қазан айында Скотт Сан-Хуан аралына келіп, губернатор Джеймс Дугласпен келіссөз бастады.

Нәтижесінде тараптар Сан-Хуан аралын түпкілікті шешім қабылданғанға дейін бірлесіп иеленуге келісті. Сонымен бірге әр жақтың гарнизоны 100 адамнан аспауға тиіс болды.

Көп ұзамай АҚШ-та басталған азаматтық соғыс салдарынан бұл бірлескен оккупация 12 жылға созылды.

[[1871 жыл|1871 жылы]] Ұлыбритания мен АҚШ қол қойып, Сан-Хуан бұғазы мәселесін халықаралық төрелікке берді. Төреші ретінде герман кайзері Вильгельм І таңдалды.

Женевада жұмыс істеген үш адамнан тұратын төрелік комиссия 1872 жылғы 21 қазанда шешімді АҚШ пайдасына шығарды. Шекара Харо бұғазы арқылы өтетін болды.

1872 жылғы 25 қарашада британдық теңіз жаяу әскері аралдан кетті, ал америкалық әскерлер [[1874 жыл|1874 жылдың]] [[Шілде|шілдесінде]] шығарылды.

== Салдары ==

Орегон келісімінің нәтижелеріне бұрыннан наразы болған канадалық қоғам Ұлыбританияның тағы да [[Канада]] мүдделерін елемегеніне ашуланды. Бұл жағдай Канаданың сыртқы саясат мәселелерінде көбірек дербестікке ұмтылуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Қақтығыстар]]
[[Санат:Аумақтық даулар]]</text>
      <sha1>5130dd5hhk8figk4j4kw1hl3mtw3pvg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сан-Хуан аралдары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782756</id>
    <revision>
      <id>3621272</id>
      <parentid>3620224</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:17:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3621272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2970" sha1="og2o4yjfe7cme0dvs6ren4q9zganvxu" xml:space="preserve">{{Архипелаг
 |Атауы             = Сан-Хуан аралдары
  |Шынайы атауы     = en/San Juan Islands
 |Сурет             = 
  |Сурет тақырыбы   = 
 |Аралдар саны      = 
 |Ірі аралы         = 
 |Жалпы ауданы      = 455
 |Ең биік нүктесі   = 
 |Халқы             = 
  |Санақ жылы       = 
 |Координаттары     = 48/39/45/N/122/55/54/W
  |CoordScale       = 
 |Ел                = АҚШ
  |Аймақ            = Вашингтон (штат)
 |Архипелаг         = 
 |Акватория         = Тынық мұхиты
 |Позициялық карта       = 
 |Позициялық карта 1     = 
 |Ортаққордағы санаты    = San Juan Islands
}}
'''Сан-Хуан аралдары''' ({{lang-en|San-Juan Islands}}) — Хуан-де-Фука және Джорджия бұғаздарының арасында, Ванкувер аралы мен Сиэтл қаласының аралығында орналасқан архипелаг. Әкімшілік тұрғыдан ол [[Вашингтон (штат)|Вашингтон штатының]] құрамына кіреді&lt;ref&gt;[https://kk.traasgpu.com/%D1%81%D0%B0%D0%BD-%D1%85%D1%83%D0%B0%D0%BD-%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B-%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%B0%D1%82-%D0%B6%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B%D1%81%D1%8B/ Сан-Хуан аралдары]&lt;/ref&gt;.

Аралдарда шамамен 16 мың адам тұрады. Климаты қоңыржай теңіздік. Архипелаг құрамында шамамен 170 арал бар, олардың тек жетеуі ғана тұрақты қоныстанған.

== Ірі аралдары ==
* Оркас аралы ({{lang-en|Orcas Island}}) — 148 км²;
* Сан-Хуан аралы ({{lang-en|San Juan Island}}) — 142,59 км²;
* Лопес аралы ({{lang-en|Lopez Island}}) — 77,2 км²;
* Лумми аралы ({{lang-en|Lummi Island}}) — 23,97 км²;
* Гуэмес аралы ({{lang-en|Guemes Island}}) — 21,58 км²;
* Шоу аралы ({{lang-en|Shaw Island}}) — 19,95 км²;
* Блейкли аралы ({{lang-en|Blakely Island}}) — 16,85 км²;
* Сайпресс аралы ({{lang-en|Cypress Island}}) — 16,12 км²;
* Уолдрон аралы ({{lang-en|Waldron Island}}) — 11,9 км²;
* Дэкатур аралы ({{lang-en|Decatur Island}}) — 9,12 км²;
* Стюарт аралы ({{lang-en|Stuart Island}}) — 7,46 км².

== Шошқалы соғыс ==
{{Негізгі мақала|Шошқалы соғыс (1859)}}
1859 жылғы 29 шілде күні, аралдардың аумағында ең ессіз қақтығыстардың бірі — Шошқалы соғыс басталды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ аралдары]]</text>
      <sha1>og2o4yjfe7cme0dvs6ren4q9zganvxu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621273</id>
      <parentid>3621272</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:17:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Тынық мұхит аралдары|Тынық мұхит аралдары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3024" sha1="hf951372wfkzpaldj66w6s51ceckxxi" xml:space="preserve">{{Архипелаг
 |Атауы             = Сан-Хуан аралдары
  |Шынайы атауы     = en/San Juan Islands
 |Сурет             = 
  |Сурет тақырыбы   = 
 |Аралдар саны      = 
 |Ірі аралы         = 
 |Жалпы ауданы      = 455
 |Ең биік нүктесі   = 
 |Халқы             = 
  |Санақ жылы       = 
 |Координаттары     = 48/39/45/N/122/55/54/W
  |CoordScale       = 
 |Ел                = АҚШ
  |Аймақ            = Вашингтон (штат)
 |Архипелаг         = 
 |Акватория         = Тынық мұхиты
 |Позициялық карта       = 
 |Позициялық карта 1     = 
 |Ортаққордағы санаты    = San Juan Islands
}}
'''Сан-Хуан аралдары''' ({{lang-en|San-Juan Islands}}) — Хуан-де-Фука және Джорджия бұғаздарының арасында, Ванкувер аралы мен Сиэтл қаласының аралығында орналасқан архипелаг. Әкімшілік тұрғыдан ол [[Вашингтон (штат)|Вашингтон штатының]] құрамына кіреді&lt;ref&gt;[https://kk.traasgpu.com/%D1%81%D0%B0%D0%BD-%D1%85%D1%83%D0%B0%D0%BD-%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B-%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%B0%D1%82-%D0%B6%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B%D1%81%D1%8B/ Сан-Хуан аралдары]&lt;/ref&gt;.

Аралдарда шамамен 16 мың адам тұрады. Климаты қоңыржай теңіздік. Архипелаг құрамында шамамен 170 арал бар, олардың тек жетеуі ғана тұрақты қоныстанған.

== Ірі аралдары ==
* Оркас аралы ({{lang-en|Orcas Island}}) — 148 км²;
* Сан-Хуан аралы ({{lang-en|San Juan Island}}) — 142,59 км²;
* Лопес аралы ({{lang-en|Lopez Island}}) — 77,2 км²;
* Лумми аралы ({{lang-en|Lummi Island}}) — 23,97 км²;
* Гуэмес аралы ({{lang-en|Guemes Island}}) — 21,58 км²;
* Шоу аралы ({{lang-en|Shaw Island}}) — 19,95 км²;
* Блейкли аралы ({{lang-en|Blakely Island}}) — 16,85 км²;
* Сайпресс аралы ({{lang-en|Cypress Island}}) — 16,12 км²;
* Уолдрон аралы ({{lang-en|Waldron Island}}) — 11,9 км²;
* Дэкатур аралы ({{lang-en|Decatur Island}}) — 9,12 км²;
* Стюарт аралы ({{lang-en|Stuart Island}}) — 7,46 км².

== Шошқалы соғыс ==
{{Негізгі мақала|Шошқалы соғыс (1859)}}
1859 жылғы 29 шілде күні, аралдардың аумағында ең ессіз қақтығыстардың бірі — Шошқалы соғыс басталды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ аралдары]]
[[Санат:Тынық мұхит аралдары]]</text>
      <sha1>hf951372wfkzpaldj66w6s51ceckxxi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621274</id>
      <parentid>3621273</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:19:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3621274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3022" sha1="hh63tk03f60n3kl0k9f5ztno413g6b1" xml:space="preserve">{{Архипелаг
 |Атауы             = Сан-Хуан аралдары
  |Шынайы атауы     = en/San Juan Islands
 |Сурет             = 
  |Сурет тақырыбы   = 
 |Аралдар саны      = 
 |Ірі аралы         = 
 |Жалпы ауданы      = 455
 |Ең биік нүктесі   = 
 |Халқы             = 
  |Санақ жылы       = 
 |Координаттары     = 48/39/45/N/122/55/54/W
  |CoordScale       = 
 |Ел                = АҚШ
  |Аймақ            = Вашингтон (штат)
 |Архипелаг         = 
 |Акватория         = Тынық мұхит
 |Позициялық карта       = 
 |Позициялық карта 1     = 
 |Ортаққордағы санаты    = San Juan Islands
}}
'''Сан-Хуан аралдары''' ({{lang-en|San-Juan Islands}}) — Хуан-де-Фука және Джорджия бұғаздарының арасында, Ванкувер аралы мен Сиэтл қаласының аралығында орналасқан архипелаг. Әкімшілік тұрғыдан ол [[Вашингтон (штат)|Вашингтон штатының]] құрамына кіреді&lt;ref&gt;[https://kk.traasgpu.com/%D1%81%D0%B0%D0%BD-%D1%85%D1%83%D0%B0%D0%BD-%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B-%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%B0%D1%82-%D0%B6%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B%D1%81%D1%8B/ Сан-Хуан аралдары]&lt;/ref&gt;.

Аралдарда шамамен 16 мың адам тұрады. Климаты қоңыржай теңіздік. Архипелаг құрамында шамамен 170 арал бар, олардың тек жетеуі ғана тұрақты қоныстанған.

== Ірі аралдары ==
* Оркас аралы ({{lang-en|Orcas Island}}) — 148 км²;
* Сан-Хуан аралы ({{lang-en|San Juan Island}}) — 142,59 км²;
* Лопес аралы ({{lang-en|Lopez Island}}) — 77,2 км²;
* Лумми аралы ({{lang-en|Lummi Island}}) — 23,97 км²;
* Гуэмес аралы ({{lang-en|Guemes Island}}) — 21,58 км²;
* Шоу аралы ({{lang-en|Shaw Island}}) — 19,95 км²;
* Блейкли аралы ({{lang-en|Blakely Island}}) — 16,85 км²;
* Сайпресс аралы ({{lang-en|Cypress Island}}) — 16,12 км²;
* Уолдрон аралы ({{lang-en|Waldron Island}}) — 11,9 км²;
* Дэкатур аралы ({{lang-en|Decatur Island}}) — 9,12 км²;
* Стюарт аралы ({{lang-en|Stuart Island}}) — 7,46 км².

== Шошқалы соғыс ==
{{Негізгі мақала|Шошқалы соғыс (1859)}}
1859 жылғы 29 шілде күні, аралдардың аумағында ең ессіз қақтығыстардың бірі — Шошқалы соғыс басталды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ аралдары]]
[[Санат:Тынық мұхит аралдары]]</text>
      <sha1>hh63tk03f60n3kl0k9f5ztno413g6b1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вильгельм Фридрих Оствальд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782757</id>
    <revision>
      <id>3621275</id>
      <parentid>3620265</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:19:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сілтемелер */</comment>
      <origin>3621275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20472" sha1="ts0rrlootaks8h3f09trfodty73t2l5" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Вильгельм Фридрих Оствальд
 |Шынайы есімі        = нем. Wilhelm Friedrich Ostwald&lt;br&gt;латышша Vilhelms Ostvalds
 |Суреті              = Eduardbuchner.jpg
 |Сурет ені           = Wilhelm_Ostwald.jpg
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 21.8.1853
 |Туған жері          = {{Туғанжері|Рига|Ригада}}, [[Ливония губернаторлығы]], [[Ресей империясы]]
 |Қайтыс болған күні  = 4.8.1932 
 |Қайтыс болған жері  = [[Гроссботтен]], [[Пруссияның еркін мемлекеті]], [[Германия]]
 |Азаматтығы          = {{байрақ|Германия}}&lt;br&gt;
{{байрақ|Ресей империясы}}
 |Жұбайы              = 
 |Балалары            = 
 |Ғылыми аясы         = [[химик]], [[эсперантист]], [[өнертапқыш]], [[университет оқытушысы]], [[идист]], [[жазушы]], [[физик]], [[философ]], [[мұғалім]], [[суретші]], [[жаратылыстанушы]], [[әлеуметтанушы]]
 |Жұмыс орны          = [[Рига политехникалық мектебі]]&lt;br&gt;
[[Лейпциг университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = [[Докторлық дәреже]]
 |Ғылыми атағы        = 
 |Альма-матер         = [[Дорпат университеті]] (белгісіз)&lt;br&gt;
[[Бірінші мемлекеттік гимназия]]
 |Ғылыми жетекші      = [[Карл Эрнст Генрих Шмидт|К. Шмидт]]
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = [[полиартрит]]ты зерттеуші танымал
 |Марапаттары         = [[Әулие Станислав ордені]]&lt;br&gt;[[Альбрехт ордені]]&lt;br&gt;[[Фарадей дәрісі]] (1904)&lt;br&gt;
{{Нобельдік медаль}}  [[Химия бойынша Нобель сыйлығы]] ([[1909 жыл ғылымда|1909]])&lt;br&gt;[[Физикалық қоғамның құрметті мүшесі]] (1909)&lt;br&gt;[[Вильгельм Экснер медалі]] (1923)&lt;br&gt;[[Абердин университетінің құрметті докторы]]&lt;br&gt;[[Кембридж университетінің құрметті докторы]]&lt;br&gt;[[Карлсруэ технологиялық институтының құрметті докторы]]&lt;br&gt;[[Құрметті Галле-Виттенберг университетінің докторы]]&lt;br&gt;[[Торонто университетінің құрметті докторы]]&lt;br&gt;[[Ливерпуль университетінің құрметті докторы]]
 |Қолтаңбасы          = Signatur_Wilhelm_Ostwald.JPG
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Вильгельм Фридрих Оствальд''' ({{Lang-de|Wilhelm Friedrich Ostwald}}, {{Lang-lv|Vilhelms Ostvalds}}; [[21 тамыз]] [[1853]], [[Рига]], Ливония губернаторлығы, [[Ресей империясы]] — [[1932 жыл|1932 жылғы]] [[4 сәуір]], Лейпциг, [[Веймар Республикасы]]) — балтық немістері тектес орыс және неміс физикохимик және [[философ]]. 1909 жылғы [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы|химия бойынша Нобель сыйлығының]] лауреаты.

== Өмірбаян ==
Ригада дүниеге келген. Әкесі — Готтфрид Вильгельм Оствальд, ал анасы — Элизабет Лекель болған. 1875 жылы Вильгельм Фридрих Дорпат университетін бітіріп, 1875—1881 жылдары онда сабақ берді. Содан кейін Рига политехникалық мектебінде профессор болды (1882—1887). 1887 жылы Лейпцигке көшіп, қайтыс болғанға дейін сол жерде тұрды. Лейпциг университетінде профессор болды (1887—1906).

Санкт-Петербург Ғылым академиясының корреспондент мүшесі (1895).

== Ғылыми қызмет ==
[[Сурет:Ostwald_vant_Hoff.jpg|нобай|280x280 нүкте|Оствальд және [[Якоб Хендрик Вант-Гофф|Вант-Хофф]]]]
Оствальдтың негізгі ғылыми еңбектері [[Электролиттік диссоциация теориясы|электролиттік диссоциация]] теориясын дамытуға арналған. Қышқыл ерітінділерінің электр өткізгіштігі мен олардың электролиттік диссоциациялану дәрежесі арасындағы байланысты ашты (1884). Қышқылдардың негізділігін олардың ерітінділерінің электр өткізгіштігі арқылы анықтау әдісін ұсынды (1887—1888). Оствальдтың сұйылту заңын негіздеді (1888). Оствальдтың пісу құбылысын алғаш сипаттады. Аналитикалық химия реакцияларын иондар арасындағы өзара әрекеттесу ретінде қарастыруды ұсынды (1894). Оствальд сонымен қатар [[химиялық кинетика]] және [[катализ]] мәселелерін зерттеді; [[Аммиак|аммиактың]] каталитикалық тотығу принциптерін жасады. 1909 жылы Оствальдқа «катализ табиғатын зерттегені және химиялық реакциялардың жылдамдығы туралы іргелі зерттеулері үшін» [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы|химия бойынша Нобель сыйлығы]] берілді.

Оствальд өз заманының ең маңызды ғылыми ұйымдастырушыларының бірі болды. Ол Лейпциг университетінің физикалық химия кафедрасында Густав Генрих Видеманның (1826—1899) ізашары болды, оны соңғысы 1871 жылдан 1887 жылға дейін басқарды. Оствальд сол университетте әлемдегі алғашқы физика-химиялық институтты құрды және Неміс электрохимиялық қоғамының негізін қалаушылардың бірі болды. 1887 жылы Оствальд [[Якоб Хендрик Вант-Гофф|Я. Ван'т Хоффпен]] бірге Физикалық химия журналын құрды. 1889 жылдан бастап ол математика, физика және химия бойынша классикалық шығармаларды қамтитын бірнеше жүз шағын кітаптардан тұратын «Дәл ғылымдардың классикасы» (Оствальдтың Klassiker der exakten Wissenschaften) сериясын шығара бастады. Оствальдтың қатысуымен құрылған «Көпір» (1911) ұйымы барлық елдердің ғалымдарының өз мамандықтары бойынша әдебиетке қол жеткізуін жеңілдету мақсатында библиография және құжаттама саласында халықаралық ынтымақтастықты дамытуды мақсат етті. Бірнеше жыл бойы ол «Монистер одағын» басқарды. 1901—1921 жылдары ол «Табиғат философиясының жылнамалары» журналын шығарды.

1900 жылы Оствальдтың қатысуымен платина катализаторында аммиакты тотықтыру арқылы азот қышқылын алу процесі жасалды. Осы процесті және Габер мен Бош ұсынған аммиак өндірудің арзан әдісін қолдана отырып, Германия Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде өзін жарылғыш заттармен қамтамасыз ете алды. Дәл осы процестер бүгінде тыңайтқыштар өндіру үшін қолданылады.

Оствальд жасанды [[идо]] тілін әзірлеуге белсенді қатысты, 1904 жылдан бастап осы тілді жасаушылардың съездеріне қатысып, тіпті олардың кейбіріне төрағалық етті&lt;ref&gt;{{Cite web|title=10|url=http://miresperanto.com/esperantologio/napravlenija/10.htm#page-top|accessdate=2020-02-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200225231438/http://miresperanto.com/esperantologio/napravlenija/10.htm#page-top|archivedate=2020-02-25}}&lt;/ref&gt;.

Оствальдтың ғылыми ұйымдастырушы ретіндегі жұмысы кеңінен танымал. Лейпциг университетіндегі оның физикалық химия зертханасында әлемнің түкпір-түкпірінен келген студенттер мен химиктер физикалық химияның жаңа ғылымын зерттеді, олардың көпшілігі кейіннен бүкіл әлемге танылды. Олардың арасында [[Сванте Аррениус|Аррениус]], Нернст, [[Уильям Рамзай|Рамзи]], Габер және Яффе болды.

'''Оствальдтың қос конусы'''

Вильгельм Оствальд кескіндемедегі практикалық тәжірибесіне байланысты ғылыми негізделген түс жүйесін де зерттеді. 1914 жылдан бастап ол Deutschen Werkbundes тарапынан түс теориясын нормативтік, физикалық, химиялық, психологиялық және физиологиялық тұрғыдан зерттеу жүргізуге шақырылды. Вильгельм Оствальд үшін түс теориясын өлшеудің эксперименттік әдістерін әзірлеу оның энергетикалық императиві мен ғылыми сенімдерін қолдану мүмкіндігі болды. Ол тек ғылыми негізделген түс таксономиясын жасағысы ғана емес, сонымен қатар оның зерттеулері өнеркәсіп пен қолөнерге де пайда әкелуі керек еді.

Вильгельм Оствальд реңк тәрізді үшбұрыштарды жоғарғы ақ және төменгі қара ұшы бар қос Оствальд конусына орналастырды.

Кез келген түстің орны толық түстің санымен және ақ-қара бөліктердің екі әріпімен анықталды. Вильгельм Оствальд бұл үшін «түс стандарты» терминін енгізді. Ол бірнеше түс каталогтары деп аталатын каталогтарды жасады. Олардың ішіндегі ең үлкені 2520 өлшенген түстен тұрды. Бұл 24 бөліктен тұратын түсті дөңгелекке, 15 қадамнан тұратын сұр оське және әрбір түсті үшбұрыштағы 105 түске сәйкес келеді.

Дегенмен, Оствальдтың айтуынша, 680 түстен тұратын түс органы көптеген практикалық қолданбалар үшін жеткілікті болды. Бұл түс стандарты стандартты түс атласының, түс нұсқаулықтарының, түс кестелерінің, бояулардың және мамандандырылған түс қорытындыларының бастапқы нүктесіне айналды. 1917 жылы түс атласы пайда болды, ол 1930 жылға қарай барлығы 14 басылымға жетті, ал сол жылдың күзінде 2500 түстен тұратын алғашқы түс атласы пайда болды.

Ол сандық түс теориясын, түстерді жіктеу шкаласын, түстер үйлесімділігі жүйесін және түстер атласын жасады. Ол бояу және лак өндірушілерінің өтініші бойынша [[1927 жыл|1927 жылы]] Мемлекеттік жеткізу шарттары комитеті ([[Неміс тілі|немісше:]] ''Reichsausschuß für Lieferbedingungen und Gütesicherung'') әзірлеген неміс түс стандарты — '''RAL''' жүйесінің авторы.

== Философиялық еңбектер. Энергетика ==
Оствальд — [[Онтология|онтологиядағы]] [[Энергияның сақталу заңы|энергетизм]] тұжырымдамасының авторы, ол [[материализм]] мен [[Идеализм|идеализмге]] балама болды. Оствальд [[Энергия|энергияны]] жалғыз шындық деп санады, материя мен рухты энергияның көрініс формалары ретінде қарастырды.

Энергияның сақталу және түрлену заңын табиғаттың жалғыз әмбебап заңы ретінде түсіне отырып, 1890 жылдан бастап ол энергияны әлемнің субстанциясы ретінде зерттеді, оған барлық құбылыстар мен өзгерістерді енгізуге болады. Осы идеяға сәйкес ол классикалық термодинамиканың принциптері мен заңдарының философиялық түсіндірмесін жасады, бұл оның «энергетикалық философиясының» (энергетизмнің) негіздерінің біріне айналды. Бұл философия материя ұғымын энергия ұғымымен (немесе «белгілі энергиялар кешенімен») ауыстыруға мүмкіндік береді деп сенді. Биологиялық және психикалық процестерді (саналы процестерді қоса алғанда) энергетикалық процестер ретінде түсінуді ұсынды. «Мәдениеттің энергетикалық негізін» зерттеп, энергетикалық тәсілді әлеуметтік құбылыстар саласына кеңейтті. Барлық адами және ғарыштық құбылыстарды «энергиялар арасында болатын» процестер ретінде ұсынуға болады деп мәлімдеді. Энергияны ысырап етуді емес, керісінше пайдалануды талап ететін «энергетикалық императивті» тұжырымдады.

== Есте сақтау ==
[[Сурет:OstwaldDenkmalRiga.jpg|нобай|200x200 нүкте|Ригадағы Оствальд ескерткіші]]
* 1970 жылы [[Халықаралық астрономиялық одақ]] Айдың арғы жағындағы кратерге Вильгельм Фридрих Оствальдтың есімін берді.
* 2001 жылы Вильгельм Оствальдқа ескерткіш Ригада Верманес саябағының жанындағы Кришян Барона көшесінде орнатылды.
* Сондай-ақ, 2003 жылы Ригада Вильгельм Оствальдтың есімі орта мектепке (бұрынғы №76 мектеп), ал 2017 жылы — жаңа көшеге берілді&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Par zemes vienību un ēku adrešu maiņu un piešķiršanu|url=https://likumi.lv/ta/id/292267-par-zemes-vienibu-un-eku-adresu-mainu-un-pieskirsanu-brasas-skanstes-un-petersalas--andrejsalas-apkaime|work=Likumi.lv|publisher=[[Latvijas Vēstnesis]]|date=2017-07-17|lang=lv|accessdate=2023-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230325100558/https://likumi.lv/ta/id/292267-par-zemes-vienibu-un-eku-adresu-mainu-un-pieskirsanu-brasas-skanstes-un-petersalas--andrejsalas-apkaime|archivedate=2023-03-25}}&lt;/ref&gt;.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* Оствальд // Новая философская энциклопедия : в 4 т. / пред. науч.-ред. совета В. С. Стёпин. — 2-е изд., испр. и доп. — М. : Мысль, 2010. — 2816 с.
* [http://minervium.com/philosophy/Ostvald-Naturfilosofija.html Оствальд, В. «Натурфилософия» (1907)] {{Wayback|url=http://minervium.com/philosophy/Ostvald-Naturfilosofija.html|date=20131205084053}}
* Храмов Ю. А. Оствальд Вильгельм Фридрих (Ostwald Friedrich Wilhelm) // Физики : Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — Изд. 2-е, испр. и доп. — М. : Наука, 1983. — С. 203. — 400 с. — 200 000 экз. 
* Профиль Вильгельма Фридриха Оствальда на официальном сайте РАН
* [http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1909/ Информация с сайта Нобелевского комитета] {{Webarchive|url=https://www.webcitation.org/6Bgzckw1b?url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1909/|date=2012-10-26}}{{In lang|en}}
* [http://n-t.ru/nl/hm/ostwald.htm ОСТВАЛЬД (Ostwald), Вильгельм] {{Wayback|url=http://n-t.ru/nl/hm/ostwald.htm|date=20150529223035}}. Биография. — [http://n-t.ru/ НиТ] {{Wayback|url=http://n-t.ru/|date=20150527044155}}. [http://n-t.ru/nl/ Лауреаты Нобелевской премии] {{Wayback|url=http://n-t.ru/nl/|date=20150530030444}}, 1998.
* Ostwald, Wilhelm Friedrich (1853-1932) (нем.). // Baltisches Biographisches Lexikon Digital.

[[Санат:Швед корольдік ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Геттинген ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Леополдина мүшелері]]
[[Санат:Венгр ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Нидерланд корольдік ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Пруссия ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері]]
[[Санат:КСРО Ғылым Академиясының корреспондент мүшелері]]
[[Санат:Ресей ҒА мүше-корреспонденттері (1917—1925)]]
[[Санат:Санкт-Петербург ғылым академиясының мүше-корреспонденттері]]
[[Санат:Германия өнертапқыштары]]
[[Санат:Натурфилософтар]]
[[Санат:Германия философтары]]
[[Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері]]</text>
      <sha1>ts0rrlootaks8h3f09trfodty73t2l5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санат:Хабар телеарнасының телехикаялары</title>
    <ns>14</ns>
    <id>782771</id>
    <revision>
      <id>3621287</id>
      <parentid>3620624</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:33:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Телеарналар бойынша Қазақстан телесериалдары|Телеарналар бойынша Қазақстан телесериалдары]]» деген санатты аластады; «[[Санат:Хабар|Хабар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="105" sha1="3y8sp6j32s325k6ag3ys2r8xl61pn01" xml:space="preserve">[[Санат:Хабар]]
[[Санат:Телеарналар бойынша телесериалдар]]</text>
      <sha1>3y8sp6j32s325k6ag3ys2r8xl61pn01</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санат:Қазақстан телеарнасы телесериалдары</title>
    <ns>14</ns>
    <id>782789</id>
    <revision>
      <id>3621288</id>
      <parentid>3620621</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:34:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Қазақстан (телеарна)|Қазақстан (телеарна)]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="132" sha1="q7ibidhc3m23jui4l9bjv5r80mwxx80" xml:space="preserve">[[Санат:Телеарналар бойынша телесериалдар]]
[[Санат:Қазақстан (телеарна)]]</text>
      <sha1>q7ibidhc3m23jui4l9bjv5r80mwxx80</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санат:Телеарналар бойынша телесериалдар</title>
    <ns>14</ns>
    <id>782791</id>
    <revision>
      <id>3621289</id>
      <parentid>3620625</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:34:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Арна бойынша телебағдарламалар|Арна бойынша телебағдарламалар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="cy8x9p4ufaol3kpbumggbycczsiikal" xml:space="preserve">[[Санат:Телесериалдар]]
[[Санат:Арна бойынша телебағдарламалар]]</text>
      <sha1>cy8x9p4ufaol3kpbumggbycczsiikal</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қараңғы түн</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782801</id>
    <revision>
      <id>3621277</id>
      <parentid>3620748</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:25:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Орыс әдебиеті|Орыс әдебиеті]]» деген санатты аластады; «[[Санат:Орыс тіліндегі әндер|Орыс тіліндегі әндер]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5335" sha1="kylp65x4lcm5xrz9jc6hfwkqaemi8e0" xml:space="preserve">'''«Қараңғы түн»''' ({{lang-ru|«Темная ночь»}}) — композитор [[Никита Богословский]] мен ақын [[Владимир Агатов]] [[1943 жыл]]ы «Екі жауынгер» фильмі үшін жазған лирикалық ән&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20191127121603/http://newswe.com/index.php?go=Pages&amp;in=view&amp;id=3298 Қараңғы түн әні]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://music.yandex.ru/album/890041/track/8535646?utm_medium=copy_link&amp;ref_id=19702365-a5f1-4ad5-9af6-3dcaa921774a «Қараңғы түн» — МАРК БЕРНЕС//Яндекс Музыка]&lt;/ref&gt;.

{{Ән|Шынайы атауы=Темная ночь|Атауы=|Орындаушы=Марк Бернес|Шығарылды=1943|Тілі=[[Орыс]]ша|Ұзақтығы=3:22&lt;ref&gt;[https://music.yandex.ru/album/890041/track/8535646?utm_medium=copy_link&amp;ref_id=19702365-a5f1-4ad5-9af6-3dcaa921774a «Қараңғы түн» — МАРК БЕРНЕС//Яндекс Музыка]&lt;/ref&gt;|Сөзі=Владимир Агатов|Әні=Никита Богословский|Қазақша атауы=Қараңғы түн|Трек нөмірі=2|келесі_атауы=[[Кефалиға толған шаланды]]|алдыңғы_атауы=[[Ленинград туралы ән (1943)]]}}

[[Сурет:Mark Bernes sings Tyomnaya noch in Dva boytsa.jpg|thumb|«Екі жауынгер» фильміндегі Марк Бернестің «Қараңғы түн» әнің айтып жатқан сәті]]

== Тарихы ==
Фильм түсірілімі эвакуация кезінде Ташкент қаласында жүргізілді.

Режиссер [[Леонид Луков]] сарбаздың хат жазып отырған көрінісін нанымды етіп түсіре алмай жүрді. Көптеген сәтсіз әрекеттерден кейін оған бұл көріністі әннің көмегімен шешуге болады деген ой келеді. Луков Никита Богословскийге жүгінеді. Композитор рояльға отырып, бірден дерлік әуенін шығарады. Осыдан кейін олар Владимир Агатовқа барады, ал ол да қысқа уақыт ішінде сөзін жазып береді. Сол түні-ақ Марк Бернес оятылып, көп ұзамай әннің фонограммасы дайын болады. Келесі күні эпизод түсіріліп бітеді.

Фильмнің басты кейіпкері Аркадий Дзюбиннің рөлін сомдаған Марк Бернес бұл әнді майдандағы жеркепеде, жаңбырлы түнде, төбесі су өткізетін жертөледе отырып гитарамен орындайды&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Орындаушылары ==

Фильм экранға шықпай тұрып-ақ [[Леонид Утесов]] әннің ноталарын Никита Богословскийден алып, авторлар мен фильмнің шығармашылық тобының рұқсатынсыз концерттерінде орындай бастайды. 1943 жылы, фильм көрсетілмей тұрып, ол әнді күйтабаққа да жазды. Соның салдарынан фильм көрермендері үшін әннің жаңалығы белгілі бір дәрежеде жоғалды.

Соған қарамастан, дәл [[Марк Бернес]]тің орындауы ерекше шынайылығымен және жан тебірентер әсерімен классикалық нұсқа ретінде танылады&lt;ref&gt;[https://music.yandex.ru/album/890041/track/8535646?utm_medium=copy_link&amp;ref_id=19702365-a5f1-4ad5-9af6-3dcaa921774a «Қараңғы түн» — МАРК БЕРНЕС//Яндекс Музыка]&lt;/ref&gt;. Фильмдегі орындаудан бөлек, ол әннің тағы бес студиялық нұсқасын жазған: 1943 жылғы ([[Ташкент]]), 1954 және 1958 жылдардағы ([[Санкт-Петербург|Ленинград]]) грампластинкалар, сондай-ақ 1958 және 1967 жылдардағы ([[Мәскеу]]) магниттік жазбалар.

Ән зор танымалдыққа ие болып, КСРО-дағы Ұлы Отан соғысы жылдарында жазылған ең сүйікті әрі кеңінен белгілі әндердің біріне айналды.

[[2015 жыл]]ы «Русский репортёр» журналы жүргізген әлеуметтік зерттеу нәтижелері бойынша ән мәтіні Ресейдегі ең танымал жүз поэзиялық жолдың арасында 25-орынға ие болды. Тізімге орыс және әлем әдебиетінің классикалық туындылары да енгізілген&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Орыс тіліндегі әндер]]
[[Санат:Ұлы Отан соғысы]]</text>
      <sha1>kylp65x4lcm5xrz9jc6hfwkqaemi8e0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621278</id>
      <parentid>3621277</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:25:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысы]]» деген санатты аластады; «[[Санат:Ұлы Отан соғыс әндері|Ұлы Отан соғыс әндері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5346" sha1="ithubrlj8xjia1wmommb9iwamt47z7f" xml:space="preserve">'''«Қараңғы түн»''' ({{lang-ru|«Темная ночь»}}) — композитор [[Никита Богословский]] мен ақын [[Владимир Агатов]] [[1943 жыл]]ы «Екі жауынгер» фильмі үшін жазған лирикалық ән&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20191127121603/http://newswe.com/index.php?go=Pages&amp;in=view&amp;id=3298 Қараңғы түн әні]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://music.yandex.ru/album/890041/track/8535646?utm_medium=copy_link&amp;ref_id=19702365-a5f1-4ad5-9af6-3dcaa921774a «Қараңғы түн» — МАРК БЕРНЕС//Яндекс Музыка]&lt;/ref&gt;.

{{Ән|Шынайы атауы=Темная ночь|Атауы=|Орындаушы=Марк Бернес|Шығарылды=1943|Тілі=[[Орыс]]ша|Ұзақтығы=3:22&lt;ref&gt;[https://music.yandex.ru/album/890041/track/8535646?utm_medium=copy_link&amp;ref_id=19702365-a5f1-4ad5-9af6-3dcaa921774a «Қараңғы түн» — МАРК БЕРНЕС//Яндекс Музыка]&lt;/ref&gt;|Сөзі=Владимир Агатов|Әні=Никита Богословский|Қазақша атауы=Қараңғы түн|Трек нөмірі=2|келесі_атауы=[[Кефалиға толған шаланды]]|алдыңғы_атауы=[[Ленинград туралы ән (1943)]]}}

[[Сурет:Mark Bernes sings Tyomnaya noch in Dva boytsa.jpg|thumb|«Екі жауынгер» фильміндегі Марк Бернестің «Қараңғы түн» әнің айтып жатқан сәті]]

== Тарихы ==
Фильм түсірілімі эвакуация кезінде Ташкент қаласында жүргізілді.

Режиссер [[Леонид Луков]] сарбаздың хат жазып отырған көрінісін нанымды етіп түсіре алмай жүрді. Көптеген сәтсіз әрекеттерден кейін оған бұл көріністі әннің көмегімен шешуге болады деген ой келеді. Луков Никита Богословскийге жүгінеді. Композитор рояльға отырып, бірден дерлік әуенін шығарады. Осыдан кейін олар Владимир Агатовқа барады, ал ол да қысқа уақыт ішінде сөзін жазып береді. Сол түні-ақ Марк Бернес оятылып, көп ұзамай әннің фонограммасы дайын болады. Келесі күні эпизод түсіріліп бітеді.

Фильмнің басты кейіпкері Аркадий Дзюбиннің рөлін сомдаған Марк Бернес бұл әнді майдандағы жеркепеде, жаңбырлы түнде, төбесі су өткізетін жертөледе отырып гитарамен орындайды&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Орындаушылары ==

Фильм экранға шықпай тұрып-ақ [[Леонид Утесов]] әннің ноталарын Никита Богословскийден алып, авторлар мен фильмнің шығармашылық тобының рұқсатынсыз концерттерінде орындай бастайды. 1943 жылы, фильм көрсетілмей тұрып, ол әнді күйтабаққа да жазды. Соның салдарынан фильм көрермендері үшін әннің жаңалығы белгілі бір дәрежеде жоғалды.

Соған қарамастан, дәл [[Марк Бернес]]тің орындауы ерекше шынайылығымен және жан тебірентер әсерімен классикалық нұсқа ретінде танылады&lt;ref&gt;[https://music.yandex.ru/album/890041/track/8535646?utm_medium=copy_link&amp;ref_id=19702365-a5f1-4ad5-9af6-3dcaa921774a «Қараңғы түн» — МАРК БЕРНЕС//Яндекс Музыка]&lt;/ref&gt;. Фильмдегі орындаудан бөлек, ол әннің тағы бес студиялық нұсқасын жазған: 1943 жылғы ([[Ташкент]]), 1954 және 1958 жылдардағы ([[Санкт-Петербург|Ленинград]]) грампластинкалар, сондай-ақ 1958 және 1967 жылдардағы ([[Мәскеу]]) магниттік жазбалар.

Ән зор танымалдыққа ие болып, КСРО-дағы Ұлы Отан соғысы жылдарында жазылған ең сүйікті әрі кеңінен белгілі әндердің біріне айналды.

[[2015 жыл]]ы «Русский репортёр» журналы жүргізген әлеуметтік зерттеу нәтижелері бойынша ән мәтіні Ресейдегі ең танымал жүз поэзиялық жолдың арасында 25-орынға ие болды. Тізімге орыс және әлем әдебиетінің классикалық туындылары да енгізілген&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Орыс тіліндегі әндер]]
[[Санат:Ұлы Отан соғыс әндері]]</text>
      <sha1>ithubrlj8xjia1wmommb9iwamt47z7f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621280</id>
      <parentid>3621278</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:27:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3621280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5345" sha1="fy51bgmq65v99v2u9atxnb2i4ttoz1h" xml:space="preserve">{{Ән|Шынайы атауы=Темная ночь|Атауы=|Орындаушы=Марк Бернес|Шығарылды=1943|Тілі=[[Орыс]]ша|Ұзақтығы=3:22&lt;ref&gt;[https://music.yandex.ru/album/890041/track/8535646?utm_medium=copy_link&amp;ref_id=19702365-a5f1-4ad5-9af6-3dcaa921774a «Қараңғы түн» — МАРК БЕРНЕС//Яндекс Музыка]&lt;/ref&gt;|Сөзі=Владимир Агатов|Әні=Никита Богословский|Қазақша атауы=Қараңғы түн|Трек нөмірі=2|келесі_атауы=[[Кефалиға толған шаланды]]|алдыңғы_атауы=[[Ленинград туралы ән (1943)]]}}
'''«Қараңғы түн»''' ({{lang-ru|«Темная ночь»}}) — композитор [[Никита Богословский]] мен ақын [[Владимир Агатов]] [[1943 жыл]]ы «Екі жауынгер» фильмі үшін жазған лирикалық ән&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20191127121603/http://newswe.com/index.php?go=Pages&amp;in=view&amp;id=3298 Қараңғы түн әні]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://music.yandex.ru/album/890041/track/8535646?utm_medium=copy_link&amp;ref_id=19702365-a5f1-4ad5-9af6-3dcaa921774a «Қараңғы түн» — МАРК БЕРНЕС//Яндекс Музыка]&lt;/ref&gt;.

[[Сурет:Mark Bernes sings Tyomnaya noch in Dva boytsa.jpg|thumb|«Екі жауынгер» фильміндегі Марк Бернестің «Қараңғы түн» әнің айтып жатқан сәті]]

== Тарихы ==
Фильм түсірілімі эвакуация кезінде Ташкент қаласында жүргізілді.

Режиссер [[Леонид Луков]] сарбаздың хат жазып отырған көрінісін нанымды етіп түсіре алмай жүрді. Көптеген сәтсіз әрекеттерден кейін оған бұл көріністі әннің көмегімен шешуге болады деген ой келеді. Луков Никита Богословскийге жүгінеді. Композитор рояльға отырып, бірден дерлік әуенін шығарады. Осыдан кейін олар Владимир Агатовқа барады, ал ол да қысқа уақыт ішінде сөзін жазып береді. Сол түні-ақ Марк Бернес оятылып, көп ұзамай әннің фонограммасы дайын болады. Келесі күні эпизод түсіріліп бітеді.

Фильмнің басты кейіпкері Аркадий Дзюбиннің рөлін сомдаған Марк Бернес бұл әнді майдандағы жеркепеде, жаңбырлы түнде, төбесі су өткізетін жертөледе отырып гитарамен орындайды&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Орындаушылары ==

Фильм экранға шықпай тұрып-ақ [[Леонид Утесов]] әннің ноталарын Никита Богословскийден алып, авторлар мен фильмнің шығармашылық тобының рұқсатынсыз концерттерінде орындай бастайды. 1943 жылы, фильм көрсетілмей тұрып, ол әнді күйтабаққа да жазды. Соның салдарынан фильм көрермендері үшін әннің жаңалығы белгілі бір дәрежеде жоғалды.

Соған қарамастан, дәл [[Марк Бернес]]тің орындауы ерекше шынайылығымен және жан тебірентер әсерімен классикалық нұсқа ретінде танылады&lt;ref&gt;[https://music.yandex.ru/album/890041/track/8535646?utm_medium=copy_link&amp;ref_id=19702365-a5f1-4ad5-9af6-3dcaa921774a «Қараңғы түн» — МАРК БЕРНЕС//Яндекс Музыка]&lt;/ref&gt;. Фильмдегі орындаудан бөлек, ол әннің тағы бес студиялық нұсқасын жазған: 1943 жылғы ([[Ташкент]]), 1954 және 1958 жылдардағы ([[Санкт-Петербург|Ленинград]]) грампластинкалар, сондай-ақ 1958 және 1967 жылдардағы ([[Мәскеу]]) магниттік жазбалар.

Ән зор танымалдыққа ие болып, КСРО-дағы Ұлы Отан соғысы жылдарында жазылған ең сүйікті әрі кеңінен белгілі әндердің біріне айналды.

[[2015 жыл]]ы «Русский репортёр» журналы жүргізген әлеуметтік зерттеу нәтижелері бойынша ән мәтіні Ресейдегі ең танымал жүз поэзиялық жолдың арасында 25-орынға ие болды. Тізімге орыс және әлем әдебиетінің классикалық туындылары да енгізілген&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Орыс тіліндегі әндер]]
[[Санат:Ұлы Отан соғыс әндері]]</text>
      <sha1>fy51bgmq65v99v2u9atxnb2i4ttoz1h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Минутаның балалары</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782802</id>
    <revision>
      <id>3621279</id>
      <parentid>3620783</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:26:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <comment>−[[Санат:Әндер]]; ±[[Санат:Орыс өлеңдері]]→[[Санат:Орыс тіліндегі әндер]] ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4989" sha1="ezs0v6bub2sdkto2j1g3nuuw80adqic" xml:space="preserve">{{Ән|Қазақша атауы={{lang-ru|Дети минут}}|Атауы=Минутаның балалары|Орындаушы=[[Виктор Цой]]|Шығарылды=[[21 маусым]] [[2026]]|Жазылды=[[24 маусым]] [[1988]]|Тілі=[[Орыс]]ша|Ұзақтығы=4:03|Сөзі=Виктор Цой|Жанры=Альтернативті рок|Лейблі=Союз}}
'''«Минутаның балалары»''' ({{lang-ru|Дети минут}}) — [[Виктор Цой|Виктор Цойдың]] жазған ән. Бұл шығарма [[Кино (топ)|Кино тобының]] ешбір альбомына енбеген және автордың көзі тірісінде жарық көрмеген. Ұзақ уақыт бойы ән тек қолжазба автографы арқылы белгілі болып келді. Ол алғаш рет [[2008 жыл]]ы [[Александр Липницкий]] түсірген «Шырша сүңгуір қайығы. Виктор Цой. Минутаның балалары» атты үш бөлімді деректі фильмде көрсетілді&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://www.perm.kp.ru/daily/24342/533451/ В. Цой//ДЕТИ МИНУТ]&lt;/ref&gt;.

[[2010 жыл|2010 жылы]] Цойдың мәтініне [[Вячеслав Бутусов]] музыка жазды. Осы нұсқада әнді [[Ю-Питер]] орындап, ол «Гүлдер мен тікенектер» альбомына енгізілді. Әннің авторлық орындаудағы нұсқасы әуесқой аудиокассетадан табылып, алғаш рет 2026 жылғы 21 маусымда «Карл Густавқа сәлем» деректі фильмінде жарияланды&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://m.sobaka.ru/entertainment/music/216413 Цойдың жаңа әні табылды]&lt;/ref&gt;.

== Тарихы ==

Ән мәтінін Виктор Цой шамамен [[1988 жыл]]ы жазған. Автордың көзі тірісінде шығарма көпшілік алдында орындалмаған, ал мәтіні Цойдың досы Александр Липницкийге тапсырылған. Ол сол кезде Звуки-Му тобында бас-гитарада ойнаған.

Липницкий кейіннен де бұл мәтіндерді түрлі музыканттарға ұсынып жүрген. 1992 жылғы 20 маусымда әнді Алексей Рыбин және «Атас» тобы Виктор Цойды еске алуға арналған концертте орындады, алайда бұл нұсқа кең таралмады.

Музыканттың қайтыс болғанына жиырма жыл толуына орай режиссер [[Рашид Мұсаұлы Нұғыманов|Рашид Нұғыманов]] өзінің 1988 жылғы «Ине» фильмінің жаңа «ремикс» нұсқасын түсіруді жоспарлады. Бұл фильмде басты рөлді Виктор Цой сомдаған болатын. Осыны білген Александр Липницкий режиссерге ән мәтінінің көшірмесін берді. Кейін Нұғыманов Вячеслав Бутусовқа жүгініп, ол мәтінге музыка жазды. Ал гитаралық партияларды Юрий Каспарян орындады.

Әннің тұсаукесері 2010 жылғы 11 маусымда «Наше радио» арнасының «Чартова дюжина» бағдарламасында өтті. Хит-парадтағы ең жоғары жетістігі — екінші орын болды&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Нұсқалары ==

«Минутаның балалары» әні «Гүлдер мен тікенектер» альбомы үшін жазылған алғашқы шығарма болды. Бұл оның Рашид Нықмановтың «Ине Remix» фильмінде қолданылуына байланысты еді.

Фильмнің өзінде әннің тек аспаптық (минусовка) нұсқасы пайдаланылғанымен, толық нұсқасы саундтрек құрамына енгізілді. «Ю-Питер» альбомында ол «Минутаның балалары (электро)» атауымен жарық көрді.

Электрлік нұсқамен қатар акустикалық нұсқа да шығарылды. Онда [[Юрий Каспарянның]] гитаралық сололары болмағандықтан, ән ұзақтығы 27 секундқа қысқарып, 4 минут 26 секундты құрады&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Орыс тіліндегі әндер]]</text>
      <sha1>ezs0v6bub2sdkto2j1g3nuuw80adqic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Виктор Гриньяр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782805</id>
    <revision>
      <id>3621281</id>
      <parentid>3620780</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:27:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дереккөздер */</comment>
      <origin>3621281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14101" sha1="qfv8a8504tvewbwgehhmq9g873v1cr5" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Виктор Гриньяр
 |Шынайы есімі        = фр. François Auguste Victor Grignard
 |Суреті              = Viktor-grignard.jpg
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 6.5.1871
 |Туған жері          = {{Туған жері|Шербур|Шербурде}}, [[Франция]]
 |Қайтыс болған күні  = 13.12.1935 
 |Қайтыс болған жері  = {{Қайтысболғанжері|Лион|Лионда}}, [[Франция]]
 |Азаматтығы          = {{байрақ|Франция}}&lt;br&gt;
{{байрақ|Ресей империясы}}
 |Жұбайы              = 
 |Балалары            = 
 |Ғылыми аясы         = [[химик]], [[университет оқытушысы]], [[органикалық химия]]
 |Жұмыс орны          = [[Нэнси университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = [[Докторлық дәреже]]
 |Ғылыми атағы        = 
 |Альма-матер         = [[Лион ғылымдары факультеті]]
 |Ғылыми жетекші      = [[Филипп Антуан Барбье]]
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = [[Гриньяр реакциясы]]н ойлап тапқан ретінде белгілі
 |Марапаттары         = {{Құрмет легион орденінің командоры}} {{Құрмет легионы орденінің офицері}}&lt;br&gt;{{Құрмет легионы орденінің иегері}}&lt;br&gt;{{Нобельдік медаль}}  [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1912 жыл ғылымда|1912]])&lt;br&gt;
&lt;br&gt;[[Лавуазье медалі]] (1912)&lt;br&gt;[[Джекер сыйлығы]] (1906)
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Франсуа Огюст Виктор Гриньяр''' ({{Lang-fr|François Auguste Victor Grignard}}; [[6 мамыр]] [[1871 жыл|1871]], [[Шербур-Октвиль|Шербур]] — [[13 желтоқсан]] [[1935 жыл|1935]], [[Лион]]) — француз химик-органик, [[Поль Сабатье|Поль Сабатьемен]] бірлесіп [[1912 жыл|1912 жылы]] [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы|химия бойынша Нобель сыйлығының лауреаты]].

== Өмірбаян ==
Виктор Гриньяр Шербурда Теофил Анри Гриньяр мен Мари (қыз кезіндегі Эбер) Гриньярың отбасында дүниеге келген. Әкесі желкенші болған, кейінірек жергілікті әскери-теңіз арсеналында бригадир болған. Шербур лицейінде оқып, ерте кезде ерекше ақыл-ойын көрсетті. Мектепті бітіргеннен кейінгі алған стипендия оған Клунидегі École Normale Péciale мектебінде математиканы оқуға мүмкіндік берді. Екі жылдан кейін сол мектеп жабылған кезде, ол Лион университетіне ауысып, 1892 жылы бітірді. Орта мектептерде сабақ беруге мүмкіндік беретін лицензиялық емтихандардан құлағаннан кейін, ол әскери қызметке әскерге кетті.

Демобилизациядан кейінгі жылы ол [[Лион|Лионға]] оралып, емтихандар тапсырды. Сонымен қатар, досы және Клуни мектебіндегі сыныптасы Гриньярың химияға қызығушылығын оятты, ал 1894 жылы Гриньяр университеттің химия кафедрасында ассистент болды. Осы саладағы талантын тез көрсете отырып, Гриньяр 1898 жылы физика ғылымдары бойынша магистр дәрежесін алды. Сол жылы ол Лион университетінің факультет меңгерушісі Филипп Антуан Барбьеде аға демонстрант-дәрігері болды.

Барбье органикалық радикалды бір молекуладан екіншісіне тасымалдау үшін металды қолданатын әдісті зерттей бастады. Бір немесе бірнеше органикалық радикалдарға (реакциялар кезінде зарядсыз қалатын атомдар тобына) металл қосу арқылы алынған қосылыстар органометалл қосылыстары деп аталды. Сол кезде тиімді тасымалдаушы агенттер ретінде белгілі жалғыз органометалл қосылыстары органоцинк қосылыстары болды. Дегенмен, бұл процесс көп еңбекті қажет етті және нәтижелер әрқашан қайталанбайтын болды.

Бірнеше жыл бұрын бірнеше неміс химиктері мырыштың орнына магнийді қолданған, бірақ олар төмен өнімділіктегі тұрақсыз қосылыстар алды, олардың көпшілігі инертті еріткіштерде ерімейтін. Магний тасымалдаушы агент ретінде практикалық болмаса да, Барбье оны қолдануды шешті, мәселеге басқаша көзқараспен қарады. Неміс экспериментшілері сияқты органомагний қосылыстарын дайындаудың орнына, ол жай ғана екі органикалық қосылысты алып, оларды магнийдің қатысуымен реакцияға қосты, және реакция сәтті болды. Дегенмен, бұл нәтижелер де сәйкес келмеді, және Барбье бұл мәселеден бас тартты, дегенмен ол оны Гринярға диссертация тақырыбы ретінде ұсынды.

Гриньяр XIX ғасырда ағылшын химиктері Эдвард Франкланд пен Джеймс Уонклиннің органикалық қосылыстарды металлмен сусыз эфирдің қатысуымен қыздыру арқылы органикалық мырыш қосылыстарын алғанын білді. Магнийдің мырышқа қарағанда оңай әрекеттесетінін біле отырып, Гриньяр магнийдің бұл реакция түрінде қарқындырақ әрекеттесетіні туралы болжам жасады. Бұл болжам дәлелденді және ол бұл әдісті әртүрлі органометалл қосылыстарын алу үшін қолданды, олардың кейбірін алғаш рет алды.

1900 жылы Гриньяр өз зерттеуінің нәтижелерін жариялады, ол үшін келесі жылы докторлық дәрежесі берілді. Оның ғылыми мансабының шыңы — Гриньяр реакциясы көптеген органикалық химия тәжірибелерінде қолданылады. Оның атымен аталған реакцияны қолдана отырып, басқа зерттеушілер органикалық қосылыстардың кең ауқымын тиімді және оңай синтездей алды.

1905 жылы Гриньяр [[Дижон]] маңындағы Бесансон университетінде химия пәнінен лектор болды, бірақ келесі жылы ол Лионға Барбьенің ғылыми көмекшісі болып оралды. 1908 жылы ол доцент лауазымына көтерілді. Бір жылдан кейін ол [[Нанси|Нэнси]] университетіне ауысты, онда 1910 жылы органикалық химия профессоры болды.

=== Сыйлық ===
1912 жылы Гриньяр [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы|химия бойынша Нобель сыйлығына]] «соңғы жылдары органикалық химияның дамуына үлкен үлес қосқан Гриньяр реактивін ашқаны үшін» ие болды. Ол бұл сыйлықты [[Поль Сабатье|Поль Сабатьемен]] бөлісті. Өзінің марапаттау сөзінде [[Швед корольдық ғылым академиясы|Швеция Корольдік Ғылым Академиясының]] мүшесі Х.Г. Седербаум Гриньярға «білім шекарасын кеңейткені, бақылау мүмкіндіктері үшін» және «жаңа ғылыми жетістіктерге жол ашқаны» үшін алғыс айтты.

1914 жылы Франция [[Бірінші дүниежүзілік соғыс|соғысқа]] кіргенде, Гриньяр капрал ретінде шақырылып, Нормандияға жіберілді. Ол қысқа мерзімге күзет қызметінде болды, содан кейін тротил жарылғыш затын өндіру әдістерін әзірлеу үшін қайта шақырылды. 1917 жылы химиялық қарумен жұмыс істеп жүргенде, ол осы бағыттағы француз және [[Америка Құрама Штаттары|американдық]] күш-жігерді үйлестіру үшін Америкаға барды. Сапары барысында ол Меллон институтында (қазіргі [[Карнеги Меллон Университеті|Карнеги Меллон университеті]]) ғылым мен өнеркәсіп арасындағы байланыс туралы бірнеше дәріс оқыды.

1919 жылы Гриньяр әскери қызметтен босатылды. Нэнси университетінде бірнеше ай жұмыс істегеннен кейін, ол Барбьенің орнына Лион университетінде химия профессоры болып тағайындалды, онда академиялық мансабының соңына дейін жұмыс істеді. 1921 жылы ол сонымен қатар Лион химиялық инженерия мектебінің директоры, ал 1929 жылы мектептің ғылым факультетінің деканы болды.

Лионда, магнийорганикалық қосылыстары бойынша жұмысымен қатар, Гриньяр [[альдегидтер]] мен [[Кетондар|кетондардың]] конденсациясы, [[Крекинг|көмірсутектердің крекингі]], каталитикалық гидрогенизация және төмендетілген қысым кезінде дегидрлеу сияқты көптеген мәселелерді зерттеді. Өмірінің соңғы жылдарында орындауға мәжбүр болған әкімшілік міндеттері оның зерттеулерін айтарлықтай шектеді.

=== Отбасы ===
1919 жылы Гриньяр Огюстин Мари Буланға үйленді; олардың қызы мен ұлы болды, олар да химик болды. Өз ісіне берілген және жан-жақты зерттеуші Гриньяр сонымен қатар өте бағалы мұғалім болды. Ауыр науқастан кейін ол 1935 жылы 13 желтоқсанда Лионда қайтыс болды.

== Сыйлықтар мен марапаттар ==
Гриньярың көптеген марапаттарының қатарында Бертло медалі (1902), Франция ғылым академиясының Жеккер сыйлығы (1905) және Француз химия қоғамының Лавуазье медалі (1912) болды.

Оған Құрмет Легионы коммандоры атағы және Брюссель мен Лувен университеттерінің құрметті ғылыми дәрежелері берілді.

Ол Англия, АҚШ, Бельгия, Франция, Румыния, Польша, Нидерланды және Швеция сияқты көптеген химиялық қоғамдардың мүшесі болды.

2009 жылы [[Халықаралық астрономиялық одақ]] Айдың көрінетін жағындағы кратерге Гриньярдың есімін берді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Француз ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің офицерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің командорлары]]</text>
      <sha1>qfv8a8504tvewbwgehhmq9g873v1cr5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621282</id>
      <parentid>3621281</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:27:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3621282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14100" sha1="sqjnxk3d5k9l12h7r5aiu9f78n8ikyb" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Виктор Гриньяр
 |Шынайы есімі        = фр. François Auguste Victor Grignard
 |Суреті              = Viktor-grignard.jpg
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 6.5.1871
 |Туған жері          = {{Туғанжері|Шербур|Шербурде}}, [[Франция]]
 |Қайтыс болған күні  = 13.12.1935 
 |Қайтыс болған жері  = {{Қайтысболғанжері|Лион|Лионда}}, [[Франция]]
 |Азаматтығы          = {{байрақ|Франция}}&lt;br&gt;
{{байрақ|Ресей империясы}}
 |Жұбайы              = 
 |Балалары            = 
 |Ғылыми аясы         = [[химик]], [[университет оқытушысы]], [[органикалық химия]]
 |Жұмыс орны          = [[Нэнси университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = [[Докторлық дәреже]]
 |Ғылыми атағы        = 
 |Альма-матер         = [[Лион ғылымдары факультеті]]
 |Ғылыми жетекші      = [[Филипп Антуан Барбье]]
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = [[Гриньяр реакциясы]]н ойлап тапқан ретінде белгілі
 |Марапаттары         = {{Құрмет легион орденінің командоры}} {{Құрмет легионы орденінің офицері}}&lt;br&gt;{{Құрмет легионы орденінің иегері}}&lt;br&gt;{{Нобельдік медаль}}  [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1912 жыл ғылымда|1912]])&lt;br&gt;
&lt;br&gt;[[Лавуазье медалі]] (1912)&lt;br&gt;[[Джекер сыйлығы]] (1906)
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Франсуа Огюст Виктор Гриньяр''' ({{Lang-fr|François Auguste Victor Grignard}}; [[6 мамыр]] [[1871 жыл|1871]], [[Шербур-Октвиль|Шербур]] — [[13 желтоқсан]] [[1935 жыл|1935]], [[Лион]]) — француз химик-органик, [[Поль Сабатье|Поль Сабатьемен]] бірлесіп [[1912 жыл|1912 жылы]] [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы|химия бойынша Нобель сыйлығының лауреаты]].

== Өмірбаян ==
Виктор Гриньяр Шербурда Теофил Анри Гриньяр мен Мари (қыз кезіндегі Эбер) Гриньярың отбасында дүниеге келген. Әкесі желкенші болған, кейінірек жергілікті әскери-теңіз арсеналында бригадир болған. Шербур лицейінде оқып, ерте кезде ерекше ақыл-ойын көрсетті. Мектепті бітіргеннен кейінгі алған стипендия оған Клунидегі École Normale Péciale мектебінде математиканы оқуға мүмкіндік берді. Екі жылдан кейін сол мектеп жабылған кезде, ол Лион университетіне ауысып, 1892 жылы бітірді. Орта мектептерде сабақ беруге мүмкіндік беретін лицензиялық емтихандардан құлағаннан кейін, ол әскери қызметке әскерге кетті.

Демобилизациядан кейінгі жылы ол [[Лион|Лионға]] оралып, емтихандар тапсырды. Сонымен қатар, досы және Клуни мектебіндегі сыныптасы Гриньярың химияға қызығушылығын оятты, ал 1894 жылы Гриньяр университеттің химия кафедрасында ассистент болды. Осы саладағы талантын тез көрсете отырып, Гриньяр 1898 жылы физика ғылымдары бойынша магистр дәрежесін алды. Сол жылы ол Лион университетінің факультет меңгерушісі Филипп Антуан Барбьеде аға демонстрант-дәрігері болды.

Барбье органикалық радикалды бір молекуладан екіншісіне тасымалдау үшін металды қолданатын әдісті зерттей бастады. Бір немесе бірнеше органикалық радикалдарға (реакциялар кезінде зарядсыз қалатын атомдар тобына) металл қосу арқылы алынған қосылыстар органометалл қосылыстары деп аталды. Сол кезде тиімді тасымалдаушы агенттер ретінде белгілі жалғыз органометалл қосылыстары органоцинк қосылыстары болды. Дегенмен, бұл процесс көп еңбекті қажет етті және нәтижелер әрқашан қайталанбайтын болды.

Бірнеше жыл бұрын бірнеше неміс химиктері мырыштың орнына магнийді қолданған, бірақ олар төмен өнімділіктегі тұрақсыз қосылыстар алды, олардың көпшілігі инертті еріткіштерде ерімейтін. Магний тасымалдаушы агент ретінде практикалық болмаса да, Барбье оны қолдануды шешті, мәселеге басқаша көзқараспен қарады. Неміс экспериментшілері сияқты органомагний қосылыстарын дайындаудың орнына, ол жай ғана екі органикалық қосылысты алып, оларды магнийдің қатысуымен реакцияға қосты, және реакция сәтті болды. Дегенмен, бұл нәтижелер де сәйкес келмеді, және Барбье бұл мәселеден бас тартты, дегенмен ол оны Гринярға диссертация тақырыбы ретінде ұсынды.

Гриньяр XIX ғасырда ағылшын химиктері Эдвард Франкланд пен Джеймс Уонклиннің органикалық қосылыстарды металлмен сусыз эфирдің қатысуымен қыздыру арқылы органикалық мырыш қосылыстарын алғанын білді. Магнийдің мырышқа қарағанда оңай әрекеттесетінін біле отырып, Гриньяр магнийдің бұл реакция түрінде қарқындырақ әрекеттесетіні туралы болжам жасады. Бұл болжам дәлелденді және ол бұл әдісті әртүрлі органометалл қосылыстарын алу үшін қолданды, олардың кейбірін алғаш рет алды.

1900 жылы Гриньяр өз зерттеуінің нәтижелерін жариялады, ол үшін келесі жылы докторлық дәрежесі берілді. Оның ғылыми мансабының шыңы — Гриньяр реакциясы көптеген органикалық химия тәжірибелерінде қолданылады. Оның атымен аталған реакцияны қолдана отырып, басқа зерттеушілер органикалық қосылыстардың кең ауқымын тиімді және оңай синтездей алды.

1905 жылы Гриньяр [[Дижон]] маңындағы Бесансон университетінде химия пәнінен лектор болды, бірақ келесі жылы ол Лионға Барбьенің ғылыми көмекшісі болып оралды. 1908 жылы ол доцент лауазымына көтерілді. Бір жылдан кейін ол [[Нанси|Нэнси]] университетіне ауысты, онда 1910 жылы органикалық химия профессоры болды.

=== Сыйлық ===
1912 жылы Гриньяр [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы|химия бойынша Нобель сыйлығына]] «соңғы жылдары органикалық химияның дамуына үлкен үлес қосқан Гриньяр реактивін ашқаны үшін» ие болды. Ол бұл сыйлықты [[Поль Сабатье|Поль Сабатьемен]] бөлісті. Өзінің марапаттау сөзінде [[Швед корольдық ғылым академиясы|Швеция Корольдік Ғылым Академиясының]] мүшесі Х.Г. Седербаум Гриньярға «білім шекарасын кеңейткені, бақылау мүмкіндіктері үшін» және «жаңа ғылыми жетістіктерге жол ашқаны» үшін алғыс айтты.

1914 жылы Франция [[Бірінші дүниежүзілік соғыс|соғысқа]] кіргенде, Гриньяр капрал ретінде шақырылып, Нормандияға жіберілді. Ол қысқа мерзімге күзет қызметінде болды, содан кейін тротил жарылғыш затын өндіру әдістерін әзірлеу үшін қайта шақырылды. 1917 жылы химиялық қарумен жұмыс істеп жүргенде, ол осы бағыттағы француз және [[Америка Құрама Штаттары|американдық]] күш-жігерді үйлестіру үшін Америкаға барды. Сапары барысында ол Меллон институтында (қазіргі [[Карнеги Меллон Университеті|Карнеги Меллон университеті]]) ғылым мен өнеркәсіп арасындағы байланыс туралы бірнеше дәріс оқыды.

1919 жылы Гриньяр әскери қызметтен босатылды. Нэнси университетінде бірнеше ай жұмыс істегеннен кейін, ол Барбьенің орнына Лион университетінде химия профессоры болып тағайындалды, онда академиялық мансабының соңына дейін жұмыс істеді. 1921 жылы ол сонымен қатар Лион химиялық инженерия мектебінің директоры, ал 1929 жылы мектептің ғылым факультетінің деканы болды.

Лионда, магнийорганикалық қосылыстары бойынша жұмысымен қатар, Гриньяр [[альдегидтер]] мен [[Кетондар|кетондардың]] конденсациясы, [[Крекинг|көмірсутектердің крекингі]], каталитикалық гидрогенизация және төмендетілген қысым кезінде дегидрлеу сияқты көптеген мәселелерді зерттеді. Өмірінің соңғы жылдарында орындауға мәжбүр болған әкімшілік міндеттері оның зерттеулерін айтарлықтай шектеді.

=== Отбасы ===
1919 жылы Гриньяр Огюстин Мари Буланға үйленді; олардың қызы мен ұлы болды, олар да химик болды. Өз ісіне берілген және жан-жақты зерттеуші Гриньяр сонымен қатар өте бағалы мұғалім болды. Ауыр науқастан кейін ол 1935 жылы 13 желтоқсанда Лионда қайтыс болды.

== Сыйлықтар мен марапаттар ==
Гриньярың көптеген марапаттарының қатарында Бертло медалі (1902), Франция ғылым академиясының Жеккер сыйлығы (1905) және Француз химия қоғамының Лавуазье медалі (1912) болды.

Оған Құрмет Легионы коммандоры атағы және Брюссель мен Лувен университеттерінің құрметті ғылыми дәрежелері берілді.

Ол Англия, АҚШ, Бельгия, Франция, Румыния, Польша, Нидерланды және Швеция сияқты көптеген химиялық қоғамдардың мүшесі болды.

2009 жылы [[Халықаралық астрономиялық одақ]] Айдың көрінетін жағындағы кратерге Гриньярдың есімін берді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Француз ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің офицерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің командорлары]]</text>
      <sha1>sqjnxk3d5k9l12h7r5aiu9f78n8ikyb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Құзғын (фильм, 1994)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782809</id>
    <revision>
      <id>3621284</id>
      <parentid>3621021</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:29:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:АҚШ фильмдері|АҚШ фильмдері]]» деген санатты аластады; «[[Санат:АҚШ мистикалық фильмдері|АҚШ мистикалық фильмдері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8978" sha1="ajrctkh25iveffckg02wmwkh065lwnq" xml:space="preserve">{{Кино
 |Қазақша атауы    = Құзғын
 |Шынайы атауы     = {{lang-en|The Crow}}
 |Суреті           = 
 |Сурет ені        = 
 |Сурет атауы      = 
 |Жанры            = [[готикалық фильм|готика]]&lt;br /&gt;[[суперқаһармандық фильм|суперқаһармандық]]&lt;br /&gt;[[атыс-шабыс фильм|экшн]]&lt;br /&gt;[[драма]]
 |Режиссёрі        = [[Алекс Пройас]]
 |Продюсері        = Эдвард Р. Прессман&lt;br&gt;Джефф Мост
 |Сазгері          = Грэм Ревелл
 |Қоюшы суретші    = Алекс Макдауэлл
 |Негізі           = Джеймс О’Баррдың аттас комиксі
 |Сценарийші       = Дэвид Дж. Шоу&lt;br&gt;Джон Ширли
 |Актерлер         = [[Брэндон Ли]]&lt;br&gt;Эрни Хадсон&lt;br&gt;Майкл Уинкотт&lt;br&gt;Рошель Дэвис&lt;br&gt; Дэвид Патрик Келли&lt;br&gt;Анжелика Фьютьюри
 |Операторы        = Дариуш Вольский
 |Компания         = Dimension Films&lt;br&gt;Miramax Films
 |Дистрибьютор     = [[Miramax Films]]
 |Ұзақтығы         = 102 мин.
 |Бюджеті          = 23 млн $
 |Түсім            = 94 млн $
 |Мемлекет         = {{USA}}
 |Тілі             = [[ағылшын тілі]]
 |Жыл              = 1994
 |Алдыңғы фильм    = 
 |Келесі фильм     = Құзғын 2: Тірілген қала
 |imdb_id          = 0109506
 |Сайты            = https://miramax.com
 |Ортаққор         = The Crow (1994 film)
}}

'''«Құзғын»''' ({{lang-en|The Crow}}) — 1994 жылы жарық көрген, режиссер Алекс Пройас түсірген америкалық готикалық суперқаһармандық фильм. Сценарийін Дэвид Дж. Шоу мен Джон Ширли жазған. Бұл туынды — танымал актер [[Брэндон Ли]]дің кинодағы соңғы рөлі. Фильм Джеймс О’Баррдың аттас комиксіне негізделіп түсірілген.&lt;ref name=&quot;imdb&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt0109506/ |title=The Crow (1994) |publisher=[[IMDb]] |accessdate=2026-06-23 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Түсірілім жұмыстары кезінде басты рөлді сомдаушы Брэндон Ли өлімші болып жараланып, қаза болды. Ол өзіне тиесілі сахналардың басым бөлігін өліміне дейін аяқтап үлгергендіктен, фильм сценарийді қайта жазу, дублерді пайдалану және цифрлық эффектілерді қолдану арқылы аяқталды.&lt;ref name=&quot;rollingstone&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.rollingstone.com/tv-movies/tv-movie-features/the-crow-brandon-lee-1235084415/ |title=Why 'The Crow' — and Brandon Lee — Still Haunts Us |publisher=[[Rolling Stone]] |date=2024-08-24 |accessdate=2026-06-23 |language=en}}&lt;/ref&gt; «Құзғын» фильмі Брэндон Ли мен оның қалыңдығы Элиза Хаттонға арналған.&lt;ref name=&quot;ru_wiki&quot;&gt;{{cite web |url=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BD_(%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC,_1994) |title=Ворон (фильм, 1994) |publisher=[[Уикипедия]] |accessdate=2026-06-23 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

Актердің қазасынан кейін [[Paramount Pictures]] компаниясы фильмді таратудан бас тартты, содан соң туындының құқығы Miramax компаниясына өтіп, олар жобаның толық аяқталуын қадағалады.&lt;ref name=&quot;miramax&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.miramax.com/movie/the-crow/ |title=The Crow - Official Site |publisher=[[Miramax]] |accessdate=2026-06-23 |language=en}}&lt;/ref&gt; Фильм көрермендер мен киносыншылар тарапынан оң бағаға ие болды. [[Rotten Tomatoes]] сайтының сыншылары туындының атмосферасын, визуалды эффектілерін, оператор Дариуш Вольскийдің жұмысын, қойылымдық дизайны мен Брэндон Лидің шебер ойынын жоғары бағалады. Фильм 23 миллион доллар бюджетімен 94 миллион доллар кассалық табыс жинап, культтік туындыға айналды.&lt;ref name=&quot;en_wiki&quot;&gt;{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/The_Crow_(1994_film) |title=The Crow (1994 film) |publisher=[[Wikipedia]] |accessdate=2026-06-23 |language=en}}&lt;/ref&gt; Фильмнің жетістігі үш сиквелді, телесериалды және қайта жүктеуді (ремейк) қамтитын медиафраншизаның дүниеге келуіне түрткі болды. Алайда, негізінен басқа кейіпкерлер ойнаған және алғашқы актерлік құрамнан ешкім қатыспаған сиквелдер бірінші фильмнің табысын қайталай алмады.

== Сюжеті ==
Қылмыс жайлаған, тоз-тозы шыққан [[Детройт]] қаласындағы «Шайтан түні» (Devil's Night) кезінде бұзақылар тобының шабуылынан Шелли Уэбстер есімді жас әйел зорлық-зомбылық көріп, ауыр жараланады. Ал оның сүйіктісі, рок-музыкант Эрик Дрэйвен пышақ пен оқтан жарақат алып, өздері тұратын үйдің шатырындағы пәтер терезесінен құлап өледі. Полиция сержанты Дэрил Альбрехт Шеллиді ауруханаға жеткізгенімен, ол алған жарақаттарынан көз жұмады. Фильмде адам жанын өлілер мекеніне апаратын құзғын туралы аңыз баяндалады. Егер адам қайғылы жағдайда қаза тапса, құзғын бәрін қалпына келтіру үшін оның мазасыз рухын қайта тірілте алады.

Бір жылдан кейін кезінде Эрик пен Шелли қамқорлықтарына алған кішкентай қыз Сара олардың бейітіне келеді. Осы сәтте Эриктің құлпытасына құзғын келіп қонып, оны шоқи бастайды, бұл Эриктің қайта тірілуіне себеп болады. Есін жинай алмай, есеңгіреген Эрик өзінің қираған шатырдағы пәтеріне оралып, болған қанды оқиғаны есіне түсіреді. Тин Тин, Фанбой, Ти-Бёрд және Сканк есімді қылмыстық топ мүшелері оларға шабуыл жасаған болатын. Оған себеп болған Шелли өздері тұратын үйден тұрғындарды күштеп көшіруге қарсы шыққан еді. Ал бұл ғимаратты қаланың қаніпезер қылмыс бароны Топ Доллар басып алуды көздеген болатын. Өзінің кез келген жарақаттан лезде жазылып кететінін түсінген Эрик, бетіне қара-ақ түсті бояу жағып, құзғынның жетелеуімен өзі мен Шелли үшін кек алу жолына шығады.

== Рөлдерде ==
*Брэндон Ли — Эрик Дрэйвен / Ворон (дублер Чад Стахелски)
*София Шинас — Шелли Уэбстер
*Рошель Дэвис — Сара
*Эрни Хадсон — полиция сержанты Дэрил Альбрехт
*Майкл Уинкотт — Топ Доллар
*Бай Лин — Мика
*Дэвид Патрик Келли — Ти-Бёрд
*Анджел Дэвид — Сканк
*Лоуренс Мэйсон — Тин Тин
*Майкл Масси — Фанбой
*Тони Тодд — Гранж, Топ Доллардың оңқолы
*Джон Полито — Гидеон
*Билл Рэймонд — Микки
*Марко Родригес — Детектив Торрес
*Анна Левайн — Дарла

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:1994 жылғы фильмдер]]
[[Санат:АҚШ мистикалық фильмдері]]</text>
      <sha1>ajrctkh25iveffckg02wmwkh065lwnq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санат:Қазақстан өлкетану мұражайлары</title>
    <ns>14</ns>
    <id>782828</id>
    <revision>
      <id>3621292</id>
      <parentid>3621098</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:37:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3621292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="156" sha1="b7n9g4e5janjk62fj7a8aeu9z9ebc6w" xml:space="preserve">[[Санат:Елдер бойынша өлкетану мұражайлары]]
[[Санат:Қазақстанның тарихи мұражайлары]]</text>
      <sha1>b7n9g4e5janjk62fj7a8aeu9z9ebc6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>American Express</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782830</id>
    <revision>
      <id>3621164</id>
      <parentid>3621159</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:03:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3621164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26413" sha1="73gnlk4u7nliccdqca7fyq60qc39r5x" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>73gnlk4u7nliccdqca7fyq60qc39r5x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621286</id>
      <parentid>3621164</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:31:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:АҚШ банктері|АҚШ банктері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26453" sha1="jwwj92j4huda9mwsiibnoq3zf7gjbmy" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ банктері]]</text>
      <sha1>jwwj92j4huda9mwsiibnoq3zf7gjbmy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621311</id>
      <parentid>3621286</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T20:12:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ұлттық деңгейде кеңеюі */</comment>
      <origin>3621311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29443" sha1="eydo4m5uznd19oann7ecku2xsmpgt40" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ банктері]]</text>
      <sha1>eydo4m5uznd19oann7ecku2xsmpgt40</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621312</id>
      <parentid>3621311</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T20:17:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы */</comment>
      <origin>3621312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35096" sha1="emtjdk7ta62llh2hx33p0mwz1xzhbv9" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ банктері]]</text>
      <sha1>emtjdk7ta62llh2hx33p0mwz1xzhbv9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621313</id>
      <parentid>3621312</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T20:24:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* 1920–1970 жылдар */</comment>
      <origin>3621313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37157" sha1="2nk3i078nmpacilbmxez7076jsghui8" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

== 1980–1990 жылдар ==
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ банктері]]</text>
      <sha1>2nk3i078nmpacilbmxez7076jsghui8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621314</id>
      <parentid>3621313</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T20:24:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37159" sha1="7txpudxbajl5s2hqeqyc1btq5h2piah" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ банктері]]</text>
      <sha1>7txpudxbajl5s2hqeqyc1btq5h2piah</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621315</id>
      <parentid>3621314</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T20:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* 1980–1990 жылдар */</comment>
      <origin>3621315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39778" sha1="0en6hm9b1125pu07kcierdk6i156jbu" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ банктері]]</text>
      <sha1>0en6hm9b1125pu07kcierdk6i156jbu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621317</id>
      <parentid>3621315</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T20:31:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* 1980–1990 жылдар */</comment>
      <origin>3621317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43166" sha1="pdqn2i40jfy9we6nyukw5mo5v8qvq3h" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ банктері]]</text>
      <sha1>pdqn2i40jfy9we6nyukw5mo5v8qvq3h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621318</id>
      <parentid>3621317</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T20:31:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43213" sha1="78uxxjbgby7ofxr8tdyygfypjvuc7ep" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ банктері]]</text>
      <sha1>78uxxjbgby7ofxr8tdyygfypjvuc7ep</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621320</id>
      <parentid>3621318</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T20:35:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* 1980–1990 жылдар */</comment>
      <origin>3621320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44654" sha1="lp1r0rb6k9h4el2k2qr1q3f19i9e3lp" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ банктері]]</text>
      <sha1>lp1r0rb6k9h4el2k2qr1q3f19i9e3lp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621321</id>
      <parentid>3621320</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T20:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* 1980–1990 жылдар */</comment>
      <origin>3621321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45324" sha1="rfr5cg8bfsq7pvc3sypq1b90s41cms3" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ банктері]]</text>
      <sha1>rfr5cg8bfsq7pvc3sypq1b90s41cms3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621322</id>
      <parentid>3621321</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T20:40:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* 1980–1990 жылдар */</comment>
      <origin>3621322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50580" sha1="bqbs4v9v4vv5awlzki7df1fxxnd2et3" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ банктері]]</text>
      <sha1>bqbs4v9v4vv5awlzki7df1fxxnd2et3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621323</id>
      <parentid>3621322</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T20:41:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* 1980–1990 жылдар */</comment>
      <origin>3621323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51156" sha1="pmx25y175z47k45kbmlthwp8ki9q7bn" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ банктері]]</text>
      <sha1>pmx25y175z47k45kbmlthwp8ki9q7bn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621324</id>
      <parentid>3621323</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T20:43:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* 1980–1990 жылдар */</comment>
      <origin>3621324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52446" sha1="161yeb114s4la9wv3lylzx7ij0i0exq" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ банктері]]</text>
      <sha1>161yeb114s4la9wv3lylzx7ij0i0exq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621325</id>
      <parentid>3621324</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T20:46:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* 1980–1990 жылдар */</comment>
      <origin>3621325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53472" sha1="q73b38ps4ffo5869nckfq0sr4rbqts2" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ банктері]]</text>
      <sha1>q73b38ps4ffo5869nckfq0sr4rbqts2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621326</id>
      <parentid>3621325</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T20:48:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* 1980–1990 жылдар */</comment>
      <origin>3621326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54513" sha1="7f46mpbs7bq20mkcbobi6mgk658oyqq" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ банктері]]</text>
      <sha1>7f46mpbs7bq20mkcbobi6mgk658oyqq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621327</id>
      <parentid>3621326</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T20:50:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* 1980–1990 жылдар */</comment>
      <origin>3621327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55939" sha1="ei7cfvs9so5sq76ackptfvwyee23jq7" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ банктері]]</text>
      <sha1>ei7cfvs9so5sq76ackptfvwyee23jq7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621328</id>
      <parentid>3621327</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T20:52:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* 1980–1990 жылдар */</comment>
      <origin>3621328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57541" sha1="41wdnplxfmmv21xwl4ato21wbaz0adl" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ банктері]]</text>
      <sha1>41wdnplxfmmv21xwl4ato21wbaz0adl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621329</id>
      <parentid>3621328</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T20:54:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57565" sha1="tlun7isrt3945aim1l8otzeuvvvfwav" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ банктері]]</text>
      <sha1>tlun7isrt3945aim1l8otzeuvvvfwav</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621330</id>
      <parentid>3621329</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T20:55:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58513" sha1="a2hfhwicqgkn4itsu5mkedw5kz4ffd8" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ банктері]]</text>
      <sha1>a2hfhwicqgkn4itsu5mkedw5kz4ffd8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621332</id>
      <parentid>3621330</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:02:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58547" sha1="g8xhz0n6sk7fp3ywfk75o8hmfx9qdj4" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
{{Толықтыру|Кейін}}
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ банктері]]</text>
      <sha1>g8xhz0n6sk7fp3ywfk75o8hmfx9qdj4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621333</id>
      <parentid>3621332</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:03:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дереккөздер */</comment>
      <origin>3621333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59936" sha1="qr5ry0q6k1d20c3yg450gn7hcvrz395" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
{{Толықтыру|Кейін}}
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Доу Джонс өнеркәсіптік индексіне кіретін компаниялар]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында тіркелген компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>qr5ry0q6k1d20c3yg450gn7hcvrz395</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621334</id>
      <parentid>3621333</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:04:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59911" sha1="ri4mntmyzjsi4vgzbvmx05z97bf9419" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
{{Толықтыру|Кейін}}
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында тіркелген компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>ri4mntmyzjsi4vgzbvmx05z97bf9419</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621335</id>
      <parentid>3621334</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:05:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59929" sha1="65my6ojt7pj4xw21a7qcxs8jt5drgsq" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
{{Толықтыру|Кейін}}
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>65my6ojt7pj4xw21a7qcxs8jt5drgsq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621417</id>
      <parentid>3621335</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:34:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59895" sha1="0bkeyjvb4m4ewlnvt8qtqu6q0rly1gy" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>0bkeyjvb4m4ewlnvt8qtqu6q0rly1gy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621419</id>
      <parentid>3621417</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:36:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63885" sha1="0vjh64gwqojh5x2qek7ex6q77kgkw06" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>0vjh64gwqojh5x2qek7ex6q77kgkw06</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621420</id>
      <parentid>3621419</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:38:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63941" sha1="bewu11ae59ug3n5s1hzrlkqnhnbi2bi" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>bewu11ae59ug3n5s1hzrlkqnhnbi2bi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621421</id>
      <parentid>3621420</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:40:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65490" sha1="kg7e7w3w88oe86whg3e5eei5qanfew8" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>kg7e7w3w88oe86whg3e5eei5qanfew8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621423</id>
      <parentid>3621421</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:43:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66864" sha1="h3lcf3zygsjo4b037709984qtye0wbr" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>h3lcf3zygsjo4b037709984qtye0wbr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621424</id>
      <parentid>3621423</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:45:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68143" sha1="p13345my1v8x2vr4kpxsdfppppdgolu" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>p13345my1v8x2vr4kpxsdfppppdgolu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621425</id>
      <parentid>3621424</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:48:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68685" sha1="dy8zzyhk8gqt4p2ko8nupsnqbjjqsxr" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>dy8zzyhk8gqt4p2ko8nupsnqbjjqsxr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621426</id>
      <parentid>3621425</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:55:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69776" sha1="eybwslotdgcujp10xm60kv982qd8mkr" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>eybwslotdgcujp10xm60kv982qd8mkr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621429</id>
      <parentid>3621426</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:03:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71726" sha1="svn8101l7od95wmub111uc7jdsgra5u" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>svn8101l7od95wmub111uc7jdsgra5u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621430</id>
      <parentid>3621429</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:07:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75093" sha1="ppv03948fiakbgknl0fu725w0tnxnqx" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>ppv03948fiakbgknl0fu725w0tnxnqx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621431</id>
      <parentid>3621430</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:08:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75828" sha1="mh8cgajgwyem6ge7cdzoxwt1mhuplu5" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>mh8cgajgwyem6ge7cdzoxwt1mhuplu5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621432</id>
      <parentid>3621431</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:10:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76912" sha1="38j0060o4qnsp3tjqde06ym8n0oe1e2" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>38j0060o4qnsp3tjqde06ym8n0oe1e2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621436</id>
      <parentid>3621432</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:18:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78406" sha1="j3va3lu7d9vn11j9pnuqhosnolwun6q" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>j3va3lu7d9vn11j9pnuqhosnolwun6q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621437</id>
      <parentid>3621436</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82367" sha1="9iyonu0rynv0pgd1n01l1v7xwmyo71t" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>9iyonu0rynv0pgd1n01l1v7xwmyo71t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621438</id>
      <parentid>3621437</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:23:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83782" sha1="d5xvfgtau0j3ypgpw4k8ntss63fvaat" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>d5xvfgtau0j3ypgpw4k8ntss63fvaat</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621439</id>
      <parentid>3621438</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:24:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84107" sha1="7i9l5v3rrel1fj0zes8cio4wy3y3v07" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Card#Benefits|Centurion Lounge]] залы (2025)]]

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>7i9l5v3rrel1fj0zes8cio4wy3y3v07</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621440</id>
      <parentid>3621439</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:25:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84083" sha1="l8olf5zwqowp7y1j8y39hfs2ps8fz4b" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>l8olf5zwqowp7y1j8y39hfs2ps8fz4b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621442</id>
      <parentid>3621440</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:45:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84571" sha1="9pn3x8966qbon0kaorc0esemv20agxs" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>9pn3x8966qbon0kaorc0esemv20agxs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621443</id>
      <parentid>3621442</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:48:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85625" sha1="adx4h7fqlrgxeyon30wsfbmtvfywrt3" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>adx4h7fqlrgxeyon30wsfbmtvfywrt3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621446</id>
      <parentid>3621443</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:55:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90505" sha1="9tu2viwu5soba8lpnj0x9yo04k7w92s" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>9tu2viwu5soba8lpnj0x9yo04k7w92s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621448</id>
      <parentid>3621446</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:58:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92367" sha1="6cqrq6gu4notcen3klcngf1gyhnp7lh" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>6cqrq6gu4notcen3klcngf1gyhnp7lh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621450</id>
      <parentid>3621448</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:01:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96738" sha1="pxmy2y8fsk0p2rpqg26llipdt3c0dyn" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>pxmy2y8fsk0p2rpqg26llipdt3c0dyn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621451</id>
      <parentid>3621450</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:05:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97751" sha1="0qrzk2xmtoxraa4otrt0r57gfm2g4or" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>0qrzk2xmtoxraa4otrt0r57gfm2g4or</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621453</id>
      <parentid>3621451</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:08:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100302" sha1="ff8c5bnzx0hw2vi65gmjkp2jc4otw94" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>ff8c5bnzx0hw2vi65gmjkp2jc4otw94</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621457</id>
      <parentid>3621453</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:09:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="103367" sha1="3n5ifjc80ajh446e1qw8r7finves467" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>3n5ifjc80ajh446e1qw8r7finves467</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621458</id>
      <parentid>3621457</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:12:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="105369" sha1="475rbzd262d1oyoy0i8licfe7dqz0rp" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>475rbzd262d1oyoy0i8licfe7dqz0rp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621460</id>
      <parentid>3621458</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:14:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="105941" sha1="l37kez8cbexp4wfdwssb368w79t9uc5" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>l37kez8cbexp4wfdwssb368w79t9uc5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621462</id>
      <parentid>3621460</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:17:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108582" sha1="hj3vhu6pyvom8mt4t2ycn2fc7ikbah2" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>hj3vhu6pyvom8mt4t2ycn2fc7ikbah2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621463</id>
      <parentid>3621462</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:19:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109548" sha1="3bujzjrn78i23xutnow5j9wx44l6owp" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>3bujzjrn78i23xutnow5j9wx44l6owp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621464</id>
      <parentid>3621463</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:20:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110801" sha1="q3aw5tbh47n5mknkhvmyvb54bu2l12f" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>q3aw5tbh47n5mknkhvmyvb54bu2l12f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621465</id>
      <parentid>3621464</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:22:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112360" sha1="iv6vd188dwsvsek4sxov5gsryhik4d5" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қыркүйекте American Express Platinum картасының жылдық төлемін 2021 жылдан бергі алғашқы рет көтеріп, оны 695 АҚШ долларынан 895 АҚШ долларына дейін ұлғайтты.

Компания карта иелеріне арналған жаңа артықшылықтарды жариялады, олардың қатарында [[Lululemon]], [[Oura Ring]] және [[Resy]] мейрамханалары үшін шот бойынша өтемақылар, сондай-ақ [[Uber One]] мүшелігі бар. Сонымен қатар компания люкс қонақүйлерде тұруға, стримингтік жазылымдарға (соның ішінде [[Paramount+]], [[YouTube Premium]] және [[YouTube TV]] қосылды) және Clear мүшелігіне берілетін өтемақылар көлемін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Passy |first=Imani Moise and Jacob |date=2025-09-18 |title=Amex Revamps Its Platinum Card, Raises Fee to $895 |url=https://www.wsj.com/personal-finance/amex-revamps-its-platinum-card-raises-fee-to-895-5c32cb3b |access-date=2025-09-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-18 |title=Amex Platinum Just Got More Expensive: $895 Fee and $3,500 in Perks Explained |url=https://www.kiplinger.com/personal-finance/credit-cards/amex-platinum-card-refresh-worth-it |access-date=2025-09-18 |website=Kiplinger |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>iv6vd188dwsvsek4sxov5gsryhik4d5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621466</id>
      <parentid>3621465</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:24:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113545" sha1="5glnzc95hz0h4r3jb2m3ord0333m79q" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қыркүйекте American Express Platinum картасының жылдық төлемін 2021 жылдан бергі алғашқы рет көтеріп, оны 695 АҚШ долларынан 895 АҚШ долларына дейін ұлғайтты.

Компания карта иелеріне арналған жаңа артықшылықтарды жариялады, олардың қатарында [[Lululemon]], [[Oura Ring]] және [[Resy]] мейрамханалары үшін шот бойынша өтемақылар, сондай-ақ [[Uber One]] мүшелігі бар. Сонымен қатар компания люкс қонақүйлерде тұруға, стримингтік жазылымдарға (соның ішінде [[Paramount+]], [[YouTube Premium]] және [[YouTube TV]] қосылды) және Clear мүшелігіне берілетін өтемақылар көлемін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Passy |first=Imani Moise and Jacob |date=2025-09-18 |title=Amex Revamps Its Platinum Card, Raises Fee to $895 |url=https://www.wsj.com/personal-finance/amex-revamps-its-platinum-card-raises-fee-to-895-5c32cb3b |access-date=2025-09-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-18 |title=Amex Platinum Just Got More Expensive: $895 Fee and $3,500 in Perks Explained |url=https://www.kiplinger.com/personal-finance/credit-cards/amex-platinum-card-refresh-worth-it |access-date=2025-09-18 |website=Kiplinger |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қазанда ''B &amp; R Supermarket, Inc., et al v. Visa, Inc. et al'' ісі бойынша АҚШ округтік сотының судьясы алдында саудагерлер жалған жасалған, жоғалған немесе ұрланған карталарға байланысты алаяқтықтан туындаған шығындар жөніндегі 231,7 миллион АҚШ долларына тең бітімгершілік келісімге келісті. Бұл келісім аясында American Express жалпы өтемақы сомасының 20 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;Scarcella, Mike [https://www.reuters.com/legal/government/visa-mastercard-agree-1995-million-settlement-merchants-class-action-2025-10-13/ &quot;settlement in merchants' class action&quot;] ''Reuters'', October 13, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pape, Carter [https://www.americanbanker.com/payments/news/visa-mastercard-settle-merchant-suit-for-nearly-200m &quot;Visa, Mastercard settle merchant suit for nearly $200M&quot;] ''American Banker'', October 16, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>5glnzc95hz0h4r3jb2m3ord0333m79q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621467</id>
      <parentid>3621466</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:26:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* XXI ғасыр */</comment>
      <origin>3621467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114426" sha1="t0be565vs3ucrape6p05s4v2t8xlwn2" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қыркүйекте American Express Platinum картасының жылдық төлемін 2021 жылдан бергі алғашқы рет көтеріп, оны 695 АҚШ долларынан 895 АҚШ долларына дейін ұлғайтты.

Компания карта иелеріне арналған жаңа артықшылықтарды жариялады, олардың қатарында [[Lululemon]], [[Oura Ring]] және [[Resy]] мейрамханалары үшін шот бойынша өтемақылар, сондай-ақ [[Uber One]] мүшелігі бар. Сонымен қатар компания люкс қонақүйлерде тұруға, стримингтік жазылымдарға (соның ішінде [[Paramount+]], [[YouTube Premium]] және [[YouTube TV]] қосылды) және Clear мүшелігіне берілетін өтемақылар көлемін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Passy |first=Imani Moise and Jacob |date=2025-09-18 |title=Amex Revamps Its Platinum Card, Raises Fee to $895 |url=https://www.wsj.com/personal-finance/amex-revamps-its-platinum-card-raises-fee-to-895-5c32cb3b |access-date=2025-09-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-18 |title=Amex Platinum Just Got More Expensive: $895 Fee and $3,500 in Perks Explained |url=https://www.kiplinger.com/personal-finance/credit-cards/amex-platinum-card-refresh-worth-it |access-date=2025-09-18 |website=Kiplinger |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қазанда ''B &amp; R Supermarket, Inc., et al v. Visa, Inc. et al'' ісі бойынша АҚШ округтік сотының судьясы алдында саудагерлер жалған жасалған, жоғалған немесе ұрланған карталарға байланысты алаяқтықтан туындаған шығындар жөніндегі 231,7 миллион АҚШ долларына тең бітімгершілік келісімге келісті. Бұл келісім аясында American Express жалпы өтемақы сомасының 20 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;Scarcella, Mike [https://www.reuters.com/legal/government/visa-mastercard-agree-1995-million-settlement-merchants-class-action-2025-10-13/ &quot;settlement in merchants' class action&quot;] ''Reuters'', October 13, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pape, Carter [https://www.americanbanker.com/payments/news/visa-mastercard-settle-merchant-suit-for-nearly-200m &quot;Visa, Mastercard settle merchant suit for nearly $200M&quot;] ''American Banker'', October 16, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;

=== Қаржылық көрсеткіштері ===
{| class=&quot;wikitable left&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|+ American Express компаниясының кірісі мен таза пайдасы (млрд {{US$|link=yes}})&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/AXP/american-express/financial-statements | title=American Express Financial Statements | website=Macrotrends}}&lt;/ref&gt;
! Жыл !! Кіріс !! Таза пайда
|-
| 2025 || 72.2 || 10.8
|-
| 2024 || 65.9 || 10.1
|-
| 2023 || 60.5 || 8.4
|-
| 2022 || 55.6 || 7.4
|-
| 2021 || 43.6 || 7.9
|-
| 2020 || 38.1 || 3.0
|-
| 2019 || 47.0 || 6.6
|-
| 2018 || 43.2 || 6.7
|-
| 2017 || 38.9 || 2.6
|-
| 2016 || 37.1 || 5.2
|-
| 2015 || 34.4 || 5.0
|-
| 2014 || 35.8 || 5.8
|-
| 2013 || 34.8 || 5.3
|-
| 2012 || 33.7 || 4.4
|-
| 2011 || 32.2 || 4.8
|-
| 2010 || 30.0 || 4.0
|-
| 2009 || 26.5 || 2.1
|}

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>t0be565vs3ucrape6p05s4v2t8xlwn2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621468</id>
      <parentid>3621467</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:28:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114450" sha1="4ibh2m8pme7hsuqfmfv7s7n5v3f75wh" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қыркүйекте American Express Platinum картасының жылдық төлемін 2021 жылдан бергі алғашқы рет көтеріп, оны 695 АҚШ долларынан 895 АҚШ долларына дейін ұлғайтты.

Компания карта иелеріне арналған жаңа артықшылықтарды жариялады, олардың қатарында [[Lululemon]], [[Oura Ring]] және [[Resy]] мейрамханалары үшін шот бойынша өтемақылар, сондай-ақ [[Uber One]] мүшелігі бар. Сонымен қатар компания люкс қонақүйлерде тұруға, стримингтік жазылымдарға (соның ішінде [[Paramount+]], [[YouTube Premium]] және [[YouTube TV]] қосылды) және Clear мүшелігіне берілетін өтемақылар көлемін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Passy |first=Imani Moise and Jacob |date=2025-09-18 |title=Amex Revamps Its Platinum Card, Raises Fee to $895 |url=https://www.wsj.com/personal-finance/amex-revamps-its-platinum-card-raises-fee-to-895-5c32cb3b |access-date=2025-09-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-18 |title=Amex Platinum Just Got More Expensive: $895 Fee and $3,500 in Perks Explained |url=https://www.kiplinger.com/personal-finance/credit-cards/amex-platinum-card-refresh-worth-it |access-date=2025-09-18 |website=Kiplinger |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қазанда ''B &amp; R Supermarket, Inc., et al v. Visa, Inc. et al'' ісі бойынша АҚШ округтік сотының судьясы алдында саудагерлер жалған жасалған, жоғалған немесе ұрланған карталарға байланысты алаяқтықтан туындаған шығындар жөніндегі 231,7 миллион АҚШ долларына тең бітімгершілік келісімге келісті. Бұл келісім аясында American Express жалпы өтемақы сомасының 20 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;Scarcella, Mike [https://www.reuters.com/legal/government/visa-mastercard-agree-1995-million-settlement-merchants-class-action-2025-10-13/ &quot;settlement in merchants' class action&quot;] ''Reuters'', October 13, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pape, Carter [https://www.americanbanker.com/payments/news/visa-mastercard-settle-merchant-suit-for-nearly-200m &quot;Visa, Mastercard settle merchant suit for nearly $200M&quot;] ''American Banker'', October 16, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;

=== Қаржылық көрсеткіштері ===
{| class=&quot;wikitable left&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|+ American Express компаниясының кірісі мен таза пайдасы (млрд {{US$|link=yes}})&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/AXP/american-express/financial-statements | title=American Express Financial Statements | website=Macrotrends}}&lt;/ref&gt;
! Жыл !! Кіріс !! Таза пайда
|-
| 2025 || 72.2 || 10.8
|-
| 2024 || 65.9 || 10.1
|-
| 2023 || 60.5 || 8.4
|-
| 2022 || 55.6 || 7.4
|-
| 2021 || 43.6 || 7.9
|-
| 2020 || 38.1 || 3.0
|-
| 2019 || 47.0 || 6.6
|-
| 2018 || 43.2 || 6.7
|-
| 2017 || 38.9 || 2.6
|-
| 2016 || 37.1 || 5.2
|-
| 2015 || 34.4 || 5.0
|-
| 2014 || 35.8 || 5.8
|-
| 2013 || 34.8 || 5.3
|-
| 2012 || 33.7 || 4.4
|-
| 2011 || 32.2 || 4.8
|-
| 2010 || 30.0 || 4.0
|-
| 2009 || 26.5 || 2.1
|}

== Өнімдері ==

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>4ibh2m8pme7hsuqfmfv7s7n5v3f75wh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621472</id>
      <parentid>3621468</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:40:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115289" sha1="32se672sd5psswk1oyibzarzfysnuli" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қыркүйекте American Express Platinum картасының жылдық төлемін 2021 жылдан бергі алғашқы рет көтеріп, оны 695 АҚШ долларынан 895 АҚШ долларына дейін ұлғайтты.

Компания карта иелеріне арналған жаңа артықшылықтарды жариялады, олардың қатарында [[Lululemon]], [[Oura Ring]] және [[Resy]] мейрамханалары үшін шот бойынша өтемақылар, сондай-ақ [[Uber One]] мүшелігі бар. Сонымен қатар компания люкс қонақүйлерде тұруға, стримингтік жазылымдарға (соның ішінде [[Paramount+]], [[YouTube Premium]] және [[YouTube TV]] қосылды) және Clear мүшелігіне берілетін өтемақылар көлемін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Passy |first=Imani Moise and Jacob |date=2025-09-18 |title=Amex Revamps Its Platinum Card, Raises Fee to $895 |url=https://www.wsj.com/personal-finance/amex-revamps-its-platinum-card-raises-fee-to-895-5c32cb3b |access-date=2025-09-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-18 |title=Amex Platinum Just Got More Expensive: $895 Fee and $3,500 in Perks Explained |url=https://www.kiplinger.com/personal-finance/credit-cards/amex-platinum-card-refresh-worth-it |access-date=2025-09-18 |website=Kiplinger |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қазанда ''B &amp; R Supermarket, Inc., et al v. Visa, Inc. et al'' ісі бойынша АҚШ округтік сотының судьясы алдында саудагерлер жалған жасалған, жоғалған немесе ұрланған карталарға байланысты алаяқтықтан туындаған шығындар жөніндегі 231,7 миллион АҚШ долларына тең бітімгершілік келісімге келісті. Бұл келісім аясында American Express жалпы өтемақы сомасының 20 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;Scarcella, Mike [https://www.reuters.com/legal/government/visa-mastercard-agree-1995-million-settlement-merchants-class-action-2025-10-13/ &quot;settlement in merchants' class action&quot;] ''Reuters'', October 13, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pape, Carter [https://www.americanbanker.com/payments/news/visa-mastercard-settle-merchant-suit-for-nearly-200m &quot;Visa, Mastercard settle merchant suit for nearly $200M&quot;] ''American Banker'', October 16, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;

=== Қаржылық көрсеткіштері ===
{| class=&quot;wikitable left&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|+ American Express компаниясының кірісі мен таза пайдасы (млрд {{US$|link=yes}})&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/AXP/american-express/financial-statements | title=American Express Financial Statements | website=Macrotrends}}&lt;/ref&gt;
! Жыл !! Кіріс !! Таза пайда
|-
| 2025 || 72.2 || 10.8
|-
| 2024 || 65.9 || 10.1
|-
| 2023 || 60.5 || 8.4
|-
| 2022 || 55.6 || 7.4
|-
| 2021 || 43.6 || 7.9
|-
| 2020 || 38.1 || 3.0
|-
| 2019 || 47.0 || 6.6
|-
| 2018 || 43.2 || 6.7
|-
| 2017 || 38.9 || 2.6
|-
| 2016 || 37.1 || 5.2
|-
| 2015 || 34.4 || 5.0
|-
| 2014 || 35.8 || 5.8
|-
| 2013 || 34.8 || 5.3
|-
| 2012 || 33.7 || 4.4
|-
| 2011 || 32.2 || 4.8
|-
| 2010 || 30.0 || 4.0
|-
| 2009 || 26.5 || 2.1
|}

== Өнімдері ==
=== Бизнеске арналған мамандандырылған карталар ===
American Express компаниясында корпоративтік кездесулерге арналған арнайы несие картасы бар.&lt;ref name=&quot;159&quot; /&gt; American Express ұсынатын тағы бір мамандандырылған бизнес-карта — American Express Corporate Purchasing Card. Ол жеке қызметкерлерге немесе компания бөлімшелеріне тағайындалуы мүмкін. Корпорациялар үшін бұл картаны пайдалануды жеңілдету мақсатында есепті салыстыру және бухгалтерлік есеп жүргізу қызметтері де ұсынылады.&lt;ref name=&quot;160&quot; /&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>32se672sd5psswk1oyibzarzfysnuli</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621473</id>
      <parentid>3621472</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:43:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117450" sha1="angtqypaq28znb7kshzoe7k50ayth1p" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қыркүйекте American Express Platinum картасының жылдық төлемін 2021 жылдан бергі алғашқы рет көтеріп, оны 695 АҚШ долларынан 895 АҚШ долларына дейін ұлғайтты.

Компания карта иелеріне арналған жаңа артықшылықтарды жариялады, олардың қатарында [[Lululemon]], [[Oura Ring]] және [[Resy]] мейрамханалары үшін шот бойынша өтемақылар, сондай-ақ [[Uber One]] мүшелігі бар. Сонымен қатар компания люкс қонақүйлерде тұруға, стримингтік жазылымдарға (соның ішінде [[Paramount+]], [[YouTube Premium]] және [[YouTube TV]] қосылды) және Clear мүшелігіне берілетін өтемақылар көлемін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Passy |first=Imani Moise and Jacob |date=2025-09-18 |title=Amex Revamps Its Platinum Card, Raises Fee to $895 |url=https://www.wsj.com/personal-finance/amex-revamps-its-platinum-card-raises-fee-to-895-5c32cb3b |access-date=2025-09-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-18 |title=Amex Platinum Just Got More Expensive: $895 Fee and $3,500 in Perks Explained |url=https://www.kiplinger.com/personal-finance/credit-cards/amex-platinum-card-refresh-worth-it |access-date=2025-09-18 |website=Kiplinger |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қазанда ''B &amp; R Supermarket, Inc., et al v. Visa, Inc. et al'' ісі бойынша АҚШ округтік сотының судьясы алдында саудагерлер жалған жасалған, жоғалған немесе ұрланған карталарға байланысты алаяқтықтан туындаған шығындар жөніндегі 231,7 миллион АҚШ долларына тең бітімгершілік келісімге келісті. Бұл келісім аясында American Express жалпы өтемақы сомасының 20 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;Scarcella, Mike [https://www.reuters.com/legal/government/visa-mastercard-agree-1995-million-settlement-merchants-class-action-2025-10-13/ &quot;settlement in merchants' class action&quot;] ''Reuters'', October 13, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pape, Carter [https://www.americanbanker.com/payments/news/visa-mastercard-settle-merchant-suit-for-nearly-200m &quot;Visa, Mastercard settle merchant suit for nearly $200M&quot;] ''American Banker'', October 16, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;

=== Қаржылық көрсеткіштері ===
{| class=&quot;wikitable left&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|+ American Express компаниясының кірісі мен таза пайдасы (млрд {{US$|link=yes}})&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/AXP/american-express/financial-statements | title=American Express Financial Statements | website=Macrotrends}}&lt;/ref&gt;
! Жыл !! Кіріс !! Таза пайда
|-
| 2025 || 72.2 || 10.8
|-
| 2024 || 65.9 || 10.1
|-
| 2023 || 60.5 || 8.4
|-
| 2022 || 55.6 || 7.4
|-
| 2021 || 43.6 || 7.9
|-
| 2020 || 38.1 || 3.0
|-
| 2019 || 47.0 || 6.6
|-
| 2018 || 43.2 || 6.7
|-
| 2017 || 38.9 || 2.6
|-
| 2016 || 37.1 || 5.2
|-
| 2015 || 34.4 || 5.0
|-
| 2014 || 35.8 || 5.8
|-
| 2013 || 34.8 || 5.3
|-
| 2012 || 33.7 || 4.4
|-
| 2011 || 32.2 || 4.8
|-
| 2010 || 30.0 || 4.0
|-
| 2009 || 26.5 || 2.1
|}

== Өнімдері ==
=== Бизнеске арналған мамандандырылған карталар ===
American Express компаниясында корпоративтік кездесулерге арналған арнайы несие картасы бар.&lt;ref name=&quot;159&quot; /&gt; American Express ұсынатын тағы бір мамандандырылған бизнес-карта — American Express Corporate Purchasing Card. Ол жеке қызметкерлерге немесе компания бөлімшелеріне тағайындалуы мүмкін. Корпорациялар үшін бұл картаны пайдалануды жеңілдету мақсатында есепті салыстыру және бухгалтерлік есеп жүргізу қызметтері де ұсынылады.&lt;ref name=&quot;160&quot; /&gt;

=== Меншікті емес карталар ===
[[Citibank]], [[First National Bank of Omaha]], [[USAA]], [[Navy Federal Credit Union]], [[Synchrony Financial]] және [[US Bancorp]] American Express карталарын шығарады. Citi [[Macy's]] және [[Bloomingdale's]] American Express карталарын, сондай-ақ Citi брендімен шығарылатын карталарды ұсынады. US Bancorp өзінің US Bank брендімен шығарылатын American Express карталарын, сондай-ақ шағын және орта банктердің атынан несие карталарын шығаратын еншілес ұйымы Elan Card Services арқылы карталар шығарады. Кейбір [[несие одақтары]], соның ішінде [[Pentagon Federal Credit Union]], да American Express карталарын шығарады. 2023 жылғы тамызға дейін Wells Fargo өз брендімен және [[Dillard's]] үшін American Express карталарын шығарды. [[JPMorgan Chase]] пен [[Wells Fargo]] — АҚШ-тағы [[Үлкен төрттік банктер (АҚШ)|Үлкен төрттік банктердің]] ішінде American Express-пен серіктестік орнатпаған жалғыз банктер.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-30 |title=Understanding third-party American Express cards |url=https://www.creditcards.com/card-advice/american-express-third-party-cards/ |access-date=2025-02-11 |website=CreditCards.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |last2= |last3= |last4= |last5= |last6= |title=Amex bets on millennials, Gen Z for growth |url=https://www.paymentsdive.com/news/amex-bets-on-millennials-gen-z-for-growth/644789/ |access-date=2025-02-11 |website=Payments Dive |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Katherine Fan |author2=Angela Fung |title=Best American Express Cards of February 2025 |url=https://www.businessinsider.com/personal-finance/credit-cards/best-american-express-cards |access-date=2025-02-11 |website=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>angtqypaq28znb7kshzoe7k50ayth1p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621475</id>
      <parentid>3621473</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:45:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Өнімдері */</comment>
      <origin>3621475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118243" sha1="jas20qn4u3b1v2hc0rkngx7pnh1k9b8" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қыркүйекте American Express Platinum картасының жылдық төлемін 2021 жылдан бергі алғашқы рет көтеріп, оны 695 АҚШ долларынан 895 АҚШ долларына дейін ұлғайтты.

Компания карта иелеріне арналған жаңа артықшылықтарды жариялады, олардың қатарында [[Lululemon]], [[Oura Ring]] және [[Resy]] мейрамханалары үшін шот бойынша өтемақылар, сондай-ақ [[Uber One]] мүшелігі бар. Сонымен қатар компания люкс қонақүйлерде тұруға, стримингтік жазылымдарға (соның ішінде [[Paramount+]], [[YouTube Premium]] және [[YouTube TV]] қосылды) және Clear мүшелігіне берілетін өтемақылар көлемін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Passy |first=Imani Moise and Jacob |date=2025-09-18 |title=Amex Revamps Its Platinum Card, Raises Fee to $895 |url=https://www.wsj.com/personal-finance/amex-revamps-its-platinum-card-raises-fee-to-895-5c32cb3b |access-date=2025-09-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-18 |title=Amex Platinum Just Got More Expensive: $895 Fee and $3,500 in Perks Explained |url=https://www.kiplinger.com/personal-finance/credit-cards/amex-platinum-card-refresh-worth-it |access-date=2025-09-18 |website=Kiplinger |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қазанда ''B &amp; R Supermarket, Inc., et al v. Visa, Inc. et al'' ісі бойынша АҚШ округтік сотының судьясы алдында саудагерлер жалған жасалған, жоғалған немесе ұрланған карталарға байланысты алаяқтықтан туындаған шығындар жөніндегі 231,7 миллион АҚШ долларына тең бітімгершілік келісімге келісті. Бұл келісім аясында American Express жалпы өтемақы сомасының 20 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;Scarcella, Mike [https://www.reuters.com/legal/government/visa-mastercard-agree-1995-million-settlement-merchants-class-action-2025-10-13/ &quot;settlement in merchants' class action&quot;] ''Reuters'', October 13, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pape, Carter [https://www.americanbanker.com/payments/news/visa-mastercard-settle-merchant-suit-for-nearly-200m &quot;Visa, Mastercard settle merchant suit for nearly $200M&quot;] ''American Banker'', October 16, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;

=== Қаржылық көрсеткіштері ===
{| class=&quot;wikitable left&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|+ American Express компаниясының кірісі мен таза пайдасы (млрд {{US$|link=yes}})&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/AXP/american-express/financial-statements | title=American Express Financial Statements | website=Macrotrends}}&lt;/ref&gt;
! Жыл !! Кіріс !! Таза пайда
|-
| 2025 || 72.2 || 10.8
|-
| 2024 || 65.9 || 10.1
|-
| 2023 || 60.5 || 8.4
|-
| 2022 || 55.6 || 7.4
|-
| 2021 || 43.6 || 7.9
|-
| 2020 || 38.1 || 3.0
|-
| 2019 || 47.0 || 6.6
|-
| 2018 || 43.2 || 6.7
|-
| 2017 || 38.9 || 2.6
|-
| 2016 || 37.1 || 5.2
|-
| 2015 || 34.4 || 5.0
|-
| 2014 || 35.8 || 5.8
|-
| 2013 || 34.8 || 5.3
|-
| 2012 || 33.7 || 4.4
|-
| 2011 || 32.2 || 4.8
|-
| 2010 || 30.0 || 4.0
|-
| 2009 || 26.5 || 2.1
|}

== Өнімдері ==
=== Бизнеске арналған мамандандырылған карталар ===
American Express компаниясында корпоративтік кездесулерге арналған арнайы несие картасы бар.&lt;ref name=&quot;159&quot; /&gt; American Express ұсынатын тағы бір мамандандырылған бизнес-карта — American Express Corporate Purchasing Card. Ол жеке қызметкерлерге немесе компания бөлімшелеріне тағайындалуы мүмкін. Корпорациялар үшін бұл картаны пайдалануды жеңілдету мақсатында есепті салыстыру және бухгалтерлік есеп жүргізу қызметтері де ұсынылады.&lt;ref name=&quot;160&quot; /&gt;

=== Меншікті емес карталар ===
[[Citibank]], [[First National Bank of Omaha]], [[USAA]], [[Navy Federal Credit Union]], [[Synchrony Financial]] және [[US Bancorp]] American Express карталарын шығарады. Citi [[Macy's]] және [[Bloomingdale's]] American Express карталарын, сондай-ақ Citi брендімен шығарылатын карталарды ұсынады. US Bancorp өзінің US Bank брендімен шығарылатын American Express карталарын, сондай-ақ шағын және орта банктердің атынан несие карталарын шығаратын еншілес ұйымы Elan Card Services арқылы карталар шығарады. Кейбір [[несие одақтары]], соның ішінде [[Pentagon Federal Credit Union]], да American Express карталарын шығарады. 2023 жылғы тамызға дейін Wells Fargo өз брендімен және [[Dillard's]] үшін American Express карталарын шығарды. [[JPMorgan Chase]] пен [[Wells Fargo]] — АҚШ-тағы [[Үлкен төрттік банктер (АҚШ)|Үлкен төрттік банктердің]] ішінде American Express-пен серіктестік орнатпаған жалғыз банктер.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-30 |title=Understanding third-party American Express cards |url=https://www.creditcards.com/card-advice/american-express-third-party-cards/ |access-date=2025-02-11 |website=CreditCards.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |last2= |last3= |last4= |last5= |last6= |title=Amex bets on millennials, Gen Z for growth |url=https://www.paymentsdive.com/news/amex-bets-on-millennials-gen-z-for-growth/644789/ |access-date=2025-02-11 |website=Payments Dive |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Katherine Fan |author2=Angela Fung |title=Best American Express Cards of February 2025 |url=https://www.businessinsider.com/personal-finance/credit-cards/best-american-express-cards |access-date=2025-02-11 |website=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Марапаттары мен мойындалуы ==
2016 жылы [[Corporate Art Awards]] марапаттау рәсімінде American Express компаниясы [[pptArt]] ұйымынан «ең үздік халықаралық реставрация бағдарламасы: World's Monument Watch» сыйлығын алды. American Express — 1995 жылы [[World Monuments Fund]] ұйымы іске қосқан «World Monuments Watch» бағдарламасының демеушілерінің бірі.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Winner of the 2016 edition of the Corporate Art Awards| url=https://www.pptart.net/winners | archive-url=https://web.archive.org/web/20180213080154/https://www.pptart.net/winners| archive-date=February 13, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>jas20qn4u3b1v2hc0rkngx7pnh1k9b8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621477</id>
      <parentid>3621475</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:47:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Марапаттары мен мойындалуы */</comment>
      <origin>3621477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120620" sha1="3b2btfwagptyphjpmqx2ac67fe3et15" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қыркүйекте American Express Platinum картасының жылдық төлемін 2021 жылдан бергі алғашқы рет көтеріп, оны 695 АҚШ долларынан 895 АҚШ долларына дейін ұлғайтты.

Компания карта иелеріне арналған жаңа артықшылықтарды жариялады, олардың қатарында [[Lululemon]], [[Oura Ring]] және [[Resy]] мейрамханалары үшін шот бойынша өтемақылар, сондай-ақ [[Uber One]] мүшелігі бар. Сонымен қатар компания люкс қонақүйлерде тұруға, стримингтік жазылымдарға (соның ішінде [[Paramount+]], [[YouTube Premium]] және [[YouTube TV]] қосылды) және Clear мүшелігіне берілетін өтемақылар көлемін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Passy |first=Imani Moise and Jacob |date=2025-09-18 |title=Amex Revamps Its Platinum Card, Raises Fee to $895 |url=https://www.wsj.com/personal-finance/amex-revamps-its-platinum-card-raises-fee-to-895-5c32cb3b |access-date=2025-09-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-18 |title=Amex Platinum Just Got More Expensive: $895 Fee and $3,500 in Perks Explained |url=https://www.kiplinger.com/personal-finance/credit-cards/amex-platinum-card-refresh-worth-it |access-date=2025-09-18 |website=Kiplinger |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қазанда ''B &amp; R Supermarket, Inc., et al v. Visa, Inc. et al'' ісі бойынша АҚШ округтік сотының судьясы алдында саудагерлер жалған жасалған, жоғалған немесе ұрланған карталарға байланысты алаяқтықтан туындаған шығындар жөніндегі 231,7 миллион АҚШ долларына тең бітімгершілік келісімге келісті. Бұл келісім аясында American Express жалпы өтемақы сомасының 20 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;Scarcella, Mike [https://www.reuters.com/legal/government/visa-mastercard-agree-1995-million-settlement-merchants-class-action-2025-10-13/ &quot;settlement in merchants' class action&quot;] ''Reuters'', October 13, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pape, Carter [https://www.americanbanker.com/payments/news/visa-mastercard-settle-merchant-suit-for-nearly-200m &quot;Visa, Mastercard settle merchant suit for nearly $200M&quot;] ''American Banker'', October 16, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;

=== Қаржылық көрсеткіштері ===
{| class=&quot;wikitable left&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|+ American Express компаниясының кірісі мен таза пайдасы (млрд {{US$|link=yes}})&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/AXP/american-express/financial-statements | title=American Express Financial Statements | website=Macrotrends}}&lt;/ref&gt;
! Жыл !! Кіріс !! Таза пайда
|-
| 2025 || 72.2 || 10.8
|-
| 2024 || 65.9 || 10.1
|-
| 2023 || 60.5 || 8.4
|-
| 2022 || 55.6 || 7.4
|-
| 2021 || 43.6 || 7.9
|-
| 2020 || 38.1 || 3.0
|-
| 2019 || 47.0 || 6.6
|-
| 2018 || 43.2 || 6.7
|-
| 2017 || 38.9 || 2.6
|-
| 2016 || 37.1 || 5.2
|-
| 2015 || 34.4 || 5.0
|-
| 2014 || 35.8 || 5.8
|-
| 2013 || 34.8 || 5.3
|-
| 2012 || 33.7 || 4.4
|-
| 2011 || 32.2 || 4.8
|-
| 2010 || 30.0 || 4.0
|-
| 2009 || 26.5 || 2.1
|}

== Өнімдері ==
=== Бизнеске арналған мамандандырылған карталар ===
American Express компаниясында корпоративтік кездесулерге арналған арнайы несие картасы бар.&lt;ref name=&quot;159&quot; /&gt; American Express ұсынатын тағы бір мамандандырылған бизнес-карта — American Express Corporate Purchasing Card. Ол жеке қызметкерлерге немесе компания бөлімшелеріне тағайындалуы мүмкін. Корпорациялар үшін бұл картаны пайдалануды жеңілдету мақсатында есепті салыстыру және бухгалтерлік есеп жүргізу қызметтері де ұсынылады.&lt;ref name=&quot;160&quot; /&gt;

=== Меншікті емес карталар ===
[[Citibank]], [[First National Bank of Omaha]], [[USAA]], [[Navy Federal Credit Union]], [[Synchrony Financial]] және [[US Bancorp]] American Express карталарын шығарады. Citi [[Macy's]] және [[Bloomingdale's]] American Express карталарын, сондай-ақ Citi брендімен шығарылатын карталарды ұсынады. US Bancorp өзінің US Bank брендімен шығарылатын American Express карталарын, сондай-ақ шағын және орта банктердің атынан несие карталарын шығаратын еншілес ұйымы Elan Card Services арқылы карталар шығарады. Кейбір [[несие одақтары]], соның ішінде [[Pentagon Federal Credit Union]], да American Express карталарын шығарады. 2023 жылғы тамызға дейін Wells Fargo өз брендімен және [[Dillard's]] үшін American Express карталарын шығарды. [[JPMorgan Chase]] пен [[Wells Fargo]] — АҚШ-тағы [[Үлкен төрттік банктер (АҚШ)|Үлкен төрттік банктердің]] ішінде American Express-пен серіктестік орнатпаған жалғыз банктер.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-30 |title=Understanding third-party American Express cards |url=https://www.creditcards.com/card-advice/american-express-third-party-cards/ |access-date=2025-02-11 |website=CreditCards.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |last2= |last3= |last4= |last5= |last6= |title=Amex bets on millennials, Gen Z for growth |url=https://www.paymentsdive.com/news/amex-bets-on-millennials-gen-z-for-growth/644789/ |access-date=2025-02-11 |website=Payments Dive |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Katherine Fan |author2=Angela Fung |title=Best American Express Cards of February 2025 |url=https://www.businessinsider.com/personal-finance/credit-cards/best-american-express-cards |access-date=2025-02-11 |website=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Марапаттары мен мойындалуы ==
2016 жылы [[Corporate Art Awards]] марапаттау рәсімінде American Express компаниясы [[pptArt]] ұйымынан «ең үздік халықаралық реставрация бағдарламасы: World's Monument Watch» сыйлығын алды. American Express — 1995 жылы [[World Monuments Fund]] ұйымы іске қосқан «World Monuments Watch» бағдарламасының демеушілерінің бірі.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Winner of the 2016 edition of the Corporate Art Awards| url=https://www.pptart.net/winners | archive-url=https://web.archive.org/web/20180213080154/https://www.pptart.net/winners| archive-date=February 13, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Бас директорларының тізімі ==
# [[Henry Wells]] (1850–1866)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/economics-business-and-labor/businesses-and-occupations/american-express-company|title=American Express Company &amp;#124; Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt;
# [[William Fargo]] (1866–1881)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[J. C. Fargo]] (1881–1914)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 1881 |title=A SUCCESSOR TO W. G. FARGO |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408195926/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |archive-date=2023-04-08 |access-date=23 October 2021 |website=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;
# George C. Taylor (1914–1923)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# Frederick P. Small (1923–1944)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Ralph Reed (American Express)|Ralph Reed]] (1944–1960)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1968-01-23 |title=Ralph Reed, 77, Retired Head Of American Express, Is Dead |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1968/01/23/archives/ralph-reed-77-retired-head-of-american-express-is-dead.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[Howard L. Clark Sr.]] (1960–1977)&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zuckerman |first=Laurence |date=2001-02-07 |title=Howard L. Clark Dead at 84; Ex-Chief at American Express |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2001/02/07/us/howard-l-clark-dead-at-84-ex-chief-at-american-express.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[James D. Robinson III]] (1977–1993)
# [[Harvey Golub]] (1993–2001)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot;&gt;{{cite news |date=June 28, 2000 |title=American Express reshuffles its business |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2000/06/28/business/company-news-american-express-reshuffles-its-businesses.html |quote=one of the Wall Street's highest ranking black executives}}&lt;/ref&gt;
# [[Kenneth Chenault]] (2001–2018)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot; /&gt;
# [[Stephen Squeri]] (2018 – қазірге дейін)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Stephen Joseph Squeri, American Express Co |url=https://www.bloomberg.com/profile/person/7394026 |website=[[Bloomberg News]] |quote=Stephen Joseph Squeri is Chairman/CEO at American Express Co}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>3b2btfwagptyphjpmqx2ac67fe3et15</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621478</id>
      <parentid>3621477</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:48:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120630" sha1="ohrq9gm6o9lhgncfzq7ycncxvaf0066" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қыркүйекте American Express Platinum картасының жылдық төлемін 2021 жылдан бергі алғашқы рет көтеріп, оны 695 АҚШ долларынан 895 АҚШ долларына дейін ұлғайтты.

Компания карта иелеріне арналған жаңа артықшылықтарды жариялады, олардың қатарында [[Lululemon]], [[Oura Ring]] және [[Resy]] мейрамханалары үшін шот бойынша өтемақылар, сондай-ақ [[Uber One]] мүшелігі бар. Сонымен қатар компания люкс қонақүйлерде тұруға, стримингтік жазылымдарға (соның ішінде [[Paramount+]], [[YouTube Premium]] және [[YouTube TV]] қосылды) және Clear мүшелігіне берілетін өтемақылар көлемін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Passy |first=Imani Moise and Jacob |date=2025-09-18 |title=Amex Revamps Its Platinum Card, Raises Fee to $895 |url=https://www.wsj.com/personal-finance/amex-revamps-its-platinum-card-raises-fee-to-895-5c32cb3b |access-date=2025-09-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-18 |title=Amex Platinum Just Got More Expensive: $895 Fee and $3,500 in Perks Explained |url=https://www.kiplinger.com/personal-finance/credit-cards/amex-platinum-card-refresh-worth-it |access-date=2025-09-18 |website=Kiplinger |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қазанда ''B &amp; R Supermarket, Inc., et al v. Visa, Inc. et al'' ісі бойынша АҚШ округтік сотының судьясы алдында саудагерлер жалған жасалған, жоғалған немесе ұрланған карталарға байланысты алаяқтықтан туындаған шығындар жөніндегі 231,7 миллион АҚШ долларына тең бітімгершілік келісімге келісті. Бұл келісім аясында American Express жалпы өтемақы сомасының 20 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;Scarcella, Mike [https://www.reuters.com/legal/government/visa-mastercard-agree-1995-million-settlement-merchants-class-action-2025-10-13/ &quot;settlement in merchants' class action&quot;] ''Reuters'', October 13, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pape, Carter [https://www.americanbanker.com/payments/news/visa-mastercard-settle-merchant-suit-for-nearly-200m &quot;Visa, Mastercard settle merchant suit for nearly $200M&quot;] ''American Banker'', October 16, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;

=== Қаржылық көрсеткіштері ===
{| class=&quot;wikitable left&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|+ American Express компаниясының кірісі мен таза пайдасы (млрд {{US$|link=yes}})&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/AXP/american-express/financial-statements | title=American Express Financial Statements | website=Macrotrends}}&lt;/ref&gt;
! Жыл !! Кіріс !! Таза пайда
|-
| 2025 || 72.2 || 10.8
|-
| 2024 || 65.9 || 10.1
|-
| 2023 || 60.5 || 8.4
|-
| 2022 || 55.6 || 7.4
|-
| 2021 || 43.6 || 7.9
|-
| 2020 || 38.1 || 3.0
|-
| 2019 || 47.0 || 6.6
|-
| 2018 || 43.2 || 6.7
|-
| 2017 || 38.9 || 2.6
|-
| 2016 || 37.1 || 5.2
|-
| 2015 || 34.4 || 5.0
|-
| 2014 || 35.8 || 5.8
|-
| 2013 || 34.8 || 5.3
|-
| 2012 || 33.7 || 4.4
|-
| 2011 || 32.2 || 4.8
|-
| 2010 || 30.0 || 4.0
|-
| 2009 || 26.5 || 2.1
|}

== Өнімдері ==
=== Бизнеске арналған мамандандырылған карталар ===
American Express компаниясында корпоративтік кездесулерге арналған арнайы несие картасы бар.&lt;ref name=&quot;159&quot; /&gt; American Express ұсынатын тағы бір мамандандырылған бизнес-карта — American Express Corporate Purchasing Card. Ол жеке қызметкерлерге немесе компания бөлімшелеріне тағайындалуы мүмкін. Корпорациялар үшін бұл картаны пайдалануды жеңілдету мақсатында есепті салыстыру және бухгалтерлік есеп жүргізу қызметтері де ұсынылады.&lt;ref name=&quot;160&quot; /&gt;

=== Меншікті емес карталар ===
[[Citibank]], [[First National Bank of Omaha]], [[USAA]], [[Navy Federal Credit Union]], [[Synchrony Financial]] және [[US Bancorp]] American Express карталарын шығарады. Citi [[Macy's]] және [[Bloomingdale's]] American Express карталарын, сондай-ақ Citi брендімен шығарылатын карталарды ұсынады. US Bancorp өзінің US Bank брендімен шығарылатын American Express карталарын, сондай-ақ шағын және орта банктердің атынан несие карталарын шығаратын еншілес ұйымы Elan Card Services арқылы карталар шығарады. Кейбір [[несие одақтары]], соның ішінде [[Pentagon Federal Credit Union]], да American Express карталарын шығарады. 2023 жылғы тамызға дейін Wells Fargo өз брендімен және [[Dillard's]] үшін American Express карталарын шығарды. [[JPMorgan Chase]] пен [[Wells Fargo]] — АҚШ-тағы [[Үлкен төрттік банктер (АҚШ)|Үлкен төрттік банктердің]] ішінде American Express-пен серіктестік орнатпаған жалғыз банктер.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-30 |title=Understanding third-party American Express cards |url=https://www.creditcards.com/card-advice/american-express-third-party-cards/ |access-date=2025-02-11 |website=CreditCards.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |last2= |last3= |last4= |last5= |last6= |title=Amex bets on millennials, Gen Z for growth |url=https://www.paymentsdive.com/news/amex-bets-on-millennials-gen-z-for-growth/644789/ |access-date=2025-02-11 |website=Payments Dive |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Katherine Fan |author2=Angela Fung |title=Best American Express Cards of February 2025 |url=https://www.businessinsider.com/personal-finance/credit-cards/best-american-express-cards |access-date=2025-02-11 |website=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Марапаттары мен мойындалуы ==
2016 жылы [[Corporate Art Awards]] марапаттау рәсімінде American Express компаниясы [[pptArt]] ұйымынан «ең үздік халықаралық реставрация бағдарламасы: World's Monument Watch» сыйлығын алды. American Express — 1995 жылы [[World Monuments Fund]] ұйымы іске қосқан «World Monuments Watch» бағдарламасының демеушілерінің бірі.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Winner of the 2016 edition of the Corporate Art Awards| url=https://www.pptart.net/winners | archive-url=https://web.archive.org/web/20180213080154/https://www.pptart.net/winners| archive-date=February 13, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Бас директорларының тізімі ==
# [[Генри Уэллс]] (1850–1866)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/economics-business-and-labor/businesses-and-occupations/american-express-company|title=American Express Company &amp;#124; Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt;
# [[William Fargo]] (1866–1881)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[J. C. Fargo]] (1881–1914)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 1881 |title=A SUCCESSOR TO W. G. FARGO |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408195926/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |archive-date=2023-04-08 |access-date=23 October 2021 |website=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;
# George C. Taylor (1914–1923)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# Frederick P. Small (1923–1944)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Ralph Reed (American Express)|Ralph Reed]] (1944–1960)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1968-01-23 |title=Ralph Reed, 77, Retired Head Of American Express, Is Dead |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1968/01/23/archives/ralph-reed-77-retired-head-of-american-express-is-dead.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[Howard L. Clark Sr.]] (1960–1977)&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zuckerman |first=Laurence |date=2001-02-07 |title=Howard L. Clark Dead at 84; Ex-Chief at American Express |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2001/02/07/us/howard-l-clark-dead-at-84-ex-chief-at-american-express.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[James D. Robinson III]] (1977–1993)
# [[Harvey Golub]] (1993–2001)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot;&gt;{{cite news |date=June 28, 2000 |title=American Express reshuffles its business |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2000/06/28/business/company-news-american-express-reshuffles-its-businesses.html |quote=one of the Wall Street's highest ranking black executives}}&lt;/ref&gt;
# [[Kenneth Chenault]] (2001–2018)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot; /&gt;
# [[Stephen Squeri]] (2018 – қазірге дейін)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Stephen Joseph Squeri, American Express Co |url=https://www.bloomberg.com/profile/person/7394026 |website=[[Bloomberg News]] |quote=Stephen Joseph Squeri is Chairman/CEO at American Express Co}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>ohrq9gm6o9lhgncfzq7ycncxvaf0066</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621479</id>
      <parentid>3621478</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:48:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Бас директорларының тізімі */</comment>
      <origin>3621479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120640" sha1="4rwmegi3ki5hd5dvao059hlll7upt8f" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қыркүйекте American Express Platinum картасының жылдық төлемін 2021 жылдан бергі алғашқы рет көтеріп, оны 695 АҚШ долларынан 895 АҚШ долларына дейін ұлғайтты.

Компания карта иелеріне арналған жаңа артықшылықтарды жариялады, олардың қатарында [[Lululemon]], [[Oura Ring]] және [[Resy]] мейрамханалары үшін шот бойынша өтемақылар, сондай-ақ [[Uber One]] мүшелігі бар. Сонымен қатар компания люкс қонақүйлерде тұруға, стримингтік жазылымдарға (соның ішінде [[Paramount+]], [[YouTube Premium]] және [[YouTube TV]] қосылды) және Clear мүшелігіне берілетін өтемақылар көлемін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Passy |first=Imani Moise and Jacob |date=2025-09-18 |title=Amex Revamps Its Platinum Card, Raises Fee to $895 |url=https://www.wsj.com/personal-finance/amex-revamps-its-platinum-card-raises-fee-to-895-5c32cb3b |access-date=2025-09-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-18 |title=Amex Platinum Just Got More Expensive: $895 Fee and $3,500 in Perks Explained |url=https://www.kiplinger.com/personal-finance/credit-cards/amex-platinum-card-refresh-worth-it |access-date=2025-09-18 |website=Kiplinger |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қазанда ''B &amp; R Supermarket, Inc., et al v. Visa, Inc. et al'' ісі бойынша АҚШ округтік сотының судьясы алдында саудагерлер жалған жасалған, жоғалған немесе ұрланған карталарға байланысты алаяқтықтан туындаған шығындар жөніндегі 231,7 миллион АҚШ долларына тең бітімгершілік келісімге келісті. Бұл келісім аясында American Express жалпы өтемақы сомасының 20 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;Scarcella, Mike [https://www.reuters.com/legal/government/visa-mastercard-agree-1995-million-settlement-merchants-class-action-2025-10-13/ &quot;settlement in merchants' class action&quot;] ''Reuters'', October 13, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pape, Carter [https://www.americanbanker.com/payments/news/visa-mastercard-settle-merchant-suit-for-nearly-200m &quot;Visa, Mastercard settle merchant suit for nearly $200M&quot;] ''American Banker'', October 16, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;

=== Қаржылық көрсеткіштері ===
{| class=&quot;wikitable left&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|+ American Express компаниясының кірісі мен таза пайдасы (млрд {{US$|link=yes}})&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/AXP/american-express/financial-statements | title=American Express Financial Statements | website=Macrotrends}}&lt;/ref&gt;
! Жыл !! Кіріс !! Таза пайда
|-
| 2025 || 72.2 || 10.8
|-
| 2024 || 65.9 || 10.1
|-
| 2023 || 60.5 || 8.4
|-
| 2022 || 55.6 || 7.4
|-
| 2021 || 43.6 || 7.9
|-
| 2020 || 38.1 || 3.0
|-
| 2019 || 47.0 || 6.6
|-
| 2018 || 43.2 || 6.7
|-
| 2017 || 38.9 || 2.6
|-
| 2016 || 37.1 || 5.2
|-
| 2015 || 34.4 || 5.0
|-
| 2014 || 35.8 || 5.8
|-
| 2013 || 34.8 || 5.3
|-
| 2012 || 33.7 || 4.4
|-
| 2011 || 32.2 || 4.8
|-
| 2010 || 30.0 || 4.0
|-
| 2009 || 26.5 || 2.1
|}

== Өнімдері ==
=== Бизнеске арналған мамандандырылған карталар ===
American Express компаниясында корпоративтік кездесулерге арналған арнайы несие картасы бар.&lt;ref name=&quot;159&quot; /&gt; American Express ұсынатын тағы бір мамандандырылған бизнес-карта — American Express Corporate Purchasing Card. Ол жеке қызметкерлерге немесе компания бөлімшелеріне тағайындалуы мүмкін. Корпорациялар үшін бұл картаны пайдалануды жеңілдету мақсатында есепті салыстыру және бухгалтерлік есеп жүргізу қызметтері де ұсынылады.&lt;ref name=&quot;160&quot; /&gt;

=== Меншікті емес карталар ===
[[Citibank]], [[First National Bank of Omaha]], [[USAA]], [[Navy Federal Credit Union]], [[Synchrony Financial]] және [[US Bancorp]] American Express карталарын шығарады. Citi [[Macy's]] және [[Bloomingdale's]] American Express карталарын, сондай-ақ Citi брендімен шығарылатын карталарды ұсынады. US Bancorp өзінің US Bank брендімен шығарылатын American Express карталарын, сондай-ақ шағын және орта банктердің атынан несие карталарын шығаратын еншілес ұйымы Elan Card Services арқылы карталар шығарады. Кейбір [[несие одақтары]], соның ішінде [[Pentagon Federal Credit Union]], да American Express карталарын шығарады. 2023 жылғы тамызға дейін Wells Fargo өз брендімен және [[Dillard's]] үшін American Express карталарын шығарды. [[JPMorgan Chase]] пен [[Wells Fargo]] — АҚШ-тағы [[Үлкен төрттік банктер (АҚШ)|Үлкен төрттік банктердің]] ішінде American Express-пен серіктестік орнатпаған жалғыз банктер.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-30 |title=Understanding third-party American Express cards |url=https://www.creditcards.com/card-advice/american-express-third-party-cards/ |access-date=2025-02-11 |website=CreditCards.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |last2= |last3= |last4= |last5= |last6= |title=Amex bets on millennials, Gen Z for growth |url=https://www.paymentsdive.com/news/amex-bets-on-millennials-gen-z-for-growth/644789/ |access-date=2025-02-11 |website=Payments Dive |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Katherine Fan |author2=Angela Fung |title=Best American Express Cards of February 2025 |url=https://www.businessinsider.com/personal-finance/credit-cards/best-american-express-cards |access-date=2025-02-11 |website=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Марапаттары мен мойындалуы ==
2016 жылы [[Corporate Art Awards]] марапаттау рәсімінде American Express компаниясы [[pptArt]] ұйымынан «ең үздік халықаралық реставрация бағдарламасы: World's Monument Watch» сыйлығын алды. American Express — 1995 жылы [[World Monuments Fund]] ұйымы іске қосқан «World Monuments Watch» бағдарламасының демеушілерінің бірі.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Winner of the 2016 edition of the Corporate Art Awards| url=https://www.pptart.net/winners | archive-url=https://web.archive.org/web/20180213080154/https://www.pptart.net/winners| archive-date=February 13, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Бас директорларының тізімі ==
# [[Генри Уэллс]] (1850–1866)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/economics-business-and-labor/businesses-and-occupations/american-express-company|title=American Express Company &amp;#124; Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt;
# [[Уильям Фарго]] (1866–1881)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[J. C. Fargo]] (1881–1914)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 1881 |title=A SUCCESSOR TO W. G. FARGO |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408195926/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |archive-date=2023-04-08 |access-date=23 October 2021 |website=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;
# George C. Taylor (1914–1923)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# Frederick P. Small (1923–1944)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Ralph Reed (American Express)|Ralph Reed]] (1944–1960)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1968-01-23 |title=Ralph Reed, 77, Retired Head Of American Express, Is Dead |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1968/01/23/archives/ralph-reed-77-retired-head-of-american-express-is-dead.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[Howard L. Clark Sr.]] (1960–1977)&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zuckerman |first=Laurence |date=2001-02-07 |title=Howard L. Clark Dead at 84; Ex-Chief at American Express |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2001/02/07/us/howard-l-clark-dead-at-84-ex-chief-at-american-express.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[James D. Robinson III]] (1977–1993)
# [[Harvey Golub]] (1993–2001)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot;&gt;{{cite news |date=June 28, 2000 |title=American Express reshuffles its business |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2000/06/28/business/company-news-american-express-reshuffles-its-businesses.html |quote=one of the Wall Street's highest ranking black executives}}&lt;/ref&gt;
# [[Kenneth Chenault]] (2001–2018)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot; /&gt;
# [[Stephen Squeri]] (2018 – қазірге дейін)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Stephen Joseph Squeri, American Express Co |url=https://www.bloomberg.com/profile/person/7394026 |website=[[Bloomberg News]] |quote=Stephen Joseph Squeri is Chairman/CEO at American Express Co}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>4rwmegi3ki5hd5dvao059hlll7upt8f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621480</id>
      <parentid>3621479</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:49:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120665" sha1="0sifqx5l4octfipvxxv4jxbt54o3au0" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қыркүйекте American Express Platinum картасының жылдық төлемін 2021 жылдан бергі алғашқы рет көтеріп, оны 695 АҚШ долларынан 895 АҚШ долларына дейін ұлғайтты.

Компания карта иелеріне арналған жаңа артықшылықтарды жариялады, олардың қатарында [[Lululemon]], [[Oura Ring]] және [[Resy]] мейрамханалары үшін шот бойынша өтемақылар, сондай-ақ [[Uber One]] мүшелігі бар. Сонымен қатар компания люкс қонақүйлерде тұруға, стримингтік жазылымдарға (соның ішінде [[Paramount+]], [[YouTube Premium]] және [[YouTube TV]] қосылды) және Clear мүшелігіне берілетін өтемақылар көлемін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Passy |first=Imani Moise and Jacob |date=2025-09-18 |title=Amex Revamps Its Platinum Card, Raises Fee to $895 |url=https://www.wsj.com/personal-finance/amex-revamps-its-platinum-card-raises-fee-to-895-5c32cb3b |access-date=2025-09-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-18 |title=Amex Platinum Just Got More Expensive: $895 Fee and $3,500 in Perks Explained |url=https://www.kiplinger.com/personal-finance/credit-cards/amex-platinum-card-refresh-worth-it |access-date=2025-09-18 |website=Kiplinger |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қазанда ''B &amp; R Supermarket, Inc., et al v. Visa, Inc. et al'' ісі бойынша АҚШ округтік сотының судьясы алдында саудагерлер жалған жасалған, жоғалған немесе ұрланған карталарға байланысты алаяқтықтан туындаған шығындар жөніндегі 231,7 миллион АҚШ долларына тең бітімгершілік келісімге келісті. Бұл келісім аясында American Express жалпы өтемақы сомасының 20 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;Scarcella, Mike [https://www.reuters.com/legal/government/visa-mastercard-agree-1995-million-settlement-merchants-class-action-2025-10-13/ &quot;settlement in merchants' class action&quot;] ''Reuters'', October 13, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pape, Carter [https://www.americanbanker.com/payments/news/visa-mastercard-settle-merchant-suit-for-nearly-200m &quot;Visa, Mastercard settle merchant suit for nearly $200M&quot;] ''American Banker'', October 16, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;

=== Қаржылық көрсеткіштері ===
{| class=&quot;wikitable left&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|+ American Express компаниясының кірісі мен таза пайдасы (млрд {{US$|link=yes}})&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/AXP/american-express/financial-statements | title=American Express Financial Statements | website=Macrotrends}}&lt;/ref&gt;
! Жыл !! Кіріс !! Таза пайда
|-
| 2025 || 72.2 || 10.8
|-
| 2024 || 65.9 || 10.1
|-
| 2023 || 60.5 || 8.4
|-
| 2022 || 55.6 || 7.4
|-
| 2021 || 43.6 || 7.9
|-
| 2020 || 38.1 || 3.0
|-
| 2019 || 47.0 || 6.6
|-
| 2018 || 43.2 || 6.7
|-
| 2017 || 38.9 || 2.6
|-
| 2016 || 37.1 || 5.2
|-
| 2015 || 34.4 || 5.0
|-
| 2014 || 35.8 || 5.8
|-
| 2013 || 34.8 || 5.3
|-
| 2012 || 33.7 || 4.4
|-
| 2011 || 32.2 || 4.8
|-
| 2010 || 30.0 || 4.0
|-
| 2009 || 26.5 || 2.1
|}

== Өнімдері ==
=== Бизнеске арналған мамандандырылған карталар ===
American Express компаниясында корпоративтік кездесулерге арналған арнайы несие картасы бар.&lt;ref name=&quot;159&quot; /&gt; American Express ұсынатын тағы бір мамандандырылған бизнес-карта — American Express Corporate Purchasing Card. Ол жеке қызметкерлерге немесе компания бөлімшелеріне тағайындалуы мүмкін. Корпорациялар үшін бұл картаны пайдалануды жеңілдету мақсатында есепті салыстыру және бухгалтерлік есеп жүргізу қызметтері де ұсынылады.&lt;ref name=&quot;160&quot; /&gt;

=== Меншікті емес карталар ===
[[Citibank]], [[First National Bank of Omaha]], [[USAA]], [[Navy Federal Credit Union]], [[Synchrony Financial]] және [[US Bancorp]] American Express карталарын шығарады. Citi [[Macy's]] және [[Bloomingdale's]] American Express карталарын, сондай-ақ Citi брендімен шығарылатын карталарды ұсынады. US Bancorp өзінің US Bank брендімен шығарылатын American Express карталарын, сондай-ақ шағын және орта банктердің атынан несие карталарын шығаратын еншілес ұйымы Elan Card Services арқылы карталар шығарады. Кейбір [[несие одақтары]], соның ішінде [[Pentagon Federal Credit Union]], да American Express карталарын шығарады. 2023 жылғы тамызға дейін Wells Fargo өз брендімен және [[Dillard's]] үшін American Express карталарын шығарды. [[JPMorgan Chase]] пен [[Wells Fargo]] — АҚШ-тағы [[Үлкен төрттік банктер (АҚШ)|Үлкен төрттік банктердің]] ішінде American Express-пен серіктестік орнатпаған жалғыз банктер.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-30 |title=Understanding third-party American Express cards |url=https://www.creditcards.com/card-advice/american-express-third-party-cards/ |access-date=2025-02-11 |website=CreditCards.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |last2= |last3= |last4= |last5= |last6= |title=Amex bets on millennials, Gen Z for growth |url=https://www.paymentsdive.com/news/amex-bets-on-millennials-gen-z-for-growth/644789/ |access-date=2025-02-11 |website=Payments Dive |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Katherine Fan |author2=Angela Fung |title=Best American Express Cards of February 2025 |url=https://www.businessinsider.com/personal-finance/credit-cards/best-american-express-cards |access-date=2025-02-11 |website=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Марапаттары мен мойындалуы ==
2016 жылы [[Corporate Art Awards]] марапаттау рәсімінде American Express компаниясы [[pptArt]] ұйымынан «ең үздік халықаралық реставрация бағдарламасы: World's Monument Watch» сыйлығын алды. American Express — 1995 жылы [[World Monuments Fund]] ұйымы іске қосқан «World Monuments Watch» бағдарламасының демеушілерінің бірі.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Winner of the 2016 edition of the Corporate Art Awards| url=https://www.pptart.net/winners | archive-url=https://web.archive.org/web/20180213080154/https://www.pptart.net/winners| archive-date=February 13, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Бас директорларының тізімі ==
# [[Генри Уэллс]] (1850–1866)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/economics-business-and-labor/businesses-and-occupations/american-express-company|title=American Express Company &amp;#124; Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt;
# [[Уильям Фарго]] (1866–1881)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Джеймс Конгер Фарго]] (1881–1914)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 1881 |title=A SUCCESSOR TO W. G. FARGO |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408195926/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |archive-date=2023-04-08 |access-date=23 October 2021 |website=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;
# George C. Taylor (1914–1923)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# Frederick P. Small (1923–1944)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Ralph Reed (American Express)|Ralph Reed]] (1944–1960)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1968-01-23 |title=Ralph Reed, 77, Retired Head Of American Express, Is Dead |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1968/01/23/archives/ralph-reed-77-retired-head-of-american-express-is-dead.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[Howard L. Clark Sr.]] (1960–1977)&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zuckerman |first=Laurence |date=2001-02-07 |title=Howard L. Clark Dead at 84; Ex-Chief at American Express |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2001/02/07/us/howard-l-clark-dead-at-84-ex-chief-at-american-express.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[James D. Robinson III]] (1977–1993)
# [[Harvey Golub]] (1993–2001)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot;&gt;{{cite news |date=June 28, 2000 |title=American Express reshuffles its business |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2000/06/28/business/company-news-american-express-reshuffles-its-businesses.html |quote=one of the Wall Street's highest ranking black executives}}&lt;/ref&gt;
# [[Kenneth Chenault]] (2001–2018)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot; /&gt;
# [[Stephen Squeri]] (2018 – қазірге дейін)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Stephen Joseph Squeri, American Express Co |url=https://www.bloomberg.com/profile/person/7394026 |website=[[Bloomberg News]] |quote=Stephen Joseph Squeri is Chairman/CEO at American Express Co}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>0sifqx5l4octfipvxxv4jxbt54o3au0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621481</id>
      <parentid>3621480</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:49:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120711" sha1="m9ehrlskzamslnqqxwz721c741vhsoe" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қыркүйекте American Express Platinum картасының жылдық төлемін 2021 жылдан бергі алғашқы рет көтеріп, оны 695 АҚШ долларынан 895 АҚШ долларына дейін ұлғайтты.

Компания карта иелеріне арналған жаңа артықшылықтарды жариялады, олардың қатарында [[Lululemon]], [[Oura Ring]] және [[Resy]] мейрамханалары үшін шот бойынша өтемақылар, сондай-ақ [[Uber One]] мүшелігі бар. Сонымен қатар компания люкс қонақүйлерде тұруға, стримингтік жазылымдарға (соның ішінде [[Paramount+]], [[YouTube Premium]] және [[YouTube TV]] қосылды) және Clear мүшелігіне берілетін өтемақылар көлемін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Passy |first=Imani Moise and Jacob |date=2025-09-18 |title=Amex Revamps Its Platinum Card, Raises Fee to $895 |url=https://www.wsj.com/personal-finance/amex-revamps-its-platinum-card-raises-fee-to-895-5c32cb3b |access-date=2025-09-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-18 |title=Amex Platinum Just Got More Expensive: $895 Fee and $3,500 in Perks Explained |url=https://www.kiplinger.com/personal-finance/credit-cards/amex-platinum-card-refresh-worth-it |access-date=2025-09-18 |website=Kiplinger |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қазанда ''B &amp; R Supermarket, Inc., et al v. Visa, Inc. et al'' ісі бойынша АҚШ округтік сотының судьясы алдында саудагерлер жалған жасалған, жоғалған немесе ұрланған карталарға байланысты алаяқтықтан туындаған шығындар жөніндегі 231,7 миллион АҚШ долларына тең бітімгершілік келісімге келісті. Бұл келісім аясында American Express жалпы өтемақы сомасының 20 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;Scarcella, Mike [https://www.reuters.com/legal/government/visa-mastercard-agree-1995-million-settlement-merchants-class-action-2025-10-13/ &quot;settlement in merchants' class action&quot;] ''Reuters'', October 13, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pape, Carter [https://www.americanbanker.com/payments/news/visa-mastercard-settle-merchant-suit-for-nearly-200m &quot;Visa, Mastercard settle merchant suit for nearly $200M&quot;] ''American Banker'', October 16, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;

=== Қаржылық көрсеткіштері ===
{| class=&quot;wikitable left&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|+ American Express компаниясының кірісі мен таза пайдасы (млрд {{US$|link=yes}})&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/AXP/american-express/financial-statements | title=American Express Financial Statements | website=Macrotrends}}&lt;/ref&gt;
! Жыл !! Кіріс !! Таза пайда
|-
| 2025 || 72.2 || 10.8
|-
| 2024 || 65.9 || 10.1
|-
| 2023 || 60.5 || 8.4
|-
| 2022 || 55.6 || 7.4
|-
| 2021 || 43.6 || 7.9
|-
| 2020 || 38.1 || 3.0
|-
| 2019 || 47.0 || 6.6
|-
| 2018 || 43.2 || 6.7
|-
| 2017 || 38.9 || 2.6
|-
| 2016 || 37.1 || 5.2
|-
| 2015 || 34.4 || 5.0
|-
| 2014 || 35.8 || 5.8
|-
| 2013 || 34.8 || 5.3
|-
| 2012 || 33.7 || 4.4
|-
| 2011 || 32.2 || 4.8
|-
| 2010 || 30.0 || 4.0
|-
| 2009 || 26.5 || 2.1
|}

== Өнімдері ==
=== Бизнеске арналған мамандандырылған карталар ===
American Express компаниясында корпоративтік кездесулерге арналған арнайы несие картасы бар.&lt;ref name=&quot;159&quot; /&gt; American Express ұсынатын тағы бір мамандандырылған бизнес-карта — American Express Corporate Purchasing Card. Ол жеке қызметкерлерге немесе компания бөлімшелеріне тағайындалуы мүмкін. Корпорациялар үшін бұл картаны пайдалануды жеңілдету мақсатында есепті салыстыру және бухгалтерлік есеп жүргізу қызметтері де ұсынылады.&lt;ref name=&quot;160&quot; /&gt;

=== Меншікті емес карталар ===
[[Citibank]], [[First National Bank of Omaha]], [[USAA]], [[Navy Federal Credit Union]], [[Synchrony Financial]] және [[US Bancorp]] American Express карталарын шығарады. Citi [[Macy's]] және [[Bloomingdale's]] American Express карталарын, сондай-ақ Citi брендімен шығарылатын карталарды ұсынады. US Bancorp өзінің US Bank брендімен шығарылатын American Express карталарын, сондай-ақ шағын және орта банктердің атынан несие карталарын шығаратын еншілес ұйымы Elan Card Services арқылы карталар шығарады. Кейбір [[несие одақтары]], соның ішінде [[Pentagon Federal Credit Union]], да American Express карталарын шығарады. 2023 жылғы тамызға дейін Wells Fargo өз брендімен және [[Dillard's]] үшін American Express карталарын шығарды. [[JPMorgan Chase]] пен [[Wells Fargo]] — АҚШ-тағы [[Үлкен төрттік банктер (АҚШ)|Үлкен төрттік банктердің]] ішінде American Express-пен серіктестік орнатпаған жалғыз банктер.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-30 |title=Understanding third-party American Express cards |url=https://www.creditcards.com/card-advice/american-express-third-party-cards/ |access-date=2025-02-11 |website=CreditCards.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |last2= |last3= |last4= |last5= |last6= |title=Amex bets on millennials, Gen Z for growth |url=https://www.paymentsdive.com/news/amex-bets-on-millennials-gen-z-for-growth/644789/ |access-date=2025-02-11 |website=Payments Dive |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Katherine Fan |author2=Angela Fung |title=Best American Express Cards of February 2025 |url=https://www.businessinsider.com/personal-finance/credit-cards/best-american-express-cards |access-date=2025-02-11 |website=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Марапаттары мен мойындалуы ==
2016 жылы [[Corporate Art Awards]] марапаттау рәсімінде American Express компаниясы [[pptArt]] ұйымынан «ең үздік халықаралық реставрация бағдарламасы: World's Monument Watch» сыйлығын алды. American Express — 1995 жылы [[World Monuments Fund]] ұйымы іске қосқан «World Monuments Watch» бағдарламасының демеушілерінің бірі.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Winner of the 2016 edition of the Corporate Art Awards| url=https://www.pptart.net/winners | archive-url=https://web.archive.org/web/20180213080154/https://www.pptart.net/winners| archive-date=February 13, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Бас директорларының тізімі ==
# [[Генри Уэллс]] (1850–1866)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/economics-business-and-labor/businesses-and-occupations/american-express-company|title=American Express Company &amp;#124; Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt;
# [[Уильям Фарго]] (1866–1881)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Джеймс Конгер Фарго]] (1881–1914)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 1881 |title=A SUCCESSOR TO W. G. FARGO |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408195926/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |archive-date=2023-04-08 |access-date=23 October 2021 |website=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;
# Джордж Чедборн Тейлор (1914–1923)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# Фредерик Пирсон Смолл (1923–1944)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Ralph Reed (American Express)|Ralph Reed]] (1944–1960)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1968-01-23 |title=Ralph Reed, 77, Retired Head Of American Express, Is Dead |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1968/01/23/archives/ralph-reed-77-retired-head-of-american-express-is-dead.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[Howard L. Clark Sr.]] (1960–1977)&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zuckerman |first=Laurence |date=2001-02-07 |title=Howard L. Clark Dead at 84; Ex-Chief at American Express |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2001/02/07/us/howard-l-clark-dead-at-84-ex-chief-at-american-express.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[James D. Robinson III]] (1977–1993)
# [[Harvey Golub]] (1993–2001)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot;&gt;{{cite news |date=June 28, 2000 |title=American Express reshuffles its business |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2000/06/28/business/company-news-american-express-reshuffles-its-businesses.html |quote=one of the Wall Street's highest ranking black executives}}&lt;/ref&gt;
# [[Kenneth Chenault]] (2001–2018)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot; /&gt;
# [[Stephen Squeri]] (2018 – қазірге дейін)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Stephen Joseph Squeri, American Express Co |url=https://www.bloomberg.com/profile/person/7394026 |website=[[Bloomberg News]] |quote=Stephen Joseph Squeri is Chairman/CEO at American Express Co}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>m9ehrlskzamslnqqxwz721c741vhsoe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621482</id>
      <parentid>3621481</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:49:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Бас директорларының тізімі */</comment>
      <origin>3621482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120688" sha1="448ruw6e4lqb82toj3l6e1oc8pvm32q" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қыркүйекте American Express Platinum картасының жылдық төлемін 2021 жылдан бергі алғашқы рет көтеріп, оны 695 АҚШ долларынан 895 АҚШ долларына дейін ұлғайтты.

Компания карта иелеріне арналған жаңа артықшылықтарды жариялады, олардың қатарында [[Lululemon]], [[Oura Ring]] және [[Resy]] мейрамханалары үшін шот бойынша өтемақылар, сондай-ақ [[Uber One]] мүшелігі бар. Сонымен қатар компания люкс қонақүйлерде тұруға, стримингтік жазылымдарға (соның ішінде [[Paramount+]], [[YouTube Premium]] және [[YouTube TV]] қосылды) және Clear мүшелігіне берілетін өтемақылар көлемін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Passy |first=Imani Moise and Jacob |date=2025-09-18 |title=Amex Revamps Its Platinum Card, Raises Fee to $895 |url=https://www.wsj.com/personal-finance/amex-revamps-its-platinum-card-raises-fee-to-895-5c32cb3b |access-date=2025-09-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-18 |title=Amex Platinum Just Got More Expensive: $895 Fee and $3,500 in Perks Explained |url=https://www.kiplinger.com/personal-finance/credit-cards/amex-platinum-card-refresh-worth-it |access-date=2025-09-18 |website=Kiplinger |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қазанда ''B &amp; R Supermarket, Inc., et al v. Visa, Inc. et al'' ісі бойынша АҚШ округтік сотының судьясы алдында саудагерлер жалған жасалған, жоғалған немесе ұрланған карталарға байланысты алаяқтықтан туындаған шығындар жөніндегі 231,7 миллион АҚШ долларына тең бітімгершілік келісімге келісті. Бұл келісім аясында American Express жалпы өтемақы сомасының 20 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;Scarcella, Mike [https://www.reuters.com/legal/government/visa-mastercard-agree-1995-million-settlement-merchants-class-action-2025-10-13/ &quot;settlement in merchants' class action&quot;] ''Reuters'', October 13, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pape, Carter [https://www.americanbanker.com/payments/news/visa-mastercard-settle-merchant-suit-for-nearly-200m &quot;Visa, Mastercard settle merchant suit for nearly $200M&quot;] ''American Banker'', October 16, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;

=== Қаржылық көрсеткіштері ===
{| class=&quot;wikitable left&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|+ American Express компаниясының кірісі мен таза пайдасы (млрд {{US$|link=yes}})&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/AXP/american-express/financial-statements | title=American Express Financial Statements | website=Macrotrends}}&lt;/ref&gt;
! Жыл !! Кіріс !! Таза пайда
|-
| 2025 || 72.2 || 10.8
|-
| 2024 || 65.9 || 10.1
|-
| 2023 || 60.5 || 8.4
|-
| 2022 || 55.6 || 7.4
|-
| 2021 || 43.6 || 7.9
|-
| 2020 || 38.1 || 3.0
|-
| 2019 || 47.0 || 6.6
|-
| 2018 || 43.2 || 6.7
|-
| 2017 || 38.9 || 2.6
|-
| 2016 || 37.1 || 5.2
|-
| 2015 || 34.4 || 5.0
|-
| 2014 || 35.8 || 5.8
|-
| 2013 || 34.8 || 5.3
|-
| 2012 || 33.7 || 4.4
|-
| 2011 || 32.2 || 4.8
|-
| 2010 || 30.0 || 4.0
|-
| 2009 || 26.5 || 2.1
|}

== Өнімдері ==
=== Бизнеске арналған мамандандырылған карталар ===
American Express компаниясында корпоративтік кездесулерге арналған арнайы несие картасы бар.&lt;ref name=&quot;159&quot; /&gt; American Express ұсынатын тағы бір мамандандырылған бизнес-карта — American Express Corporate Purchasing Card. Ол жеке қызметкерлерге немесе компания бөлімшелеріне тағайындалуы мүмкін. Корпорациялар үшін бұл картаны пайдалануды жеңілдету мақсатында есепті салыстыру және бухгалтерлік есеп жүргізу қызметтері де ұсынылады.&lt;ref name=&quot;160&quot; /&gt;

=== Меншікті емес карталар ===
[[Citibank]], [[First National Bank of Omaha]], [[USAA]], [[Navy Federal Credit Union]], [[Synchrony Financial]] және [[US Bancorp]] American Express карталарын шығарады. Citi [[Macy's]] және [[Bloomingdale's]] American Express карталарын, сондай-ақ Citi брендімен шығарылатын карталарды ұсынады. US Bancorp өзінің US Bank брендімен шығарылатын American Express карталарын, сондай-ақ шағын және орта банктердің атынан несие карталарын шығаратын еншілес ұйымы Elan Card Services арқылы карталар шығарады. Кейбір [[несие одақтары]], соның ішінде [[Pentagon Federal Credit Union]], да American Express карталарын шығарады. 2023 жылғы тамызға дейін Wells Fargo өз брендімен және [[Dillard's]] үшін American Express карталарын шығарды. [[JPMorgan Chase]] пен [[Wells Fargo]] — АҚШ-тағы [[Үлкен төрттік банктер (АҚШ)|Үлкен төрттік банктердің]] ішінде American Express-пен серіктестік орнатпаған жалғыз банктер.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-30 |title=Understanding third-party American Express cards |url=https://www.creditcards.com/card-advice/american-express-third-party-cards/ |access-date=2025-02-11 |website=CreditCards.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |last2= |last3= |last4= |last5= |last6= |title=Amex bets on millennials, Gen Z for growth |url=https://www.paymentsdive.com/news/amex-bets-on-millennials-gen-z-for-growth/644789/ |access-date=2025-02-11 |website=Payments Dive |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Katherine Fan |author2=Angela Fung |title=Best American Express Cards of February 2025 |url=https://www.businessinsider.com/personal-finance/credit-cards/best-american-express-cards |access-date=2025-02-11 |website=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Марапаттары мен мойындалуы ==
2016 жылы [[Corporate Art Awards]] марапаттау рәсімінде American Express компаниясы [[pptArt]] ұйымынан «ең үздік халықаралық реставрация бағдарламасы: World's Monument Watch» сыйлығын алды. American Express — 1995 жылы [[World Monuments Fund]] ұйымы іске қосқан «World Monuments Watch» бағдарламасының демеушілерінің бірі.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Winner of the 2016 edition of the Corporate Art Awards| url=https://www.pptart.net/winners | archive-url=https://web.archive.org/web/20180213080154/https://www.pptart.net/winners| archive-date=February 13, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Бас директорларының тізімі ==
# [[Генри Уэллс]] (1850–1866)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/economics-business-and-labor/businesses-and-occupations/american-express-company|title=American Express Company &amp;#124; Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt;
# [[Уильям Фарго]] (1866–1881)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Джеймс Конгер Фарго]] (1881–1914)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 1881 |title=A SUCCESSOR TO W. G. FARGO |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408195926/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |archive-date=2023-04-08 |access-date=23 October 2021 |website=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;
# Джордж Чедборн Тейлор (1914–1923)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# Фредерик Пирсон Смолл (1923–1944)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Ральф Рид]] (1944–1960)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1968-01-23 |title=Ralph Reed, 77, Retired Head Of American Express, Is Dead |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1968/01/23/archives/ralph-reed-77-retired-head-of-american-express-is-dead.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[Howard L. Clark Sr.]] (1960–1977)&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zuckerman |first=Laurence |date=2001-02-07 |title=Howard L. Clark Dead at 84; Ex-Chief at American Express |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2001/02/07/us/howard-l-clark-dead-at-84-ex-chief-at-american-express.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[James D. Robinson III]] (1977–1993)
# [[Harvey Golub]] (1993–2001)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot;&gt;{{cite news |date=June 28, 2000 |title=American Express reshuffles its business |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2000/06/28/business/company-news-american-express-reshuffles-its-businesses.html |quote=one of the Wall Street's highest ranking black executives}}&lt;/ref&gt;
# [[Kenneth Chenault]] (2001–2018)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot; /&gt;
# [[Stephen Squeri]] (2018 – қазірге дейін)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Stephen Joseph Squeri, American Express Co |url=https://www.bloomberg.com/profile/person/7394026 |website=[[Bloomberg News]] |quote=Stephen Joseph Squeri is Chairman/CEO at American Express Co}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>448ruw6e4lqb82toj3l6e1oc8pvm32q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621483</id>
      <parentid>3621482</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:50:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120701" sha1="30eeh31btgmz7zvp5utl16ypck8ulno" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қыркүйекте American Express Platinum картасының жылдық төлемін 2021 жылдан бергі алғашқы рет көтеріп, оны 695 АҚШ долларынан 895 АҚШ долларына дейін ұлғайтты.

Компания карта иелеріне арналған жаңа артықшылықтарды жариялады, олардың қатарында [[Lululemon]], [[Oura Ring]] және [[Resy]] мейрамханалары үшін шот бойынша өтемақылар, сондай-ақ [[Uber One]] мүшелігі бар. Сонымен қатар компания люкс қонақүйлерде тұруға, стримингтік жазылымдарға (соның ішінде [[Paramount+]], [[YouTube Premium]] және [[YouTube TV]] қосылды) және Clear мүшелігіне берілетін өтемақылар көлемін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Passy |first=Imani Moise and Jacob |date=2025-09-18 |title=Amex Revamps Its Platinum Card, Raises Fee to $895 |url=https://www.wsj.com/personal-finance/amex-revamps-its-platinum-card-raises-fee-to-895-5c32cb3b |access-date=2025-09-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-18 |title=Amex Platinum Just Got More Expensive: $895 Fee and $3,500 in Perks Explained |url=https://www.kiplinger.com/personal-finance/credit-cards/amex-platinum-card-refresh-worth-it |access-date=2025-09-18 |website=Kiplinger |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қазанда ''B &amp; R Supermarket, Inc., et al v. Visa, Inc. et al'' ісі бойынша АҚШ округтік сотының судьясы алдында саудагерлер жалған жасалған, жоғалған немесе ұрланған карталарға байланысты алаяқтықтан туындаған шығындар жөніндегі 231,7 миллион АҚШ долларына тең бітімгершілік келісімге келісті. Бұл келісім аясында American Express жалпы өтемақы сомасының 20 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;Scarcella, Mike [https://www.reuters.com/legal/government/visa-mastercard-agree-1995-million-settlement-merchants-class-action-2025-10-13/ &quot;settlement in merchants' class action&quot;] ''Reuters'', October 13, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pape, Carter [https://www.americanbanker.com/payments/news/visa-mastercard-settle-merchant-suit-for-nearly-200m &quot;Visa, Mastercard settle merchant suit for nearly $200M&quot;] ''American Banker'', October 16, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;

=== Қаржылық көрсеткіштері ===
{| class=&quot;wikitable left&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|+ American Express компаниясының кірісі мен таза пайдасы (млрд {{US$|link=yes}})&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/AXP/american-express/financial-statements | title=American Express Financial Statements | website=Macrotrends}}&lt;/ref&gt;
! Жыл !! Кіріс !! Таза пайда
|-
| 2025 || 72.2 || 10.8
|-
| 2024 || 65.9 || 10.1
|-
| 2023 || 60.5 || 8.4
|-
| 2022 || 55.6 || 7.4
|-
| 2021 || 43.6 || 7.9
|-
| 2020 || 38.1 || 3.0
|-
| 2019 || 47.0 || 6.6
|-
| 2018 || 43.2 || 6.7
|-
| 2017 || 38.9 || 2.6
|-
| 2016 || 37.1 || 5.2
|-
| 2015 || 34.4 || 5.0
|-
| 2014 || 35.8 || 5.8
|-
| 2013 || 34.8 || 5.3
|-
| 2012 || 33.7 || 4.4
|-
| 2011 || 32.2 || 4.8
|-
| 2010 || 30.0 || 4.0
|-
| 2009 || 26.5 || 2.1
|}

== Өнімдері ==
=== Бизнеске арналған мамандандырылған карталар ===
American Express компаниясында корпоративтік кездесулерге арналған арнайы несие картасы бар.&lt;ref name=&quot;159&quot; /&gt; American Express ұсынатын тағы бір мамандандырылған бизнес-карта — American Express Corporate Purchasing Card. Ол жеке қызметкерлерге немесе компания бөлімшелеріне тағайындалуы мүмкін. Корпорациялар үшін бұл картаны пайдалануды жеңілдету мақсатында есепті салыстыру және бухгалтерлік есеп жүргізу қызметтері де ұсынылады.&lt;ref name=&quot;160&quot; /&gt;

=== Меншікті емес карталар ===
[[Citibank]], [[First National Bank of Omaha]], [[USAA]], [[Navy Federal Credit Union]], [[Synchrony Financial]] және [[US Bancorp]] American Express карталарын шығарады. Citi [[Macy's]] және [[Bloomingdale's]] American Express карталарын, сондай-ақ Citi брендімен шығарылатын карталарды ұсынады. US Bancorp өзінің US Bank брендімен шығарылатын American Express карталарын, сондай-ақ шағын және орта банктердің атынан несие карталарын шығаратын еншілес ұйымы Elan Card Services арқылы карталар шығарады. Кейбір [[несие одақтары]], соның ішінде [[Pentagon Federal Credit Union]], да American Express карталарын шығарады. 2023 жылғы тамызға дейін Wells Fargo өз брендімен және [[Dillard's]] үшін American Express карталарын шығарды. [[JPMorgan Chase]] пен [[Wells Fargo]] — АҚШ-тағы [[Үлкен төрттік банктер (АҚШ)|Үлкен төрттік банктердің]] ішінде American Express-пен серіктестік орнатпаған жалғыз банктер.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-30 |title=Understanding third-party American Express cards |url=https://www.creditcards.com/card-advice/american-express-third-party-cards/ |access-date=2025-02-11 |website=CreditCards.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |last2= |last3= |last4= |last5= |last6= |title=Amex bets on millennials, Gen Z for growth |url=https://www.paymentsdive.com/news/amex-bets-on-millennials-gen-z-for-growth/644789/ |access-date=2025-02-11 |website=Payments Dive |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Katherine Fan |author2=Angela Fung |title=Best American Express Cards of February 2025 |url=https://www.businessinsider.com/personal-finance/credit-cards/best-american-express-cards |access-date=2025-02-11 |website=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Марапаттары мен мойындалуы ==
2016 жылы [[Corporate Art Awards]] марапаттау рәсімінде American Express компаниясы [[pptArt]] ұйымынан «ең үздік халықаралық реставрация бағдарламасы: World's Monument Watch» сыйлығын алды. American Express — 1995 жылы [[World Monuments Fund]] ұйымы іске қосқан «World Monuments Watch» бағдарламасының демеушілерінің бірі.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Winner of the 2016 edition of the Corporate Art Awards| url=https://www.pptart.net/winners | archive-url=https://web.archive.org/web/20180213080154/https://www.pptart.net/winners| archive-date=February 13, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Бас директорларының тізімі ==
# [[Генри Уэллс]] (1850–1866)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/economics-business-and-labor/businesses-and-occupations/american-express-company|title=American Express Company &amp;#124; Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt;
# [[Уильям Фарго]] (1866–1881)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Джеймс Конгер Фарго]] (1881–1914)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 1881 |title=A SUCCESSOR TO W. G. FARGO |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408195926/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |archive-date=2023-04-08 |access-date=23 October 2021 |website=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;
# Джордж Чедборн Тейлор (1914–1923)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# Фредерик Пирсон Смолл (1923–1944)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Ральф Рид]] (1944–1960)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1968-01-23 |title=Ralph Reed, 77, Retired Head Of American Express, Is Dead |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1968/01/23/archives/ralph-reed-77-retired-head-of-american-express-is-dead.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[Ховард Линн Кларк]] (1960–1977)&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zuckerman |first=Laurence |date=2001-02-07 |title=Howard L. Clark Dead at 84; Ex-Chief at American Express |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2001/02/07/us/howard-l-clark-dead-at-84-ex-chief-at-american-express.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[James D. Robinson III]] (1977–1993)
# [[Harvey Golub]] (1993–2001)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot;&gt;{{cite news |date=June 28, 2000 |title=American Express reshuffles its business |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2000/06/28/business/company-news-american-express-reshuffles-its-businesses.html |quote=one of the Wall Street's highest ranking black executives}}&lt;/ref&gt;
# [[Kenneth Chenault]] (2001–2018)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot; /&gt;
# [[Stephen Squeri]] (2018 – қазірге дейін)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Stephen Joseph Squeri, American Express Co |url=https://www.bloomberg.com/profile/person/7394026 |website=[[Bloomberg News]] |quote=Stephen Joseph Squeri is Chairman/CEO at American Express Co}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>30eeh31btgmz7zvp5utl16ypck8ulno</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621484</id>
      <parentid>3621483</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:50:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120717" sha1="g11cn6sodbymt2jlo7o5kxx2ccq5u1e" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қыркүйекте American Express Platinum картасының жылдық төлемін 2021 жылдан бергі алғашқы рет көтеріп, оны 695 АҚШ долларынан 895 АҚШ долларына дейін ұлғайтты.

Компания карта иелеріне арналған жаңа артықшылықтарды жариялады, олардың қатарында [[Lululemon]], [[Oura Ring]] және [[Resy]] мейрамханалары үшін шот бойынша өтемақылар, сондай-ақ [[Uber One]] мүшелігі бар. Сонымен қатар компания люкс қонақүйлерде тұруға, стримингтік жазылымдарға (соның ішінде [[Paramount+]], [[YouTube Premium]] және [[YouTube TV]] қосылды) және Clear мүшелігіне берілетін өтемақылар көлемін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Passy |first=Imani Moise and Jacob |date=2025-09-18 |title=Amex Revamps Its Platinum Card, Raises Fee to $895 |url=https://www.wsj.com/personal-finance/amex-revamps-its-platinum-card-raises-fee-to-895-5c32cb3b |access-date=2025-09-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-18 |title=Amex Platinum Just Got More Expensive: $895 Fee and $3,500 in Perks Explained |url=https://www.kiplinger.com/personal-finance/credit-cards/amex-platinum-card-refresh-worth-it |access-date=2025-09-18 |website=Kiplinger |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қазанда ''B &amp; R Supermarket, Inc., et al v. Visa, Inc. et al'' ісі бойынша АҚШ округтік сотының судьясы алдында саудагерлер жалған жасалған, жоғалған немесе ұрланған карталарға байланысты алаяқтықтан туындаған шығындар жөніндегі 231,7 миллион АҚШ долларына тең бітімгершілік келісімге келісті. Бұл келісім аясында American Express жалпы өтемақы сомасының 20 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;Scarcella, Mike [https://www.reuters.com/legal/government/visa-mastercard-agree-1995-million-settlement-merchants-class-action-2025-10-13/ &quot;settlement in merchants' class action&quot;] ''Reuters'', October 13, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pape, Carter [https://www.americanbanker.com/payments/news/visa-mastercard-settle-merchant-suit-for-nearly-200m &quot;Visa, Mastercard settle merchant suit for nearly $200M&quot;] ''American Banker'', October 16, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;

=== Қаржылық көрсеткіштері ===
{| class=&quot;wikitable left&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|+ American Express компаниясының кірісі мен таза пайдасы (млрд {{US$|link=yes}})&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/AXP/american-express/financial-statements | title=American Express Financial Statements | website=Macrotrends}}&lt;/ref&gt;
! Жыл !! Кіріс !! Таза пайда
|-
| 2025 || 72.2 || 10.8
|-
| 2024 || 65.9 || 10.1
|-
| 2023 || 60.5 || 8.4
|-
| 2022 || 55.6 || 7.4
|-
| 2021 || 43.6 || 7.9
|-
| 2020 || 38.1 || 3.0
|-
| 2019 || 47.0 || 6.6
|-
| 2018 || 43.2 || 6.7
|-
| 2017 || 38.9 || 2.6
|-
| 2016 || 37.1 || 5.2
|-
| 2015 || 34.4 || 5.0
|-
| 2014 || 35.8 || 5.8
|-
| 2013 || 34.8 || 5.3
|-
| 2012 || 33.7 || 4.4
|-
| 2011 || 32.2 || 4.8
|-
| 2010 || 30.0 || 4.0
|-
| 2009 || 26.5 || 2.1
|}

== Өнімдері ==
=== Бизнеске арналған мамандандырылған карталар ===
American Express компаниясында корпоративтік кездесулерге арналған арнайы несие картасы бар.&lt;ref name=&quot;159&quot; /&gt; American Express ұсынатын тағы бір мамандандырылған бизнес-карта — American Express Corporate Purchasing Card. Ол жеке қызметкерлерге немесе компания бөлімшелеріне тағайындалуы мүмкін. Корпорациялар үшін бұл картаны пайдалануды жеңілдету мақсатында есепті салыстыру және бухгалтерлік есеп жүргізу қызметтері де ұсынылады.&lt;ref name=&quot;160&quot; /&gt;

=== Меншікті емес карталар ===
[[Citibank]], [[First National Bank of Omaha]], [[USAA]], [[Navy Federal Credit Union]], [[Synchrony Financial]] және [[US Bancorp]] American Express карталарын шығарады. Citi [[Macy's]] және [[Bloomingdale's]] American Express карталарын, сондай-ақ Citi брендімен шығарылатын карталарды ұсынады. US Bancorp өзінің US Bank брендімен шығарылатын American Express карталарын, сондай-ақ шағын және орта банктердің атынан несие карталарын шығаратын еншілес ұйымы Elan Card Services арқылы карталар шығарады. Кейбір [[несие одақтары]], соның ішінде [[Pentagon Federal Credit Union]], да American Express карталарын шығарады. 2023 жылғы тамызға дейін Wells Fargo өз брендімен және [[Dillard's]] үшін American Express карталарын шығарды. [[JPMorgan Chase]] пен [[Wells Fargo]] — АҚШ-тағы [[Үлкен төрттік банктер (АҚШ)|Үлкен төрттік банктердің]] ішінде American Express-пен серіктестік орнатпаған жалғыз банктер.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-30 |title=Understanding third-party American Express cards |url=https://www.creditcards.com/card-advice/american-express-third-party-cards/ |access-date=2025-02-11 |website=CreditCards.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |last2= |last3= |last4= |last5= |last6= |title=Amex bets on millennials, Gen Z for growth |url=https://www.paymentsdive.com/news/amex-bets-on-millennials-gen-z-for-growth/644789/ |access-date=2025-02-11 |website=Payments Dive |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Katherine Fan |author2=Angela Fung |title=Best American Express Cards of February 2025 |url=https://www.businessinsider.com/personal-finance/credit-cards/best-american-express-cards |access-date=2025-02-11 |website=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Марапаттары мен мойындалуы ==
2016 жылы [[Corporate Art Awards]] марапаттау рәсімінде American Express компаниясы [[pptArt]] ұйымынан «ең үздік халықаралық реставрация бағдарламасы: World's Monument Watch» сыйлығын алды. American Express — 1995 жылы [[World Monuments Fund]] ұйымы іске қосқан «World Monuments Watch» бағдарламасының демеушілерінің бірі.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Winner of the 2016 edition of the Corporate Art Awards| url=https://www.pptart.net/winners | archive-url=https://web.archive.org/web/20180213080154/https://www.pptart.net/winners| archive-date=February 13, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Бас директорларының тізімі ==
# [[Генри Уэллс]] (1850–1866)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/economics-business-and-labor/businesses-and-occupations/american-express-company|title=American Express Company &amp;#124; Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt;
# [[Уильям Фарго]] (1866–1881)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Джеймс Конгер Фарго]] (1881–1914)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 1881 |title=A SUCCESSOR TO W. G. FARGO |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408195926/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |archive-date=2023-04-08 |access-date=23 October 2021 |website=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;
# Джордж Чедборн Тейлор (1914–1923)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# Фредерик Пирсон Смолл (1923–1944)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Ральф Рид]] (1944–1960)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1968-01-23 |title=Ralph Reed, 77, Retired Head Of American Express, Is Dead |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1968/01/23/archives/ralph-reed-77-retired-head-of-american-express-is-dead.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[Ховард Линн Кларк]] (1960–1977)&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zuckerman |first=Laurence |date=2001-02-07 |title=Howard L. Clark Dead at 84; Ex-Chief at American Express |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2001/02/07/us/howard-l-clark-dead-at-84-ex-chief-at-american-express.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[III Джеймс Д. Робинсон]] (1977–1993)
# [[Harvey Golub]] (1993–2001)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot;&gt;{{cite news |date=June 28, 2000 |title=American Express reshuffles its business |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2000/06/28/business/company-news-american-express-reshuffles-its-businesses.html |quote=one of the Wall Street's highest ranking black executives}}&lt;/ref&gt;
# [[Kenneth Chenault]] (2001–2018)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot; /&gt;
# [[Stephen Squeri]] (2018 – қазірге дейін)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Stephen Joseph Squeri, American Express Co |url=https://www.bloomberg.com/profile/person/7394026 |website=[[Bloomberg News]] |quote=Stephen Joseph Squeri is Chairman/CEO at American Express Co}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>g11cn6sodbymt2jlo7o5kxx2ccq5u1e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621486</id>
      <parentid>3621484</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:51:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120726" sha1="lw2exisqdqw98a4n8mbsq8zt7c8puci" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қыркүйекте American Express Platinum картасының жылдық төлемін 2021 жылдан бергі алғашқы рет көтеріп, оны 695 АҚШ долларынан 895 АҚШ долларына дейін ұлғайтты.

Компания карта иелеріне арналған жаңа артықшылықтарды жариялады, олардың қатарында [[Lululemon]], [[Oura Ring]] және [[Resy]] мейрамханалары үшін шот бойынша өтемақылар, сондай-ақ [[Uber One]] мүшелігі бар. Сонымен қатар компания люкс қонақүйлерде тұруға, стримингтік жазылымдарға (соның ішінде [[Paramount+]], [[YouTube Premium]] және [[YouTube TV]] қосылды) және Clear мүшелігіне берілетін өтемақылар көлемін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Passy |first=Imani Moise and Jacob |date=2025-09-18 |title=Amex Revamps Its Platinum Card, Raises Fee to $895 |url=https://www.wsj.com/personal-finance/amex-revamps-its-platinum-card-raises-fee-to-895-5c32cb3b |access-date=2025-09-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-18 |title=Amex Platinum Just Got More Expensive: $895 Fee and $3,500 in Perks Explained |url=https://www.kiplinger.com/personal-finance/credit-cards/amex-platinum-card-refresh-worth-it |access-date=2025-09-18 |website=Kiplinger |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қазанда ''B &amp; R Supermarket, Inc., et al v. Visa, Inc. et al'' ісі бойынша АҚШ округтік сотының судьясы алдында саудагерлер жалған жасалған, жоғалған немесе ұрланған карталарға байланысты алаяқтықтан туындаған шығындар жөніндегі 231,7 миллион АҚШ долларына тең бітімгершілік келісімге келісті. Бұл келісім аясында American Express жалпы өтемақы сомасының 20 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;Scarcella, Mike [https://www.reuters.com/legal/government/visa-mastercard-agree-1995-million-settlement-merchants-class-action-2025-10-13/ &quot;settlement in merchants' class action&quot;] ''Reuters'', October 13, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pape, Carter [https://www.americanbanker.com/payments/news/visa-mastercard-settle-merchant-suit-for-nearly-200m &quot;Visa, Mastercard settle merchant suit for nearly $200M&quot;] ''American Banker'', October 16, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;

=== Қаржылық көрсеткіштері ===
{| class=&quot;wikitable left&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|+ American Express компаниясының кірісі мен таза пайдасы (млрд {{US$|link=yes}})&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/AXP/american-express/financial-statements | title=American Express Financial Statements | website=Macrotrends}}&lt;/ref&gt;
! Жыл !! Кіріс !! Таза пайда
|-
| 2025 || 72.2 || 10.8
|-
| 2024 || 65.9 || 10.1
|-
| 2023 || 60.5 || 8.4
|-
| 2022 || 55.6 || 7.4
|-
| 2021 || 43.6 || 7.9
|-
| 2020 || 38.1 || 3.0
|-
| 2019 || 47.0 || 6.6
|-
| 2018 || 43.2 || 6.7
|-
| 2017 || 38.9 || 2.6
|-
| 2016 || 37.1 || 5.2
|-
| 2015 || 34.4 || 5.0
|-
| 2014 || 35.8 || 5.8
|-
| 2013 || 34.8 || 5.3
|-
| 2012 || 33.7 || 4.4
|-
| 2011 || 32.2 || 4.8
|-
| 2010 || 30.0 || 4.0
|-
| 2009 || 26.5 || 2.1
|}

== Өнімдері ==
=== Бизнеске арналған мамандандырылған карталар ===
American Express компаниясында корпоративтік кездесулерге арналған арнайы несие картасы бар.&lt;ref name=&quot;159&quot; /&gt; American Express ұсынатын тағы бір мамандандырылған бизнес-карта — American Express Corporate Purchasing Card. Ол жеке қызметкерлерге немесе компания бөлімшелеріне тағайындалуы мүмкін. Корпорациялар үшін бұл картаны пайдалануды жеңілдету мақсатында есепті салыстыру және бухгалтерлік есеп жүргізу қызметтері де ұсынылады.&lt;ref name=&quot;160&quot; /&gt;

=== Меншікті емес карталар ===
[[Citibank]], [[First National Bank of Omaha]], [[USAA]], [[Navy Federal Credit Union]], [[Synchrony Financial]] және [[US Bancorp]] American Express карталарын шығарады. Citi [[Macy's]] және [[Bloomingdale's]] American Express карталарын, сондай-ақ Citi брендімен шығарылатын карталарды ұсынады. US Bancorp өзінің US Bank брендімен шығарылатын American Express карталарын, сондай-ақ шағын және орта банктердің атынан несие карталарын шығаратын еншілес ұйымы Elan Card Services арқылы карталар шығарады. Кейбір [[несие одақтары]], соның ішінде [[Pentagon Federal Credit Union]], да American Express карталарын шығарады. 2023 жылғы тамызға дейін Wells Fargo өз брендімен және [[Dillard's]] үшін American Express карталарын шығарды. [[JPMorgan Chase]] пен [[Wells Fargo]] — АҚШ-тағы [[Үлкен төрттік банктер (АҚШ)|Үлкен төрттік банктердің]] ішінде American Express-пен серіктестік орнатпаған жалғыз банктер.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-30 |title=Understanding third-party American Express cards |url=https://www.creditcards.com/card-advice/american-express-third-party-cards/ |access-date=2025-02-11 |website=CreditCards.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |last2= |last3= |last4= |last5= |last6= |title=Amex bets on millennials, Gen Z for growth |url=https://www.paymentsdive.com/news/amex-bets-on-millennials-gen-z-for-growth/644789/ |access-date=2025-02-11 |website=Payments Dive |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Katherine Fan |author2=Angela Fung |title=Best American Express Cards of February 2025 |url=https://www.businessinsider.com/personal-finance/credit-cards/best-american-express-cards |access-date=2025-02-11 |website=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Марапаттары мен мойындалуы ==
2016 жылы [[Corporate Art Awards]] марапаттау рәсімінде American Express компаниясы [[pptArt]] ұйымынан «ең үздік халықаралық реставрация бағдарламасы: World's Monument Watch» сыйлығын алды. American Express — 1995 жылы [[World Monuments Fund]] ұйымы іске қосқан «World Monuments Watch» бағдарламасының демеушілерінің бірі.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Winner of the 2016 edition of the Corporate Art Awards| url=https://www.pptart.net/winners | archive-url=https://web.archive.org/web/20180213080154/https://www.pptart.net/winners| archive-date=February 13, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Бас директорларының тізімі ==
# [[Генри Уэллс]] (1850–1866)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/economics-business-and-labor/businesses-and-occupations/american-express-company|title=American Express Company &amp;#124; Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt;
# [[Уильям Фарго]] (1866–1881)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Джеймс Конгер Фарго]] (1881–1914)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 1881 |title=A SUCCESSOR TO W. G. FARGO |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408195926/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |archive-date=2023-04-08 |access-date=23 October 2021 |website=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;
# Джордж Чедборн Тейлор (1914–1923)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# Фредерик Пирсон Смолл (1923–1944)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Ральф Рид]] (1944–1960)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1968-01-23 |title=Ralph Reed, 77, Retired Head Of American Express, Is Dead |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1968/01/23/archives/ralph-reed-77-retired-head-of-american-express-is-dead.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[Ховард Линн Кларк]] (1960–1977)&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zuckerman |first=Laurence |date=2001-02-07 |title=Howard L. Clark Dead at 84; Ex-Chief at American Express |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2001/02/07/us/howard-l-clark-dead-at-84-ex-chief-at-american-express.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[III Джеймс Д. Робинсон]] (1977–1993)
# [[Харви Голуб]] (1993–2001)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot;&gt;{{cite news |date=June 28, 2000 |title=American Express reshuffles its business |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2000/06/28/business/company-news-american-express-reshuffles-its-businesses.html |quote=one of the Wall Street's highest ranking black executives}}&lt;/ref&gt;
# [[Kenneth Chenault]] (2001–2018)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot; /&gt;
# [[Stephen Squeri]] (2018 – қазірге дейін)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Stephen Joseph Squeri, American Express Co |url=https://www.bloomberg.com/profile/person/7394026 |website=[[Bloomberg News]] |quote=Stephen Joseph Squeri is Chairman/CEO at American Express Co}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>lw2exisqdqw98a4n8mbsq8zt7c8puci</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621487</id>
      <parentid>3621486</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:51:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120731" sha1="rko3lcds6n7jbqa0gcol2r8mljfg6ww" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қыркүйекте American Express Platinum картасының жылдық төлемін 2021 жылдан бергі алғашқы рет көтеріп, оны 695 АҚШ долларынан 895 АҚШ долларына дейін ұлғайтты.

Компания карта иелеріне арналған жаңа артықшылықтарды жариялады, олардың қатарында [[Lululemon]], [[Oura Ring]] және [[Resy]] мейрамханалары үшін шот бойынша өтемақылар, сондай-ақ [[Uber One]] мүшелігі бар. Сонымен қатар компания люкс қонақүйлерде тұруға, стримингтік жазылымдарға (соның ішінде [[Paramount+]], [[YouTube Premium]] және [[YouTube TV]] қосылды) және Clear мүшелігіне берілетін өтемақылар көлемін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Passy |first=Imani Moise and Jacob |date=2025-09-18 |title=Amex Revamps Its Platinum Card, Raises Fee to $895 |url=https://www.wsj.com/personal-finance/amex-revamps-its-platinum-card-raises-fee-to-895-5c32cb3b |access-date=2025-09-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-18 |title=Amex Platinum Just Got More Expensive: $895 Fee and $3,500 in Perks Explained |url=https://www.kiplinger.com/personal-finance/credit-cards/amex-platinum-card-refresh-worth-it |access-date=2025-09-18 |website=Kiplinger |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қазанда ''B &amp; R Supermarket, Inc., et al v. Visa, Inc. et al'' ісі бойынша АҚШ округтік сотының судьясы алдында саудагерлер жалған жасалған, жоғалған немесе ұрланған карталарға байланысты алаяқтықтан туындаған шығындар жөніндегі 231,7 миллион АҚШ долларына тең бітімгершілік келісімге келісті. Бұл келісім аясында American Express жалпы өтемақы сомасының 20 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;Scarcella, Mike [https://www.reuters.com/legal/government/visa-mastercard-agree-1995-million-settlement-merchants-class-action-2025-10-13/ &quot;settlement in merchants' class action&quot;] ''Reuters'', October 13, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pape, Carter [https://www.americanbanker.com/payments/news/visa-mastercard-settle-merchant-suit-for-nearly-200m &quot;Visa, Mastercard settle merchant suit for nearly $200M&quot;] ''American Banker'', October 16, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;

=== Қаржылық көрсеткіштері ===
{| class=&quot;wikitable left&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|+ American Express компаниясының кірісі мен таза пайдасы (млрд {{US$|link=yes}})&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/AXP/american-express/financial-statements | title=American Express Financial Statements | website=Macrotrends}}&lt;/ref&gt;
! Жыл !! Кіріс !! Таза пайда
|-
| 2025 || 72.2 || 10.8
|-
| 2024 || 65.9 || 10.1
|-
| 2023 || 60.5 || 8.4
|-
| 2022 || 55.6 || 7.4
|-
| 2021 || 43.6 || 7.9
|-
| 2020 || 38.1 || 3.0
|-
| 2019 || 47.0 || 6.6
|-
| 2018 || 43.2 || 6.7
|-
| 2017 || 38.9 || 2.6
|-
| 2016 || 37.1 || 5.2
|-
| 2015 || 34.4 || 5.0
|-
| 2014 || 35.8 || 5.8
|-
| 2013 || 34.8 || 5.3
|-
| 2012 || 33.7 || 4.4
|-
| 2011 || 32.2 || 4.8
|-
| 2010 || 30.0 || 4.0
|-
| 2009 || 26.5 || 2.1
|}

== Өнімдері ==
=== Бизнеске арналған мамандандырылған карталар ===
American Express компаниясында корпоративтік кездесулерге арналған арнайы несие картасы бар.&lt;ref name=&quot;159&quot; /&gt; American Express ұсынатын тағы бір мамандандырылған бизнес-карта — American Express Corporate Purchasing Card. Ол жеке қызметкерлерге немесе компания бөлімшелеріне тағайындалуы мүмкін. Корпорациялар үшін бұл картаны пайдалануды жеңілдету мақсатында есепті салыстыру және бухгалтерлік есеп жүргізу қызметтері де ұсынылады.&lt;ref name=&quot;160&quot; /&gt;

=== Меншікті емес карталар ===
[[Citibank]], [[First National Bank of Omaha]], [[USAA]], [[Navy Federal Credit Union]], [[Synchrony Financial]] және [[US Bancorp]] American Express карталарын шығарады. Citi [[Macy's]] және [[Bloomingdale's]] American Express карталарын, сондай-ақ Citi брендімен шығарылатын карталарды ұсынады. US Bancorp өзінің US Bank брендімен шығарылатын American Express карталарын, сондай-ақ шағын және орта банктердің атынан несие карталарын шығаратын еншілес ұйымы Elan Card Services арқылы карталар шығарады. Кейбір [[несие одақтары]], соның ішінде [[Pentagon Federal Credit Union]], да American Express карталарын шығарады. 2023 жылғы тамызға дейін Wells Fargo өз брендімен және [[Dillard's]] үшін American Express карталарын шығарды. [[JPMorgan Chase]] пен [[Wells Fargo]] — АҚШ-тағы [[Үлкен төрттік банктер (АҚШ)|Үлкен төрттік банктердің]] ішінде American Express-пен серіктестік орнатпаған жалғыз банктер.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-30 |title=Understanding third-party American Express cards |url=https://www.creditcards.com/card-advice/american-express-third-party-cards/ |access-date=2025-02-11 |website=CreditCards.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |last2= |last3= |last4= |last5= |last6= |title=Amex bets on millennials, Gen Z for growth |url=https://www.paymentsdive.com/news/amex-bets-on-millennials-gen-z-for-growth/644789/ |access-date=2025-02-11 |website=Payments Dive |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Katherine Fan |author2=Angela Fung |title=Best American Express Cards of February 2025 |url=https://www.businessinsider.com/personal-finance/credit-cards/best-american-express-cards |access-date=2025-02-11 |website=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Марапаттары мен мойындалуы ==
2016 жылы [[Corporate Art Awards]] марапаттау рәсімінде American Express компаниясы [[pptArt]] ұйымынан «ең үздік халықаралық реставрация бағдарламасы: World's Monument Watch» сыйлығын алды. American Express — 1995 жылы [[World Monuments Fund]] ұйымы іске қосқан «World Monuments Watch» бағдарламасының демеушілерінің бірі.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Winner of the 2016 edition of the Corporate Art Awards| url=https://www.pptart.net/winners | archive-url=https://web.archive.org/web/20180213080154/https://www.pptart.net/winners| archive-date=February 13, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Бас директорларының тізімі ==
# [[Генри Уэллс]] (1850–1866)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/economics-business-and-labor/businesses-and-occupations/american-express-company|title=American Express Company &amp;#124; Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt;
# [[Уильям Фарго]] (1866–1881)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Джеймс Конгер Фарго]] (1881–1914)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 1881 |title=A SUCCESSOR TO W. G. FARGO |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408195926/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |archive-date=2023-04-08 |access-date=23 October 2021 |website=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;
# Джордж Чедборн Тейлор (1914–1923)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# Фредерик Пирсон Смолл (1923–1944)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Ральф Рид]] (1944–1960)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1968-01-23 |title=Ralph Reed, 77, Retired Head Of American Express, Is Dead |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1968/01/23/archives/ralph-reed-77-retired-head-of-american-express-is-dead.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[Ховард Линн Кларк]] (1960–1977)&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zuckerman |first=Laurence |date=2001-02-07 |title=Howard L. Clark Dead at 84; Ex-Chief at American Express |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2001/02/07/us/howard-l-clark-dead-at-84-ex-chief-at-american-express.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[III Джеймс Д. Робинсон]] (1977–1993)
# [[Харви Голуб]] (1993–2001)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot;&gt;{{cite news |date=June 28, 2000 |title=American Express reshuffles its business |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2000/06/28/business/company-news-american-express-reshuffles-its-businesses.html |quote=one of the Wall Street's highest ranking black executives}}&lt;/ref&gt;
# [[Кеннет Шено]] (2001–2018)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot; /&gt;
# [[Stephen Squeri]] (2018 – қазірге дейін)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Stephen Joseph Squeri, American Express Co |url=https://www.bloomberg.com/profile/person/7394026 |website=[[Bloomberg News]] |quote=Stephen Joseph Squeri is Chairman/CEO at American Express Co}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>rko3lcds6n7jbqa0gcol2r8mljfg6ww</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621488</id>
      <parentid>3621487</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:52:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120742" sha1="lo6gyz88spxn8q4ivp7s2tzye537vzi" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қыркүйекте American Express Platinum картасының жылдық төлемін 2021 жылдан бергі алғашқы рет көтеріп, оны 695 АҚШ долларынан 895 АҚШ долларына дейін ұлғайтты.

Компания карта иелеріне арналған жаңа артықшылықтарды жариялады, олардың қатарында [[Lululemon]], [[Oura Ring]] және [[Resy]] мейрамханалары үшін шот бойынша өтемақылар, сондай-ақ [[Uber One]] мүшелігі бар. Сонымен қатар компания люкс қонақүйлерде тұруға, стримингтік жазылымдарға (соның ішінде [[Paramount+]], [[YouTube Premium]] және [[YouTube TV]] қосылды) және Clear мүшелігіне берілетін өтемақылар көлемін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Passy |first=Imani Moise and Jacob |date=2025-09-18 |title=Amex Revamps Its Platinum Card, Raises Fee to $895 |url=https://www.wsj.com/personal-finance/amex-revamps-its-platinum-card-raises-fee-to-895-5c32cb3b |access-date=2025-09-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-18 |title=Amex Platinum Just Got More Expensive: $895 Fee and $3,500 in Perks Explained |url=https://www.kiplinger.com/personal-finance/credit-cards/amex-platinum-card-refresh-worth-it |access-date=2025-09-18 |website=Kiplinger |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қазанда ''B &amp; R Supermarket, Inc., et al v. Visa, Inc. et al'' ісі бойынша АҚШ округтік сотының судьясы алдында саудагерлер жалған жасалған, жоғалған немесе ұрланған карталарға байланысты алаяқтықтан туындаған шығындар жөніндегі 231,7 миллион АҚШ долларына тең бітімгершілік келісімге келісті. Бұл келісім аясында American Express жалпы өтемақы сомасының 20 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;Scarcella, Mike [https://www.reuters.com/legal/government/visa-mastercard-agree-1995-million-settlement-merchants-class-action-2025-10-13/ &quot;settlement in merchants' class action&quot;] ''Reuters'', October 13, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pape, Carter [https://www.americanbanker.com/payments/news/visa-mastercard-settle-merchant-suit-for-nearly-200m &quot;Visa, Mastercard settle merchant suit for nearly $200M&quot;] ''American Banker'', October 16, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;

=== Қаржылық көрсеткіштері ===
{| class=&quot;wikitable left&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|+ American Express компаниясының кірісі мен таза пайдасы (млрд {{US$|link=yes}})&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/AXP/american-express/financial-statements | title=American Express Financial Statements | website=Macrotrends}}&lt;/ref&gt;
! Жыл !! Кіріс !! Таза пайда
|-
| 2025 || 72.2 || 10.8
|-
| 2024 || 65.9 || 10.1
|-
| 2023 || 60.5 || 8.4
|-
| 2022 || 55.6 || 7.4
|-
| 2021 || 43.6 || 7.9
|-
| 2020 || 38.1 || 3.0
|-
| 2019 || 47.0 || 6.6
|-
| 2018 || 43.2 || 6.7
|-
| 2017 || 38.9 || 2.6
|-
| 2016 || 37.1 || 5.2
|-
| 2015 || 34.4 || 5.0
|-
| 2014 || 35.8 || 5.8
|-
| 2013 || 34.8 || 5.3
|-
| 2012 || 33.7 || 4.4
|-
| 2011 || 32.2 || 4.8
|-
| 2010 || 30.0 || 4.0
|-
| 2009 || 26.5 || 2.1
|}

== Өнімдері ==
=== Бизнеске арналған мамандандырылған карталар ===
American Express компаниясында корпоративтік кездесулерге арналған арнайы несие картасы бар.&lt;ref name=&quot;159&quot; /&gt; American Express ұсынатын тағы бір мамандандырылған бизнес-карта — American Express Corporate Purchasing Card. Ол жеке қызметкерлерге немесе компания бөлімшелеріне тағайындалуы мүмкін. Корпорациялар үшін бұл картаны пайдалануды жеңілдету мақсатында есепті салыстыру және бухгалтерлік есеп жүргізу қызметтері де ұсынылады.&lt;ref name=&quot;160&quot; /&gt;

=== Меншікті емес карталар ===
[[Citibank]], [[First National Bank of Omaha]], [[USAA]], [[Navy Federal Credit Union]], [[Synchrony Financial]] және [[US Bancorp]] American Express карталарын шығарады. Citi [[Macy's]] және [[Bloomingdale's]] American Express карталарын, сондай-ақ Citi брендімен шығарылатын карталарды ұсынады. US Bancorp өзінің US Bank брендімен шығарылатын American Express карталарын, сондай-ақ шағын және орта банктердің атынан несие карталарын шығаратын еншілес ұйымы Elan Card Services арқылы карталар шығарады. Кейбір [[несие одақтары]], соның ішінде [[Pentagon Federal Credit Union]], да American Express карталарын шығарады. 2023 жылғы тамызға дейін Wells Fargo өз брендімен және [[Dillard's]] үшін American Express карталарын шығарды. [[JPMorgan Chase]] пен [[Wells Fargo]] — АҚШ-тағы [[Үлкен төрттік банктер (АҚШ)|Үлкен төрттік банктердің]] ішінде American Express-пен серіктестік орнатпаған жалғыз банктер.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-30 |title=Understanding third-party American Express cards |url=https://www.creditcards.com/card-advice/american-express-third-party-cards/ |access-date=2025-02-11 |website=CreditCards.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |last2= |last3= |last4= |last5= |last6= |title=Amex bets on millennials, Gen Z for growth |url=https://www.paymentsdive.com/news/amex-bets-on-millennials-gen-z-for-growth/644789/ |access-date=2025-02-11 |website=Payments Dive |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Katherine Fan |author2=Angela Fung |title=Best American Express Cards of February 2025 |url=https://www.businessinsider.com/personal-finance/credit-cards/best-american-express-cards |access-date=2025-02-11 |website=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Марапаттары мен мойындалуы ==
2016 жылы [[Corporate Art Awards]] марапаттау рәсімінде American Express компаниясы [[pptArt]] ұйымынан «ең үздік халықаралық реставрация бағдарламасы: World's Monument Watch» сыйлығын алды. American Express — 1995 жылы [[World Monuments Fund]] ұйымы іске қосқан «World Monuments Watch» бағдарламасының демеушілерінің бірі.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Winner of the 2016 edition of the Corporate Art Awards| url=https://www.pptart.net/winners | archive-url=https://web.archive.org/web/20180213080154/https://www.pptart.net/winners| archive-date=February 13, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Бас директорларының тізімі ==
# [[Генри Уэллс]] (1850–1866)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/economics-business-and-labor/businesses-and-occupations/american-express-company|title=American Express Company &amp;#124; Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt;
# [[Уильям Фарго]] (1866–1881)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Джеймс Конгер Фарго]] (1881–1914)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 1881 |title=A SUCCESSOR TO W. G. FARGO |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408195926/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |archive-date=2023-04-08 |access-date=23 October 2021 |website=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;
# Джордж Чедборн Тейлор (1914–1923)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# Фредерик Пирсон Смолл (1923–1944)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Ральф Рид]] (1944–1960)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1968-01-23 |title=Ralph Reed, 77, Retired Head Of American Express, Is Dead |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1968/01/23/archives/ralph-reed-77-retired-head-of-american-express-is-dead.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[Ховард Линн Кларк]] (1960–1977)&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zuckerman |first=Laurence |date=2001-02-07 |title=Howard L. Clark Dead at 84; Ex-Chief at American Express |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2001/02/07/us/howard-l-clark-dead-at-84-ex-chief-at-american-express.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[III Джеймс Д. Робинсон]] (1977–1993)
# [[Харви Голуб]] (1993–2001)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot;&gt;{{cite news |date=June 28, 2000 |title=American Express reshuffles its business |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2000/06/28/business/company-news-american-express-reshuffles-its-businesses.html |quote=one of the Wall Street's highest ranking black executives}}&lt;/ref&gt;
# [[Кеннет Шено]] (2001–2018)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot; /&gt;
# [[Стивен Сквери]] (2018 – қазірге дейін)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Stephen Joseph Squeri, American Express Co |url=https://www.bloomberg.com/profile/person/7394026 |website=[[Bloomberg News]] |quote=Stephen Joseph Squeri is Chairman/CEO at American Express Co}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>lo6gyz88spxn8q4ivp7s2tzye537vzi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621490</id>
      <parentid>3621488</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:55:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Бизнеске арналған мамандандырылған карталар */</comment>
      <origin>3621490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121102" sha1="agfn1n72n0ifuz8xvi1c3tx7mxzowdk" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қыркүйекте American Express Platinum картасының жылдық төлемін 2021 жылдан бергі алғашқы рет көтеріп, оны 695 АҚШ долларынан 895 АҚШ долларына дейін ұлғайтты.

Компания карта иелеріне арналған жаңа артықшылықтарды жариялады, олардың қатарында [[Lululemon]], [[Oura Ring]] және [[Resy]] мейрамханалары үшін шот бойынша өтемақылар, сондай-ақ [[Uber One]] мүшелігі бар. Сонымен қатар компания люкс қонақүйлерде тұруға, стримингтік жазылымдарға (соның ішінде [[Paramount+]], [[YouTube Premium]] және [[YouTube TV]] қосылды) және Clear мүшелігіне берілетін өтемақылар көлемін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Passy |first=Imani Moise and Jacob |date=2025-09-18 |title=Amex Revamps Its Platinum Card, Raises Fee to $895 |url=https://www.wsj.com/personal-finance/amex-revamps-its-platinum-card-raises-fee-to-895-5c32cb3b |access-date=2025-09-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-18 |title=Amex Platinum Just Got More Expensive: $895 Fee and $3,500 in Perks Explained |url=https://www.kiplinger.com/personal-finance/credit-cards/amex-platinum-card-refresh-worth-it |access-date=2025-09-18 |website=Kiplinger |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қазанда ''B &amp; R Supermarket, Inc., et al v. Visa, Inc. et al'' ісі бойынша АҚШ округтік сотының судьясы алдында саудагерлер жалған жасалған, жоғалған немесе ұрланған карталарға байланысты алаяқтықтан туындаған шығындар жөніндегі 231,7 миллион АҚШ долларына тең бітімгершілік келісімге келісті. Бұл келісім аясында American Express жалпы өтемақы сомасының 20 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;Scarcella, Mike [https://www.reuters.com/legal/government/visa-mastercard-agree-1995-million-settlement-merchants-class-action-2025-10-13/ &quot;settlement in merchants' class action&quot;] ''Reuters'', October 13, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pape, Carter [https://www.americanbanker.com/payments/news/visa-mastercard-settle-merchant-suit-for-nearly-200m &quot;Visa, Mastercard settle merchant suit for nearly $200M&quot;] ''American Banker'', October 16, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;

=== Қаржылық көрсеткіштері ===
{| class=&quot;wikitable left&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|+ American Express компаниясының кірісі мен таза пайдасы (млрд {{US$|link=yes}})&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/AXP/american-express/financial-statements | title=American Express Financial Statements | website=Macrotrends}}&lt;/ref&gt;
! Жыл !! Кіріс !! Таза пайда
|-
| 2025 || 72.2 || 10.8
|-
| 2024 || 65.9 || 10.1
|-
| 2023 || 60.5 || 8.4
|-
| 2022 || 55.6 || 7.4
|-
| 2021 || 43.6 || 7.9
|-
| 2020 || 38.1 || 3.0
|-
| 2019 || 47.0 || 6.6
|-
| 2018 || 43.2 || 6.7
|-
| 2017 || 38.9 || 2.6
|-
| 2016 || 37.1 || 5.2
|-
| 2015 || 34.4 || 5.0
|-
| 2014 || 35.8 || 5.8
|-
| 2013 || 34.8 || 5.3
|-
| 2012 || 33.7 || 4.4
|-
| 2011 || 32.2 || 4.8
|-
| 2010 || 30.0 || 4.0
|-
| 2009 || 26.5 || 2.1
|}

== Өнімдері ==
=== Бизнеске арналған мамандандырылған карталар ===
American Express компаниясында корпоративтік кездесулерге арналған арнайы несие картасы бар.&lt;ref name=&quot;159&quot; /&gt; American Express ұсынатын тағы бір мамандандырылған бизнес-карта — American Express Corporate Purchasing Card. Ол жеке қызметкерлерге немесе компания бөлімшелеріне тағайындалуы мүмкін. Корпорациялар үшін бұл картаны пайдалануды жеңілдету мақсатында есепті салыстыру және бухгалтерлік есеп жүргізу қызметтері де ұсынылады.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://business.americanexpress.com/us/corporate-cards/p-card|title=American Express Corporate Purchasing Card information |date=n.d.|website=American Express|access-date=2016-07-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160914123814/https://business.americanexpress.com/us/corporate-cards/p-card |archive-date=September 14, 2016 }}&lt;/ref&gt;

=== Меншікті емес карталар ===
[[Citibank]], [[First National Bank of Omaha]], [[USAA]], [[Navy Federal Credit Union]], [[Synchrony Financial]] және [[US Bancorp]] American Express карталарын шығарады. Citi [[Macy's]] және [[Bloomingdale's]] American Express карталарын, сондай-ақ Citi брендімен шығарылатын карталарды ұсынады. US Bancorp өзінің US Bank брендімен шығарылатын American Express карталарын, сондай-ақ шағын және орта банктердің атынан несие карталарын шығаратын еншілес ұйымы Elan Card Services арқылы карталар шығарады. Кейбір [[несие одақтары]], соның ішінде [[Pentagon Federal Credit Union]], да American Express карталарын шығарады. 2023 жылғы тамызға дейін Wells Fargo өз брендімен және [[Dillard's]] үшін American Express карталарын шығарды. [[JPMorgan Chase]] пен [[Wells Fargo]] — АҚШ-тағы [[Үлкен төрттік банктер (АҚШ)|Үлкен төрттік банктердің]] ішінде American Express-пен серіктестік орнатпаған жалғыз банктер.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-30 |title=Understanding third-party American Express cards |url=https://www.creditcards.com/card-advice/american-express-third-party-cards/ |access-date=2025-02-11 |website=CreditCards.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |last2= |last3= |last4= |last5= |last6= |title=Amex bets on millennials, Gen Z for growth |url=https://www.paymentsdive.com/news/amex-bets-on-millennials-gen-z-for-growth/644789/ |access-date=2025-02-11 |website=Payments Dive |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Katherine Fan |author2=Angela Fung |title=Best American Express Cards of February 2025 |url=https://www.businessinsider.com/personal-finance/credit-cards/best-american-express-cards |access-date=2025-02-11 |website=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Марапаттары мен мойындалуы ==
2016 жылы [[Corporate Art Awards]] марапаттау рәсімінде American Express компаниясы [[pptArt]] ұйымынан «ең үздік халықаралық реставрация бағдарламасы: World's Monument Watch» сыйлығын алды. American Express — 1995 жылы [[World Monuments Fund]] ұйымы іске қосқан «World Monuments Watch» бағдарламасының демеушілерінің бірі.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Winner of the 2016 edition of the Corporate Art Awards| url=https://www.pptart.net/winners | archive-url=https://web.archive.org/web/20180213080154/https://www.pptart.net/winners| archive-date=February 13, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Бас директорларының тізімі ==
# [[Генри Уэллс]] (1850–1866)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/economics-business-and-labor/businesses-and-occupations/american-express-company|title=American Express Company &amp;#124; Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt;
# [[Уильям Фарго]] (1866–1881)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Джеймс Конгер Фарго]] (1881–1914)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 1881 |title=A SUCCESSOR TO W. G. FARGO |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408195926/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |archive-date=2023-04-08 |access-date=23 October 2021 |website=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;
# Джордж Чедборн Тейлор (1914–1923)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# Фредерик Пирсон Смолл (1923–1944)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Ральф Рид]] (1944–1960)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1968-01-23 |title=Ralph Reed, 77, Retired Head Of American Express, Is Dead |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1968/01/23/archives/ralph-reed-77-retired-head-of-american-express-is-dead.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[Ховард Линн Кларк]] (1960–1977)&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zuckerman |first=Laurence |date=2001-02-07 |title=Howard L. Clark Dead at 84; Ex-Chief at American Express |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2001/02/07/us/howard-l-clark-dead-at-84-ex-chief-at-american-express.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[III Джеймс Д. Робинсон]] (1977–1993)
# [[Харви Голуб]] (1993–2001)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot;&gt;{{cite news |date=June 28, 2000 |title=American Express reshuffles its business |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2000/06/28/business/company-news-american-express-reshuffles-its-businesses.html |quote=one of the Wall Street's highest ranking black executives}}&lt;/ref&gt;
# [[Кеннет Шено]] (2001–2018)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot; /&gt;
# [[Стивен Сквери]] (2018 – қазірге дейін)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Stephen Joseph Squeri, American Express Co |url=https://www.bloomberg.com/profile/person/7394026 |website=[[Bloomberg News]] |quote=Stephen Joseph Squeri is Chairman/CEO at American Express Co}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>agfn1n72n0ifuz8xvi1c3tx7mxzowdk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621491</id>
      <parentid>3621490</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:55:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Өнімдері */</comment>
      <origin>3621491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121485" sha1="kdajy8w38ken5jkhul9hkp89ia3fen8" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG/&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қыркүйекте American Express Platinum картасының жылдық төлемін 2021 жылдан бергі алғашқы рет көтеріп, оны 695 АҚШ долларынан 895 АҚШ долларына дейін ұлғайтты.

Компания карта иелеріне арналған жаңа артықшылықтарды жариялады, олардың қатарында [[Lululemon]], [[Oura Ring]] және [[Resy]] мейрамханалары үшін шот бойынша өтемақылар, сондай-ақ [[Uber One]] мүшелігі бар. Сонымен қатар компания люкс қонақүйлерде тұруға, стримингтік жазылымдарға (соның ішінде [[Paramount+]], [[YouTube Premium]] және [[YouTube TV]] қосылды) және Clear мүшелігіне берілетін өтемақылар көлемін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Passy |first=Imani Moise and Jacob |date=2025-09-18 |title=Amex Revamps Its Platinum Card, Raises Fee to $895 |url=https://www.wsj.com/personal-finance/amex-revamps-its-platinum-card-raises-fee-to-895-5c32cb3b |access-date=2025-09-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-18 |title=Amex Platinum Just Got More Expensive: $895 Fee and $3,500 in Perks Explained |url=https://www.kiplinger.com/personal-finance/credit-cards/amex-platinum-card-refresh-worth-it |access-date=2025-09-18 |website=Kiplinger |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қазанда ''B &amp; R Supermarket, Inc., et al v. Visa, Inc. et al'' ісі бойынша АҚШ округтік сотының судьясы алдында саудагерлер жалған жасалған, жоғалған немесе ұрланған карталарға байланысты алаяқтықтан туындаған шығындар жөніндегі 231,7 миллион АҚШ долларына тең бітімгершілік келісімге келісті. Бұл келісім аясында American Express жалпы өтемақы сомасының 20 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;Scarcella, Mike [https://www.reuters.com/legal/government/visa-mastercard-agree-1995-million-settlement-merchants-class-action-2025-10-13/ &quot;settlement in merchants' class action&quot;] ''Reuters'', October 13, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pape, Carter [https://www.americanbanker.com/payments/news/visa-mastercard-settle-merchant-suit-for-nearly-200m &quot;Visa, Mastercard settle merchant suit for nearly $200M&quot;] ''American Banker'', October 16, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;

=== Қаржылық көрсеткіштері ===
{| class=&quot;wikitable left&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|+ American Express компаниясының кірісі мен таза пайдасы (млрд {{US$|link=yes}})&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/AXP/american-express/financial-statements | title=American Express Financial Statements | website=Macrotrends}}&lt;/ref&gt;
! Жыл !! Кіріс !! Таза пайда
|-
| 2025 || 72.2 || 10.8
|-
| 2024 || 65.9 || 10.1
|-
| 2023 || 60.5 || 8.4
|-
| 2022 || 55.6 || 7.4
|-
| 2021 || 43.6 || 7.9
|-
| 2020 || 38.1 || 3.0
|-
| 2019 || 47.0 || 6.6
|-
| 2018 || 43.2 || 6.7
|-
| 2017 || 38.9 || 2.6
|-
| 2016 || 37.1 || 5.2
|-
| 2015 || 34.4 || 5.0
|-
| 2014 || 35.8 || 5.8
|-
| 2013 || 34.8 || 5.3
|-
| 2012 || 33.7 || 4.4
|-
| 2011 || 32.2 || 4.8
|-
| 2010 || 30.0 || 4.0
|-
| 2009 || 26.5 || 2.1
|}

== Өнімдері ==
=== Бизнеске арналған мамандандырылған карталар ===
American Express компаниясында корпоративтік кездесулерге арналған арнайы несие картасы бар.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://business.americanexpress.com/us/corporate-cards/corporate-meeting-card|title=American Express Corporate Meeting Card information |date=n.d.|website=American Express|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160620025159/https://business.americanexpress.com/us/corporate-cards/corporate-meeting-card |archive-date=June 20, 2016|access-date=2016-07-13}}&lt;/ref&gt; American Express ұсынатын тағы бір мамандандырылған бизнес-карта — American Express Corporate Purchasing Card. Ол жеке қызметкерлерге немесе компания бөлімшелеріне тағайындалуы мүмкін. Корпорациялар үшін бұл картаны пайдалануды жеңілдету мақсатында есепті салыстыру және бухгалтерлік есеп жүргізу қызметтері де ұсынылады.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://business.americanexpress.com/us/corporate-cards/p-card|title=American Express Corporate Purchasing Card information |date=n.d.|website=American Express|access-date=2016-07-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160914123814/https://business.americanexpress.com/us/corporate-cards/p-card |archive-date=September 14, 2016 }}&lt;/ref&gt;

=== Меншікті емес карталар ===
[[Citibank]], [[First National Bank of Omaha]], [[USAA]], [[Navy Federal Credit Union]], [[Synchrony Financial]] және [[US Bancorp]] American Express карталарын шығарады. Citi [[Macy's]] және [[Bloomingdale's]] American Express карталарын, сондай-ақ Citi брендімен шығарылатын карталарды ұсынады. US Bancorp өзінің US Bank брендімен шығарылатын American Express карталарын, сондай-ақ шағын және орта банктердің атынан несие карталарын шығаратын еншілес ұйымы Elan Card Services арқылы карталар шығарады. Кейбір [[несие одақтары]], соның ішінде [[Pentagon Federal Credit Union]], да American Express карталарын шығарады. 2023 жылғы тамызға дейін Wells Fargo өз брендімен және [[Dillard's]] үшін American Express карталарын шығарды. [[JPMorgan Chase]] пен [[Wells Fargo]] — АҚШ-тағы [[Үлкен төрттік банктер (АҚШ)|Үлкен төрттік банктердің]] ішінде American Express-пен серіктестік орнатпаған жалғыз банктер.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-30 |title=Understanding third-party American Express cards |url=https://www.creditcards.com/card-advice/american-express-third-party-cards/ |access-date=2025-02-11 |website=CreditCards.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |last2= |last3= |last4= |last5= |last6= |title=Amex bets on millennials, Gen Z for growth |url=https://www.paymentsdive.com/news/amex-bets-on-millennials-gen-z-for-growth/644789/ |access-date=2025-02-11 |website=Payments Dive |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Katherine Fan |author2=Angela Fung |title=Best American Express Cards of February 2025 |url=https://www.businessinsider.com/personal-finance/credit-cards/best-american-express-cards |access-date=2025-02-11 |website=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Марапаттары мен мойындалуы ==
2016 жылы [[Corporate Art Awards]] марапаттау рәсімінде American Express компаниясы [[pptArt]] ұйымынан «ең үздік халықаралық реставрация бағдарламасы: World's Monument Watch» сыйлығын алды. American Express — 1995 жылы [[World Monuments Fund]] ұйымы іске қосқан «World Monuments Watch» бағдарламасының демеушілерінің бірі.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Winner of the 2016 edition of the Corporate Art Awards| url=https://www.pptart.net/winners | archive-url=https://web.archive.org/web/20180213080154/https://www.pptart.net/winners| archive-date=February 13, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Бас директорларының тізімі ==
# [[Генри Уэллс]] (1850–1866)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/economics-business-and-labor/businesses-and-occupations/american-express-company|title=American Express Company &amp;#124; Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt;
# [[Уильям Фарго]] (1866–1881)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Джеймс Конгер Фарго]] (1881–1914)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 1881 |title=A SUCCESSOR TO W. G. FARGO |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408195926/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |archive-date=2023-04-08 |access-date=23 October 2021 |website=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;
# Джордж Чедборн Тейлор (1914–1923)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# Фредерик Пирсон Смолл (1923–1944)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Ральф Рид]] (1944–1960)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1968-01-23 |title=Ralph Reed, 77, Retired Head Of American Express, Is Dead |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1968/01/23/archives/ralph-reed-77-retired-head-of-american-express-is-dead.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[Ховард Линн Кларк]] (1960–1977)&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zuckerman |first=Laurence |date=2001-02-07 |title=Howard L. Clark Dead at 84; Ex-Chief at American Express |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2001/02/07/us/howard-l-clark-dead-at-84-ex-chief-at-american-express.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[III Джеймс Д. Робинсон]] (1977–1993)
# [[Харви Голуб]] (1993–2001)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot;&gt;{{cite news |date=June 28, 2000 |title=American Express reshuffles its business |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2000/06/28/business/company-news-american-express-reshuffles-its-businesses.html |quote=one of the Wall Street's highest ranking black executives}}&lt;/ref&gt;
# [[Кеннет Шено]] (2001–2018)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot; /&gt;
# [[Стивен Сквери]] (2018 – қазірге дейін)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Stephen Joseph Squeri, American Express Co |url=https://www.bloomberg.com/profile/person/7394026 |website=[[Bloomberg News]] |quote=Stephen Joseph Squeri is Chairman/CEO at American Express Co}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>kdajy8w38ken5jkhul9hkp89ia3fen8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621493</id>
      <parentid>3621491</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:56:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3621493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121750" sha1="i8kbtyn463ud7ojj2oglstjjbvwp8sl" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=&quot;10K&quot; /&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG&gt;{{cite book |last=Grossman|first=Peter Z. |date=2006 |orig-date=1987 |title=American Express: The Unofficial History of the People Who Built the Great Financial Empire |location=New York, USA |publisher=Beard Books | type=Reprint|chapter=2|isbn=1-58798-283-8}}&lt;/ref&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қыркүйекте American Express Platinum картасының жылдық төлемін 2021 жылдан бергі алғашқы рет көтеріп, оны 695 АҚШ долларынан 895 АҚШ долларына дейін ұлғайтты.

Компания карта иелеріне арналған жаңа артықшылықтарды жариялады, олардың қатарында [[Lululemon]], [[Oura Ring]] және [[Resy]] мейрамханалары үшін шот бойынша өтемақылар, сондай-ақ [[Uber One]] мүшелігі бар. Сонымен қатар компания люкс қонақүйлерде тұруға, стримингтік жазылымдарға (соның ішінде [[Paramount+]], [[YouTube Premium]] және [[YouTube TV]] қосылды) және Clear мүшелігіне берілетін өтемақылар көлемін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Passy |first=Imani Moise and Jacob |date=2025-09-18 |title=Amex Revamps Its Platinum Card, Raises Fee to $895 |url=https://www.wsj.com/personal-finance/amex-revamps-its-platinum-card-raises-fee-to-895-5c32cb3b |access-date=2025-09-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-18 |title=Amex Platinum Just Got More Expensive: $895 Fee and $3,500 in Perks Explained |url=https://www.kiplinger.com/personal-finance/credit-cards/amex-platinum-card-refresh-worth-it |access-date=2025-09-18 |website=Kiplinger |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қазанда ''B &amp; R Supermarket, Inc., et al v. Visa, Inc. et al'' ісі бойынша АҚШ округтік сотының судьясы алдында саудагерлер жалған жасалған, жоғалған немесе ұрланған карталарға байланысты алаяқтықтан туындаған шығындар жөніндегі 231,7 миллион АҚШ долларына тең бітімгершілік келісімге келісті. Бұл келісім аясында American Express жалпы өтемақы сомасының 20 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;Scarcella, Mike [https://www.reuters.com/legal/government/visa-mastercard-agree-1995-million-settlement-merchants-class-action-2025-10-13/ &quot;settlement in merchants' class action&quot;] ''Reuters'', October 13, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pape, Carter [https://www.americanbanker.com/payments/news/visa-mastercard-settle-merchant-suit-for-nearly-200m &quot;Visa, Mastercard settle merchant suit for nearly $200M&quot;] ''American Banker'', October 16, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;

=== Қаржылық көрсеткіштері ===
{| class=&quot;wikitable left&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|+ American Express компаниясының кірісі мен таза пайдасы (млрд {{US$|link=yes}})&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/AXP/american-express/financial-statements | title=American Express Financial Statements | website=Macrotrends}}&lt;/ref&gt;
! Жыл !! Кіріс !! Таза пайда
|-
| 2025 || 72.2 || 10.8
|-
| 2024 || 65.9 || 10.1
|-
| 2023 || 60.5 || 8.4
|-
| 2022 || 55.6 || 7.4
|-
| 2021 || 43.6 || 7.9
|-
| 2020 || 38.1 || 3.0
|-
| 2019 || 47.0 || 6.6
|-
| 2018 || 43.2 || 6.7
|-
| 2017 || 38.9 || 2.6
|-
| 2016 || 37.1 || 5.2
|-
| 2015 || 34.4 || 5.0
|-
| 2014 || 35.8 || 5.8
|-
| 2013 || 34.8 || 5.3
|-
| 2012 || 33.7 || 4.4
|-
| 2011 || 32.2 || 4.8
|-
| 2010 || 30.0 || 4.0
|-
| 2009 || 26.5 || 2.1
|}

== Өнімдері ==
=== Бизнеске арналған мамандандырылған карталар ===
American Express компаниясында корпоративтік кездесулерге арналған арнайы несие картасы бар.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://business.americanexpress.com/us/corporate-cards/corporate-meeting-card|title=American Express Corporate Meeting Card information |date=n.d.|website=American Express|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160620025159/https://business.americanexpress.com/us/corporate-cards/corporate-meeting-card |archive-date=June 20, 2016|access-date=2016-07-13}}&lt;/ref&gt; American Express ұсынатын тағы бір мамандандырылған бизнес-карта — American Express Corporate Purchasing Card. Ол жеке қызметкерлерге немесе компания бөлімшелеріне тағайындалуы мүмкін. Корпорациялар үшін бұл картаны пайдалануды жеңілдету мақсатында есепті салыстыру және бухгалтерлік есеп жүргізу қызметтері де ұсынылады.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://business.americanexpress.com/us/corporate-cards/p-card|title=American Express Corporate Purchasing Card information |date=n.d.|website=American Express|access-date=2016-07-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160914123814/https://business.americanexpress.com/us/corporate-cards/p-card |archive-date=September 14, 2016 }}&lt;/ref&gt;

=== Меншікті емес карталар ===
[[Citibank]], [[First National Bank of Omaha]], [[USAA]], [[Navy Federal Credit Union]], [[Synchrony Financial]] және [[US Bancorp]] American Express карталарын шығарады. Citi [[Macy's]] және [[Bloomingdale's]] American Express карталарын, сондай-ақ Citi брендімен шығарылатын карталарды ұсынады. US Bancorp өзінің US Bank брендімен шығарылатын American Express карталарын, сондай-ақ шағын және орта банктердің атынан несие карталарын шығаратын еншілес ұйымы Elan Card Services арқылы карталар шығарады. Кейбір [[несие одақтары]], соның ішінде [[Pentagon Federal Credit Union]], да American Express карталарын шығарады. 2023 жылғы тамызға дейін Wells Fargo өз брендімен және [[Dillard's]] үшін American Express карталарын шығарды. [[JPMorgan Chase]] пен [[Wells Fargo]] — АҚШ-тағы [[Үлкен төрттік банктер (АҚШ)|Үлкен төрттік банктердің]] ішінде American Express-пен серіктестік орнатпаған жалғыз банктер.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-30 |title=Understanding third-party American Express cards |url=https://www.creditcards.com/card-advice/american-express-third-party-cards/ |access-date=2025-02-11 |website=CreditCards.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |last2= |last3= |last4= |last5= |last6= |title=Amex bets on millennials, Gen Z for growth |url=https://www.paymentsdive.com/news/amex-bets-on-millennials-gen-z-for-growth/644789/ |access-date=2025-02-11 |website=Payments Dive |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Katherine Fan |author2=Angela Fung |title=Best American Express Cards of February 2025 |url=https://www.businessinsider.com/personal-finance/credit-cards/best-american-express-cards |access-date=2025-02-11 |website=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Марапаттары мен мойындалуы ==
2016 жылы [[Corporate Art Awards]] марапаттау рәсімінде American Express компаниясы [[pptArt]] ұйымынан «ең үздік халықаралық реставрация бағдарламасы: World's Monument Watch» сыйлығын алды. American Express — 1995 жылы [[World Monuments Fund]] ұйымы іске қосқан «World Monuments Watch» бағдарламасының демеушілерінің бірі.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Winner of the 2016 edition of the Corporate Art Awards| url=https://www.pptart.net/winners | archive-url=https://web.archive.org/web/20180213080154/https://www.pptart.net/winners| archive-date=February 13, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Бас директорларының тізімі ==
# [[Генри Уэллс]] (1850–1866)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/economics-business-and-labor/businesses-and-occupations/american-express-company|title=American Express Company &amp;#124; Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt;
# [[Уильям Фарго]] (1866–1881)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Джеймс Конгер Фарго]] (1881–1914)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 1881 |title=A SUCCESSOR TO W. G. FARGO |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408195926/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |archive-date=2023-04-08 |access-date=23 October 2021 |website=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;
# Джордж Чедборн Тейлор (1914–1923)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# Фредерик Пирсон Смолл (1923–1944)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Ральф Рид]] (1944–1960)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1968-01-23 |title=Ralph Reed, 77, Retired Head Of American Express, Is Dead |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1968/01/23/archives/ralph-reed-77-retired-head-of-american-express-is-dead.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[Ховард Линн Кларк]] (1960–1977)&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zuckerman |first=Laurence |date=2001-02-07 |title=Howard L. Clark Dead at 84; Ex-Chief at American Express |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2001/02/07/us/howard-l-clark-dead-at-84-ex-chief-at-american-express.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[III Джеймс Д. Робинсон]] (1977–1993)
# [[Харви Голуб]] (1993–2001)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot;&gt;{{cite news |date=June 28, 2000 |title=American Express reshuffles its business |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2000/06/28/business/company-news-american-express-reshuffles-its-businesses.html |quote=one of the Wall Street's highest ranking black executives}}&lt;/ref&gt;
# [[Кеннет Шено]] (2001–2018)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot; /&gt;
# [[Стивен Сквери]] (2018 – қазірге дейін)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Stephen Joseph Squeri, American Express Co |url=https://www.bloomberg.com/profile/person/7394026 |website=[[Bloomberg News]] |quote=Stephen Joseph Squeri is Chairman/CEO at American Express Co}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>i8kbtyn463ud7ojj2oglstjjbvwp8sl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621494</id>
      <parentid>3621493</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:57:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3621494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121988" sha1="odn8voe2rugxch8u7bmak03dzu9auc6" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = American Express Company
 |логотипі           = American Express logo (2018).svg
 |суреті             = 3 World Financial Center.jpg
 |сурет атауы        = Штаб-пәтері, [[American Express Tower]]
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = AXP (NYSE), [[DJIA]], [[S&amp;P 100]], [[S&amp;P 500]]
 |қызметі            = әлем бойынша
 |құрылды            = [[18 наурыз]] [[1850 жыл|1850]], [[Буффало]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], АҚШ&lt;ref&gt;{{cite book | last=Loomis|first=Noel M. |date=1968 |title=Wells Fargo |location=New York | publisher=Clarkson N. Potter, Inc.}}&lt;/ref&gt;
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[200 Vesey Street]],  [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |басты адамдары     = {{plainlist|
* [[Стивен Сквери]] (директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор)
* Кристоф Ле Кайек (қаржы директоры)
}}
 |саласы             = қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |бұрынғы атауы      = 
 |жабылды            = 
 |жабылуының себебі  = 
 |ізбасары           = 
 |бөлімшелер         = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]] (33,54%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uk.marketscreener.com/quote/stock/GLOBAL-BUSINESS-TRAVEL-GR-138707030/company/|title=Global Business Travel Group, Inc.: Shareholders Board Members Managers and Company Profile &amp;#124; US37890B1008 &amp;#124; MarketScreener UK|website=uk.marketscreener.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Resy]]
}}
 |статус             = 
 |тілдер             = 
 |қарызы             = 
 |жарнама            = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 33,47 млрд АҚШ доллары (2025)
 |айналым            = {{өсім}} 72,23 млрд АҚШ доллары (2025)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 13,79 млрд АҚШ доллары (2025)
 |таза табысы        = {{өсім}} 10,83 млрд АҚШ доллары (2025)
 |активтер           = {{өсім}} 300,1 млрд АҚШ доллары (2025)
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 76 800 (2025)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = {{plainlist|
* [[American Express Global Business Travel]]
* [[Resy]]
}}
 |аудитор            = 
 |сайты              = https://americanexpress.com/
 |Ортаққор           = 
}}
'''American Express Company''' (қысқаша '''Amex''') — төлем карталарына маманданған америкалық банк холдингі және көпұлтты қаржылық қызмет көрсету корпорациясы. Компанияның штаб-пәтері [[Манхэттеннің Төменгі бөлігі]]ндегі [[Бэттери-Парк-Сити]] ауданында, [[200 Vesey Street]] мекенжайында орналасқан American Express Tower ғимаратында орналасқан. 2026 жылы компания жақын маңдағы [[Дүниежүзілік сауда орталығы]] кешенінде бой көтеретін жаңа [[2 World Trade Center]] зәулім ғимаратын игеріп, оның жалғыз жалға алушысы болатынын жариялады.

Amex сатып алу көлемі бойынша әлемдегі төртінші ірі төлем карталары желісі болып табылады. Бұл көрсеткіш бойынша ол [[China UnionPay]], [[Visa]] және [[Mastercard]] жүйелерінен кейін орналасқан.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Caporal |first=Jack |date=2020-10-12 |title=Credit and Debit Card Market Share by Network and Issuer {{!}} The Motley Fool |url=https://www.fool.com/money/research/credit-debit-card-market-share-network-issuer/ |access-date=2025-02-11 |website=fool.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thangavelu |first=Poonkulali |date=2023-07-07 |title=Credit Card Market Share Statistics |url=https://www.bankrate.com/credit-cards/news/credit-card-market-share-statistics/#cards |access-date=2025-02-11 |website=Bankrate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша дүниежүзінде 141,2 миллион Amex картасы айналымда болды. Бір карта иесінің орташа жылдық шығыны 24 059 АҚШ долларын құрады. Сол жылы Amex желісі арқылы жүзеге асқан сатып алу операцияларының жалпы көлемі 1,7 триллион АҚШ долларынан асты.&lt;ref name=10K&gt;{{cite web|url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/0000004962/000000496226000080/axp-20251231.htm|title=US SEC: Form 10-K American Express Company|publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]]|date=February 6, 2026}}&lt;/ref&gt; Amex активтерінің жалпы көлемі 270 миллиард АҚШ долларын құрайтын [[АҚШ банктерінің тізімі|АҚШ-тағы 16-ірі банк]] болып табылады. Бұл АҚШ-тың [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) сақтандырған барлық активтердің шамамен 1,1%-ына тең. Компания [[Fortune 500]] рейтингінде 58-орында,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Express | url=https://fortune.com/company/american-express/fortune500/ | website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}&lt;/ref&gt; ал Forbes журналының ең құнды брендтер тізімінде 28-орында тұр.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/ | title=Forbes Rankings - The World's Most Valuable Brands | website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; 2023 жылы [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 63-орынға ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}&lt;/ref&gt; American Express National Bank — Amex компаниясына тиесілі тікелей банк.

American Express 1850 жылы [[Көліктік экспедиция|жүк экспедициясымен]] айналысатын компания ретінде құрылды. XX ғасырдың басында компания қаржылық және туристік қызметтер көрсете бастады. 1958 жылы өзінің алғашқы қағаз төлем картасын, 1966 жылы Gold Card картасын, 1969 жылы Green Card картасын, 1984 жылы Platinum Card картасын, ал 1999 жылы [[Centurion Card]] картасын шығарды. «Don't Leave Home Without It» жарнамалық науқаны 1975 жылы іске қосылып, 2005 жылы қайта жаңғыртылды. 1980-жылдары Amex [[Shearson]] компаниясының үлесін сатып алып, кейін одан бас тартты.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html
| title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | newspaper=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994}}&lt;/ref&gt; 1990-жылдары компания тек Amex карталарын қабылдайтын саудагерлер үшін эквайрингтік комиссияларды төмендету тәжірибесін тоқтатып, мақсатты маркетингтік науқандар арқылы нарықтағы үлесін кеңейтті. [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде Amex банк холдингіне айналды. 2013 жылдан бастап компания [[әуежайларда демалыс залдарын]] басқара бастады және оларға белгілі бір карта иелеріне қолжетімділік ұсынды.

2023 жылы Amex операциялар көлемі бойынша әлемдік нарықтың шамамен 9%-ын иеленді.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Credit Card Market Share: Facts and Statistics for 2025 |url=https://fortunly.com/articles/credit-card-market-share/ |access-date=2025-02-11 |website=Fortunly |language=en-us}}&lt;/ref&gt; American Express несие карталары несие карталарын қабылдайтын АҚШ сауда орындарының 99%-ында қабылданғанымен, олардың Еуропа мен Азиядағы таралу деңгейі төменірек.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/credit-cards/is-american-express-accepted-everywhere/ | title=Is American Express Accepted Everywhere? | first=AnnaMarie | last=Houlis | work=[[Forbes]] | date=September 15, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ricksteves.com/travel-tips/money/pay-credit-cards-vs-cash | title=Pay with Plastic or Cash? | work=[[Rick Steves]]}}&lt;/ref&gt; American Express саяхат пен мейрамханаларға арналған карталарды, күнделікті шығындарға ұпай жинауға мүмкіндік беретін карталарды және кэшбек карталарын қоса алғанда, әртүрлі карта түрлерін ұсынады. Әр санатта артықшылықтары мен сыйақы жүйелері әртүрлі бірнеше карта нұсқасы бар. Green Card, Gold Card және Platinum Card сияқты танымал карталар жиі саяхаттайтын және мейрамханаларға жиі баратын клиенттерге арналған. Олардың артықшылықтары осы санаттағы пайдаланушылардың қажеттіліктеріне бейімделген.&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Level Up' Your Understanding of Amex Card Levels |url=https://www.americanexpress.com/en-us/credit-cards/credit-intel/american-express-card-levels/ |access-date=2023-11-28 |website=americanexpress.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Ерте тарихы ===
[[Сурет:American Express Company 1865.JPG|thumb|American Express Company акциясы, 1865 жыл]]
American Express 1850 жылы [[Нью-Йорк штаты]]ның [[Буффало]] қаласында жүк экспедициясымен айналысатын компания ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://www.americanexpress.com/en-us/company/who-we-are/|publisher=American Express Co.|quote=Біз 1850 жылы адамдардың ең құнды мүліктерін тасымалдау кезінде сенімге ие болған жүк экспедициясы компаниясы ретінде жұмысымызды бастадық.}}&lt;/ref&gt; Компания [[Генри Уэллс]]қа тиесілі Wells &amp; Company, [[Уильям Дж. Фарго]]ға тиесілі Livingston, Fargo &amp; Company және [[Джон Уоррен Баттерфилд]]ке тиесілі Wells, Butterfield &amp; Company компанияларының бірігуі нәтижесінде акционерлік қоғам ретінде құрылды.&lt;ref name=PZG&gt;{{cite book |last=Grossman|first=Peter Z. |date=2006 |orig-date=1987 |title=American Express: The Unofficial History of the People Who Built the Great Financial Empire |location=New York, USA |publisher=Beard Books | type=Reprint|chapter=2|isbn=1-58798-283-8}}&lt;/ref&gt; Wells, Butterfield &amp; Company компаниясы өз кезегінде 1850 жылдың басында құрылған Butterfield, Wasson &amp; Company компаниясының құқықтық мұрагері болған. 1852 жылы Баттерфилд пен басқа директорлар American Express компаниясының қызметін Калифорнияға дейін кеңейту туралы ұсынысқа қарсы шыққаннан кейін, Уэллс пен Фарго [[Wells Fargo &amp; Co.]] компаниясын құрды.
[[Сурет:Amer express dog 1890.jpg|thumb|181x181px|1890 жылғы American Express жарнамасы. Онда American Express жүк сандығын күзетіп тұрған ит бейнеленген.]]
American Express компаниясы өзінің алғашқы меншікті штаб-пәтерін Джей-стрит пен Хадсон-стрит көшелерінің қиылысында тұрғызды. Ғимарат 1858 жылы пайдалануға берілді.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Keller |editor2-first=Lisa |editor3-last=Flood |editor3-first=Nancy |title=The Encyclopedia of New York City: ''Second Edition'' |date=2010 |publisher=Yale University Press |isbn=9780300114652 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=lF_uDwAAQBAJ&amp;pg=PA29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hist Express Companies&quot;&gt;{{cite book |last1=Stimson |first1=Alexander Lovett |title=History of the Express Companies |date=1858 |publisher=A. L. Stimson |url=https://www.google.com/books/edition/History_of_the_Express_Companies/JwJd5duDscIC?hl=&amp;gbpv=1}}&lt;/ref&gt; 55–61 [[Хадсон-стрит]] мекенжайында орналасқан бұл мәрмәрден салынған италиялық стильдегі сарайдың бірінші қабатында [[Хадсон өзені теміржолы]]нан тартылған тармағы бар жүк терминалы жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1867 жылы компания жаңа атқораны Хьюберт-стриттегі 4–8 нөмірлі ғимаратта, бастапқы штаб-пәтерден бес квартал солтүстікке қарай салды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;/&gt; 1898 жылы сәулетші [[Эдвард Х. Кендалл]] атқораларды кеңейту үшін тартылды. Ол кеңейтілген ғимараттың Лейт-стрит және Хьюберт-стрит жақтарындағы қасбеттеріне American Express компаниясының бульдог-күзетші логотипін [[терракота]]лық бедер түрінде орналастырды.&lt;ref name=&quot;Tribeca&quot;&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The History of 157 Hudson |url=https://tribecacitizen.com/the-history-of-tribeca-buildings/the-history-of-157-hudson/ |website=Tribeca Citizen |access-date=June 6, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mastropolo |first1=Frank |title=10 Ghost Signs of Downtown Manhattan |url=https://www.untappedcities.com/ghost-signs-downtown-manhattan/ |website=Untapped Cities |access-date=June 6, 2026 |date=March 22, 2023}}&lt;/ref&gt;

Компанияның қызметі табысты дамығандықтан, 1874 жылы оның штаб-пәтері көтерме жүк тасымалы аудандарынан жаңадан қалыптасып келе жатқан Қаржы ауданына көшірілді. American Express компаниясы Гармони әулетіне тиесілі Бродвей көшесіндегі 63 және 65-нөмірлі бес қабатты қоңыр таспен салынған коммерциялық ғимараттардан жалға алынған кеңселерге орналасты.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf|title=December 12, 1995, Designation List 269; LP-1932|date=n.d.|publisher=[[New York City Landmarks Preservation Commission]]New York City Landmarks Preservation Commission|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020225802/http://www.nyc.gov/html/lpc/downloads/pdf/reports/amerexpress.pdf |archive-date=October 20, 2013 }}&lt;/ref&gt;

1880 жылы American Express Бродвей ғимаратының арт жағында, Тринити-плейстегі 46-нөмірде жаңа қойма салды. Ғимараттың сәулетшісі белгісіз, алайда оның кірпіш аркалармен безендірілген қасбеті зәулім ғимараттар дәуіріне дейінгі Нью-Йорк сәулетіне тән ерекшеліктерді еске түсіреді. American Express бұл ғимаратты әлдеқашан босатқанымен, онда әлі күнге дейін компанияның бульдог бейнеленген [[терракота]]лық эмблемасы сақталған.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=White |first1=Norval |last2=Willensky |first2=Elliot |last3=Leadon |first3=Fran |title=AIA Guide to New York City |date=2010 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=9780199758647 |page=22 |url=https://www.google.com/books/edition/AIA_Guide_to_New_York_City/MTJlkowOwA4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22avec+bulldog%22&amp;pg=PA22 |quote=46 Trinity Place, Exchange Alley мен Rector Street көшелерінің арасындағы, батыс жақ беті. Шамамен 1880 жыл. Алдыңғы бөлікте бедерлі түрде жасалған, бульдог бейнеленген компанияның терракоталық эмблемасы көрінеді.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Miller |first1=Tom |title=The American Express Company Stables - 46-48 Trinity Place |url=https://daytoninmanhattan.blogspot.com/2022/03/the-american-express-company-stables-46.html |website=Daytonian in Manhattan |access-date=March 29, 2026 |date=March 19, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=46-48 Trinity Place Property Overview |url=https://www.optimalspaces.com/rent-office-46-48-trinity-place/ |website=Optimal Spaces |access-date=March 29, 2026}}&lt;/ref&gt; 1903 жылға қарай компания активтерінің көлемі шамамен 28 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл көрсеткіш бойынша ол қаладағы қаржы мекемелері арасында тек [[National City Bank of New York]] банкінен ғана кейін тұрды. Осы жетістікті ескере отырып, компания Бродвейдегі ғимараттар мен олардың жер телімдерін сатып алды.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;

1914 жылы Уэллс пен Фарго дәуірі аяқталғаннан кейін, компанияда алдыңғы отыз жыл бойы түрлі қызметтер атқарып жоғарылаған жаңа әрі белсенді президент Джордж Чедборн Тейлор (1868–1923) жаңа штаб-пәтер салу туралы шешім қабылдады. ''[[The New York Times]]'' басылымы Төменгі Бродвейдегі ескі ғимараттарды «төменгі Бродвейдің көне көрнекті орындарының бірі» деп сипаттағанымен, олар қарқынды дамып келе жатқан компанияның қажеттіліктеріне сай келмейтін болды.

Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты туындаған кідірістерден кейін, 1916–1917 жылдары Renwick, Aspinwall &amp; Tucker сәулет фирмасының өкілі [[Дж. Лоренс Аспинуолл]]дың жобасы бойынша 21 қабатты [[неоклассика]]лық [[American Express Company Building]] ғимараты салынды. Ғимарат бұрынғы екі телімді біріктіріп, 65 Broadway деген бірыңғай мекенжайға ие болды. Сол кезеңде бұл ғимарат Төменгі Бродвейдегі «Экспресс қатары» (''Express Row'') деп аталған ауданның бір бөлігі болды. Жаңа ғимарат квартал бойындағы үздіксіз тас қасбетті толықтырып, Бродвей көшесінің бүгінге дейін сақталған неоклассикалық кеңсе мұнараларынан құралған «қалалық шатқалға» айналуына ықпал етті.&lt;ref name=&quot;aia&quot;&gt;{{cite book|last1=White|first1=Norval|last2=Willensky|first2=Elliot|title=AIA Guide to New York City|edition=4|chapter=New York|publisher=Crown Publishers/Random House|date=2000|isbn=0-8129-3107-6}}&lt;/ref&gt; 1975 жылы American Express бұл ғимаратты сатты, алайда онда туристік қызметтерін көрсетуді жалғастырды. Әр жылдары ғимаратта басқа да танымал ұйымдардың штаб-пәтерлері орналасты. Олардың қатарында [[J. &amp; W. Seligman &amp; Co.]] инвестициялық банкі (1940–1974), [[American Bureau of Shipping]] теңіз ұйымы (1977–1986), сондай-ақ кейінірек J.J. Kenny мен [[Standard &amp; Poor's]] компаниялары болды. Кейін Standard &amp; Poor's компаниясы ғимаратқа өз атауын берді.&lt;ref name=&quot;LANDMARKS&quot; /&gt;&lt;ref name=aia/&gt;

=== Ұлттық деңгейде кеңеюі ===
American Express басқа экспресс компанияларымен (соның ішінде American Express-тің құрылуына негіз болған екі компанияның мұрагері болған Wells Fargo компаниясымен), теміржолдармен және пароход компанияларымен серіктестік орнату арқылы өз қызметін бүкіл ел аумағына кеңейтті.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1857 жылы компания АҚШ пошта қызметінің ақша аударымдарына бәсекелес ретінде ақша аударымдары қызметін іске қосып, қаржылық қызметтер саласына қадам басты.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; 1888–1890 жылдар аралығында American Express президенті Дж. С. Фарго Еуропаға сапар шегіп қайтқаннан кейін қолданыстағы аккредитивтердің кемшіліктеріне көңілі толмайды. Ол ірі қалалардан тыс жерлерде қолма-қол ақша алу қиын болғанын байқайды. Осы мәселені шешу үшін Фарго [[Марселлус Флемминг Берри]]ге аккредитивтен тиімдірек құрал әзірлеуді тапсырады. Берри 1891 жылы American Express [[Traveler's Cheque]] жүйесін енгізді. Алғашқы жол чектері 10, 20, 50 және 100 АҚШ доллары номиналдарымен шығарылды.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html|title=Host With The Most|date=1959-04-09|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100616020709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,866900-7,00.html |archive-date=June 16, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Жол чектерінің енгізілуі American Express компаниясын шын мәнінде халықаралық компанияға айналдырды. 1914 жылы [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] басталған кезде, Еуропадағы American Express америкалықтардың қолындағы әртүрлі банктер шығарған аккредитивтерді қабылдаған санаулы ұйымдардың бірі болды. Сол кезеңде көптеген қаржы мекемелері Еуропада қалып қойған америкалық саяхатшыларға көмек көрсетуден бас тартқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Ұлыбритания үкіметі American Express компаниясын өзінің ресми агенті етіп тағайындады. Компания британдық әскери тұтқындарға хаттар, ақша және гуманитарлық сәлемдемелер жеткізумен айналысты. Оның қызметкерлері британдық және француздық тұтқындардың төлем құжаттарын қолма-қол ақшаға айналдыру үшін лагерьлерге барып, олардың отбасыларынан ақша алуын ұйымдастырды. Соғыс аяқталған кезде American Express алты елдегі тұтқындарға күніне шамамен 150 тонна сәлемдеме жеткізіп отырды.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Barham|first1=Peter|title=The impact of the Great War in 1916.|journal=Great Eastern Journal|date=January 2016|issue=165|page=14}}&lt;/ref&gt;

1915 жылы American Express туристік бөлімін құрды және көп ұзамай өзінің алғашқы туристік агенттігін ашты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1820872/000110465921146138/tm2134032d1_ex99-3.htm | title=Investor Presentation: Global Business Travel | via=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date=December 2021}}&lt;/ref&gt; [[Альберт К. Доусон]] компанияның шетелдегі қызметін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Ол тіпті [[Кеңес Одағы]]мен туристік байланыстарды дамытуға да инвестиция салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Доусон Германия армиясының құрамында фотограф әрі әскери тілші ретінде қызмет етті.

=== Теміржол экспресс бизнесінің аяқталуы ===
[[Сурет:Veel Amerikanen bij American Express Damrak om geld en dergelijke in te wisselen, Bestanddeelnr 924-8211.jpg|thumb|Амстердамдағы American Express бөлімшесі, 1971 жыл]]
American Express президент [[Теодор Рузвельт]]тің әкімшілігі кезінде (1901–1909) [[Мемлекетаралық сауда комиссиясы]] (ICC) тексерген монополиялардың бірі болды. Комиссияның назарын компанияның теміржол экспресс тасымалы саласындағы қатаң бақылауы аударды. Алайда бұл мәселенің шешімі бірден табылған жоқ.&lt;ref name=&quot;Enc NY&quot;/&gt; Мәселенің шешімі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде туындаған басқа қиындықтардың салдарынан пайда болды. 1917 жылдың қысында АҚШ-та көмірдің қатты тапшылығы байқалды. 1917 жылғы 26 желтоқсанда президент [[Вудро Вильсон]] федералдық әскерлерді, олардың жабдықтарын және көмірді тасымалдау үшін теміржолдарды АҚШ үкіметінің бақылауына алды. Қаржы министрі [[Уильям Гиббс Макэду]]ға теміржол желілерін соғыс қажеттіліктеріне бейімдеу тапсырылды. Экспресс компаниялары мен теміржолдар арасындағы барлық келісімшарттардың күші жойылды. Макэду барлық экспресс компанияларын ел қажеттіліктеріне қызмет көрсететін бір ұйымға біріктіруді ұсынды. Бұл шешім American Express компаниясының экспресс тасымалы бизнесін тоқтатып, оны Мемлекетаралық сауда комиссиясының бақылауынан шығарды. Нәтижесінде 1918 жылдың шілдесінде [[American Railway Express Agency]] атты жаңа компания құрылды. Жаңа ұйым бұрынғы экспресс компанияларының барлық ортақ мүлкі мен жабдықтарын өз қарамағына алды. Оның ең үлкен үлесі — 40%-ы — American Express компаниясына тиесілі болды. Компания 71 280 миль (114 710 км) теміржол желісінде экспресс тасымалдау құқықтарына ие болып, 10 мың кеңсені және 30 мыңнан астам қызметкерді басқарған еді.

=== 1920–1970 жылдар ===
American Express басшылары саяхатқа арналған төлем картасын шығару мүмкіндігін 1946 жылдың өзінде-ақ талқылаған. Алайда 1950 жылғы наурызда [[Diners Club]] өз картасын шығарғаннан кейін ғана компания бұл идеяны байыпты түрде қарастыра бастады. 1957 жылдың соңында American Express компаниясының бас атқарушы директоры [[Ральф Рид]]тің басшылығымен компания төлем карталары нарығына кіруге шешім қабылдады. 1958 жылғы 1 қазанда ресми іске қосылуына дейін қоғам тарапынан қызығушылықтың жоғары болғаны соншалық, ресми шығарылымға дейін 250 мың карта таратылды.&lt;ref name=firstcards&gt;{{cite news| url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| title=What The First Credit Cards Were Like| first=Claire| last=Tsosie| work=[[Forbes]]| date=August 29, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170410133053/https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/08/29/what-the-first-credit-cards-were-like/| archive-date=April 10, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Карта жылына 6 АҚШ доллары көлеміндегі төлеммен ұсынылды, бұл Diners Club картасынан 1 доллар қымбат болатын және оны премиум өнім ретінде көрсетуге бағытталды. Алғашқы карталар қағаздан жасалды, ал шот нөмірі мен карта иесінің аты теріліп жазылатын. 1959 жылы American Express бедерленген пластик карталарды шығарған алғашқы компания болды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/america%E2%80%99s-mailing-industry-industry-segments-financial-services-industry/american-express | title=American Express | work=[[National Postal Museum]]}}&lt;/ref&gt;

1966 жылы American Express «көп қаражат жұмсайтын клиенттерге» арналған Gold Card картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/clairetsosie/2016/05/12/how-platinum-and-gold-credit-cards-lost-their-shine/ | title=How 'Platinum' And 'Gold' Credit Cards Lost Their Shine | first=Claire | last=Tsosie | work=[[Forbes]] | date=May 12, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=revamped&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html | title=With Revamped Gold Cards, Bruised American Express Returns Focus to Affluent | first=Hilary | last=Stout | work=[[The New York Times]] | date=February 26, 2015 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130404/https://www.nytimes.com/2015/02/27/business/american-express-turns-to-its-core-customers-the-affluent.html| archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1977 жылы [[III Джеймс Д. Робинсон]] компанияның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/01/31/us/american-express-chairman-quits-after-days-of-corporate-turmoil.html | title=American Express Chairman Quits After Days of Corporate Turmoil | first=Allen R. | last=Myerson | work=[[The New York Times]] | date=January 31, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1979 жылы American Express [[Warner Communications]] компаниясының кабельдік теледидар бөлімшесінің 50 пайыз үлесін 175 миллион АҚШ долларына қолма-қол ақша және қысқа мерзімді міндеттемелер арқылы сатып алып, [[Warner-Amex Satellite Entertainment]] бірлескен кәсіпорнын құрды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1979/09/15/archives/american-express-and-warner-in-deal.html | title=American Express And Warner in Deal | agency=[[Associated Press]] | work=[[The New York Times]] | date=September 15, 1979 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1979/09/15/american-express-in-accord-to-buy-50-of-warners-cable-subsidiary/11c0c41b-76bd-4bb0-81e4-63cb22363f76/ | title=American Express in Accord to Buy 50% of Warner's Cable Subsidiary | first=William H. | last=Jones | newspaper=[[The Washington Post]] | date=September 15, 1979}}&lt;/ref&gt; Компания тәжірибелік екіжақты кабельдік теледидар қызметі [[Qube]] жобасының үштен екі бөлігіне, сондай-ақ [[MTV]], [[Nickelodeon]] және [[The Movie Channel]] арналарына иелік етті. Алайда бұл жоба табыс әкелмеді және 1985 жылы Amex өзінің 50 пайыздық үлесін [[Viacom]] компаниясына 450 миллион АҚШ долларына сатты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1985/08/10/warner-buys-all-stock-in-warner-amex/bc9e3fab-2a0e-40ab-b311-868eab50eedc/ | title=Warner Buys All Stock in Warner Amex | first=Nell | last=Henderson | newspaper=[[The Washington Post]] | date=August 10, 1985}}&lt;/ref&gt;

=== 1980–1990 жылдар ===
1980-жылдары American Express қаржылық қызметтер холдингіне айналуға ұмтылып, бірнеше компанияны сатып алды және инвестициялық банк бөлімшесін құрды. 1981 жылдың ортасында компания [[Сэнфорд И. Уэйл]]ға тиесілі [[Shearson Loeb Rhoades]] компаниясын сатып алды. Сол кезде бұл компания АҚШ-тағы бағалы қағаздар нарығындағы көлемі жағынан Merrill Lynch-тен кейінгі екінші ірі фирма болатын. Сатып алудан кейін компания [[Shearson/American Express]] деп аталды. Shearson Loeb Rhoades компаниясының өзі 1970-жылдардағы бірнеше бірігудің нәтижесінде қалыптасты. 1974 жылы Уэйлға тиесілі [[Hayden, Stone &amp; Co.]] компаниясы [[Shearson]], [[Hammill &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Hayden Stone компаниясын құрды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/29/archives/merger-of-hayden-stone-and-shearson-discussed-firms-say-deal-would.html |last=Kilborn |first=Peter |title=Merger of Hayden Stone And Shearson Discussed |work=[[The New York Times]] |date=May 29, 1974 | url-access=limited|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Кейін Shearson Hayden Stone 1979 жылы бұрынғы [[Loeb, Rhoades &amp; Co.]] компаниясының мұрагері болған [[Loeb, Rhoades, Hornblower &amp; Co.]] компаниясымен бірігіп, Shearson Loeb Rhoades компаниясын құрды. American Express оны сатып алған кезде компанияның капиталы 250 миллион АҚШ долларын құрады және ол [[Merrill Lynch]]-тен кейінгі АҚШ-тағы екінші ірі брокерлік фирма болып саналды.

Shearson компаниясы сатып алынғаннан кейін, 1983 жылы Сэнфорд И. Уэйл American Express компаниясының президенті болып тағайындалды. Алайда уақыт өте келе ол компаниядағы өз міндеттеріне және бас атқарушы директор [[III Джеймс Д. Робинсон]]-пен арадағы келіспеушіліктерге көңілі толмайтын болды. Көп ұзамай Уэйлдің бас атқарушы директор лауазымына тағайындалмайтыны белгілі болып, ол 1985 жылғы тамызда қызметінен кетті. 1984 жылы American Express [[Lehman Brothers]] компаниясын сатып алып, оны Shearson құрамына енгізді. Нәтижесінде Shearson Lehman/American Express құрылды. Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі бұрынғы трейдері [[Льюис Глюксман]] жаңа ұйымның бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1984/04/11/business/shearson-to-pay-360-million-to-acquire-lehman-brothers.html |last=Cole |first=Robert J.|title=SHEARSON TO PAY $360 MILLION TO ACQUIRE LEHMAN BROTHERS |work=[[The New York Times]] |date=April 11, 1984 |url-access=limited |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; 1984 жылы Shearson/American Express ''[[Investors Diversified Services]]'' (IDS) компаниясын сатып алып, көптеген қаржылық кеңесшілер мен инвестициялық өнімдерді өз құрамына қосты. 1988 жылы Shearson Lehman [[E.F. Hutton &amp; Co.]] брокерлік фирмасын сатып алды. Кейін ол инвестициялық банк қызметімен біріктіріліп, инвестициялық банк бөлімшесі [[Shearson Lehman Hutton, Inc.]] деп қайта аталды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |title=Shearson Reported To Acquire Hutton In a $1 Billion Deal |work=[[The New York Times]] |date=December 3, 1987 |first=Robert J. |last=Cole |access-date=February 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110012931/http://www.nytimes.com/1987/12/03/business/shearson-reported-to-acquire-hutton-in-a-1-billion-deal.html |archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1983 жылы Робинсонның ауқатты клиенттерге арналған халықаралық банк қызметін кеңейту жоспары аясында Amex [[Женева]]дағы [[Trade Development Bank]] банкін [[Эдмон Сафра]]дан 550 миллион АҚШ долларына сатып алды. Осыдан кейін Сафра Amex компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Evans | first=Richard | title=Safra's Private War with Amexco | url=https://www.euromoney.com/article/b1cyjpgmgvynhh/safras-private-war-with-amexco | work=[[Euromoney]] | date=February 1, 1988}}&lt;/ref&gt; Алайда TDB басшылары компанияның маңызды шешімдерінен шеттетілді, ал Сафра банкті қайта сатып алуға талпынғанымен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейін ол бәсекелес банк құрды. Бұған жауап ретінде American Express Сафраға қарсы халықаралық қаралау науқанын жүргізді. Компания бұқаралық ақпарат құралдарына Сафраның [[Федералдық тергеу бюросы|ФБР]] тарапынан [[Иран-Контра ісі]]не, есірткі саудасына және мафиямен байланысқа қатысы бар деген күдікпен тергеліп жатқаны туралы жалған ақпарат таратқан.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Burrough | first=Bryan |title=Vendetta: American Express and the Smearing of Edmond Safra | year=1992 |publisher=[[HarperCollins]] | location=New York |isbn=0-06-016759-9 |page=101}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл айыптаулардың барлығы жалған екені дәлелденді. Осы жанжалға қатысы болғанын мойындағаннан кейін American Express компаниясының қоғаммен байланыс жөніндегі басшысы Гарри Л. Фриман қызметінен кетті. 1989 жылғы шілдеде American Express компаниясы Эдмон Сафрадан ресми түрде кешірім сұрап, оның таңдауы бойынша қайырымдылық ұйымына 8 миллион АҚШ долларын аударды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shapiro |first=T. Rees |title=Harry L. Freeman, American Express executive embroiled in unsavory investigation, dies at 79 |url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/harry-l-freeman-american-express-executive-embroiled-in-investigation-dies-at-79/2011/06/16/AGD63BaH_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=June 18, 2011}}&lt;/ref&gt; 1990 жылы American Express өзінің Швейцариядағы банк операцияларын Compagnie de Banque et d'Investissements компаниясына сатты. Бұл мәміле нәтижесінде [[Union Bancaire Privée]] (UBP) банкі құрылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1989/12/29/business/american-express-to-sell-geneva-bank-for-1-billion.html | title=American Express to Sell Geneva Bank for $1 Billion | first=Kurt | last=Eichenwald | work=[[The New York Times]] | date=December 29, 1989 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1984 жылы Amex жылдық қызмет көрсету құны 250 АҚШ долларын құрайтын, «аса эксклюзивті» несие картасы ретінде сипатталған Platinum Card картасын таныстырды. Карта тек шақырту арқылы ұсынылды және оған кемінде екі жыл бойы American Express клиенті болған, елеулі көлемде қаражат жұмсайтын әрі төлем тарихы мінсіз пайдаланушылар ғана ие бола алды.&lt;ref name=hopes&gt;{{Cite news | url=https://www.newspapers.com/article/courier-post-1984-platinum-card-amex/16835375/ | title=American Express Hopes Card Gives Classy Touch | first=Christopher | last=Lindsay | agency=[[Associated Press]] | work=[[Courier-Post]] |via=[[Newspapers.com]] | date=September 10, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moves&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1984/02/15/American-Express-moves-up-to-platinum/4904445669200/ | title=American Express moves up to platinum | work=[[United Press International]] | date=February 15, 1984}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=drives&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1984/03/15/business/credit-crad-drives-wooing-the-affluent.html | title=Credit Card Drives Wooing the Affluent | first=Pamela G. |last=Hollie | work=[[The New York Times]] | date=March 15, 1984 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1987 жылы American Express ай соңында толық өтелуі міндетті болмаған алғашқы несие картасы өнімі — Optima картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.upi.com/Archives/1987/03/09/American-Express-to-launch-Optima-card/9424025560441/ | title=American Express to launch 'Optima' card | work=[[United Press International]] | date=March 9, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-03-11-fi-9866-story.html | title=American Express introduced a new credit card | work=[[Los Angeles Times]] | date=March 11, 1987 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1991 жылы [[Бостон]] қаласындағы бірқатар мейрамханалар, соның ішінде тек Amex карталарын қабылдаған кейбір мекемелер де, American Express карталарын қабылдауды тоқтатып, оның орнына Visa және Mastercard карталарын пайдалануды қолдай бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.aspendailynews.com/boston-fee-party-put-amex-in-its-place/article_33e8550d-57bb-5383-b6b3-2671897dcb93.html | title=Boston Fee Party put Amex in its place | first=Dave | last=Danforth | work=[[Aspen Daily News]] | date=February 21, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-21/american-express-courts-merchants-aims-to-avoid-boston-fee-party-repeat | title=AmEx Courts Merchants to Avoid 'Fee Party' Reprise | first=Peter | last=Eichenbaum | work=[[Bloomberg News]] | date=October 21, 2010 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.pymnts.com/news/2015/amex-ceo-says-company-was-arrogant-in-80s-and-90s/ | title=AmEx CEO Says Company Was 'Arrogant' In '80s and '90s | work=Pymnts.com | date=April 1, 2015}}&lt;/ref&gt; Бұған сол кездегі American Express комиссияларының жоғары болуы себеп болды: компания әр транзакция үшін шамамен 4% алса, Visa мен Mastercard шамамен 1,2% ғана алатын. [[Бостон шай ішу оқиғасы]]на (Boston Tea Party) ишара ретінде «Boston Fee Party» деп аталған бұл наразылық АҚШ-тағы 250-ден астам мейрамханаға тарады, оның ішінде [[Нью-Йорк]], [[Чикаго]] және [[Лос-Анджелес]] қалаларындағы мекемелер де болды. Visa наразылық акциясына қатысушылардың сот шығындарын төлеуді ұсынды, ал [[Discover Card]] картасының Бостон мейрамханаларындағы қабылдану деңгейі 375%-ға өсті. Кейін American Express компаниясының бас атқарушы директоры болғанға дейін Travel Related Services бөлімін басқарған [[Кеннет Шено]] мейрамханаларды қайта тарту үшін комиссия мөлшерлемелерін төмендетті.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco/ | title=How Bad Will It Get for American Express? | last1=Leonard | first1=Devin | last2=Dexheimer | first2=Elizabeth | work=[[Bloomberg News]] | date=October 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413071646/https://www.bloomberg.com/features/2015-how-amex-lost-costco |archive-date=April 13, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; Осыдан кейін American Express эксклюзивтілікке басымдық беруден бас тартып, өз желісіне [[Walmart]] сияқты ірі бөлшек сауда компанияларын қосу арқылы карталарының қабылдану аясын кеңейтуге кірісті. Сол кезеңде American Express тек өзінің несиелік және төлем карталарын ғана қабылдайтын сауда орындары мен мейрамханаларға [[интерчейндж комиссиясы]] мөлшерлемесін төмендетуімен танымал болды.&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mandell | first=Lewis | url=https://books.google.com/books?id=JWUgAQAAIAAJ&amp;q=history+of+american+express | title=The Credit Card Industry: A History | date=1990 |publisher=Twayne Publishers | isbn=978-0-8057-9810-4 }}&lt;/ref&gt; Мұндай тәжірибе Amex-ке мейрамханаларда эксклюзивті артықшылық бергендіктен, Visa мен Mastercard сияқты бәсекелестердің шағымдарына себеп болды. American Express бұл элиталық имиджді тиімді пайдаланып, жарнамаларында осындай эксклюзивті серіктестіктерді жиі атап өтетін.&lt;ref&gt;{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |title=American Express Super Bowl XXV ad feat. Dana Carvey &amp; Jon Lovitz – Travelling (1991) | via=[[YouTube]] |date=April 16, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190323090235/https://www.youtube.com/watch?v=XeSnqSfRkgE |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2011 жылға дейін эксклюзивтілікті сақтап қалған [[Neiman Marcus]] сияқты жекелеген компанияларды қоспағанда, бұл тәжірибе негізінен 1991 жылы тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite news
| url=https://www.nytimes.com/1991/04/13/news/more-restaurants-are-just-saying-no-to-american-express.html | title=More Restaurants Are Just Saying No to American Express | first=Leonard | last=Sloane | work=[[The New York Times]] |date=April 13, 1991}}&lt;/ref&gt;

1992 жылғы сәуірде American Express [[First Data]] компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы жеке компания ретінде бөліп шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://www.fiserv.com/en/about-fiserv/our-history.html | work=[[Fiserv]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/first-datas-expanding-universe | title=First Data's Expanding Universe | first=Burney | last=Simpson | work=[[American Banker]] | date=August 1, 2003}}&lt;/ref&gt;

1993 жылы [[Харви Голуб]] American Express компаниясының бас атқарушы директоры болды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-01-26-fi-1902-story.html | title=Amex Job Shuffle Full of Surprises: Finance: Harvey Golub | work=[[Los Angeles Times]] | date=January 26, 1993 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылы American Express Shearson компаниясының бөлшек брокерлік және инвестицияларды басқару бизнесін [[Primerica]] компаниясына сату жөнінде келіссөздер жүргізді. Кейін Shearson бизнесі Primerica компаниясының [[Smith Barney]] бөлімшесімен біріктіріліп, нәтижесінде [[Smith Barney Shearson]] құрылды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | title=Shearson Name may Disappear | work=[[The New York Times]] | agency=[[Bloomberg News]] |date=November 10, 1993 | url-access=limited| archive-url=https://web.archive.org/web/20161110013647/http://www.nytimes.com/1993/11/10/business/shearson-name-may-disappear.html | archive-date=November 10, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы маусымда American Express өзінің қалған [[инвестициялық банк]] және институционалдық бизнес бөлімшелерін [[Lehman Brothers]] ретінде дербес компанияға бөліп шығаруды аяқтады. Осылайша компания брокерлік қызмет саласындағы қатысуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1994/04/06/business/company-news-american-express-decides-to-cut-ties-with-lehman.html|title=American Express Decides To Cut Ties With Lehman | first=Alison Leigh | last=Cowan | work=[[The New York Times]] |date=April 6, 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1994/06/01/business/company-news-american-express-finishes-lehman-brothers-spinoff.html | title=COMPANY NEWS; AMERICAN EXPRESS FINISHES LEHMAN BROTHERS SPINOFF | agency=[[Bloomberg News]] | work=[[The New York Times]] | date=June 1, 1994 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

1994 жылғы қыркүйекте Optima True Grace картасы таныстырылды. Бұл картаның ерекшелігі — картада берешек қалдығының болуына қарамастан барлық сатып алуларға [[жеңілдік кезеңі]] қолданылды. Яғни өтелмеген берешегі бар карталар бойынша жаңа сатып алуларға бірден пайыз есептелмейтін болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kristof |first=Kathy M. |title=American Express Launches New Credit Card | work=[[Los Angeles Times]] |date=September 7, 1994 | url-access=limited |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-09-07-fi-35691-story.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073208/http://articles.latimes.com/1994-09-07/business/fi-35691_1_grace-period |archive-date=April 13, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бірнеше жылдан кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

1998 жылы Amex басқа елдерде сынақтан өткізгеннен кейін Ұлыбританияда жастарға арналған Blue несие картасын шығарды. Карта смарт-чиппен жабдықталды, ал пайдаланушылар компанияның веб-сайты арқылы шоттарын төлеп, қажетті ақпаратты ала алатын болды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.marketingweek.com/amex-launches-blue-card-in-uk/ | title=Amex launches Blue Card in UK | work=[[Marketing Week]] | date=March 7, 1998}}&lt;/ref&gt; Blue картасы АҚШ-та 1999 жылы іске қосылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-oct-08-fi-19931-story.html | title=American Express Slow to Deal Blue Card | work=[[Los Angeles Times]] | date=October 8, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Blue картасын насихаттауға арналған телевизиялық жарнама науқанында тақырыптық музыка ретінде [[Гари Нуман]]ның 1979 жылғы [[Cars (ән)|«Cars»]] атты [[синти-поп]] әні пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=104500&amp;page=1 | title=Gary Numan Hates, Loves His 'Cars' | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=May 31, 2001}}&lt;/ref&gt;

1999 жылы American Express жоғары жылдық төлемі бар [[Centurion Card]] картасын таныстырды. Бұл карта көбіне «қара карта» деп аталады және аса ауқатты клиенттерге арналған. Бастапқыда карта тек Platinum Card картасының таңдаулы пайдаланушыларына ғана қолжетімді болды. American Express бұл картаны 1980-жылдары элиталық клиенттерге арналған, оның көмегімен кез келген нәрсені сатып алуға болатын аса эксклюзивті қара карта шығарылады деген қауесеттер мен [[қалалық аңыз]]дардың ықпалымен әзірледі.&lt;ref name=black&gt;{{cite web | url=http://www.snopes.com/business/bank/blackcard.asp |last=Mikkelson |first=David | website=[[Snopes.com]]| title=Black American Express Card| date=December 6, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=status&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/select/what-is-a-black-card/ | title=Black credit cards are the ultimate status symbol — but what are they? | first=Megan | last=DeMatteo | work=[[CNBC]] | date=October 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=beyond&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/1999/12/05/business/vicarious-consumption-beyond-the-glow-of-platinum.html | title=VICARIOUS CONSUMPTION; Beyond The Glow Of Platinum | first=Jane | last=Wolfe | work=[[The New York Times]] | date=December 5, 1999 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

=== XXI ғасыр ===
2000 жылғы желтоқсанда American Express сол кезде [[Pacific Century Financial Corporation]] компаниясының бөлімшесі болған [[Bank of Hawaii]] банкінің 226 миллион АҚШ долларына бағаланған несие карталары портфелін сатып алуға келісті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 22, 2001 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512082051/http://edgar.secdatabase.com/2655/496201500004/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2006 жылғы қаңтарда American Express өзінің Bank of Hawaii банкінің карталық портфелін [[Bank of America]] компаниясына ([[MBNA]]) сатты.

2004 жылға дейін Visa мен Mastercard ережелері олардың карталарын шығарушыларға АҚШ-та American Express карталарын шығаруға тыйым салды. Іс жүзінде бұл АҚШ банктерінің American Express карталарын шығара алмайтынын білдірді. Бұл ережелер [[АҚШ Әділет министрлігі]] қозғаған монополияға қарсы сот ісінің нәтижесінде күшін жойды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |title=American Express, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 12, 2004 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512060014/http://edgar.secdatabase.com/1342/95011704000966/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2004 жылғы қаңтарда American Express өз карталарын [[MBNA]] арқылы шығару жөнінде келісімге қол жеткізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 2, 2004 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512044824/http://edgar.secdatabase.com/1529/496204000044/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/01/30/business/deal-to-let-mbna-issue-american-express-cards.html | title=Deal to Let MBNA Issue American Express Cards | first=Jennifer | last=Bayot | work=[[The New York Times]] | date=January 30, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/payments/news/behind-the-amex-mbna-deal | title=Behind the AmEx/MBNA Deal | work=[[American Banker]] | date=March 1, 2004}}&lt;/ref&gt; Бастапқыда Mastercard басшылары бұл бастаманы жай ғана «тәжірибе» деп бағалағанымен, карталар 2004 жылғы қазаннан бастап шығарыла бастады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2004/11/06/business/company-news-mbna-issuing-american-express-credit-cards.html | title=COMPANY NEWS; MBNA ISSUING AMERICAN EXPRESS CREDIT CARDS | first=Jennifer A. | last=Kingson | work=[[The New York Times]] | date=November 6, 2004 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jan 24, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512061705/http://edgar.secdatabase.com/2830/496205000012/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Кейін MBNA-ны Bank of America сатып алу туралы келісім жасалды. Оның аясында клиенттердің несиелері Bank of America иелігінде қалса, транзакцияларды өңдеуді American Express жүзеге асырды. American Express Visa, Mastercard және басқа банктерге қарсы монополияға қарсы сот ісінен Bank of America-ны алып тастады. Осы серіктестік аясында шығарылған алғашқы карта — Bank of America Rewards American Express картасы — 2006 жылғы 30 маусымда таныстырылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2005 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512054046/http://edgar.secdatabase.com/39/496205000220/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:EMVCoContactlessIndicator.svg|right|75px]]
2005 жылғы маусымда American Express сымсыз [[RFID]] технологиясына негізделген ExpressPay [[байланыссыз төлем]] жүйесін таныстырды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.securetechalliance.org/american-express-begins-issuing-contactless-payment-cards-nationwide-and-signs-7-eleven-inc-as-newest-expresspay-merchant/ | title=American Express Begins Issuing Contactless Payment Cards Nationwide and Signs 7-Eleven, Inc. as Newest Expresspay Merchant | publisher=Secure Technology Alliance | date=June 6, 2005}}&lt;/ref&gt; 2005 жылғы шілдеде American Express American Express Travelers Cheque Card картасын шығарды. Бұл [[сақталатын құны бар карта]] (stored-value card) жол чегімен бірдей мақсаттарға қызмет етті, бірақ оны дүкендерде несие картасы сияқты пайдалануға болатын еді.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2005-07-17-0507160089-story.html | title=AmEx offers an alternative to travelers checks | first=Ed | last=Perkins | work=[[Chicago Tribune]] | date=July 17, 2005 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Amex бұл картаны 2007 жылғы қазанда айналымнан шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.numismaticnews.net/paper-money/coming-demise-travelers-checks | title=Coming demise of traveler's checks | work=[[Numismatic News]] | date=August 2, 2017}}&lt;/ref&gt;

2005 жылғы 30 қыркүйекте American Express өзінің American Express Financial Advisors бөлімшесін акционерлеріне бөліп шығару рәсімін аяқтап, оның негізінде [[Ameriprise Financial]] компаниясы құрылды. Сонымен қатар [[RSM McGladrey]] компаниясы American Express Tax &amp; Business Services (TBS) бөлімшесін сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 24, 2005 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512063829/http://edgar.secdatabase.com/31/496205000212/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://news.ambest.com/PR/PressContent.aspx?altsrc=1&amp;refnum=10505 | title=A.M. Best Affirms Ratings of Ameriprise and Its Subsidiaries | work=[[AM Best]] | date=June 21, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://investors.hrblock.com/news-releases/news-release-details/hr-block-acquire-american-express-tax-and-business-services | title=H&amp;R Block to Acquire American Express' Tax and Business Services Division and Combine It with RSM McGladrey | publisher=[[H&amp;R Block]] | date=August 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

2006 жылы American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесі [[Product Red]] коалициясына қосылып, [[Red Card]] картасын шығарды. Карта арқылы жасалған әрбір сатып алу кезінде қаражаттың бір бөлігі СПИД-пен, туберкулезбен және безгекпен күрес жөніндегі жаһандық қорға ([[The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria]]) аударылып отырды. Бұл қаражат АИТВ/ЖИТС, безгек және басқа да аурулардан зардап шегетін Африка әйелдері мен балаларына көмек көрсетуге бағытталды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285 | title=American Express launches Red Card with digital campaign| first=Emma | last=Rig | work=[[Campaign (magazine)|Campaign]]| date=March 3, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131435/https://www.campaignlive.co.uk/article/american-express-launches-red-card-digital-campaign/544285| archive-date=February 6, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2007 жылдың соңында компания шағын бизнес иелеріне арналған Plum Card картасын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Oct 22, 2007 |publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512043558/http://edgar.secdatabase.com/2534/496207000049/filing-main.htm |archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы наурызда American Express ірі жаһандық клиенттерге сатып алу карталары бойынша шешімдер ұсынуға маманданған [[General Electric]] компаниясының Corporate Payment Services бөлімшесін 1,1 миллиард АҚШ долларына қолма-қол ақшаға сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Mar 27, 2008 |publisher=Securities and Exchange Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512050655/http://edgar.secdatabase.com/824/496208000005/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Бұл мәміле нәтижесінде компанияның өнімдер портфеліне V-Payment қызметі қосылды. V-Payment қатаң бақыланатын, бір рет пайдаланылатын карта нөмірлерін қолдануға мүмкіндік береді.

2008 жылғы наурызда [[Standard Chartered Bank]] American Express компаниясының халықаралық банк бөлімшесі — American Express Bank Ltd-ті 823 миллион АҚШ долларына сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.sc.com/global/av/ae-news-media-080304.pdf |title=Standard Chartered completes acquisition of American Express Bank for $823 million |publisher=[[Standard Chartered]] | date=March 3, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170408082638/https://www.sc.com/vn/latest-news/03-08-completes-acquisition-of-american-express-bank/en/ | archive-date=April 8, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm |title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Sep 18, 2007 | publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512071516/http://edgar.secdatabase.com/2528/496207000043/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9| title=Standard Chartered buys American Express Bank | first=Andrew | last=Clark | work=[[The Guardian]] | date=September 18, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316210222/https://www.theguardian.com/business/2007/sep/18/9 | archive-date=March 16, 2017 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | title=Auditors' Report on the financial statements of Standard Chartered Bank – India Branches under Section 30 of the Banking Regulation Act, 1949, Page 7, Economic &amp; Political Weekly EPW June 28, 2008 |publisher=[[Standard Chartered]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215223604/https://www.sc.com/in/_documents/tools-utilities/ar_0607.pdf | archive-date=December 15, 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 10 қарашада, [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]] кезінде, компания [[Федералдық резерв жүйесі]]нен банк холдингіне айналуға рұқсат алды. Бұл оған [[Troubled Asset Relief Program]] (TARP) бағдарламасы аясында мемлекеттік көмек алуға мүмкіндік берді.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Dec 23, 2008| publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512070738/http://pdf.secdatabase.com/2714/0001104659-08-078273.pdf | archive-date=May 12, 2013 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Convert&gt;{{cite news |title=American Express Gets Fed Approval to Convert to Bank | work=[[NPR]] | url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 | date=November 11, 2008 | series=[[Morning Edition]] |first=Ari | last=Shapiro | author-link=Ari Shapiro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180205130124/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96844962 |archive-date=February 5, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Сол кезде American Express компаниясының шоғырландырылған активтері шамамен 127 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=Convert/&gt; 2009 жылғы маусымда TARP бағдарламасы бойынша алынған 3,39 миллиард АҚШ доллары қайтарылып, оған қоса 74,4 миллион АҚШ доллары көлемінде дивидендтер төленді. 2009 жылғы шілдеде компания Қазынашылықтың 340 миллион АҚШ долларына бағаланған варранттарын кері сатып алу арқылы TARP алдындағы міндеттемелерін толық аяқтады.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm| title=American Express, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 29, 2009| publisher=Securities and Exchange Commission | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512074543/http://edgar.secdatabase.com/2182/496209000030/filing-main.htm | archive-date=May 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=8204825&amp;page=1 | title=AmEx pays Treasury $340M to buy back stock warrants | work=[[ABC News (United States)|ABC News]] | date=July 29, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=AmEx gets out of TARP | url=https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm | work=[[CNN]] | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110514205159/https://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/american_express_tarp.reut/index.htm| archive-date=May 14, 2011| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Қайта ұйымдастыру аясында компания көптеген несиелік желілерді қысқартты немесе жапты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB123595172956305055 | title=Bruised AmEx Returns to Roots | first=Robin | last=Sidel | work=[[The Wall Street Journal]] | date=March 2, 2009 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

2009 жылы American Express жастарға арналған ақ түсті ZYNC төлем картасын таныстырды.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://archive.nytimes.com/bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/ | title=American Express Zync: Will Young Adults Want a Charge Card?| last=Lieber| first=Ron | work=[[The New York Times]] | date=December 8, 2009 | url-access=limited | archive-url=https://web.archive.org/web/20180119060640/https://bucks.blogs.nytimes.com/2009/12/08/american-express-zync-will-young-adults-want-a-charge-card/| archive-date=January 19, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кейін бұл карта айналымнан шығарылды.

2010 жылғы қарашада American Express компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесіне әділ сауда басқармасы берешегі бар адамдарға қатысты даулы өндіріп алу туралы сот бұйрықтарын қолданғаны үшін ескерту жасады. Компания қамтамасыз етілмеген несие картасы бойынша берешектерді қамтамасыз етілген қарыз түріне айналдыруға клиенттерді ынталандырды деп айыпталған төрт компанияның бірі болды.&lt;ref&gt;{{cite news | title=OFT Warns Credit Card Providers Off 'Charging Orders'| url=https://www.choose.co.uk/news/oft-warns-against-charging-orders.html| publisher=Choose | date=November 10, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120302053525/http://www.choose.net/money/guide/news/oft-warns-against-charging-orders.html| archive-date=March 2, 2012| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылғы қарашада 1980-жылдардан бері жалпы мақсаттағы төлем карталары бойынша American Express компаниясына эксклюзивті құқық беріп келген [[Neiman Marcus]] Visa және Mastercard төлем желілерінің карталарын қабылдай бастады.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000103355671444| title=Hoity-Toity to Hoi Polloi: Neiman Takes More Plastic | last=Mattioli | first=Dana | work=[[The Wall Street Journal]] | date=October 27, 2011 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.prnewswire.com/news-releases/neiman-marcus-stores-to-accept-visa-and-mastercard-nationwide-132689823.html | title=Neiman Marcus Stores to Accept Visa and MasterCard Nationwide | publisher=[[PR Newswire]] | date=October 27, 2011}}&lt;/ref&gt; 2011 жылы Amex Blue Cash Preferred Card несие картасын шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20190502005280/en/American-Express%C2%AE-Unveils-the-Refreshed-Blue-Cash-Preferred%C2%AE-Card-Offering-Rich-New-Benefits-for-Card-Members-to-Further-%E2%80%9CElevate-Their-Every-Day%E2%80%9D | title=American Express® Unveils the Refreshed Blue Cash Preferred® Card, Offering Rich New Benefits for Card Members to Further &quot;Elevate Their Every Day&quot; | publisher=[[Business Wire]] | date=May 2, 2019}}&lt;/ref&gt;

2012 жылғы қазанда [[Тұтынушылардың қаржылық құқықтарын қорғау бюросы]] (CFPB) American Express компаниясының үш еншілес ұйымына 2003–2012 жылдар аралығында заңсыз карталық тәжірибелерден зардап шеккен шамамен 250 мың клиентке жалпы көлемі 85 миллион АҚШ долларын қайтаруды міндеттеді. American Express тіркелу бонустары туралы жаңылыстыратын мәлімдемелер жасаған, заңсыз кешіктірілген төлем айыппұлдарын өндірген, өтініш берушілерді жасына қарай кемсіткен және тұтынушылардың шағымдары туралы реттеуші органдарға хабарламаған деген айыптаулар тағылды.&lt;ref&gt;{{cite press release| url=https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/ | title=CFPB Orders American Express to Pay $85 Million Refund to Consumers Harmed by Illegal Credit Card Practices| publisher=[[Consumer Financial Protection Bureau]] (CFPB)| date=October 1, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170413074426/https://www.consumerfinance.gov/about-us/newsroom/cfpb-orders-american-express-to-pay-85-million-refund-to-consumers-harmed-by-illegal-credit-card-practices/| archive-date=April 13, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2012/10/02/business/american-express-to-refund-85-million.html | title=American Express Says It Will Refund $85 Million | first=Jessica | last=Silver-Greenberg | work=[[The New York Times]] | date=October 2, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Сол жылдың қазанында American Express пен [[Walmart]] жол бойындағы көмек көрсету және [[жеке тұлғаны ұрлау]]дан қорғау мүмкіндіктерімен жабдықталған [[алдын ала төленетін дебет картасы]] — Bluebird картасының іске қосылғанын жариялады. Ол дәстүрлі төлем шотының баламасы ретінде пайдаланылуы мүмкін еді: пайдаланушылар шотқа төлемдер қабылдап, [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) арқылы сақтандыру ала алды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20121011044101/http://money.cnn.com/2012/10/08/pf/walmart-american-express-bluebird | url-status=dead | archive-date=October 11, 2012 | title=Wal-Mart and American Express launch new prepaid card | first=Emily Jane | last=Fox | work=[[CNN]] | date=October 8, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2012/10/08/walmart-targets-unhappy-bank-customers-should-big-banks-be-nervous/ | title=Walmart Targets Unhappy Bank Customers With New Prepaid Card--Should Big Banks Be Nervous? | first=Halah | last=Touryalai | work=[[Forbes]] | date=October 8, 2012 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kopecki | first=Dawn | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature | title=AmEx Bluebird Customers Get FDIC Backing, Can Write Checks | work=[[Bloomberg News]] | date=March 26, 2013 | url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108053845/http://www.bloomberg.com/news/2013-03-26/amex-bluebird-customers-get-fdic-backing-check-writing-feature.html |archive-date=November 8, 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2013 жылғы қазанда Amex өзінің басылымдарының көп бөлігін — ''[[Travel + Leisure]]'', ''[[Food &amp; Wine]]'', ''[[Executive Travel]]'', ''Black Ink'' және ''[[Departures]]'' журналдарын [[Time Inc.]] компаниясына сатты.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Media It's Official: Time Inc. Buys AmEx's Food &amp; Wine, Travel &amp; Leisure Magazines| url=https://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065 | work=[[Advertising Age]] | date=September 10, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131012104625/http://adage.com/article/media/time-buys-amex-s-food-wine-travel-leisure/244065/| archive-date=October 12, 2013| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Time кейін бұл басылымдарды қайта құрылымдады. Қазіргі уақытта олар [[Dotdash Meredith]] компаниясына тиесілі.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl/mornReport/20140205| title=Time Inc. Lays Out Restructuring| journal=[[Women's Wear Daily]]| last=Steigrad | first=Alexandra | date=February 5, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140215035949/http://www.wwd.com/media-news/fashion-memopad/time-inc-lays-out-restructuring-7407860?src=nl%2FmornReport%2F20140205 | archive-date=February 15, 2014| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Сурет:American Express Centurion Lounge - JFK Terminal 4 (54984753321).jpg|alt=JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express Centurion Lounge (2025)|thumb|JFK әуежайының 4-терминалындағы American Express [[Centurion Lounge]] залы (2025)]]
2013 жылы компания өзінің алғашқы әуежай демалыс залын ашып, белгілі бір карталар иелеріне оған кіру мүмкіндігін ұсынды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/ericrosen/2018/01/16/american-express-centurion-lounge-new-york-jfk/|title=New American Express Centurion Lounge Will Open At New York JFK Airport |work=[[Forbes]] | first=Eric | last=Rosen |date=January 16, 2018}}&lt;/ref&gt;

2014 жылғы наурызда American Express өзінің корпоративтік туристік бизнесін [[American Express Global Business Travel]] атауымен дербес компания ретінде бөліп шығаратынын және оның 50% үлесін Certares LP жетекшілік ететін инвесторлар тобына 900 миллион АҚШ долларына сататынын жариялады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/sites/samanthasharf/2014/03/17/american-express-to-spin-off-business-travel-division/ | title=American Express To Spin Off Business Travel Division Into Joint Venture | first=Samantha | last=Sharf | work=[[Forbes]] | date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.latimes.com/business/la-fi-mo-american-express-travel-20140317-story.html |title=American Express sells half its business travel division | first=Hugo | last=Martin | work=[[Los Angeles Times]] |date=March 17, 2014 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

АҚШ-та 2016 жылдан, ал Канадада 2015 жылдан бастап Costco 2004 жылдан бері бірлескен брендпен шығарылып келген Costco мүшелік карталары бойынша Amex-пен серіктестігін тоқтатты. АҚШ-та шығарылған Costco карталары 1999 жылдан бері жалғасып келген Costco мен American Express арасындағы эксклюзивті келісімнің жалғасы болатын. Costco American Express карталарын эксклюзивті түрде қабылдаған АҚШ-тағы соңғы ірі сауда желісі болды. Costco-ның Канададағы дүкендері 2015 жылғы қаңтарда American Express-пен эксклюзивті келісімін тоқтатып, оның орнына [[Capital One]] және Mastercard-пен ынтымақтастық орнатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| last1=Schecter| first1=Barbara | last2=Leong | first2=Melissa | title=Costco to stop accepting American Express cards in Canada, switches to Capital One and Mastercard | work=[[Financial Post]] | date=September 18, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20180103213312/http://business.financialpost.com/news/retail-marketing/costco-canada-american-express| archive-date=January 3, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| title=Costco Canada switches to MasterCard from AmEx | first=Marina | last=Strauss | newspaper=[[The Globe and Mail]] | date=September 18, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170516160940/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/capital-one-said-to-replace-amex-as-costcos-canada-card-issuer/article20665637/| archive-date=May 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Citigroup]] Costco несие карталарының эксклюзивті эмитентіне айналды, ал Visa АҚШ-тағы Costco дүкендерінде қабылданатын жалғыз несие картасы ретінде American Express-тің орнын басты.&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=[[San Antonio Express-News]] | url=https://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php | title=What to Expect From Costco's New Deal With Visa | archive-url=https://web.archive.org/web/20160201221834/http://www.mysanantonio.com/business/national/article/What-to-expect-from-Costco-s-new-deal-with-Visa-6119462.php| archive-date=February 1, 2016| url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=partners&gt;{{cite news| url=https://latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| title=Costco names Citi, Visa as new credit card partners after AmEx deal ends| work=[[Los Angeles Times]]| date=March 2, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703133135/http://www.latimes.com/business/la-fi-costco-visa-20150302-story.html| archive-date=July 3, 2015| url-status=live}}&lt;/ref&gt; American Express иелігіндегі барлық TrueEarnings карталарының шоттары мен қалдықтары Citigroup компаниясына сатылды, ал жаңа Costco Anywhere Visa карталары ауысу күніне дейін Costco мүшелеріне таратылды. Costco-пен серіктестік American Express компаниясының есептелген операциялар көлемінің 8%-ын немесе шамамен 80 миллиард АҚШ долларын, сондай-ақ пайыздық кіріс әкелетін несие портфелінің шамамен 20%-ын немесе 14 миллиард АҚШ долларын құрады.&lt;ref name=partners/&gt; Costco карталарының жоғалуы компанияға елеулі әсер етті: Costco карталарынсыз өткен алғашқы тоқсанда American Express пайдасы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға, ал кірісі 5%-ға төмендеді.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| title=The Costco effect: How American Express is faring after losing co-branded credit cards | first=Coral | last=Garnick | work=[[American City Business Journals]] | date=October 21, 2016| url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20170316204246/http://www.bizjournals.com/seattle/news/2016/10/21/costco-american-express-citigroup-credit-card.html| archive-date=March 16, 2017| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылғы 1 наурызда [[ANZ]] бұдан былай American Express карталарын шығармайтынын жариялады, ал оларды пайдалану 2017 жылғы 5 тамызға қарай толық тоқтатылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | title=ANZ stops issuing American Express credit cards| work=Australian Business Traveller| first=Chris| last=Chamberlin| date=March 1, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184349/https://www.ausbt.com.au/anz-stops-issuing-american-express-credit-cards | archive-date=February 5, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қазанда American Express Қытайда өзінің төлем карталары брендін жергілікті деңгейде жүргізу үшін LianTong ({{Lang|zh|连通}}) бірлескен кәсіпорнын құрды. 2020 жылғы маусымда компания Қытайда банк карталары бойынша жергілікті [[клиринг]] қызметін жүзеге асыру лицензиясын алды.&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=吴雨 |date=2018-11-09 |title=央行审查通过连通公司银行卡清算机构筹备申请 |publisher=[[新华网]] |agency=[[新华社]] |url=http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |access-date=2019-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109143947/http://www.xinhuanet.com/fortune/2018-11/09/c_1123691468.htm |archive-date=2018-11-09 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-06-15 |title=央行:向连通公司核发银行卡清算业务许可证 |url=https://finance.sina.com.cn/money/bank/bank_hydt/2020-06-15/doc-iircuyvi8498527.shtml |access-date=2020-08-06 |work=金融时报 |via=新浪财经综合}}&lt;/ref&gt;

2018 жылғы ''[[Ohio v. American Express Co.]]'' сот ісінде саудагерлер American Express компаниясына қарсы [[ұжымдық талап-арыз]] беріп, сауда орындарынан жоғары комиссиялар алуды [[Шерманның монополияға қарсы заңы]]н бұзу деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite journal | title=No Market Power Needed In 2nd Circ. Vertical Restraint Cases | url=https://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | journal=[[Law360]] | date=June 5, 2014 | url-access=subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20140714164229/http://www.law360.com/articles/544885/no-market-power-needed-in-2nd-circ-vertical-restraint-cases | archive-date=July 14, 2014 | url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news  |url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2014/06/19/five-questions-with-john-godwin.html |title=Five questions with... John Godwin  |last=Petro |first=Michael |date=June 19, 2014 | work=[[American City Business Journals]] | url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715044638/http://www.bizjournals.com/buffalo/blog/buffalo-law-journal/2014/06/five-questions-with-john-godwin.html |archive-date=July 15, 2014}}&lt;/ref&gt; Талап-арызға сәйкес, American Express басқа несие карталарын ұсынушыларға қарағанда едәуір жоғары комиссия алады.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Frankel | first=Matthew |date=June 16, 2014 |title=Here's Why American Express Can Charge More Than Visa or MasterCard | url=https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx | url-status=live | work=[[The Motley Fool]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202816/https://www.fool.com/investing/general/2014/06/16/heres-why-american-express-can-charge-more-than-vi.aspx |archive-date=October 15, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 | last=Longstreth | first=Andrew | title=U.S. judge: Government's antitrust suit vs AmEx may proceed | work=[[Reuters]] |date=May 7, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924200555/http://www.reuters.com/article/2014/05/07/us-usa-antitrust-amex-idUSBREA460QI20140507 |archive-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt; 2017 жылғы қаңтарда АҚШ-тың Екінші апелляциялық округтік соты American Express өз карталарын қабылдайтын саудагерлерге клиенттерді Visa немесе Mastercard сияқты басқа карталарға бағыттауға тыйым сала алады деген төменгі сатыдағы сот шешімін күшінде қалдырды.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE | last=Stempel | first=Jonathan | title=U.S. loses bid to overturn AmEx antitrust decision | work=[[Reuters]] | date=January 15, 2017 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084400/https://www.reuters.com/article/us-american-express-antitrust/u-s-loses-bid-to-overturn-amex-antitrust-decision-idUSKBN14P2JE |archive-date=October 20, 2017}}&lt;/ref&gt; 2018 жылғы маусымда [[АҚШ Жоғарғы соты]] Екінші округтік соттың шешімін қолдады.&lt;ref&gt;{{cite court|litigants=Ohio v. American Express Co. |court=[[Supreme Court of the United States|U.S.]]|vol=585 |opinion=16-1454 |date=June 25, 2018 |url=https://www.supremecourt.gov/opinions/17pdf/16-1454_5h26.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.ropesgray.com/en/insights/alerts/2018/06/supreme-courts-decision-in-amex-summary-and-potential-implications | title=Supreme Court's Decision in Amex: Summary and Potential Implications | work=[[Ropes &amp; Gray]] | date=June 26, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.nytimes.com/2018/06/25/us/politics/supreme-court-american-express-fees.html | title=Supreme Court Sides With American Express on Merchant Fees | first=Adam | last=Liptak | work=[[The New York Times]] | date=June 25, 2018 | url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

2018 жылы Gold Card Ұлыбритания тұрғындары үшін несие картасына айналдырылды, алайда АҚШ-та ол бұрынғысынша төлем картасы ретінде қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/ |title=American Express launches new reward credit card|date=April 30, 2018 |website=[[Which?]] |archive-date=2021-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808003509/https://www.which.co.uk/news/2018/04/american-express-launches-new-reward-credit-card/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |title=Amex Gold Card - American Express Preferred Rewards Gold Card Review UK |date=2019-03-05 |website=Thrifty Points |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421143905/https://thriftypoints.com/american-express-preferred-rewards-gold-card/ |archive-date=April 21, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2019 жылғы наурызда American Express әлем бойынша таңдалған әуежай лаунждарына ақылы қолжетімділік ұсынатын LoungeBuddy компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liddington-Cox |first1=Alexander |title=Aussie entrepreneur's airline lounge app is snapped up by American Express |url=https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |work=[[Business Insider]] |date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103234616/https://www.businessinsider.com.au/american-express-snaps-up-aussie-entrepreneurs-airline-lounge-app-2019-3 |archive-date=November 3, 2019 }}&lt;/ref&gt; Сол 2019 жылғы наурызда Еуропалық одақтың банк саласындағы реттеу ережелерінің өзгеруіне байланысты Amex Еуропалық одақтағы қызмет ауқымын қысқартты.&lt;ref&gt;{{cite news|title=FINANCE: Amex says goodbye to Cyprus and Europe|url=https://www.financialmirror.com/2019/03/29/finance-amex-says-goodbye-to-cyprus-and-europe/|work=[[Financial Mirror]] |date=29 March 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы шілдеде Amex цифрлық төлемдерді автоматтандыру платформасы Acompay компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://acom.com/acom-solutions-american-express-acquisition/ | title=American Express Expands Suite of Global Business Payment Capabilities Through Acquisition of acompay | work=Acom Solutions | date=August 1, 2019}}&lt;/ref&gt; 2019 жылғы қыркүйекте [[Pedestrian Group]] компаниясы Australia мен Жаңа Зеландиядағы 10 жерде ашық аспан астында кино көрсетілімдерін ұйымдастырып келген және Fairfax Events басқарған American Express Openair Cinemas желісін сатып алды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://mumbrella.com.au/pedestrian-group-acquires-american-express-openair-cinemas-596283 | title=Pedestrian Group acquires American Express Openair Cinemas | first=HANNAH | last=BLACKISTON | work=[[Mumbrella]] | date=September 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.mediaweek.com.au/pedestrian-goes-to-the-movies-acquires-open-air-cinemas/ | title=Pedestrian goes to the movies: Acquires Open Air Cinemas | work=[[Mediaweek (Australia)|Mediaweek]] | date=September 3, 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 жылы American Express [[Kabbage]] компаниясын сатып алды.&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20200817005350/en/American-Express-to-Acquire-Kabbage | title=American Express to Acquire Kabbage | publisher=[[Business Wire]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://techcrunch.com/2020/08/17/amex-acquires-softbank-backed-kabbage-after-tough-2020-for-the-smb-lender/ | title=Amex acquires SoftBank-backed Kabbage after tough 2020 for the SMB lender | first=Ingrid | last=Lunden | work=[[TechCrunch]] | date=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | first1=Kiah | last1=Treece | first2=Jordan | last2=Tarver | title=Kabbage Business Loans Review 2022 | url=https://www.forbes.com/advisor/business-loans/kabbage-review |work=[[Forbes]] | date=February 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/why-amex-is-buying-kabbage | title=Why Amex is buying Kabbage | first=Penny | last=Crosman | work=[[American Banker]] | date=August 18, 2020}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы маусымда компанияның шағын бизнеске арналған алғашқы есеп айырысу шоты — Kabbage Checking іске қосылды. American Express сондай-ақ Kabbage компаниясының автоматтандырылған андеррайтинг бағдарламалық қамтамасыз етуін пайдалана отырып, шағын бизнеске 1 000 АҚШ долларынан 150 000 АҚШ долларына дейінгі несиелік желілер ұсынады.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/06/14/small-business-bank-account-american-express-puts-kabbage-acquisition-to-work-with-first-checking-account.html |title=American Express puts Kabbage acquisition to work with card company's first checking account | last=Son | first=Hugh | work=[[CNBC]] | date=June 14, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211208005617/en/Kabbage%C2%AE-from-American-Express-Launches-Kabbage-Funding%E2%84%A2-to-Help-Simplify-Funding-for-U.S.-Small-Businesses | title=Kabbage® from American Express Launches Kabbage Funding™ to Help Simplify Funding for U.S. Small Businesses | publisher=[[Business Wire]] | date=December 8, 2021}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қаңтарда Kabbage бренді American Express Business Blueprint болып қайта аталды.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.washingtonpost.com/business/american-express-launches-products-for-small-businesses/2023/01/31/461c65cc-a167-11ed-8b47-9863fda8e494_story.html | title=American Express launches products for small businesses | newspaper=[[The Washington Post]] | date=January 31, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.forbes.com/advisor/personal-loans/new-enhancements-to-amex-business-blueprint/ | title=All-New Enhancements To American Express Business Blueprint Program | first=Kennedy | last=Edgerton | work=[[Forbes]] | date=September 29, 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 жылғы қаңтарда [[Америка Құрама Штаттарының Қаржы министрлігі]], [[Федералдық депозиттерді сақтандыру корпорациясы]] (FDIC) және [[Федералдық резерв жүйесі]] компанияның 2015–2016 жылдары American Express карталарын сату кезінде әлеуетті корпоративтік клиенттерді жаңылыстырған-жаңылыстырмағанын және агрессивті тәсілдерді қолданған-қолданбағанын анықтау үшін тергеу бастады.&lt;ref name=Probing&gt;{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/federal-investigators-probing-amex-card-sales-practices-11610039815 | title=Federal Investigators Probing AmEx Card Sales Practices | last=Andriotis | first=AnnaMaria | work=[[The Wall Street Journal]] | date=January 7, 2021 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.cnbc.com/2021/01/07/american-express-shares-dip-on-report-that-investigators-are-probing-sales-practices.html |title=American Express shares dip on report that federal investigators are probing sales practices |last=Son |first=Hugh |work=[[CNBC]] |date=January 7, 2021}}&lt;/ref&gt; 2021 жылғы қазанда Amex American Express брендімен шағын және орта бизнеске арналған толыққанды бизнес-есеп айырысу шотын іске қосты.&lt;ref&gt;{{Cite press release | url=https://www.businesswire.com/news/home/20211028005659/en/American-Express%C2%AE-Launches-New-Fully-Digital-Business-Checking-Account-for-U.S.-Small-and-Mid-Sized-Businesses-with-First-Ever-Amex-Issued-Debit-Card | title=American Express® Launches New Fully Digital Business Checking Account for U.S. Small and Mid-Sized Businesses, with First-Ever Amex-Issued Debit Card | publisher=[[Business Wire]] | date=October 28, 2021}}&lt;/ref&gt;

2022 жылғы наурызда [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нен және оған байланысты енгізілген [[санкция]]лардан кейін American Express [[Ресей]] мен [[Беларусь]]тегі барлық операцияларын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://edition.cnn.com/2022/03/06/business/american-express-russia/index.html | title=American Express suspends operations in Russia and Belarus | last=Maruf | first=Ramishah | work=[[CNN]] | date=March 6, 2022}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы шілдеде Amex үшінші тарап серіктесінің қызметін тиісті түрде басқармағаны және қадағаламағаны, сондай-ақ шағын бизнес клиенттерін сақтап қалу барысында реттеу талаптарын бұзғаны туралы тергеуді реттеу үшін АҚШ Қаржы министрлігіне 15 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-jones-07-25-2023/card/american-express-to-pay-15-million-over-business-card-sales-practices-YfvAFd4UlBqvoNWBYRp5 | title=American Express to Pay $15 Million Over Business Card Sales Practices | first=AnnaMaria | last=Andriotis | work=[[The Wall Street Journal]] | date=July 25, 2023 | url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=https://www.occ.treas.gov/news-issuances/news-releases/2023/nr-occ-2023-78.html | title=OCC Assesses $15 Million Civil Money Penalty Against American Express National Bank Related to Bank's Governance and Oversight of Third-Party Affiliate | publisher=[[Office of the Comptroller of the Currency]] | date=July 25, 2023}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы таза пайда 8,4 миллиард АҚШ долларын құрап, күтілген көрсеткіштен 14%-ға жоғары болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html|title=American Express Announces Record Full-Year 2023 Revenue of $60.5 Billion, Up 14% on a Reported Basis and 15% on an FX-Adjusted Basis|website=Stock Titan|date=January 26, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000303/https://www.stocktitan.net/news/AXP/american-express-announces-record-full-year-2023-revenue-of-60-5-bqbzhxbysxfn.html}}&lt;/ref&gt; Сондай-ақ 2023 жылы компания қайта құрылымдау жүргізіп, оған 277 миллион АҚШ долларына дейін қаражат жұмсады.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=en|url=https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/|title=American Express' cumulative restructuring cost at $277 million in 2023|website=Reuters|date=February 9, 2024 |access-date=2024-02-27|archive-date=2024-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228000919/https://www.reuters.com/business/amexs-cumulative-restructuring-cost-277-mln-2023-2024-02-09/}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы маусымда Amex мейрамханаларға брондау жасау платформасы [[Tock]] компаниясын сатып алды. Бұл компанияның бұрын [[Resy]] компаниясын сатып алғаннан кейін тамақтану орындарына брондау қызметтері саласындағы портфелін одан әрі кеңейтті.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wack |first=Christ |date=June 21, 2024 |title=American Express Buying Reservation Company Tock for $400 Mln in Cash |url=https://www.marketwatch.com/story/american-express-buying-reservation-company-tock-for-400-mln-in-cash-30b29046?mod=investing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eater.com/24183263/reservations-systems-explained-tock-resy-opentable-yelp|title=As American Express Acquires Tock, Who's Winning the Reservation Wars?|first=Bettina|last=Makalintal|date=June 21, 2024|website=Eater}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қаңтарда American Express шағын бизнес клиенттеріне несие карталары мен ақша аударымдары өнімдерін сату кезінде алдамшы тәжірибелер қолданды деген айыптауларға байланысты АҚШ-тағы қылмыстық және азаматтық тергеулерді реттеу үшін шамамен 230 миллион АҚШ долларын төлейтінін жариялады.

Компания 138,4 миллион АҚШ долларын, оның ішінде шамамен 108 миллион АҚШ доллары көлеміндегі айыппұлдарды төлеуге келісті және АҚШ Әділет министрлігінің қылмыстық және азаматтық тергеулерін тоқтату үшін қылмыстық қудаламау туралы келісім жасасты.&lt;ref&gt;{{Cite news | url=https://www.reuters.com/world/us/american-express-pay-about-230-million-resolve-us-probes-wsj-reports-2025-01-16/ | title=American Express to pay about $230 million to resolve US probes, WSJ reports | work=Reuters | date=January 16, 2025}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қыркүйекте American Express Platinum картасының жылдық төлемін 2021 жылдан бергі алғашқы рет көтеріп, оны 695 АҚШ долларынан 895 АҚШ долларына дейін ұлғайтты.

Компания карта иелеріне арналған жаңа артықшылықтарды жариялады, олардың қатарында [[Lululemon]], [[Oura Ring]] және [[Resy]] мейрамханалары үшін шот бойынша өтемақылар, сондай-ақ [[Uber One]] мүшелігі бар. Сонымен қатар компания люкс қонақүйлерде тұруға, стримингтік жазылымдарға (соның ішінде [[Paramount+]], [[YouTube Premium]] және [[YouTube TV]] қосылды) және Clear мүшелігіне берілетін өтемақылар көлемін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Passy |first=Imani Moise and Jacob |date=2025-09-18 |title=Amex Revamps Its Platinum Card, Raises Fee to $895 |url=https://www.wsj.com/personal-finance/amex-revamps-its-platinum-card-raises-fee-to-895-5c32cb3b |access-date=2025-09-18 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-09-18 |title=Amex Platinum Just Got More Expensive: $895 Fee and $3,500 in Perks Explained |url=https://www.kiplinger.com/personal-finance/credit-cards/amex-platinum-card-refresh-worth-it |access-date=2025-09-18 |website=Kiplinger |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы қазанда ''B &amp; R Supermarket, Inc., et al v. Visa, Inc. et al'' ісі бойынша АҚШ округтік сотының судьясы алдында саудагерлер жалған жасалған, жоғалған немесе ұрланған карталарға байланысты алаяқтықтан туындаған шығындар жөніндегі 231,7 миллион АҚШ долларына тең бітімгершілік келісімге келісті. Бұл келісім аясында American Express жалпы өтемақы сомасының 20 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті.&lt;ref&gt;Scarcella, Mike [https://www.reuters.com/legal/government/visa-mastercard-agree-1995-million-settlement-merchants-class-action-2025-10-13/ &quot;settlement in merchants' class action&quot;] ''Reuters'', October 13, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pape, Carter [https://www.americanbanker.com/payments/news/visa-mastercard-settle-merchant-suit-for-nearly-200m &quot;Visa, Mastercard settle merchant suit for nearly $200M&quot;] ''American Banker'', October 16, 2025. Retrieved December 13, 2025.&lt;/ref&gt;

=== Қаржылық көрсеткіштері ===
{| class=&quot;wikitable left&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|+ American Express компаниясының кірісі мен таза пайдасы (млрд {{US$|link=yes}})&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.macrotrends.net/stocks/charts/AXP/american-express/financial-statements | title=American Express Financial Statements | website=Macrotrends}}&lt;/ref&gt;
! Жыл !! Кіріс !! Таза пайда
|-
| 2025 || 72.2 || 10.8
|-
| 2024 || 65.9 || 10.1
|-
| 2023 || 60.5 || 8.4
|-
| 2022 || 55.6 || 7.4
|-
| 2021 || 43.6 || 7.9
|-
| 2020 || 38.1 || 3.0
|-
| 2019 || 47.0 || 6.6
|-
| 2018 || 43.2 || 6.7
|-
| 2017 || 38.9 || 2.6
|-
| 2016 || 37.1 || 5.2
|-
| 2015 || 34.4 || 5.0
|-
| 2014 || 35.8 || 5.8
|-
| 2013 || 34.8 || 5.3
|-
| 2012 || 33.7 || 4.4
|-
| 2011 || 32.2 || 4.8
|-
| 2010 || 30.0 || 4.0
|-
| 2009 || 26.5 || 2.1
|}

== Өнімдері ==
=== Бизнеске арналған мамандандырылған карталар ===
American Express компаниясында корпоративтік кездесулерге арналған арнайы несие картасы бар.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://business.americanexpress.com/us/corporate-cards/corporate-meeting-card|title=American Express Corporate Meeting Card information |date=n.d.|website=American Express|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160620025159/https://business.americanexpress.com/us/corporate-cards/corporate-meeting-card |archive-date=June 20, 2016|access-date=2016-07-13}}&lt;/ref&gt; American Express ұсынатын тағы бір мамандандырылған бизнес-карта — American Express Corporate Purchasing Card. Ол жеке қызметкерлерге немесе компания бөлімшелеріне тағайындалуы мүмкін. Корпорациялар үшін бұл картаны пайдалануды жеңілдету мақсатында есепті салыстыру және бухгалтерлік есеп жүргізу қызметтері де ұсынылады.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://business.americanexpress.com/us/corporate-cards/p-card|title=American Express Corporate Purchasing Card information |date=n.d.|website=American Express|access-date=2016-07-13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160914123814/https://business.americanexpress.com/us/corporate-cards/p-card |archive-date=September 14, 2016 }}&lt;/ref&gt;

=== Меншікті емес карталар ===
[[Citibank]], [[First National Bank of Omaha]], [[USAA]], [[Navy Federal Credit Union]], [[Synchrony Financial]] және [[US Bancorp]] American Express карталарын шығарады. Citi [[Macy's]] және [[Bloomingdale's]] American Express карталарын, сондай-ақ Citi брендімен шығарылатын карталарды ұсынады. US Bancorp өзінің US Bank брендімен шығарылатын American Express карталарын, сондай-ақ шағын және орта банктердің атынан несие карталарын шығаратын еншілес ұйымы Elan Card Services арқылы карталар шығарады. Кейбір [[несие одақтары]], соның ішінде [[Pentagon Federal Credit Union]], да American Express карталарын шығарады. 2023 жылғы тамызға дейін Wells Fargo өз брендімен және [[Dillard's]] үшін American Express карталарын шығарды. [[JPMorgan Chase]] пен [[Wells Fargo]] — АҚШ-тағы [[Үлкен төрттік банктер (АҚШ)|Үлкен төрттік банктердің]] ішінде American Express-пен серіктестік орнатпаған жалғыз банктер.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-30 |title=Understanding third-party American Express cards |url=https://www.creditcards.com/card-advice/american-express-third-party-cards/ |access-date=2025-02-11 |website=CreditCards.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |last2= |last3= |last4= |last5= |last6= |title=Amex bets on millennials, Gen Z for growth |url=https://www.paymentsdive.com/news/amex-bets-on-millennials-gen-z-for-growth/644789/ |access-date=2025-02-11 |website=Payments Dive |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Katherine Fan |author2=Angela Fung |title=Best American Express Cards of February 2025 |url=https://www.businessinsider.com/personal-finance/credit-cards/best-american-express-cards |access-date=2025-02-11 |website=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Марапаттары мен мойындалуы ==
2016 жылы [[Corporate Art Awards]] марапаттау рәсімінде American Express компаниясы [[pptArt]] ұйымынан «ең үздік халықаралық реставрация бағдарламасы: World's Monument Watch» сыйлығын алды. American Express — 1995 жылы [[World Monuments Fund]] ұйымы іске қосқан «World Monuments Watch» бағдарламасының демеушілерінің бірі.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Winner of the 2016 edition of the Corporate Art Awards| url=https://www.pptart.net/winners | archive-url=https://web.archive.org/web/20180213080154/https://www.pptart.net/winners| archive-date=February 13, 2018| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Бас директорларының тізімі ==
# [[Генри Уэллс]] (1850–1866)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/economics-business-and-labor/businesses-and-occupations/american-express-company|title=American Express Company &amp;#124; Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt;
# [[Уильям Фарго]] (1866–1881)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Джеймс Конгер Фарго]] (1881–1914)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 August 1881 |title=A SUCCESSOR TO W. G. FARGO |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408195926/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1881/08/19/98917093.pdf |archive-date=2023-04-08 |access-date=23 October 2021 |website=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;
# Джордж Чедборн Тейлор (1914–1923)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# Фредерик Пирсон Смолл (1923–1944)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
# [[Ральф Рид]] (1944–1960)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1968-01-23 |title=Ralph Reed, 77, Retired Head Of American Express, Is Dead |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1968/01/23/archives/ralph-reed-77-retired-head-of-american-express-is-dead.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[Ховард Линн Кларк]] (1960–1977)&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zuckerman |first=Laurence |date=2001-02-07 |title=Howard L. Clark Dead at 84; Ex-Chief at American Express |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2001/02/07/us/howard-l-clark-dead-at-84-ex-chief-at-american-express.html |access-date=2021-09-27 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
# [[III Джеймс Д. Робинсон]] (1977–1993)
# [[Харви Голуб]] (1993–2001)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot;&gt;{{cite news |date=June 28, 2000 |title=American Express reshuffles its business |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2000/06/28/business/company-news-american-express-reshuffles-its-businesses.html |quote=one of the Wall Street's highest ranking black executives}}&lt;/ref&gt;
# [[Кеннет Шено]] (2001–2018)&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot; /&gt;
# [[Стивен Сквери]] (2018 – қазірге дейін)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Stephen Joseph Squeri, American Express Co |url=https://www.bloomberg.com/profile/person/7394026 |website=[[Bloomberg News]] |quote=Stephen Joseph Squeri is Chairman/CEO at American Express Co}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:American Express]]
[[Санат:Нью-Йорк штатында 1850 жылы құрылған ұйымдар]]
[[Санат:1970 жылдардағы IPO]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Berkshire Hathaway]]
[[Санат:Butterfield Overland Mail]]
[[Санат:Манхэттендегі компаниялар]]
[[Санат:Dow Jones Industrial Average индексінің компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Байланыссыз смарт-карталар]]
[[Санат:Несие карталарын шығарушы қауымдастықтар]]
[[Санат:Несие карталары]]
[[Санат:1850 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Валюта айырбастау компаниялары]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы трансұлттық компаниялар]]
[[Санат:Төлем жүйелері]]
[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы жария компаниялар]]
[[Санат:Shorty Award сыйлығының лауреаттары]]
[[Санат:Саяхаттарды басқару]]
[[Санат:Wells Fargo]]</text>
      <sha1>odn8voe2rugxch8u7bmak03dzu9auc6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:Сағынтаева Жанар</title>
    <ns>3</ns>
    <id>782834</id>
    <revision>
      <id>3621176</id>
      <timestamp>2026-06-23T12:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>61167</id>
      </contributor>
      <comment>[[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу.</comment>
      <origin>3621176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="327" sha1="2vre65dkn0fypu8wcb53roliwyaju5r" xml:space="preserve">{{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Сағынтаева Жанар}}

-- [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылауы]]) 17:53, 2026 ж. маусымның 23 (+05)</text>
      <sha1>2vre65dkn0fypu8wcb53roliwyaju5r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:Жулдызбек Толебаев</title>
    <ns>3</ns>
    <id>782835</id>
    <revision>
      <id>3621178</id>
      <timestamp>2026-06-23T13:00:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>61167</id>
      </contributor>
      <comment>[[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу.</comment>
      <origin>3621178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="234" sha1="dvj9j5itkgz1cvlg2aqy69qvg9sw4kx" xml:space="preserve">{{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Жулдызбек Толебаев}}

-- [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]] 18:00, 2026 ж. маусымның 23 (+05)</text>
      <sha1>dvj9j5itkgz1cvlg2aqy69qvg9sw4kx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қайрат Қапарұлы Айтуғанов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782836</id>
    <revision>
      <id>3621191</id>
      <timestamp>2026-06-23T13:51:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Мемлекеттік қайраткер  | түс                  =   | Қазақша есімі        = Қайрат Қапарұлы Айтуғанов  | Шынайы есімі         =   | Суреті               =   | Сурет ені            =   | Атауы                =    | Титулы             = [[Ауыл (партия)|«Ауыл»]] партиясының төрағасы  | Ту                 = Flag of Kazakhstan.svg  | Ту2...</comment>
      <origin>3621191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10087" sha1="fv9dzqb71oh16be7defmaqg6o5sb549" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = 
 | Қазақша есімі        = Қайрат Қапарұлы Айтуғанов
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 

 | Титулы             = [[Ауыл (партия)|«Ауыл»]] партиясының төрағасы
 | Ту                 = Flag of Kazakhstan.svg
 | Ту2                = 
 | Басқара бастады    = 23 маусым 2026 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады  = 
 | Ізашары            = [[Серік Рахметоллаұлы Егізбаев|Серік Егізбаев]]
 | Ізбасары           = 

 | Туған күні           = 12.4.1962
 | Туған жері           = [[Ленинградское (Солтүстік Қазақстан облысы)|Ленинградское]] ауылы, {{туғанжері|Ақжар ауданы|Ақжар ауданында}}, [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                =
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = [[Ауыл (партия)|Ауыл]]
 | Білімі               = [[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті|Целиноград ауыл шаруашылығы институты]] &lt;br&gt;[[Алматы энергетика және байланыс университеті|Алматы энергетика және байланыс институтын]]
 | Ғылыми дәрежесі      = экономика ғылымдарының докторы
 | Мамандығы            =  агроном ғалым, инженер-экономист
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = 
}}
'''Қайрат Қапарұлы Айтуғанов''' [[12 сәуір]] [[1962 жыл]], [[Ленинградское (Солтүстік Қазақстан облысы)|Ленинградское]] ауылы, [[Ақжар ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]]) — қазақстандық саясаткер, агроном ғалым, инженер-экономист, 2026 жылдан бастап [[Ауыл (партия)|«Ауыл»]] партиясының төрағасы. Экономика ғылымдарының докторы.

== Өмірбаяны ==
Қайрат Айтуғанов 1962 жылы 12 сәуірде [[Солтүстік Қазақстан облысы]] [[Ақжар ауданы]] [[Ленинградское (Солтүстік Қазақстан облысы)|Ленинград]] ауылында дүниеге келген.

1984 жылы Целиноград ауыл шаруашылығы институтының Көкшетау филиалын, 1990 жылы [[Мәскеу]] қаласында ауыл шаруашылығы экономикасының Бүкілодақтық ғылыми-зерттеу институтын (күндізгі аспирантура), 2000 жылы [[Алматы энергетика және байланыс университеті|Алматы энергетика және байланыс институтын]] тәмамдаған. Мамандығы бойынша біліктілігі — агроном ғалым, инженер-экономист. Экономика ғылымдарының докторы.

Еңбек жолын 1979 жылы Көкшетау почтамты тасымалдау цехының операторы болып бастаған.

1984–1985 жылдары — Целиноград ауыл шаруашылық институты Көкшетау филиалының кафедра ассистенті.

1985–1986 жылдары Кеңес Әскері қатарында болды.

1987–1989 жылдары — Көкшетау облысы Зеренді ауданы Қарабұлақ совхозының агрономы, аға агроном-тұқым өсірушісі, бас экономисі.

1989–1990 жылдары - Мәскеу қаласы Бүкілодақтық ауыл шаруашылығы экономикасы ғылыми-зерттеу институты күндізгі аспирантурасының аспиранты.

1990–1992 жылдары — Көкшетау облысы Қызылту аудандық агроөнеркәсіптік бірлестігі төрағасының экономикалық мәселелер жөніндегі орынбасары, Қызылту аудандық әкімшілігі экономика комитетінің төрағасы. 

1992-1996 жылдары - Көкшетау қаласында орналасқан «Тұмар» өндірістік-коммерциялық бірлестігінің коммерциялық директоры, «Ақ-Селеу» ЖШС директоры. 

1996-1997 жылдары - Көкшетау облысы әкімі аппараты экономикалық саясат және аумақтық даму бөлімінің меңгерушісі.

1997 жылы - Солтүстік Қазақстан облыстық экономика басқармасы бастығының орынбасары. 

1998 жылы - Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі өңірлердің әлеуметтік-экономикалық дамуын талдау бөлімінің бастығы.

1998-2002 жылдары - «Ақмола Электржелілік Тарату Компаниясы» АҚ қаржы-экономикалық департаментінің директоры, қаржы директоры, басқарма төрағасының орынбасары.

2003-2005 жылдары - «Қазақстан Фермерлер одағы» вице-президенті.

2005-2006 жылдары - Қазақстан Республикасы ауыл шаруашылығы министрлігі департамент директорының орынбасары, департамент директоры, аппарат басшысы. 

2006-2007 жылдары - Халықаралық қайта құру және даму банкі (Дүниежүзілік банк) «Ауыл шаруашылығын жекешелендіруден кейінгі қолдау» жобасының жетекшісі. 

2007-2011 жылдары - «Оңтүстік» ӘКК «Ұлттық компаниясы» АҚ департамент директоры, қаржы директоры, басқарма төрағасының орынбасары, басқарма төрағасының бірінші орынбасары, басқарма төрағасы. 

2011-2012 жылдары - «ҚазАгро» Ұлттық басқарушы холдингі» АҚ басқарма төрағасының орынбасары. 

2012-2013 жылдары - Қарағанды облысы әкімінің орынбасары.

2013-2015 жылдары - «ҚазАгро» Ұлттық басқарушы холдингі» АҚ басқарма төрағасының орынбасары.

2015-2016 жылдары - «Қазақстан Республикасы Кәсіподақтар федерациясы» РҚК төрағасының орынбасары. 

2016-2018 жылдары - Қазақстан Республикасы ауыл шаруашылығы бірінші вице-министрі, сонымен бірге «ҚазАгро» Ұлттық басқарушы холдингі» директорлар кеңесінің мүшесі, «Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы» КеАҚ директорлар кеңесінің төрағасы. 

2018–2022 жылдары — «С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті» КЕАҚ басқарма төрағасының орынбасары, басқарма төрағасы. 

2020–2026 жылдары «Ауыл» партиясы төрағасының орынбасары болса, 2026 жылдан бастап — «Ауыл» партиясының төрағасы.&lt;ref&gt;[https://auyl.kz/kz/management Ауыл партиясы. Басшылық]&lt;/ref&gt;

== Марапаттары == 
«Құрмет» ордені, «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі, «Тыңға 50 жыл» медалі, «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі, «Ауыл шаруашылығы үздігі» төсбелгісімен марапатталған.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Сейфуллин атындағы қазақ агротехникалық университеті түлектері]]
[[Санат:Алматы энергетика және байланыс университеті түлектері]]</text>
      <sha1>fv9dzqb71oh16be7defmaqg6o5sb549</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621193</id>
      <parentid>3621191</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:53:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3621193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10075" sha1="dwh1vr9vn6nd4q3xh10wq5ksz3b47z0" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = 
 | Қазақша есімі        = Қайрат Қапарұлы Айтуғанов
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 

 | Титулы             = [[Ауыл (партия)|«Ауыл»]] партиясының төрағасы
 | Ту                 = Flag of Kazakhstan.svg
 | Ту2                = 
 | Басқара бастады    = 23 маусым 2026 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады  = 
 | Ізашары            = [[Серік Рахметоллаұлы Егізбаев|Серік Егізбаев]]
 | Ізбасары           = 

 | Туған күні           = 12.4.1962
 | Туған жері           = [[Ленинградское (Солтүстік Қазақстан облысы)|Ленинградское]] ауылы, {{туғанжері|Ақжар ауданы|Ақжар ауданында}}, [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                =
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = [[Ауыл (партия)|Ауыл]]
 | Білімі               = [[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті|Целиноград ауыл шаруашылығы институты]] &lt;br&gt;[[Алматы энергетика және байланыс университеті|Алматы энергетика және байланыс институты]]
 | Ғылыми дәрежесі      = экономика ғылымдарының докторы
 | Мамандығы            =  агроном ғалым, инженер-экономист
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = 
}}
'''Қайрат Қапарұлы Айтуғанов''' ([[12 сәуір]] [[1962 жыл]], [[Ленинградское (Солтүстік Қазақстан облысы)|Ленинградское]], [[Ақжар ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]]) — қазақстандық саясаткер, агроном ғалым, инженер-экономист, 2026 жылдан бастап [[Ауыл (партия)|«Ауыл»]] партиясының төрағасы. Экономика ғылымдарының докторы.

== Өмірбаяны ==
Қайрат Айтуғанов 1962 жылы 12 сәуірде [[Солтүстік Қазақстан облысы]] [[Ақжар ауданы]] [[Ленинградское (Солтүстік Қазақстан облысы)|Ленинград]] ауылында дүниеге келген.

1984 жылы Целиноград ауыл шаруашылығы институтының Көкшетау филиалын, 1990 жылы [[Мәскеу]] қаласында ауыл шаруашылығы экономикасының Бүкілодақтық ғылыми-зерттеу институтын (күндізгі аспирантура), 2000 жылы [[Алматы энергетика және байланыс университеті|Алматы энергетика және байланыс институтын]] тәмамдаған. Мамандығы бойынша біліктілігі — агроном ғалым, инженер-экономист. Экономика ғылымдарының докторы.

Еңбек жолын 1979 жылы Көкшетау почтамты тасымалдау цехының операторы болып бастаған.

1984–1985 жылдары — Целиноград ауыл шаруашылық институты Көкшетау филиалының кафедра ассистенті.

1985–1986 жылдары Кеңес Әскері қатарында болды.

1987–1989 жылдары — Көкшетау облысы Зеренді ауданы Қарабұлақ совхозының агрономы, аға агроном-тұқым өсірушісі, бас экономисі.

1989–1990 жылдары - Мәскеу қаласы Бүкілодақтық ауыл шаруашылығы экономикасы ғылыми-зерттеу институты күндізгі аспирантурасының аспиранты.

1990–1992 жылдары — Көкшетау облысы Қызылту аудандық агроөнеркәсіптік бірлестігі төрағасының экономикалық мәселелер жөніндегі орынбасары, Қызылту аудандық әкімшілігі экономика комитетінің төрағасы. 

1992-1996 жылдары - Көкшетау қаласында орналасқан «Тұмар» өндірістік-коммерциялық бірлестігінің коммерциялық директоры, «Ақ-Селеу» ЖШС директоры. 

1996-1997 жылдары - Көкшетау облысы әкімі аппараты экономикалық саясат және аумақтық даму бөлімінің меңгерушісі.

1997 жылы - Солтүстік Қазақстан облыстық экономика басқармасы бастығының орынбасары. 

1998 жылы - Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі өңірлердің әлеуметтік-экономикалық дамуын талдау бөлімінің бастығы.

1998-2002 жылдары - «Ақмола Электржелілік Тарату Компаниясы» АҚ қаржы-экономикалық департаментінің директоры, қаржы директоры, басқарма төрағасының орынбасары.

2003-2005 жылдары - «Қазақстан Фермерлер одағы» вице-президенті.

2005-2006 жылдары - Қазақстан Республикасы ауыл шаруашылығы министрлігі департамент директорының орынбасары, департамент директоры, аппарат басшысы. 

2006-2007 жылдары - Халықаралық қайта құру және даму банкі (Дүниежүзілік банк) «Ауыл шаруашылығын жекешелендіруден кейінгі қолдау» жобасының жетекшісі. 

2007-2011 жылдары - «Оңтүстік» ӘКК «Ұлттық компаниясы» АҚ департамент директоры, қаржы директоры, басқарма төрағасының орынбасары, басқарма төрағасының бірінші орынбасары, басқарма төрағасы. 

2011-2012 жылдары - «ҚазАгро» Ұлттық басқарушы холдингі» АҚ басқарма төрағасының орынбасары. 

2012-2013 жылдары - Қарағанды облысы әкімінің орынбасары.

2013-2015 жылдары - «ҚазАгро» Ұлттық басқарушы холдингі» АҚ басқарма төрағасының орынбасары.

2015-2016 жылдары - «Қазақстан Республикасы Кәсіподақтар федерациясы» РҚК төрағасының орынбасары. 

2016-2018 жылдары - Қазақстан Республикасы ауыл шаруашылығы бірінші вице-министрі, сонымен бірге «ҚазАгро» Ұлттық басқарушы холдингі» директорлар кеңесінің мүшесі, «Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы» КеАҚ директорлар кеңесінің төрағасы. 

2018–2022 жылдары — «С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті» КЕАҚ басқарма төрағасының орынбасары, басқарма төрағасы. 

2020–2026 жылдары «Ауыл» партиясы төрағасының орынбасары болса, 2026 жылдан бастап — «Ауыл» партиясының төрағасы.&lt;ref&gt;[https://auyl.kz/kz/management Ауыл партиясы. Басшылық]&lt;/ref&gt;

== Марапаттары == 
«Құрмет» ордені, «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі, «Тыңға 50 жыл» медалі, «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі, «Ауыл шаруашылығы үздігі» төсбелгісімен марапатталған.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Сейфуллин атындағы қазақ агротехникалық университеті түлектері]]
[[Санат:Алматы энергетика және байланыс университеті түлектері]]</text>
      <sha1>dwh1vr9vn6nd4q3xh10wq5ksz3b47z0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621204</id>
      <parentid>3621193</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:09:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* Өмірбаяны */</comment>
      <origin>3621204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10518" sha1="1ahezggidmw4divnqk85rxd57h16sf5" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = 
 | Қазақша есімі        = Қайрат Қапарұлы Айтуғанов
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 

 | Титулы             = [[Ауыл (партия)|«Ауыл»]] партиясының төрағасы
 | Ту                 = Flag of Kazakhstan.svg
 | Ту2                = 
 | Басқара бастады    = 23 маусым 2026 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады  = 
 | Ізашары            = [[Серік Рахметоллаұлы Егізбаев|Серік Егізбаев]]
 | Ізбасары           = 

 | Туған күні           = 12.4.1962
 | Туған жері           = [[Ленинградское (Солтүстік Қазақстан облысы)|Ленинградское]] ауылы, {{туғанжері|Ақжар ауданы|Ақжар ауданында}}, [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                =
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = [[Ауыл (партия)|Ауыл]]
 | Білімі               = [[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті|Целиноград ауыл шаруашылығы институты]] &lt;br&gt;[[Алматы энергетика және байланыс университеті|Алматы энергетика және байланыс институты]]
 | Ғылыми дәрежесі      = экономика ғылымдарының докторы
 | Мамандығы            =  агроном ғалым, инженер-экономист
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = 
}}
'''Қайрат Қапарұлы Айтуғанов''' ([[12 сәуір]] [[1962 жыл]], [[Ленинградское (Солтүстік Қазақстан облысы)|Ленинградское]], [[Ақжар ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]]) — қазақстандық саясаткер, агроном ғалым, инженер-экономист, 2026 жылдан бастап [[Ауыл (партия)|«Ауыл»]] партиясының төрағасы. Экономика ғылымдарының докторы.

== Өмірбаяны ==
Қайрат Айтуғанов 1962 жылы 12 сәуірде [[Солтүстік Қазақстан облысы]] [[Ақжар ауданы]] [[Ленинградское (Солтүстік Қазақстан облысы)|Ленинград]] ауылында дүниеге келген.

1984 жылы [[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті|Целиноград ауыл шаруашылығы институтының]] Көкшетау филиалын, 1990 жылы [[Мәскеу]] қаласында ауыл шаруашылығы экономикасының Бүкілодақтық ғылыми-зерттеу институтын (күндізгі аспирантура), 2000 жылы [[Алматы энергетика және байланыс университеті|Алматы энергетика және байланыс институтын]] тәмамдаған. Мамандығы бойынша біліктілігі — агроном ғалым, инженер-экономист. Экономика ғылымдарының докторы.

Еңбек жолын 1979 жылы Көкшетау почтамты тасымалдау цехының операторы болып бастаған.

1984–1985 жылдары — Целиноград ауыл шаруашылық институты Көкшетау филиалының кафедра ассистенті.

1985–1986 жылдары Кеңес Әскері қатарында болды.

1987–1989 жылдары — Көкшетау облысы Зеренді ауданы Қарабұлақ совхозының агрономы, аға агроном-тұқым өсірушісі, бас экономисі.

1989–1990 жылдары Мәскеу қаласында Бүкілодақтық ауыл шаруашылығы экономикасы ғылыми-зерттеу институты күндізгі аспирантурасының аспиранты болды.

1990–1992 жылдары — Көкшетау облысы Қызылту аудандық агроөнеркәсіптік бірлестігі төрағасының экономикалық мәселелер жөніндегі орынбасары, Қызылту аудандық әкімшілігі экономика комитетінің төрағасы. 

1992-1996 жылдары — Көкшетау қаласында орналасқан «Тұмар» өндірістік-коммерциялық бірлестігінің коммерциялық директоры, «Ақ-Селеу» ЖШС директоры. 

1996-1997 жылдары — Көкшетау облысы әкімі аппараты экономикалық саясат және аумақтық даму бөлімінің меңгерушісі.

1997 жылы — Солтүстік Қазақстан облыстық экономика басқармасы бастығының орынбасары. 

1998 жылы — Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі өңірлердің әлеуметтік-экономикалық дамуын талдау бөлімінің бастығы.

1998–2002 жылдары — «Ақмола Электржелілік Тарату Компаниясы» АҚ қаржы-экономикалық департаментінің директоры, қаржы директоры, басқарма төрағасының орынбасары.

2003–2005 жылдары — «Қазақстан Фермерлер одағы» вице-президенті.

2005–2006 жылдары — [[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі|Қазақстан Республикасы ауыл шаруашылығы министрлігі]] департамент директорының орынбасары, департамент директоры, аппарат басшысы. 

2006–2007 жылдары — Халықаралық қайта құру және даму банкі (Дүниежүзілік банк) «Ауыл шаруашылығын жекешелендіруден кейінгі қолдау» жобасының жетекшісі. 

2007–2011 жылдары — «Оңтүстік» әлеуметтік кәсіпкерлік корпорациясы» Ұлттық компаниясы» АҚ департамент директоры, қаржы директоры, басқарма төрағасының орынбасары, басқарма төрағасының бірінші орынбасары, басқарма төрағасы. 

2011–2012 жылдары — [[Қазагро|«ҚазАгро»]] Ұлттық басқарушы холдингі» АҚ басқарма төрағасының орынбасары. 

2012–2013 жылдары — Қарағанды облысы әкімінің орынбасары.

2013–2015 жылдары — «ҚазАгро» Ұлттық басқарушы холдингі» АҚ басқарма төрағасының орынбасары.

2015–2016 жылдары — «Қазақстан Республикасы Кәсіподақтар федерациясы» РҚК төрағасының орынбасары. 

2016–2018 жылдары — Қазақстан Республикасы ауыл шаруашылығы бірінші вице-министрі, сонымен бірге «ҚазАгро» Ұлттық басқарушы холдингі» директорлар кеңесінің мүшесі, [[Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы|«Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы» КеАҚ]] директорлар кеңесінің төрағасы. 

2018–2022 жылдары — «С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті» КЕАҚ басқарма төрағасының орынбасары, басқарма төрағасы. 

2020–2026 жылдары [[Ауыл (партия)|«Ауыл»]] партиясы төрағасының орынбасары болса, 2026 жылдан бастап — «Ауыл» партиясының төрағасы.&lt;ref&gt;[https://auyl.kz/kz/management Ауыл партиясы. Басшылық]&lt;/ref&gt;

== Марапаттары == 
«Құрмет» ордені, «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі, «Тыңға 50 жыл» медалі, «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі, «Ауыл шаруашылығы үздігі» төсбелгісімен марапатталған.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Сейфуллин атындағы қазақ агротехникалық университеті түлектері]]
[[Санат:Алматы энергетика және байланыс университеті түлектері]]</text>
      <sha1>1ahezggidmw4divnqk85rxd57h16sf5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корнешты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782837</id>
    <revision>
      <id>3621198</id>
      <timestamp>2026-06-23T14:00:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3621198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="323" sha1="s84ixdqwkbim5vbcz68yfj958rkrnyr" xml:space="preserve">'''Корнешты''' ({{lang-ro|Cornești}}) — [[Молдова]]ның [[Унгени ауданы]]ндағы қала. Корнешты қаласының халқы 2026 жылы 3300 адамды құрады.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>s84ixdqwkbim5vbcz68yfj958rkrnyr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621199</id>
      <parentid>3621198</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:00:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3621199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="342" sha1="lg522a6jjwa51w37peo7i30l2jec2s0" xml:space="preserve">'''Корнешты''' ({{lang-ro|Cornești}}) — [[Молдова]]ның [[Унгени ауданы]]ндағы қала. Корнешты қаласының халқы 2026 жылы 3300 адамды құрады.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>lg522a6jjwa51w37peo7i30l2jec2s0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621201</id>
      <parentid>3621199</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:04:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>дереккөз</comment>
      <origin>3621201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="537" sha1="5yhmnh0uukz628qlqu5sk1rzknblubc" xml:space="preserve">'''Корнешты''' ({{lang-ro|Cornești}}) — [[Молдова]]ның [[Унгени ауданы]]ндағы қала. Корнешты қаласының халқы 2026 жылы 3300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cornesti-10892.html|title=Население Корнешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>5yhmnh0uukz628qlqu5sk1rzknblubc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621202</id>
      <parentid>3621201</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:07:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3621202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="864" sha1="qydfw51a7jbdffjepirxqynhkdvppvv" xml:space="preserve">'''Корнешты''' ({{lang-ro|Cornești}}) — [[Молдова]]ның [[Унгени ауданы]]ндағы қала. Корнешты қаласының халқы 2026 жылы 3300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cornesti-10892.html|title=Население Корнешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Елдің орталық бөлігінде, Кодры аймағында орналасқан. Бұл республикадағы ең биік елді мекендердің бірі, теңіз деңгейінен 314 метр биіктікте орналасқан.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>qydfw51a7jbdffjepirxqynhkdvppvv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621203</id>
      <parentid>3621202</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:09:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Географиялық орналасуы */ дереккөз</comment>
      <origin>3621203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1069" sha1="903ymwkidmv764gtatqnzlbmzf4r8ga" xml:space="preserve">'''Корнешты''' ({{lang-ro|Cornești}}) — [[Молдова]]ның [[Унгени ауданы]]ндағы қала. Корнешты қаласының халқы 2026 жылы 3300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cornesti-10892.html|title=Население Корнешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Елдің орталық бөлігінде, Кодры аймағында орналасқан. Бұл республикадағы ең биік елді мекендердің бірі, теңіз деңгейінен 314 метр биіктікте орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/korneshti-gorod-v-serdce-kodr|title=Корнешть - город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>903ymwkidmv764gtatqnzlbmzf4r8ga</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621205</id>
      <parentid>3621203</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:13:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3621205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1637" sha1="39vkwncjgwoswz9p9finfi096rqem9w" xml:space="preserve">'''Корнешты''' ({{lang-ro|Cornești}}) — [[Молдова]]ның [[Унгени ауданы]]ндағы қала. Корнешты қаласының халқы 2026 жылы 3300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cornesti-10892.html|title=Население Корнешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Елдің орталық бөлігінде, Кодры аймағында орналасқан. Бұл республикадағы ең биік елді мекендердің бірі, теңіз деңгейінен 314 метр биіктікте орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/korneshti-gorod-v-serdce-kodr|title=Корнешть - город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
1867 жылы Кишинев-Унгень теміржолының құрылысы басталған кезде, Корнешты дөңінде казарма қонысы пайда болып, онда рельс төсеп жатқан 1500 жұмысшы тұрды. Кишинев-Унгень бағытында тұрақты теміржол қатынасы 1875 жылы 1 маусымда басталды. 1884 жылға қарай Корнешты теміржол стансасындағы қоныста 76 адам болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>39vkwncjgwoswz9p9finfi096rqem9w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621206</id>
      <parentid>3621205</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:17:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ толықтыру</comment>
      <origin>3621206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2335" sha1="gnftu1pwot58gklrlvr0rbor1a5i0ju" xml:space="preserve">'''Корнешты''' ({{lang-ro|Cornești}}) — [[Молдова]]ның [[Унгени ауданы]]ндағы қала. Корнешты қаласының халқы 2026 жылы 3300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cornesti-10892.html|title=Население Корнешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Елдің орталық бөлігінде, Кодры аймағында орналасқан. Бұл республикадағы ең биік елді мекендердің бірі, теңіз деңгейінен 314 метр биіктікте орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/korneshti-gorod-v-serdce-kodr|title=Корнешть - город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
1867 жылы Кишинев-Унгень теміржолының құрылысы басталған кезде, Корнешты дөңінде казарма қонысы пайда болып, онда рельс төсеп жатқан 1500 жұмысшы тұрды. Кишинев-Унгень бағытында тұрақты теміржол қатынасы 1875 жылы 1 маусымда басталды. 1884 жылға қарай Корнешты теміржол стансасындағы қоныста 76 адам болды.

1946 жылдан 1956 жылға дейін Корнешты аудан орталығы болды. 1951 жылы елді мекенге қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Орналасқан жері мен минералды бұлақтарының арқасында 1956 жылы Корнештиде 3 жастан 11 жасқа дейінгі туберкулезбен ауыратын балаларды емдейтін Балалар өкпесін оңалту орталығы ашылды.
1990 жылдарға қарай елді мекен аумағында 40-тан астам кәсіпорын жұмыс істеді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>gnftu1pwot58gklrlvr0rbor1a5i0ju</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621207</id>
      <parentid>3621206</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:18:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ толықтыру</comment>
      <origin>3621207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2561" sha1="ssh0kqzxit10oil6uuvw8g636f4g15c" xml:space="preserve">'''Корнешты''' ({{lang-ro|Cornești}}) — [[Молдова]]ның [[Унгени ауданы]]ндағы қала. Корнешты қаласының халқы 2026 жылы 3300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cornesti-10892.html|title=Население Корнешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Елдің орталық бөлігінде, Кодры аймағында орналасқан. Бұл республикадағы ең биік елді мекендердің бірі, теңіз деңгейінен 314 метр биіктікте орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/korneshti-gorod-v-serdce-kodr|title=Корнешть - город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
1867 жылы Кишинев-Унгень теміржолының құрылысы басталған кезде, Корнешты дөңінде казарма қонысы пайда болып, онда рельс төсеп жатқан 1500 жұмысшы тұрды. Кишинев-Унгень бағытында тұрақты теміржол қатынасы 1875 жылы 1 маусымда басталды. 1884 жылға қарай Корнешты теміржол стансасындағы қоныста 76 адам болды.

1946 жылдан 1956 жылға дейін Корнешты аудан орталығы болды. 1951 жылы елді мекенге қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Орналасқан жері мен минералды бұлақтарының арқасында 1956 жылы Корнештиде 3 жастан 11 жасқа дейінгі туберкулезбен ауыратын балаларды емдейтін Балалар өкпесін оңалту орталығы ашылды.
1990 жылдарға қарай елді мекен аумағында 40-тан астам кәсіпорын жұмыс істеді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://nistru.news/korneshty-gorod-v-serdce-kodr/?ysclid=mqqp2gkng9755658017|title=Корнешты — город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>ssh0kqzxit10oil6uuvw8g636f4g15c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621208</id>
      <parentid>3621207</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:20:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3621208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3077" sha1="bjf1jn5yormawhhip91fah02r6xe3u8" xml:space="preserve">'''Корнешты''' ({{lang-ro|Cornești}}) — [[Молдова]]ның [[Унгени ауданы]]ндағы қала. Корнешты қаласының халқы 2026 жылы 3300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cornesti-10892.html|title=Население Корнешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Елдің орталық бөлігінде, Кодры аймағында орналасқан. Бұл республикадағы ең биік елді мекендердің бірі, теңіз деңгейінен 314 метр биіктікте орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/korneshti-gorod-v-serdce-kodr|title=Корнешть - город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
1867 жылы Кишинев-Унгень теміржолының құрылысы басталған кезде, Корнешты дөңінде казарма қонысы пайда болып, онда рельс төсеп жатқан 1500 жұмысшы тұрды. Кишинев-Унгень бағытында тұрақты теміржол қатынасы 1875 жылы 1 маусымда басталды. 1884 жылға қарай Корнешты теміржол стансасындағы қоныста 76 адам болды.

1946 жылдан 1956 жылға дейін Корнешты аудан орталығы болды. 1951 жылы елді мекенге қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Орналасқан жері мен минералды бұлақтарының арқасында 1956 жылы Корнештиде 3 жастан 11 жасқа дейінгі туберкулезбен ауыратын балаларды емдейтін Балалар өкпесін оңалту орталығы ашылды.
1990 жылдарға қарай елді мекен аумағында 40-тан астам кәсіпорын жұмыс істеді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://nistru.news/korneshty-gorod-v-serdce-kodr/?ysclid=mqqp2gkng9755658017|title=Корнешты — город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қаладағы шаруашылық жүргізуші субъектілердің көпшілігі жеке кәсіпкерлер болып табылады. Олардың көпшілігі бөлшек сауда саласында жұмыс істейді. Корнештыда базар, бірнеше тамақтандыру орындары, дүкендер және коммерциялық банктің филиалы бар.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>bjf1jn5yormawhhip91fah02r6xe3u8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621209</id>
      <parentid>3621208</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:22:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру</comment>
      <origin>3621209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3934" sha1="6co92rlw0e0kbastt25uhzaioqdmr6k" xml:space="preserve">'''Корнешты''' ({{lang-ro|Cornești}}) — [[Молдова]]ның [[Унгени ауданы]]ндағы қала. Корнешты қаласының халқы 2026 жылы 3300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cornesti-10892.html|title=Население Корнешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Елдің орталық бөлігінде, Кодры аймағында орналасқан. Бұл республикадағы ең биік елді мекендердің бірі, теңіз деңгейінен 314 метр биіктікте орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/korneshti-gorod-v-serdce-kodr|title=Корнешть - город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
1867 жылы Кишинев-Унгень теміржолының құрылысы басталған кезде, Корнешты дөңінде казарма қонысы пайда болып, онда рельс төсеп жатқан 1500 жұмысшы тұрды. Кишинев-Унгень бағытында тұрақты теміржол қатынасы 1875 жылы 1 маусымда басталды. 1884 жылға қарай Корнешты теміржол стансасындағы қоныста 76 адам болды.

1946 жылдан 1956 жылға дейін Корнешты аудан орталығы болды. 1951 жылы елді мекенге қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Орналасқан жері мен минералды бұлақтарының арқасында 1956 жылы Корнештиде 3 жастан 11 жасқа дейінгі туберкулезбен ауыратын балаларды емдейтін Балалар өкпесін оңалту орталығы ашылды.
1990 жылдарға қарай елді мекен аумағында 40-тан астам кәсіпорын жұмыс істеді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://nistru.news/korneshty-gorod-v-serdce-kodr/?ysclid=mqqp2gkng9755658017|title=Корнешты — город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қаладағы шаруашылық жүргізуші субъектілердің көпшілігі жеке кәсіпкерлер болып табылады. Олардың көпшілігі бөлшек сауда саласында жұмыс істейді. Корнештыда базар, бірнеше тамақтандыру орындары, дүкендер және коммерциялық банктің филиалы бар.

Қаланың білім беру жүйесіне екі мектепке дейінгі мекеме, орта мектеп және теориялық лицей кіреді. Мәдени мекемелер желісінде қоғамдық орталық және үш кітапхана бар. 1996 жылдан бастап қоғамдық орталықта «Ilincuța» хоры жұмыс істейді, аймақтық және ұлттық мәдени іс-шараларға белсенді қатысады. Корнештиде Ион және Дойна Альдеа-Теодоровичи атындағы өнер мектебі 1999 жылдан бері жұмыс істейді.
Медициналық қызметтерді аурухана және отбасылық медицина орталығы көрсетеді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>6co92rlw0e0kbastt25uhzaioqdmr6k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621210</id>
      <parentid>3621209</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:24:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз</comment>
      <origin>3621210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4140" sha1="r5a7ifzootn272r0bwwlxwyjg60r102" xml:space="preserve">'''Корнешты''' ({{lang-ro|Cornești}}) — [[Молдова]]ның [[Унгени ауданы]]ндағы қала. Корнешты қаласының халқы 2026 жылы 3300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cornesti-10892.html|title=Население Корнешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Елдің орталық бөлігінде, Кодры аймағында орналасқан. Бұл республикадағы ең биік елді мекендердің бірі, теңіз деңгейінен 314 метр биіктікте орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/korneshti-gorod-v-serdce-kodr|title=Корнешть - город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
1867 жылы Кишинев-Унгень теміржолының құрылысы басталған кезде, Корнешты дөңінде казарма қонысы пайда болып, онда рельс төсеп жатқан 1500 жұмысшы тұрды. Кишинев-Унгень бағытында тұрақты теміржол қатынасы 1875 жылы 1 маусымда басталды. 1884 жылға қарай Корнешты теміржол стансасындағы қоныста 76 адам болды.

1946 жылдан 1956 жылға дейін Корнешты аудан орталығы болды. 1951 жылы елді мекенге қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Орналасқан жері мен минералды бұлақтарының арқасында 1956 жылы Корнештиде 3 жастан 11 жасқа дейінгі туберкулезбен ауыратын балаларды емдейтін Балалар өкпесін оңалту орталығы ашылды.
1990 жылдарға қарай елді мекен аумағында 40-тан астам кәсіпорын жұмыс істеді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://nistru.news/korneshty-gorod-v-serdce-kodr/?ysclid=mqqp2gkng9755658017|title=Корнешты — город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қаладағы шаруашылық жүргізуші субъектілердің көпшілігі жеке кәсіпкерлер болып табылады. Олардың көпшілігі бөлшек сауда саласында жұмыс істейді. Корнештыда базар, бірнеше тамақтандыру орындары, дүкендер және коммерциялық банктің филиалы бар.

Қаланың білім беру жүйесіне екі мектепке дейінгі мекеме, орта мектеп және теориялық лицей кіреді. Мәдени мекемелер желісінде қоғамдық орталық және үш кітапхана бар. 1996 жылдан бастап қоғамдық орталықта «Ilincuța» хоры жұмыс істейді, аймақтық және ұлттық мәдени іс-шараларға белсенді қатысады. Корнештиде Ион және Дойна Альдеа-Теодоровичи атындағы өнер мектебі 1999 жылдан бері жұмыс істейді.
Медициналық қызметтерді аурухана және отбасылық медицина орталығы көрсетеді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/89?ysclid=mqqpgkjzcb862843548|title=Корнешть, района Унгень|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>r5a7ifzootn272r0bwwlxwyjg60r102</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621211</id>
      <parentid>3621210</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:26:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі, толықтыру</comment>
      <origin>3621211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6547" sha1="nwmb06mbp762jopbmqx6zmr86dxp9xq" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Корнешты
 |шынайы атауы            = {{lang-ro|Cornești}}
 |сурет                   = 
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Корнешты''' ({{lang-ro|Cornești}}) — [[Молдова]]ның [[Унгени ауданы]]ндағы қала. Корнешты қаласының халқы 2026 жылы 3300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cornesti-10892.html|title=Население Корнешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Елдің орталық бөлігінде, Кодры аймағында орналасқан. Бұл республикадағы ең биік елді мекендердің бірі, теңіз деңгейінен 314 метр биіктікте орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/korneshti-gorod-v-serdce-kodr|title=Корнешть - город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
1867 жылы Кишинев-Унгень теміржолының құрылысы басталған кезде, Корнешты дөңінде казарма қонысы пайда болып, онда рельс төсеп жатқан 1500 жұмысшы тұрды. Кишинев-Унгень бағытында тұрақты теміржол қатынасы 1875 жылы 1 маусымда басталды. 1884 жылға қарай Корнешты теміржол стансасындағы қоныста 76 адам болды.

1946 жылдан 1956 жылға дейін Корнешты аудан орталығы болды. 1951 жылы елді мекенге қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Орналасқан жері мен минералды бұлақтарының арқасында 1956 жылы Корнештиде 3 жастан 11 жасқа дейінгі туберкулезбен ауыратын балаларды емдейтін Балалар өкпесін оңалту орталығы ашылды.
1990 жылдарға қарай елді мекен аумағында 40-тан астам кәсіпорын жұмыс істеді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://nistru.news/korneshty-gorod-v-serdce-kodr/?ysclid=mqqp2gkng9755658017|title=Корнешты — город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қаладағы шаруашылық жүргізуші субъектілердің көпшілігі жеке кәсіпкерлер болып табылады. Олардың көпшілігі бөлшек сауда саласында жұмыс істейді. Корнештыда базар, бірнеше тамақтандыру орындары, дүкендер және коммерциялық банктің филиалы бар.

Қаланың білім беру жүйесіне екі мектепке дейінгі мекеме, орта мектеп және теориялық лицей кіреді. Мәдени мекемелер желісінде қоғамдық орталық және үш кітапхана бар. 1996 жылдан бастап қоғамдық орталықта «Ilincuța» хоры жұмыс істейді, аймақтық және ұлттық мәдени іс-шараларға белсенді қатысады. Корнештиде Ион және Дойна Альдеа-Теодоровичи атындағы өнер мектебі 1999 жылдан бері жұмыс істейді.
Медициналық қызметтерді аурухана және отбасылық медицина орталығы көрсетеді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/89?ysclid=mqqpgkjzcb862843548|title=Корнешть, района Унгень|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>nwmb06mbp762jopbmqx6zmr86dxp9xq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621212</id>
      <parentid>3621211</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:27:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3621212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6585" sha1="4q2q5lwar0fwr2k6ec2cab599i7tovj" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Корнешты
 |шынайы атауы            = {{lang-ro|Cornești}}
 |сурет                   = Cornești, Moldova - panoramio (1).jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Корнешты''' ({{lang-ro|Cornești}}) — [[Молдова]]ның [[Унгени ауданы]]ндағы қала. Корнешты қаласының халқы 2026 жылы 3300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cornesti-10892.html|title=Население Корнешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Елдің орталық бөлігінде, Кодры аймағында орналасқан. Бұл республикадағы ең биік елді мекендердің бірі, теңіз деңгейінен 314 метр биіктікте орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/korneshti-gorod-v-serdce-kodr|title=Корнешть - город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
1867 жылы Кишинев-Унгень теміржолының құрылысы басталған кезде, Корнешты дөңінде казарма қонысы пайда болып, онда рельс төсеп жатқан 1500 жұмысшы тұрды. Кишинев-Унгень бағытында тұрақты теміржол қатынасы 1875 жылы 1 маусымда басталды. 1884 жылға қарай Корнешты теміржол стансасындағы қоныста 76 адам болды.

1946 жылдан 1956 жылға дейін Корнешты аудан орталығы болды. 1951 жылы елді мекенге қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Орналасқан жері мен минералды бұлақтарының арқасында 1956 жылы Корнештиде 3 жастан 11 жасқа дейінгі туберкулезбен ауыратын балаларды емдейтін Балалар өкпесін оңалту орталығы ашылды.
1990 жылдарға қарай елді мекен аумағында 40-тан астам кәсіпорын жұмыс істеді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://nistru.news/korneshty-gorod-v-serdce-kodr/?ysclid=mqqp2gkng9755658017|title=Корнешты — город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қаладағы шаруашылық жүргізуші субъектілердің көпшілігі жеке кәсіпкерлер болып табылады. Олардың көпшілігі бөлшек сауда саласында жұмыс істейді. Корнештыда базар, бірнеше тамақтандыру орындары, дүкендер және коммерциялық банктің филиалы бар.

Қаланың білім беру жүйесіне екі мектепке дейінгі мекеме, орта мектеп және теориялық лицей кіреді. Мәдени мекемелер желісінде қоғамдық орталық және үш кітапхана бар. 1996 жылдан бастап қоғамдық орталықта «Ilincuța» хоры жұмыс істейді, аймақтық және ұлттық мәдени іс-шараларға белсенді қатысады. Корнештиде Ион және Дойна Альдеа-Теодоровичи атындағы өнер мектебі 1999 жылдан бері жұмыс істейді.
Медициналық қызметтерді аурухана және отбасылық медицина орталығы көрсетеді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/89?ysclid=mqqpgkjzcb862843548|title=Корнешть, района Унгень|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>4q2q5lwar0fwr2k6ec2cab599i7tovj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621214</id>
      <parentid>3621212</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:27:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3621214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6613" sha1="m83yrusnvmruxi8uxbd0r2xk6zdo8ru" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Корнешты
 |шынайы атауы            = {{lang-ro|Cornești}}
 |сурет                   = Cornești, Moldova - panoramio (1).jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = Drapel Cornesti, Moldova.jpg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Корнешты''' ({{lang-ro|Cornești}}) — [[Молдова]]ның [[Унгени ауданы]]ндағы қала. Корнешты қаласының халқы 2026 жылы 3300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cornesti-10892.html|title=Население Корнешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Елдің орталық бөлігінде, Кодры аймағында орналасқан. Бұл республикадағы ең биік елді мекендердің бірі, теңіз деңгейінен 314 метр биіктікте орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/korneshti-gorod-v-serdce-kodr|title=Корнешть - город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
1867 жылы Кишинев-Унгень теміржолының құрылысы басталған кезде, Корнешты дөңінде казарма қонысы пайда болып, онда рельс төсеп жатқан 1500 жұмысшы тұрды. Кишинев-Унгень бағытында тұрақты теміржол қатынасы 1875 жылы 1 маусымда басталды. 1884 жылға қарай Корнешты теміржол стансасындағы қоныста 76 адам болды.

1946 жылдан 1956 жылға дейін Корнешты аудан орталығы болды. 1951 жылы елді мекенге қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Орналасқан жері мен минералды бұлақтарының арқасында 1956 жылы Корнештиде 3 жастан 11 жасқа дейінгі туберкулезбен ауыратын балаларды емдейтін Балалар өкпесін оңалту орталығы ашылды.
1990 жылдарға қарай елді мекен аумағында 40-тан астам кәсіпорын жұмыс істеді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://nistru.news/korneshty-gorod-v-serdce-kodr/?ysclid=mqqp2gkng9755658017|title=Корнешты — город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қаладағы шаруашылық жүргізуші субъектілердің көпшілігі жеке кәсіпкерлер болып табылады. Олардың көпшілігі бөлшек сауда саласында жұмыс істейді. Корнештыда базар, бірнеше тамақтандыру орындары, дүкендер және коммерциялық банктің филиалы бар.

Қаланың білім беру жүйесіне екі мектепке дейінгі мекеме, орта мектеп және теориялық лицей кіреді. Мәдени мекемелер желісінде қоғамдық орталық және үш кітапхана бар. 1996 жылдан бастап қоғамдық орталықта «Ilincuța» хоры жұмыс істейді, аймақтық және ұлттық мәдени іс-шараларға белсенді қатысады. Корнештиде Ион және Дойна Альдеа-Теодоровичи атындағы өнер мектебі 1999 жылдан бері жұмыс істейді.
Медициналық қызметтерді аурухана және отбасылық медицина орталығы көрсетеді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/89?ysclid=mqqpgkjzcb862843548|title=Корнешть, района Унгень|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>m83yrusnvmruxi8uxbd0r2xk6zdo8ru</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621217</id>
      <parentid>3621214</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:30:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3621217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6640" sha1="1if4dk9puzf7llhna1iqqetbjnjfgua" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Корнешты
 |шынайы атауы            = {{lang-ro|Cornești}}
 |сурет                   = Cornești, Moldova - panoramio (1).jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = Stema Cornesti, Moldova.jpg
 |ту                      = Drapel Cornesti, Moldova.jpg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Корнешты''' ({{lang-ro|Cornești}}) — [[Молдова]]ның [[Унгени ауданы]]ндағы қала. Корнешты қаласының халқы 2026 жылы 3300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cornesti-10892.html|title=Население Корнешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Елдің орталық бөлігінде, Кодры аймағында орналасқан. Бұл республикадағы ең биік елді мекендердің бірі, теңіз деңгейінен 314 метр биіктікте орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/korneshti-gorod-v-serdce-kodr|title=Корнешть - город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
1867 жылы Кишинев-Унгень теміржолының құрылысы басталған кезде, Корнешты дөңінде казарма қонысы пайда болып, онда рельс төсеп жатқан 1500 жұмысшы тұрды. Кишинев-Унгень бағытында тұрақты теміржол қатынасы 1875 жылы 1 маусымда басталды. 1884 жылға қарай Корнешты теміржол стансасындағы қоныста 76 адам болды.

1946 жылдан 1956 жылға дейін Корнешты аудан орталығы болды. 1951 жылы елді мекенге қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Орналасқан жері мен минералды бұлақтарының арқасында 1956 жылы Корнештиде 3 жастан 11 жасқа дейінгі туберкулезбен ауыратын балаларды емдейтін Балалар өкпесін оңалту орталығы ашылды.
1990 жылдарға қарай елді мекен аумағында 40-тан астам кәсіпорын жұмыс істеді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://nistru.news/korneshty-gorod-v-serdce-kodr/?ysclid=mqqp2gkng9755658017|title=Корнешты — город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қаладағы шаруашылық жүргізуші субъектілердің көпшілігі жеке кәсіпкерлер болып табылады. Олардың көпшілігі бөлшек сауда саласында жұмыс істейді. Корнештыда базар, бірнеше тамақтандыру орындары, дүкендер және коммерциялық банктің филиалы бар.

Қаланың білім беру жүйесіне екі мектепке дейінгі мекеме, орта мектеп және теориялық лицей кіреді. Мәдени мекемелер желісінде қоғамдық орталық және үш кітапхана бар. 1996 жылдан бастап қоғамдық орталықта «Ilincuța» хоры жұмыс істейді, аймақтық және ұлттық мәдени іс-шараларға белсенді қатысады. Корнештиде Ион және Дойна Альдеа-Теодоровичи атындағы өнер мектебі 1999 жылдан бері жұмыс істейді.
Медициналық қызметтерді аурухана және отбасылық медицина орталығы көрсетеді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/89?ysclid=mqqpgkjzcb862843548|title=Корнешть, района Унгень|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>1if4dk9puzf7llhna1iqqetbjnjfgua</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621229</id>
      <parentid>3621217</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:35:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3621229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6666" sha1="3da0aj80k72iqrpu3mmeuvzyttteic9" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Корнешты
 |шынайы атауы            = {{lang-ro|Cornești}}
 |сурет                   = Cornești, Moldova - panoramio (1).jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Молдова
 |елтаңба                 = Stema Cornesti, Moldova.jpg
 |ту                      = Drapel Cornesti, Moldova.jpg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =47 |lat_min =21 |lat_sec =22 
  |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =00 |lon_sec =30 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Корнешты''' ({{lang-ro|Cornești}}) — [[Молдова]]ның [[Унгени ауданы]]ндағы қала. Корнешты қаласының халқы 2026 жылы 3300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cornesti-10892.html|title=Население Корнешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Елдің орталық бөлігінде, Кодры аймағында орналасқан. Бұл республикадағы ең биік елді мекендердің бірі, теңіз деңгейінен 314 метр биіктікте орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/korneshti-gorod-v-serdce-kodr|title=Корнешть - город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
1867 жылы Кишинев-Унгень теміржолының құрылысы басталған кезде, Корнешты дөңінде казарма қонысы пайда болып, онда рельс төсеп жатқан 1500 жұмысшы тұрды. Кишинев-Унгень бағытында тұрақты теміржол қатынасы 1875 жылы 1 маусымда басталды. 1884 жылға қарай Корнешты теміржол стансасындағы қоныста 76 адам болды.

1946 жылдан 1956 жылға дейін Корнешты аудан орталығы болды. 1951 жылы елді мекенге қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Орналасқан жері мен минералды бұлақтарының арқасында 1956 жылы Корнештиде 3 жастан 11 жасқа дейінгі туберкулезбен ауыратын балаларды емдейтін Балалар өкпесін оңалту орталығы ашылды.
1990 жылдарға қарай елді мекен аумағында 40-тан астам кәсіпорын жұмыс істеді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://nistru.news/korneshty-gorod-v-serdce-kodr/?ysclid=mqqp2gkng9755658017|title=Корнешты — город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қаладағы шаруашылық жүргізуші субъектілердің көпшілігі жеке кәсіпкерлер болып табылады. Олардың көпшілігі бөлшек сауда саласында жұмыс істейді. Корнештыда базар, бірнеше тамақтандыру орындары, дүкендер және коммерциялық банктің филиалы бар.

Қаланың білім беру жүйесіне екі мектепке дейінгі мекеме, орта мектеп және теориялық лицей кіреді. Мәдени мекемелер желісінде қоғамдық орталық және үш кітапхана бар. 1996 жылдан бастап қоғамдық орталықта «Ilincuța» хоры жұмыс істейді, аймақтық және ұлттық мәдени іс-шараларға белсенді қатысады. Корнештиде Ион және Дойна Альдеа-Теодоровичи атындағы өнер мектебі 1999 жылдан бері жұмыс істейді.
Медициналық қызметтерді аурухана және отбасылық медицина орталығы көрсетеді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/89?ysclid=mqqpgkjzcb862843548|title=Корнешть, района Унгень|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>3da0aj80k72iqrpu3mmeuvzyttteic9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621232</id>
      <parentid>3621229</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:38:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3621232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6752" sha1="nbtwz66lczd7cya27i3hahli8kc5luw" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Корнешты
 |шынайы атауы            = {{lang-ro|Cornești}}
 |сурет                   = Cornești, Moldova - panoramio (1).jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Молдова
 |елтаңба                 = Stema Cornesti, Moldova.jpg
 |ту                      = Drapel Cornesti, Moldova.jpg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =47 |lat_min =21 |lat_sec =22 
  |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =00 |lon_sec =30 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Аудан
 |аймағы                  = Унгень ауданы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +373 236 xxxxx
 |пошта индексі           = MD-3608
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Cornești, Ungheni (town)
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Корнешты''' ({{lang-ro|Cornești}}) — [[Молдова]]ның [[Унгень ауданы]]ндағы қала. Корнешты қаласының халқы 2026 жылы 3300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cornesti-10892.html|title=Население Корнешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Елдің орталық бөлігінде, Кодры аймағында орналасқан. Бұл республикадағы ең биік елді мекендердің бірі, теңіз деңгейінен 314 метр биіктікте орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/korneshti-gorod-v-serdce-kodr|title=Корнешть - город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
1867 жылы Кишинев-Унгень теміржолының құрылысы басталған кезде, Корнешты дөңінде казарма қонысы пайда болып, онда рельс төсеп жатқан 1500 жұмысшы тұрды. Кишинев-Унгень бағытында тұрақты теміржол қатынасы 1875 жылы 1 маусымда басталды. 1884 жылға қарай Корнешты теміржол стансасындағы қоныста 76 адам болды.

1946 жылдан 1956 жылға дейін Корнешты аудан орталығы болды. 1951 жылы елді мекенге қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Орналасқан жері мен минералды бұлақтарының арқасында 1956 жылы Корнештиде 3 жастан 11 жасқа дейінгі туберкулезбен ауыратын балаларды емдейтін Балалар өкпесін оңалту орталығы ашылды.
1990 жылдарға қарай елді мекен аумағында 40-тан астам кәсіпорын жұмыс істеді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://nistru.news/korneshty-gorod-v-serdce-kodr/?ysclid=mqqp2gkng9755658017|title=Корнешты — город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қаладағы шаруашылық жүргізуші субъектілердің көпшілігі жеке кәсіпкерлер болып табылады. Олардың көпшілігі бөлшек сауда саласында жұмыс істейді. Корнештыда базар, бірнеше тамақтандыру орындары, дүкендер және коммерциялық банктің филиалы бар.

Қаланың білім беру жүйесіне екі мектепке дейінгі мекеме, орта мектеп және теориялық лицей кіреді. Мәдени мекемелер желісінде қоғамдық орталық және үш кітапхана бар. 1996 жылдан бастап қоғамдық орталықта «Ilincuța» хоры жұмыс істейді, аймақтық және ұлттық мәдени іс-шараларға белсенді қатысады. Корнештиде Ион және Дойна Альдеа-Теодоровичи атындағы өнер мектебі 1999 жылдан бері жұмыс істейді.
Медициналық қызметтерді аурухана және отбасылық медицина орталығы көрсетеді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/89?ysclid=mqqpgkjzcb862843548|title=Корнешть, района Унгень|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>nbtwz66lczd7cya27i3hahli8kc5luw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621235</id>
      <parentid>3621232</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:41:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3621235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6768" sha1="ho107vexakgzys64rkpk6obddmbgdlb" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Корнешты
 |шынайы атауы            = {{lang-ro|Cornești}}
 |сурет                   = Cornești, Moldova - panoramio (1).jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Молдова
 |елтаңба                 = Stema Cornesti, Moldova.jpg
 |ту                      = Drapel Cornesti, Moldova.jpg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =47 |lat_min =21 |lat_sec =22 
  |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =00 |lon_sec =30 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Аудан
 |аймағы                  = Унгень ауданы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 1867	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 1994
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 3300
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +373 236 xxxxx
 |пошта индексі           = MD-3608
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Cornești, Ungheni (town)
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Корнешты''' ({{lang-ro|Cornești}}) — [[Молдова]]ның [[Унгень ауданы]]ндағы қала. Корнешты қаласының халқы 2026 жылы 3300 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-cornesti-10892.html|title=Население Корнешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Елдің орталық бөлігінде, Кодры аймағында орналасқан. Бұл республикадағы ең биік елді мекендердің бірі, теңіз деңгейінен 314 метр биіктікте орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/korneshti-gorod-v-serdce-kodr|title=Корнешть - город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
1867 жылы Кишинев-Унгень теміржолының құрылысы басталған кезде, Корнешты дөңінде казарма қонысы пайда болып, онда рельс төсеп жатқан 1500 жұмысшы тұрды. Кишинев-Унгень бағытында тұрақты теміржол қатынасы 1875 жылы 1 маусымда басталды. 1884 жылға қарай Корнешты теміржол стансасындағы қоныста 76 адам болды.

1946 жылдан 1956 жылға дейін Корнешты аудан орталығы болды. 1951 жылы елді мекенге қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Орналасқан жері мен минералды бұлақтарының арқасында 1956 жылы Корнештиде 3 жастан 11 жасқа дейінгі туберкулезбен ауыратын балаларды емдейтін Балалар өкпесін оңалту орталығы ашылды.
1990 жылдарға қарай елді мекен аумағында 40-тан астам кәсіпорын жұмыс істеді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://nistru.news/korneshty-gorod-v-serdce-kodr/?ysclid=mqqp2gkng9755658017|title=Корнешты — город в сердце Кодр|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қаладағы шаруашылық жүргізуші субъектілердің көпшілігі жеке кәсіпкерлер болып табылады. Олардың көпшілігі бөлшек сауда саласында жұмыс істейді. Корнештыда базар, бірнеше тамақтандыру орындары, дүкендер және коммерциялық банктің филиалы бар.

Қаланың білім беру жүйесіне екі мектепке дейінгі мекеме, орта мектеп және теориялық лицей кіреді. Мәдени мекемелер желісінде қоғамдық орталық және үш кітапхана бар. 1996 жылдан бастап қоғамдық орталықта «Ilincuța» хоры жұмыс істейді, аймақтық және ұлттық мәдени іс-шараларға белсенді қатысады. Корнештиде Ион және Дойна Альдеа-Теодоровичи атындағы өнер мектебі 1999 жылдан бері жұмыс істейді.
Медициналық қызметтерді аурухана және отбасылық медицина орталығы көрсетеді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/89?ysclid=mqqpgkjzcb862843548|title=Корнешть, района Унгень|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-23|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>ho107vexakgzys64rkpk6obddmbgdlb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Поль Сабатье (химик)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782838</id>
    <revision>
      <id>3621250</id>
      <timestamp>2026-06-23T14:46:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurkhan</username>
        <id>13652</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:ru:Special:Redirect/revision/152904308|Сабатье, Поль (химик)]]» бетінен аударылып түзілді</comment>
      <origin>3621250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7687" sha1="pve6c18g93wcynsoe7dj2lnvz40ojwp" xml:space="preserve">
'''Поль Сабатье''' ({{Lang-fr|Paul Sabatier}}; {{Туғанкүні|5|11|1854}}; [[Каркассонн|Каркассон]] — {{Қайтысболғанкүні|14|8|1941}}, [[Тулуза]]) — француз [[Химия|химигі]], 1912 жылғы химия бойынша [[Нобель сыйлығы|Нобель сыйлығының]] лауреаты.

== Өмірбаян ==
Кәсіпкер Алексис Сабатьенің отбасында дүниеге келген ол орта білімін Каркассон мен Тулуза лицейлерінде және Тулузадағы Сен-Мари колледжінде алды. 1874—1877 жылдары [[Париж|Париждегі]] Политехникалық мектепте оқыды. 1877—1878 жылдары [[Ним|Нимдегі]] лицейде физика пәнінен сабақ берді, содан кейін Колледж де Франста көрнекті физик-химик Марсель Бертелоның ассистенті болды. 1880 жылы [[күкірт]] пен [[Сульфаттар|сульфаттардың]] термохимиясына арналған докторлық диссертациясын қорғады&lt;ref name=&quot;nl&quot;&gt;[http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm Сабатье, Поль] {{Wayback|url=http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm|date=20070930153754}} Лауреаты Нобелевской премии&lt;/ref&gt;.

1881—1882 жылдары ол [[Бордо (Франция)|Бордо]] университетінде физиканы оқыды. 1882 жылдан бастап Тулуза университетінде сабақ берді; 1884 жылы химия кафедрасының профессоры болды, оны ғылыми мансабының соңына дейін басқарды. 1905 жылдан 1929 жылға дейін ол ғылым факультетінің деканы болды&lt;ref name=&quot;nl&quot;&gt;[http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm Сабатье, Поль] {{Wayback|url=http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm|date=20070930153754}} Лауреаты Нобелевской премии&lt;/ref&gt;.

Париж ғылым академиясының (1913 жылдан бастап), Лондон Корольдік қоғамының, Америка химиялық қоғамының және басқа да көптеген академиялар мен ғылыми қоғамдардың мүшесі. Құрмет легионының командоры.

== Ғылыми жұмыс ==
Сабатьенің негізгі зерттеу салалары [[термохимия]] және [[катализ]] болды. 1878—1897 жылдары ол металл сульфидтерінің, селенидтерінің және галогенидтерінің термохимиялық зерттеуі бойынша бірқатар мақалалар жазды; сонымен қатар фосфор қышқылдары қатысатын реакциялардың кинетикасын зерттеді. Шәкірті Ж. Б. Сандеранмен бірге ол [[Асыл металдар|асыл металдардың]] орнына [[Темір|темірді]], [[Кобальт|кобальтты]], [[Никель|никельді]] және [[Мыс|мысты]] катализатор ретінде қолдана бастады.

1897 жылы Сандеранмен бірге катализатор — ұнтақ никель (''Сабатье —Сандеран реакциясы'') қатысуымен [[Этилен|этиленді]] [[Этан|этанға]] тікелей бір сатылы гидрогенизациялауды жүргізді. 1899—1901 жылдары бірқатар басқа [[Алкендер|олефиндерді]], сондай-ақ [[Алкиндер|ацетиленді]] және [[Ароматты қосылыстар|хош иісті]] көмірсутектерді каталитикалық гидрогенизациялауды жүргізді; 1901 жылы [[Бензол|бензолды]] гидрогенизациялау арқылы циклогексан алды. Сол жылы гидрогенизация катализі теориясын ұсынды, оған сәйкес металл катализаторларының рөлі аралық қосылыстар — металл [[Гидридтер|гидридтерін]] түзу болып табылады.

1902 жылы ол никель катализаторында [[Көміртек монооксиді|көміртегі тотығы]] мен [[Сутегі|сутегінен]] [[Метан|метанды]] синтездеп, азот оксидтері мен нитроқосылыстарының каталитикалық тотықсыздану мүмкіндігін көрсетті. 1907—1911 жылдары ұсақ бөлінген металдар мен олардың оксидтерінің қатысуымен [[Алкогольдер|спирттердің]] каталитикалық түрленуін зерттеп, олардың кейбіреулері спирттердің дегидратациясын тудыратынын, ал басқалары дегидрленуін тудыратынын көрсетті. Ұсақ бөлінген металдардың тұрақтылығын арттыру үшін ол алғаш рет ''катализатор тіректерін'' («жастықша») қолданды. 1909 жылы қанықпаған [[Карбон қышқылдары|карбон қышқылдарын]] каталитикалық бу фазасында гидрогенизациялады (бұл процесс [[маргарин]] өндірісінде қолданылды).

1912 жылы Сабатье химия бойынша Нобель сыйлығына «органикалық қосылыстарды ұсақ дисперсті металдардың қатысуымен гидрогенрзациялау әдісі үшін» ие болды, бұл органикалық химияның дамуына үлкен серпін берді, соның ішінде Сабатье реакциясы деп аталатын нәрсені ашқаны үшін; сыйлық [[Виктор Гриньяр|Виктор Гриньярмен]] бөлісті.

== Есте сақтау ==
1979 жылы [[Халықаралық астрономиялық одақ]] Айдың көрінетін жағындағы кратерге Сабатьенің есімін берді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
[[Санат:Швед корольдік ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері]]
[[Санат:Француз ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Алфавит бойынша ғалымдар]]
[[Санат:Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшелері]]
[[Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің офицерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің командорлары]]
[[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]]</text>
      <sha1>pve6c18g93wcynsoe7dj2lnvz40ojwp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621252</id>
      <parentid>3621250</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:47:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurkhan</username>
        <id>13652</id>
      </contributor>
      <origin>3621252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10037" sha1="74p0zc2msd2dpnd5wz618zq6zf6sv9a" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Поль Сабатье
 |Шынайы есімі        = фр. Paul Sabatier
 |Суреті              = Paul_Sabatier.jpg
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 5.11.1854
 |Туған жері          = {{Туған жері|Каркассон|Каркассонда}}, [[Франция]]
 |Қайтыс болған күні  = 14.8.1941 
 |Қайтыс болған жері  = {{Қайтысболғанжері|Тулуза|Тулузада}}, [[Франция]]
 |Азаматтығы          = {{байрақ|Франция}}
 |Жұбайы              = 
 |Балалары            = 
 |Ғылыми аясы         = [[химик]], [[университет оқытушысы]], [[бейорганикалық химия]], [[органикалық химия]]
 |Жұмыс орны          = [[Тулуза университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = [[Докторлық дәреже]]
 |Ғылыми атағы        = 
 |Альма-матер         = [[Ecole Polytechnique (Париж)]]
 |Ғылыми жетекші      = [[Марсель Бертело]]
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = [[Гриньяр реакциясы]]н ойлап тапқан ретінде белгілі
 |Марапаттары         = {{Құрмет легионыны орденінің ұлы офицері}}&lt;br&gt;{{Құрмет легионыны орденінің командирі}}&lt;br&gt;{{Құрмет легионы орденінің иегері}}&lt;br&gt;
[[Франклин медалі]] (1933)&lt;br&gt;[[Джекер сыйлығы]] (1905)&lt;br&gt;[[Француз ғылым академиясының La Casa сыйлығы]] (1897)&lt;br&gt;[[Альберт медалі]] (1926)&lt;br&gt;
[[Дэви медалі]] (1915)&lt;br&gt;[[Порту университетінің құрметті докторы]]&lt;br&gt;[[Корольдік қоғамның шетелдік мүшесі]] (1918 жылғы 28 ақпан)
 {{Нобельдік медаль}}  [[Химия бойынша Нобель сыйлығы]] ([[1912 жыл ғылымда|1912]])
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Поль Сабатье''' ({{Lang-fr|Paul Sabatier}}; {{Туғанкүні|5|11|1854}}; [[Каркассонн|Каркассон]] — {{Қайтысболғанкүні|14|8|1941}}, [[Тулуза]]) — француз [[Химия|химигі]], 1912 жылғы химия бойынша [[Нобель сыйлығы|Нобель сыйлығының]] лауреаты.

== Өмірбаян ==
Кәсіпкер Алексис Сабатьенің отбасында дүниеге келген ол орта білімін Каркассон мен Тулуза лицейлерінде және Тулузадағы Сен-Мари колледжінде алды. 1874—1877 жылдары [[Париж|Париждегі]] Политехникалық мектепте оқыды. 1877—1878 жылдары [[Ним|Нимдегі]] лицейде физика пәнінен сабақ берді, содан кейін Колледж де Франста көрнекті физик-химик Марсель Бертелоның ассистенті болды. 1880 жылы [[күкірт]] пен [[Сульфаттар|сульфаттардың]] термохимиясына арналған докторлық диссертациясын қорғады&lt;ref name=&quot;nl&quot;&gt;[http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm Сабатье, Поль] {{Wayback|url=http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm|date=20070930153754}} Лауреаты Нобелевской премии&lt;/ref&gt;.

1881—1882 жылдары ол [[Бордо (Франция)|Бордо]] университетінде физиканы оқыды. 1882 жылдан бастап Тулуза университетінде сабақ берді; 1884 жылы химия кафедрасының профессоры болды, оны ғылыми мансабының соңына дейін басқарды. 1905 жылдан 1929 жылға дейін ол ғылым факультетінің деканы болды&lt;ref name=&quot;nl&quot;&gt;[http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm Сабатье, Поль] {{Wayback|url=http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm|date=20070930153754}} Лауреаты Нобелевской премии&lt;/ref&gt;.

Париж ғылым академиясының (1913 жылдан бастап), Лондон Корольдік қоғамының, Америка химиялық қоғамының және басқа да көптеген академиялар мен ғылыми қоғамдардың мүшесі. Құрмет легионының командоры.

== Ғылыми жұмыс ==
Сабатьенің негізгі зерттеу салалары [[термохимия]] және [[катализ]] болды. 1878—1897 жылдары ол металл сульфидтерінің, селенидтерінің және галогенидтерінің термохимиялық зерттеуі бойынша бірқатар мақалалар жазды; сонымен қатар фосфор қышқылдары қатысатын реакциялардың кинетикасын зерттеді. Шәкірті Ж. Б. Сандеранмен бірге ол [[Асыл металдар|асыл металдардың]] орнына [[Темір|темірді]], [[Кобальт|кобальтты]], [[Никель|никельді]] және [[Мыс|мысты]] катализатор ретінде қолдана бастады.

1897 жылы Сандеранмен бірге катализатор — ұнтақ никель (''Сабатье —Сандеран реакциясы'') қатысуымен [[Этилен|этиленді]] [[Этан|этанға]] тікелей бір сатылы гидрогенизациялауды жүргізді. 1899—1901 жылдары бірқатар басқа [[Алкендер|олефиндерді]], сондай-ақ [[Алкиндер|ацетиленді]] және [[Ароматты қосылыстар|хош иісті]] көмірсутектерді каталитикалық гидрогенизациялауды жүргізді; 1901 жылы [[Бензол|бензолды]] гидрогенизациялау арқылы циклогексан алды. Сол жылы гидрогенизация катализі теориясын ұсынды, оған сәйкес металл катализаторларының рөлі аралық қосылыстар — металл [[Гидридтер|гидридтерін]] түзу болып табылады.

1902 жылы ол никель катализаторында [[Көміртек монооксиді|көміртегі тотығы]] мен [[Сутегі|сутегінен]] [[Метан|метанды]] синтездеп, азот оксидтері мен нитроқосылыстарының каталитикалық тотықсыздану мүмкіндігін көрсетті. 1907—1911 жылдары ұсақ бөлінген металдар мен олардың оксидтерінің қатысуымен [[Алкогольдер|спирттердің]] каталитикалық түрленуін зерттеп, олардың кейбіреулері спирттердің дегидратациясын тудыратынын, ал басқалары дегидрленуін тудыратынын көрсетті. Ұсақ бөлінген металдардың тұрақтылығын арттыру үшін ол алғаш рет ''катализатор тіректерін'' («жастықша») қолданды. 1909 жылы қанықпаған [[Карбон қышқылдары|карбон қышқылдарын]] каталитикалық бу фазасында гидрогенизациялады (бұл процесс [[маргарин]] өндірісінде қолданылды).

1912 жылы Сабатье химия бойынша Нобель сыйлығына «органикалық қосылыстарды ұсақ дисперсті металдардың қатысуымен гидрогенрзациялау әдісі үшін» ие болды, бұл органикалық химияның дамуына үлкен серпін берді, соның ішінде Сабатье реакциясы деп аталатын нәрсені ашқаны үшін; сыйлық [[Виктор Гриньяр|Виктор Гриньярмен]] бөлісті.

== Есте сақтау ==
1979 жылы [[Халықаралық астрономиялық одақ]] Айдың көрінетін жағындағы кратерге Сабатьенің есімін берді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
[[Санат:Швед корольдік ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері]]
[[Санат:Француз ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Алфавит бойынша ғалымдар]]
[[Санат:Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшелері]]
[[Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің офицерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің командорлары]]
[[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]]</text>
      <sha1>74p0zc2msd2dpnd5wz618zq6zf6sv9a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621253</id>
      <parentid>3621252</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurkhan</username>
        <id>13652</id>
      </contributor>
      <origin>3621253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10036" sha1="kphvyyvdbq33zd3qd5suahk4fnyq950" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Поль Сабатье
 |Шынайы есімі        = фр. Paul Sabatier
 |Суреті              = Paul_Sabatier.jpg
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 5.11.1854
 |Туған жері          = {{Туғанжері|Каркассон|Каркассонда}}, [[Франция]]
 |Қайтыс болған күні  = 14.8.1941 
 |Қайтыс болған жері  = {{Қайтысболғанжері|Тулуза|Тулузада}}, [[Франция]]
 |Азаматтығы          = {{байрақ|Франция}}
 |Жұбайы              = 
 |Балалары            = 
 |Ғылыми аясы         = [[химик]], [[университет оқытушысы]], [[бейорганикалық химия]], [[органикалық химия]]
 |Жұмыс орны          = [[Тулуза университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = [[Докторлық дәреже]]
 |Ғылыми атағы        = 
 |Альма-матер         = [[Ecole Polytechnique (Париж)]]
 |Ғылыми жетекші      = [[Марсель Бертело]]
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = [[Гриньяр реакциясы]]н ойлап тапқан ретінде белгілі
 |Марапаттары         = {{Құрмет легионыны орденінің ұлы офицері}}&lt;br&gt;{{Құрмет легионыны орденінің командирі}}&lt;br&gt;{{Құрмет легионы орденінің иегері}}&lt;br&gt;
[[Франклин медалі]] (1933)&lt;br&gt;[[Джекер сыйлығы]] (1905)&lt;br&gt;[[Француз ғылым академиясының La Casa сыйлығы]] (1897)&lt;br&gt;[[Альберт медалі]] (1926)&lt;br&gt;
[[Дэви медалі]] (1915)&lt;br&gt;[[Порту университетінің құрметті докторы]]&lt;br&gt;[[Корольдік қоғамның шетелдік мүшесі]] (1918 жылғы 28 ақпан)
 {{Нобельдік медаль}}  [[Химия бойынша Нобель сыйлығы]] ([[1912 жыл ғылымда|1912]])
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Поль Сабатье''' ({{Lang-fr|Paul Sabatier}}; {{Туғанкүні|5|11|1854}}; [[Каркассонн|Каркассон]] — {{Қайтысболғанкүні|14|8|1941}}, [[Тулуза]]) — француз [[Химия|химигі]], 1912 жылғы химия бойынша [[Нобель сыйлығы|Нобель сыйлығының]] лауреаты.

== Өмірбаян ==
Кәсіпкер Алексис Сабатьенің отбасында дүниеге келген ол орта білімін Каркассон мен Тулуза лицейлерінде және Тулузадағы Сен-Мари колледжінде алды. 1874—1877 жылдары [[Париж|Париждегі]] Политехникалық мектепте оқыды. 1877—1878 жылдары [[Ним|Нимдегі]] лицейде физика пәнінен сабақ берді, содан кейін Колледж де Франста көрнекті физик-химик Марсель Бертелоның ассистенті болды. 1880 жылы [[күкірт]] пен [[Сульфаттар|сульфаттардың]] термохимиясына арналған докторлық диссертациясын қорғады&lt;ref name=&quot;nl&quot;&gt;[http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm Сабатье, Поль] {{Wayback|url=http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm|date=20070930153754}} Лауреаты Нобелевской премии&lt;/ref&gt;.

1881—1882 жылдары ол [[Бордо (Франция)|Бордо]] университетінде физиканы оқыды. 1882 жылдан бастап Тулуза университетінде сабақ берді; 1884 жылы химия кафедрасының профессоры болды, оны ғылыми мансабының соңына дейін басқарды. 1905 жылдан 1929 жылға дейін ол ғылым факультетінің деканы болды&lt;ref name=&quot;nl&quot;&gt;[http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm Сабатье, Поль] {{Wayback|url=http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm|date=20070930153754}} Лауреаты Нобелевской премии&lt;/ref&gt;.

Париж ғылым академиясының (1913 жылдан бастап), Лондон Корольдік қоғамының, Америка химиялық қоғамының және басқа да көптеген академиялар мен ғылыми қоғамдардың мүшесі. Құрмет легионының командоры.

== Ғылыми жұмыс ==
Сабатьенің негізгі зерттеу салалары [[термохимия]] және [[катализ]] болды. 1878—1897 жылдары ол металл сульфидтерінің, селенидтерінің және галогенидтерінің термохимиялық зерттеуі бойынша бірқатар мақалалар жазды; сонымен қатар фосфор қышқылдары қатысатын реакциялардың кинетикасын зерттеді. Шәкірті Ж. Б. Сандеранмен бірге ол [[Асыл металдар|асыл металдардың]] орнына [[Темір|темірді]], [[Кобальт|кобальтты]], [[Никель|никельді]] және [[Мыс|мысты]] катализатор ретінде қолдана бастады.

1897 жылы Сандеранмен бірге катализатор — ұнтақ никель (''Сабатье —Сандеран реакциясы'') қатысуымен [[Этилен|этиленді]] [[Этан|этанға]] тікелей бір сатылы гидрогенизациялауды жүргізді. 1899—1901 жылдары бірқатар басқа [[Алкендер|олефиндерді]], сондай-ақ [[Алкиндер|ацетиленді]] және [[Ароматты қосылыстар|хош иісті]] көмірсутектерді каталитикалық гидрогенизациялауды жүргізді; 1901 жылы [[Бензол|бензолды]] гидрогенизациялау арқылы циклогексан алды. Сол жылы гидрогенизация катализі теориясын ұсынды, оған сәйкес металл катализаторларының рөлі аралық қосылыстар — металл [[Гидридтер|гидридтерін]] түзу болып табылады.

1902 жылы ол никель катализаторында [[Көміртек монооксиді|көміртегі тотығы]] мен [[Сутегі|сутегінен]] [[Метан|метанды]] синтездеп, азот оксидтері мен нитроқосылыстарының каталитикалық тотықсыздану мүмкіндігін көрсетті. 1907—1911 жылдары ұсақ бөлінген металдар мен олардың оксидтерінің қатысуымен [[Алкогольдер|спирттердің]] каталитикалық түрленуін зерттеп, олардың кейбіреулері спирттердің дегидратациясын тудыратынын, ал басқалары дегидрленуін тудыратынын көрсетті. Ұсақ бөлінген металдардың тұрақтылығын арттыру үшін ол алғаш рет ''катализатор тіректерін'' («жастықша») қолданды. 1909 жылы қанықпаған [[Карбон қышқылдары|карбон қышқылдарын]] каталитикалық бу фазасында гидрогенизациялады (бұл процесс [[маргарин]] өндірісінде қолданылды).

1912 жылы Сабатье химия бойынша Нобель сыйлығына «органикалық қосылыстарды ұсақ дисперсті металдардың қатысуымен гидрогенрзациялау әдісі үшін» ие болды, бұл органикалық химияның дамуына үлкен серпін берді, соның ішінде Сабатье реакциясы деп аталатын нәрсені ашқаны үшін; сыйлық [[Виктор Гриньяр|Виктор Гриньярмен]] бөлісті.

== Есте сақтау ==
1979 жылы [[Халықаралық астрономиялық одақ]] Айдың көрінетін жағындағы кратерге Сабатьенің есімін берді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
[[Санат:Швед корольдік ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері]]
[[Санат:Француз ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Алфавит бойынша ғалымдар]]
[[Санат:Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшелері]]
[[Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің офицерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің командорлары]]
[[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]]</text>
      <sha1>kphvyyvdbq33zd3qd5suahk4fnyq950</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621256</id>
      <parentid>3621253</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:48:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurkhan</username>
        <id>13652</id>
      </contributor>
      <origin>3621256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10028" sha1="dhemn9m924k0017f3y0exzjh0xycnxm" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Поль Сабатье
 |Шынайы есімі        = фр. Paul Sabatier
 |Суреті              = Paul_Sabatier.jpg
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 5.11.1854
 |Туған жері          = {{Туғанжері|Каркассон|Каркассонда}}, [[Франция]]
 |Қайтыс болған күні  = 14.8.1941 
 |Қайтыс болған жері  = {{Қайтысболғанжері|Тулуза|Тулузада}}, [[Франция]]
 |Азаматтығы          = {{байрақ|Франция}}
 |Жұбайы              = 
 |Балалары            = 
 |Ғылыми аясы         = [[химик]], [[университет оқытушысы]], [[бейорганикалық химия]], [[органикалық химия]]
 |Жұмыс орны          = [[Тулуза университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = [[Докторлық дәреже]]
 |Ғылыми атағы        = 
 |Альма-матер         = [[Ecole Polytechnique (Париж)]]
 |Ғылыми жетекші      = [[Марсель Бертело]]
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = [[Гриньяр реакциясы]]н ойлап тапқан ретінде белгілі
 |Марапаттары         = {{Құрмет легионы орденінің ұлы офицері}}&lt;br&gt;{{Құрмет легионы орденінің командирі}}&lt;br&gt;{{Құрмет легионы орденінің иегері}}&lt;br&gt;
[[Франклин медалі]] (1933)&lt;br&gt;[[Джекер сыйлығы]] (1905)&lt;br&gt;[[Француз ғылым академиясының La Casa сыйлығы]] (1897)&lt;br&gt;[[Альберт медалі]] (1926)&lt;br&gt;
[[Дэви медалі]] (1915)&lt;br&gt;[[Порту университетінің құрметті докторы]]&lt;br&gt;[[Корольдік қоғамның шетелдік мүшесі]] (1918 жылғы 28 ақпан)
 {{Нобельдік медаль}}  [[Химия бойынша Нобель сыйлығы]] ([[1912 жыл ғылымда|1912]])
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Поль Сабатье''' ({{Lang-fr|Paul Sabatier}}; {{Туғанкүні|5|11|1854}}; [[Каркассонн|Каркассон]] — {{Қайтысболғанкүні|14|8|1941}}, [[Тулуза]]) — француз [[Химия|химигі]], 1912 жылғы химия бойынша [[Нобель сыйлығы|Нобель сыйлығының]] лауреаты.

== Өмірбаян ==
Кәсіпкер Алексис Сабатьенің отбасында дүниеге келген ол орта білімін Каркассон мен Тулуза лицейлерінде және Тулузадағы Сен-Мари колледжінде алды. 1874—1877 жылдары [[Париж|Париждегі]] Политехникалық мектепте оқыды. 1877—1878 жылдары [[Ним|Нимдегі]] лицейде физика пәнінен сабақ берді, содан кейін Колледж де Франста көрнекті физик-химик Марсель Бертелоның ассистенті болды. 1880 жылы [[күкірт]] пен [[Сульфаттар|сульфаттардың]] термохимиясына арналған докторлық диссертациясын қорғады&lt;ref name=&quot;nl&quot;&gt;[http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm Сабатье, Поль] {{Wayback|url=http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm|date=20070930153754}} Лауреаты Нобелевской премии&lt;/ref&gt;.

1881—1882 жылдары ол [[Бордо (Франция)|Бордо]] университетінде физиканы оқыды. 1882 жылдан бастап Тулуза университетінде сабақ берді; 1884 жылы химия кафедрасының профессоры болды, оны ғылыми мансабының соңына дейін басқарды. 1905 жылдан 1929 жылға дейін ол ғылым факультетінің деканы болды&lt;ref name=&quot;nl&quot;&gt;[http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm Сабатье, Поль] {{Wayback|url=http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm|date=20070930153754}} Лауреаты Нобелевской премии&lt;/ref&gt;.

Париж ғылым академиясының (1913 жылдан бастап), Лондон Корольдік қоғамының, Америка химиялық қоғамының және басқа да көптеген академиялар мен ғылыми қоғамдардың мүшесі. Құрмет легионының командоры.

== Ғылыми жұмыс ==
Сабатьенің негізгі зерттеу салалары [[термохимия]] және [[катализ]] болды. 1878—1897 жылдары ол металл сульфидтерінің, селенидтерінің және галогенидтерінің термохимиялық зерттеуі бойынша бірқатар мақалалар жазды; сонымен қатар фосфор қышқылдары қатысатын реакциялардың кинетикасын зерттеді. Шәкірті Ж. Б. Сандеранмен бірге ол [[Асыл металдар|асыл металдардың]] орнына [[Темір|темірді]], [[Кобальт|кобальтты]], [[Никель|никельді]] және [[Мыс|мысты]] катализатор ретінде қолдана бастады.

1897 жылы Сандеранмен бірге катализатор — ұнтақ никель (''Сабатье —Сандеран реакциясы'') қатысуымен [[Этилен|этиленді]] [[Этан|этанға]] тікелей бір сатылы гидрогенизациялауды жүргізді. 1899—1901 жылдары бірқатар басқа [[Алкендер|олефиндерді]], сондай-ақ [[Алкиндер|ацетиленді]] және [[Ароматты қосылыстар|хош иісті]] көмірсутектерді каталитикалық гидрогенизациялауды жүргізді; 1901 жылы [[Бензол|бензолды]] гидрогенизациялау арқылы циклогексан алды. Сол жылы гидрогенизация катализі теориясын ұсынды, оған сәйкес металл катализаторларының рөлі аралық қосылыстар — металл [[Гидридтер|гидридтерін]] түзу болып табылады.

1902 жылы ол никель катализаторында [[Көміртек монооксиді|көміртегі тотығы]] мен [[Сутегі|сутегінен]] [[Метан|метанды]] синтездеп, азот оксидтері мен нитроқосылыстарының каталитикалық тотықсыздану мүмкіндігін көрсетті. 1907—1911 жылдары ұсақ бөлінген металдар мен олардың оксидтерінің қатысуымен [[Алкогольдер|спирттердің]] каталитикалық түрленуін зерттеп, олардың кейбіреулері спирттердің дегидратациясын тудыратынын, ал басқалары дегидрленуін тудыратынын көрсетті. Ұсақ бөлінген металдардың тұрақтылығын арттыру үшін ол алғаш рет ''катализатор тіректерін'' («жастықша») қолданды. 1909 жылы қанықпаған [[Карбон қышқылдары|карбон қышқылдарын]] каталитикалық бу фазасында гидрогенизациялады (бұл процесс [[маргарин]] өндірісінде қолданылды).

1912 жылы Сабатье химия бойынша Нобель сыйлығына «органикалық қосылыстарды ұсақ дисперсті металдардың қатысуымен гидрогенрзациялау әдісі үшін» ие болды, бұл органикалық химияның дамуына үлкен серпін берді, соның ішінде Сабатье реакциясы деп аталатын нәрсені ашқаны үшін; сыйлық [[Виктор Гриньяр|Виктор Гриньярмен]] бөлісті.

== Есте сақтау ==
1979 жылы [[Халықаралық астрономиялық одақ]] Айдың көрінетін жағындағы кратерге Сабатьенің есімін берді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
[[Санат:Швед корольдік ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері]]
[[Санат:Француз ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Алфавит бойынша ғалымдар]]
[[Санат:Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшелері]]
[[Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің офицерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің командорлары]]
[[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]]</text>
      <sha1>dhemn9m924k0017f3y0exzjh0xycnxm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621258</id>
      <parentid>3621256</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:48:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurkhan</username>
        <id>13652</id>
      </contributor>
      <origin>3621258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10025" sha1="jbx5aa0y7q60vnkfx7db6ur2vrwo2ls" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Поль Сабатье
 |Шынайы есімі        = фр. Paul Sabatier
 |Суреті              = Paul_Sabatier.jpg
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 5.11.1854
 |Туған жері          = {{Туғанжері|Каркассон|Каркассонда}}, [[Франция]]
 |Қайтыс болған күні  = 14.8.1941 
 |Қайтыс болған жері  = {{Қайтысболғанжері|Тулуза|Тулузада}}, [[Франция]]
 |Азаматтығы          = {{байрақ|Франция}}
 |Жұбайы              = 
 |Балалары            = 
 |Ғылыми аясы         = [[химик]], [[университет оқытушысы]], [[бейорганикалық химия]], [[органикалық химия]]
 |Жұмыс орны          = [[Тулуза университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = [[Докторлық дәреже]]
 |Ғылыми атағы        = 
 |Альма-матер         = [[Ecole Polytechnique (Париж)]]
 |Ғылыми жетекші      = [[Марсель Бертело]]
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = [[Гриньяр реакциясы]]н ойлап тапқан ретінде белгілі
 |Марапаттары         = {{Құрмет легионы орденінің ұлы офицері}} {{Құрмет легионы орденінің командоры}}&lt;br&gt;{{Құрмет легионы орденінің иегері}}&lt;br&gt;
[[Франклин медалі]] (1933)&lt;br&gt;[[Джекер сыйлығы]] (1905)&lt;br&gt;[[Француз ғылым академиясының La Casa сыйлығы]] (1897)&lt;br&gt;[[Альберт медалі]] (1926)&lt;br&gt;
[[Дэви медалі]] (1915)&lt;br&gt;[[Порту университетінің құрметті докторы]]&lt;br&gt;[[Корольдік қоғамның шетелдік мүшесі]] (1918 жылғы 28 ақпан)
 {{Нобельдік медаль}}  [[Химия бойынша Нобель сыйлығы]] ([[1912 жыл ғылымда|1912]])
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Поль Сабатье''' ({{Lang-fr|Paul Sabatier}}; {{Туғанкүні|5|11|1854}}; [[Каркассонн|Каркассон]] — {{Қайтысболғанкүні|14|8|1941}}, [[Тулуза]]) — француз [[Химия|химигі]], 1912 жылғы химия бойынша [[Нобель сыйлығы|Нобель сыйлығының]] лауреаты.

== Өмірбаян ==
Кәсіпкер Алексис Сабатьенің отбасында дүниеге келген ол орта білімін Каркассон мен Тулуза лицейлерінде және Тулузадағы Сен-Мари колледжінде алды. 1874—1877 жылдары [[Париж|Париждегі]] Политехникалық мектепте оқыды. 1877—1878 жылдары [[Ним|Нимдегі]] лицейде физика пәнінен сабақ берді, содан кейін Колледж де Франста көрнекті физик-химик Марсель Бертелоның ассистенті болды. 1880 жылы [[күкірт]] пен [[Сульфаттар|сульфаттардың]] термохимиясына арналған докторлық диссертациясын қорғады&lt;ref name=&quot;nl&quot;&gt;[http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm Сабатье, Поль] {{Wayback|url=http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm|date=20070930153754}} Лауреаты Нобелевской премии&lt;/ref&gt;.

1881—1882 жылдары ол [[Бордо (Франция)|Бордо]] университетінде физиканы оқыды. 1882 жылдан бастап Тулуза университетінде сабақ берді; 1884 жылы химия кафедрасының профессоры болды, оны ғылыми мансабының соңына дейін басқарды. 1905 жылдан 1929 жылға дейін ол ғылым факультетінің деканы болды&lt;ref name=&quot;nl&quot;&gt;[http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm Сабатье, Поль] {{Wayback|url=http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm|date=20070930153754}} Лауреаты Нобелевской премии&lt;/ref&gt;.

Париж ғылым академиясының (1913 жылдан бастап), Лондон Корольдік қоғамының, Америка химиялық қоғамының және басқа да көптеген академиялар мен ғылыми қоғамдардың мүшесі. Құрмет легионының командоры.

== Ғылыми жұмыс ==
Сабатьенің негізгі зерттеу салалары [[термохимия]] және [[катализ]] болды. 1878—1897 жылдары ол металл сульфидтерінің, селенидтерінің және галогенидтерінің термохимиялық зерттеуі бойынша бірқатар мақалалар жазды; сонымен қатар фосфор қышқылдары қатысатын реакциялардың кинетикасын зерттеді. Шәкірті Ж. Б. Сандеранмен бірге ол [[Асыл металдар|асыл металдардың]] орнына [[Темір|темірді]], [[Кобальт|кобальтты]], [[Никель|никельді]] және [[Мыс|мысты]] катализатор ретінде қолдана бастады.

1897 жылы Сандеранмен бірге катализатор — ұнтақ никель (''Сабатье —Сандеран реакциясы'') қатысуымен [[Этилен|этиленді]] [[Этан|этанға]] тікелей бір сатылы гидрогенизациялауды жүргізді. 1899—1901 жылдары бірқатар басқа [[Алкендер|олефиндерді]], сондай-ақ [[Алкиндер|ацетиленді]] және [[Ароматты қосылыстар|хош иісті]] көмірсутектерді каталитикалық гидрогенизациялауды жүргізді; 1901 жылы [[Бензол|бензолды]] гидрогенизациялау арқылы циклогексан алды. Сол жылы гидрогенизация катализі теориясын ұсынды, оған сәйкес металл катализаторларының рөлі аралық қосылыстар — металл [[Гидридтер|гидридтерін]] түзу болып табылады.

1902 жылы ол никель катализаторында [[Көміртек монооксиді|көміртегі тотығы]] мен [[Сутегі|сутегінен]] [[Метан|метанды]] синтездеп, азот оксидтері мен нитроқосылыстарының каталитикалық тотықсыздану мүмкіндігін көрсетті. 1907—1911 жылдары ұсақ бөлінген металдар мен олардың оксидтерінің қатысуымен [[Алкогольдер|спирттердің]] каталитикалық түрленуін зерттеп, олардың кейбіреулері спирттердің дегидратациясын тудыратынын, ал басқалары дегидрленуін тудыратынын көрсетті. Ұсақ бөлінген металдардың тұрақтылығын арттыру үшін ол алғаш рет ''катализатор тіректерін'' («жастықша») қолданды. 1909 жылы қанықпаған [[Карбон қышқылдары|карбон қышқылдарын]] каталитикалық бу фазасында гидрогенизациялады (бұл процесс [[маргарин]] өндірісінде қолданылды).

1912 жылы Сабатье химия бойынша Нобель сыйлығына «органикалық қосылыстарды ұсақ дисперсті металдардың қатысуымен гидрогенрзациялау әдісі үшін» ие болды, бұл органикалық химияның дамуына үлкен серпін берді, соның ішінде Сабатье реакциясы деп аталатын нәрсені ашқаны үшін; сыйлық [[Виктор Гриньяр|Виктор Гриньярмен]] бөлісті.

== Есте сақтау ==
1979 жылы [[Халықаралық астрономиялық одақ]] Айдың көрінетін жағындағы кратерге Сабатьенің есімін берді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
[[Санат:Швед корольдік ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері]]
[[Санат:Француз ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Алфавит бойынша ғалымдар]]
[[Санат:Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшелері]]
[[Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің офицерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің командорлары]]
[[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]]</text>
      <sha1>jbx5aa0y7q60vnkfx7db6ur2vrwo2ls</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621260</id>
      <parentid>3621258</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:49:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurkhan</username>
        <id>13652</id>
      </contributor>
      <origin>3621260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10025" sha1="b4av7csfaezdzwllipdzm9gm1o9s9wr" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Поль Сабатье
 |Шынайы есімі        = фр. Paul Sabatier
 |Суреті              = Paul_Sabatier.jpg
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 5.11.1854
 |Туған жері          = {{Туғанжері|Каркассон|Каркассонда}}, [[Франция]]
 |Қайтыс болған күні  = 14.8.1941 
 |Қайтыс болған жері  = {{Қайтысболғанжері|Тулуза|Тулузада}}, [[Франция]]
 |Азаматтығы          = {{байрақ|Франция}}
 |Жұбайы              = 
 |Балалары            = 
 |Ғылыми аясы         = [[химик]], [[университет оқытушысы]], [[бейорганикалық химия]], [[органикалық химия]]
 |Жұмыс орны          = [[Тулуза университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = [[Докторлық дәреже]]
 |Ғылыми атағы        = 
 |Альма-матер         = [[Ecole Polytechnique (Париж)]]
 |Ғылыми жетекші      = [[Марсель Бертело]]
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = [[Гриньяр реакциясы]]н ойлап тапқан ретінде белгілі
 |Марапаттары         = {{Құрмет легионы орденінің ұлы офицері}} {{Құрмет легионы орденінің командоры}}&lt;br&gt;{{Құрмет легионы орденінің иегері}}&lt;br&gt;[[Франклин медалі]] (1933)&lt;br&gt;[[Джекер сыйлығы]] (1905)&lt;br&gt;[[Француз ғылым академиясының La Casa сыйлығы]] (1897)&lt;br&gt;[[Альберт медалі]] (1926)&lt;br&gt;[[Дэви медалі]] (1915)&lt;br&gt;[[Порту университетінің құрметті докторы]]&lt;br&gt;[[Корольдік қоғамның шетелдік мүшесі]] (1918 жылғы 28 ақпан)&lt;br&gt;{{Нобельдік медаль}}  [[Химия бойынша Нобель сыйлығы]] ([[1912 жыл ғылымда|1912]])
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Поль Сабатье''' ({{Lang-fr|Paul Sabatier}}; {{Туғанкүні|5|11|1854}}; [[Каркассонн|Каркассон]] — {{Қайтысболғанкүні|14|8|1941}}, [[Тулуза]]) — француз [[Химия|химигі]], 1912 жылғы химия бойынша [[Нобель сыйлығы|Нобель сыйлығының]] лауреаты.

== Өмірбаян ==
Кәсіпкер Алексис Сабатьенің отбасында дүниеге келген ол орта білімін Каркассон мен Тулуза лицейлерінде және Тулузадағы Сен-Мари колледжінде алды. 1874—1877 жылдары [[Париж|Париждегі]] Политехникалық мектепте оқыды. 1877—1878 жылдары [[Ним|Нимдегі]] лицейде физика пәнінен сабақ берді, содан кейін Колледж де Франста көрнекті физик-химик Марсель Бертелоның ассистенті болды. 1880 жылы [[күкірт]] пен [[Сульфаттар|сульфаттардың]] термохимиясына арналған докторлық диссертациясын қорғады&lt;ref name=&quot;nl&quot;&gt;[http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm Сабатье, Поль] {{Wayback|url=http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm|date=20070930153754}} Лауреаты Нобелевской премии&lt;/ref&gt;.

1881—1882 жылдары ол [[Бордо (Франция)|Бордо]] университетінде физиканы оқыды. 1882 жылдан бастап Тулуза университетінде сабақ берді; 1884 жылы химия кафедрасының профессоры болды, оны ғылыми мансабының соңына дейін басқарды. 1905 жылдан 1929 жылға дейін ол ғылым факультетінің деканы болды&lt;ref name=&quot;nl&quot;&gt;[http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm Сабатье, Поль] {{Wayback|url=http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm|date=20070930153754}} Лауреаты Нобелевской премии&lt;/ref&gt;.

Париж ғылым академиясының (1913 жылдан бастап), Лондон Корольдік қоғамының, Америка химиялық қоғамының және басқа да көптеген академиялар мен ғылыми қоғамдардың мүшесі. Құрмет легионының командоры.

== Ғылыми жұмыс ==
Сабатьенің негізгі зерттеу салалары [[термохимия]] және [[катализ]] болды. 1878—1897 жылдары ол металл сульфидтерінің, селенидтерінің және галогенидтерінің термохимиялық зерттеуі бойынша бірқатар мақалалар жазды; сонымен қатар фосфор қышқылдары қатысатын реакциялардың кинетикасын зерттеді. Шәкірті Ж. Б. Сандеранмен бірге ол [[Асыл металдар|асыл металдардың]] орнына [[Темір|темірді]], [[Кобальт|кобальтты]], [[Никель|никельді]] және [[Мыс|мысты]] катализатор ретінде қолдана бастады.

1897 жылы Сандеранмен бірге катализатор — ұнтақ никель (''Сабатье —Сандеран реакциясы'') қатысуымен [[Этилен|этиленді]] [[Этан|этанға]] тікелей бір сатылы гидрогенизациялауды жүргізді. 1899—1901 жылдары бірқатар басқа [[Алкендер|олефиндерді]], сондай-ақ [[Алкиндер|ацетиленді]] және [[Ароматты қосылыстар|хош иісті]] көмірсутектерді каталитикалық гидрогенизациялауды жүргізді; 1901 жылы [[Бензол|бензолды]] гидрогенизациялау арқылы циклогексан алды. Сол жылы гидрогенизация катализі теориясын ұсынды, оған сәйкес металл катализаторларының рөлі аралық қосылыстар — металл [[Гидридтер|гидридтерін]] түзу болып табылады.

1902 жылы ол никель катализаторында [[Көміртек монооксиді|көміртегі тотығы]] мен [[Сутегі|сутегінен]] [[Метан|метанды]] синтездеп, азот оксидтері мен нитроқосылыстарының каталитикалық тотықсыздану мүмкіндігін көрсетті. 1907—1911 жылдары ұсақ бөлінген металдар мен олардың оксидтерінің қатысуымен [[Алкогольдер|спирттердің]] каталитикалық түрленуін зерттеп, олардың кейбіреулері спирттердің дегидратациясын тудыратынын, ал басқалары дегидрленуін тудыратынын көрсетті. Ұсақ бөлінген металдардың тұрақтылығын арттыру үшін ол алғаш рет ''катализатор тіректерін'' («жастықша») қолданды. 1909 жылы қанықпаған [[Карбон қышқылдары|карбон қышқылдарын]] каталитикалық бу фазасында гидрогенизациялады (бұл процесс [[маргарин]] өндірісінде қолданылды).

1912 жылы Сабатье химия бойынша Нобель сыйлығына «органикалық қосылыстарды ұсақ дисперсті металдардың қатысуымен гидрогенрзациялау әдісі үшін» ие болды, бұл органикалық химияның дамуына үлкен серпін берді, соның ішінде Сабатье реакциясы деп аталатын нәрсені ашқаны үшін; сыйлық [[Виктор Гриньяр|Виктор Гриньярмен]] бөлісті.

== Есте сақтау ==
1979 жылы [[Халықаралық астрономиялық одақ]] Айдың көрінетін жағындағы кратерге Сабатьенің есімін берді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
[[Санат:Швед корольдік ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері]]
[[Санат:Француз ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Алфавит бойынша ғалымдар]]
[[Санат:Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшелері]]
[[Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің офицерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің командорлары]]
[[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]]</text>
      <sha1>b4av7csfaezdzwllipdzm9gm1o9s9wr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621262</id>
      <parentid>3621260</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:49:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurkhan</username>
        <id>13652</id>
      </contributor>
      <origin>3621262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10033" sha1="0s2iz4yu3z0osoer7n5pwcu8qen6zl4" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Поль Сабатье
 |Шынайы есімі        = фр. Paul Sabatier
 |Суреті              = Paul_Sabatier.jpg
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 5.11.1854
 |Туған жері          = {{Туғанжері|Каркассон|Каркассонда}}, [[Франция]]
 |Қайтыс болған күні  = 14.8.1941 
 |Қайтыс болған жері  = {{Қайтысболғанжері|Тулуза|Тулузада}}, [[Франция]]
 |Азаматтығы          = {{байрақ|Франция}}
 |Жұбайы              = 
 |Балалары            = 
 |Ғылыми аясы         = [[химик]], [[университет оқытушысы]], [[бейорганикалық химия]], [[органикалық химия]]
 |Жұмыс орны          = [[Тулуза университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = [[Докторлық дәреже]]
 |Ғылыми атағы        = 
 |Альма-матер         = [[Ecole Polytechnique (Париж)]]
 |Ғылыми жетекші      = [[Марсель Бертело]]
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = [[Гриньяр реакциясы]]н ойлап тапқан ретінде белгілі
 |Марапаттары         = {{Құрмет легионы орденінің ұлы офицері}} {{Құрмет легионы орденінің командоры}}&lt;br&gt;{{Құрмет легионы орденінің иегері}}&lt;br&gt;[[Франклин медалі]] (1933)&lt;br&gt;[[Джекер сыйлығы]] (1905)&lt;br&gt;[[Француз ғылым академиясының La Casa сыйлығы]] (1897)&lt;br&gt;[[Альберт медалі]] (1926)&lt;br&gt;[[Дэви медалі]] (1915)&lt;br&gt;[[Порту университетінің құрметті докторы]]&lt;br&gt;[[Корольдік қоғамның шетелдік мүшесі]] (1918 жылғы 28 ақпан)&lt;br&gt;{{Нобельдік медаль}}  [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1912 жыл ғылымда|1912]])
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Поль Сабатье''' ({{Lang-fr|Paul Sabatier}}; {{Туғанкүні|5|11|1854}}; [[Каркассонн|Каркассон]] — {{Қайтысболғанкүні|14|8|1941}}, [[Тулуза]]) — француз [[Химия|химигі]], 1912 жылғы химия бойынша [[Нобель сыйлығы|Нобель сыйлығының]] лауреаты.

== Өмірбаян ==
Кәсіпкер Алексис Сабатьенің отбасында дүниеге келген ол орта білімін Каркассон мен Тулуза лицейлерінде және Тулузадағы Сен-Мари колледжінде алды. 1874—1877 жылдары [[Париж|Париждегі]] Политехникалық мектепте оқыды. 1877—1878 жылдары [[Ним|Нимдегі]] лицейде физика пәнінен сабақ берді, содан кейін Колледж де Франста көрнекті физик-химик Марсель Бертелоның ассистенті болды. 1880 жылы [[күкірт]] пен [[Сульфаттар|сульфаттардың]] термохимиясына арналған докторлық диссертациясын қорғады&lt;ref name=&quot;nl&quot;&gt;[http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm Сабатье, Поль] {{Wayback|url=http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm|date=20070930153754}} Лауреаты Нобелевской премии&lt;/ref&gt;.

1881—1882 жылдары ол [[Бордо (Франция)|Бордо]] университетінде физиканы оқыды. 1882 жылдан бастап Тулуза университетінде сабақ берді; 1884 жылы химия кафедрасының профессоры болды, оны ғылыми мансабының соңына дейін басқарды. 1905 жылдан 1929 жылға дейін ол ғылым факультетінің деканы болды&lt;ref name=&quot;nl&quot;&gt;[http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm Сабатье, Поль] {{Wayback|url=http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm|date=20070930153754}} Лауреаты Нобелевской премии&lt;/ref&gt;.

Париж ғылым академиясының (1913 жылдан бастап), Лондон Корольдік қоғамының, Америка химиялық қоғамының және басқа да көптеген академиялар мен ғылыми қоғамдардың мүшесі. Құрмет легионының командоры.

== Ғылыми жұмыс ==
Сабатьенің негізгі зерттеу салалары [[термохимия]] және [[катализ]] болды. 1878—1897 жылдары ол металл сульфидтерінің, селенидтерінің және галогенидтерінің термохимиялық зерттеуі бойынша бірқатар мақалалар жазды; сонымен қатар фосфор қышқылдары қатысатын реакциялардың кинетикасын зерттеді. Шәкірті Ж. Б. Сандеранмен бірге ол [[Асыл металдар|асыл металдардың]] орнына [[Темір|темірді]], [[Кобальт|кобальтты]], [[Никель|никельді]] және [[Мыс|мысты]] катализатор ретінде қолдана бастады.

1897 жылы Сандеранмен бірге катализатор — ұнтақ никель (''Сабатье —Сандеран реакциясы'') қатысуымен [[Этилен|этиленді]] [[Этан|этанға]] тікелей бір сатылы гидрогенизациялауды жүргізді. 1899—1901 жылдары бірқатар басқа [[Алкендер|олефиндерді]], сондай-ақ [[Алкиндер|ацетиленді]] және [[Ароматты қосылыстар|хош иісті]] көмірсутектерді каталитикалық гидрогенизациялауды жүргізді; 1901 жылы [[Бензол|бензолды]] гидрогенизациялау арқылы циклогексан алды. Сол жылы гидрогенизация катализі теориясын ұсынды, оған сәйкес металл катализаторларының рөлі аралық қосылыстар — металл [[Гидридтер|гидридтерін]] түзу болып табылады.

1902 жылы ол никель катализаторында [[Көміртек монооксиді|көміртегі тотығы]] мен [[Сутегі|сутегінен]] [[Метан|метанды]] синтездеп, азот оксидтері мен нитроқосылыстарының каталитикалық тотықсыздану мүмкіндігін көрсетті. 1907—1911 жылдары ұсақ бөлінген металдар мен олардың оксидтерінің қатысуымен [[Алкогольдер|спирттердің]] каталитикалық түрленуін зерттеп, олардың кейбіреулері спирттердің дегидратациясын тудыратынын, ал басқалары дегидрленуін тудыратынын көрсетті. Ұсақ бөлінген металдардың тұрақтылығын арттыру үшін ол алғаш рет ''катализатор тіректерін'' («жастықша») қолданды. 1909 жылы қанықпаған [[Карбон қышқылдары|карбон қышқылдарын]] каталитикалық бу фазасында гидрогенизациялады (бұл процесс [[маргарин]] өндірісінде қолданылды).

1912 жылы Сабатье химия бойынша Нобель сыйлығына «органикалық қосылыстарды ұсақ дисперсті металдардың қатысуымен гидрогенрзациялау әдісі үшін» ие болды, бұл органикалық химияның дамуына үлкен серпін берді, соның ішінде Сабатье реакциясы деп аталатын нәрсені ашқаны үшін; сыйлық [[Виктор Гриньяр|Виктор Гриньярмен]] бөлісті.

== Есте сақтау ==
1979 жылы [[Халықаралық астрономиялық одақ]] Айдың көрінетін жағындағы кратерге Сабатьенің есімін берді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
[[Санат:Швед корольдік ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері]]
[[Санат:Француз ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Алфавит бойынша ғалымдар]]
[[Санат:Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшелері]]
[[Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің офицерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің командорлары]]
[[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]]</text>
      <sha1>0s2iz4yu3z0osoer7n5pwcu8qen6zl4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621285</id>
      <parentid>3621262</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:31:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дереккөздер */</comment>
      <origin>3621285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9879" sha1="9y0z4tciytuuwp1ng4k0dy802or9rlw" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Поль Сабатье
 |Шынайы есімі        = фр. Paul Sabatier
 |Суреті              = Paul_Sabatier.jpg
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 5.11.1854
 |Туған жері          = {{Туғанжері|Каркассон|Каркассонда}}, [[Франция]]
 |Қайтыс болған күні  = 14.8.1941 
 |Қайтыс болған жері  = {{Қайтысболғанжері|Тулуза|Тулузада}}, [[Франция]]
 |Азаматтығы          = {{байрақ|Франция}}
 |Жұбайы              = 
 |Балалары            = 
 |Ғылыми аясы         = [[химик]], [[университет оқытушысы]], [[бейорганикалық химия]], [[органикалық химия]]
 |Жұмыс орны          = [[Тулуза университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = [[Докторлық дәреже]]
 |Ғылыми атағы        = 
 |Альма-матер         = [[Ecole Polytechnique (Париж)]]
 |Ғылыми жетекші      = [[Марсель Бертело]]
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = [[Гриньяр реакциясы]]н ойлап тапқан ретінде белгілі
 |Марапаттары         = {{Құрмет легионы орденінің ұлы офицері}} {{Құрмет легионы орденінің командоры}}&lt;br&gt;{{Құрмет легионы орденінің иегері}}&lt;br&gt;[[Франклин медалі]] (1933)&lt;br&gt;[[Джекер сыйлығы]] (1905)&lt;br&gt;[[Француз ғылым академиясының La Casa сыйлығы]] (1897)&lt;br&gt;[[Альберт медалі]] (1926)&lt;br&gt;[[Дэви медалі]] (1915)&lt;br&gt;[[Порту университетінің құрметті докторы]]&lt;br&gt;[[Корольдік қоғамның шетелдік мүшесі]] (1918 жылғы 28 ақпан)&lt;br&gt;{{Нобельдік медаль}}  [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1912 жыл ғылымда|1912]])
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Поль Сабатье''' ({{Lang-fr|Paul Sabatier}}; {{Туғанкүні|5|11|1854}}; [[Каркассонн|Каркассон]] — {{Қайтысболғанкүні|14|8|1941}}, [[Тулуза]]) — француз [[Химия|химигі]], 1912 жылғы химия бойынша [[Нобель сыйлығы|Нобель сыйлығының]] лауреаты.

== Өмірбаян ==
Кәсіпкер Алексис Сабатьенің отбасында дүниеге келген ол орта білімін Каркассон мен Тулуза лицейлерінде және Тулузадағы Сен-Мари колледжінде алды. 1874—1877 жылдары [[Париж|Париждегі]] Политехникалық мектепте оқыды. 1877—1878 жылдары [[Ним|Нимдегі]] лицейде физика пәнінен сабақ берді, содан кейін Колледж де Франста көрнекті физик-химик Марсель Бертелоның ассистенті болды. 1880 жылы [[күкірт]] пен [[Сульфаттар|сульфаттардың]] термохимиясына арналған докторлық диссертациясын қорғады&lt;ref name=&quot;nl&quot;&gt;[http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm Сабатье, Поль] {{Wayback|url=http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm|date=20070930153754}} Лауреаты Нобелевской премии&lt;/ref&gt;.

1881—1882 жылдары ол [[Бордо (Франция)|Бордо]] университетінде физиканы оқыды. 1882 жылдан бастап Тулуза университетінде сабақ берді; 1884 жылы химия кафедрасының профессоры болды, оны ғылыми мансабының соңына дейін басқарды. 1905 жылдан 1929 жылға дейін ол ғылым факультетінің деканы болды&lt;ref name=&quot;nl&quot;&gt;[http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm Сабатье, Поль] {{Wayback|url=http://n-t.ru/nl/hm/sabatier.htm|date=20070930153754}} Лауреаты Нобелевской премии&lt;/ref&gt;.

Париж ғылым академиясының (1913 жылдан бастап), Лондон Корольдік қоғамының, Америка химиялық қоғамының және басқа да көптеген академиялар мен ғылыми қоғамдардың мүшесі. Құрмет легионының командоры.

== Ғылыми жұмыс ==
Сабатьенің негізгі зерттеу салалары [[термохимия]] және [[катализ]] болды. 1878—1897 жылдары ол металл сульфидтерінің, селенидтерінің және галогенидтерінің термохимиялық зерттеуі бойынша бірқатар мақалалар жазды; сонымен қатар фосфор қышқылдары қатысатын реакциялардың кинетикасын зерттеді. Шәкірті Ж. Б. Сандеранмен бірге ол [[Асыл металдар|асыл металдардың]] орнына [[Темір|темірді]], [[Кобальт|кобальтты]], [[Никель|никельді]] және [[Мыс|мысты]] катализатор ретінде қолдана бастады.

1897 жылы Сандеранмен бірге катализатор — ұнтақ никель (''Сабатье —Сандеран реакциясы'') қатысуымен [[Этилен|этиленді]] [[Этан|этанға]] тікелей бір сатылы гидрогенизациялауды жүргізді. 1899—1901 жылдары бірқатар басқа [[Алкендер|олефиндерді]], сондай-ақ [[Алкиндер|ацетиленді]] және [[Ароматты қосылыстар|хош иісті]] көмірсутектерді каталитикалық гидрогенизациялауды жүргізді; 1901 жылы [[Бензол|бензолды]] гидрогенизациялау арқылы циклогексан алды. Сол жылы гидрогенизация катализі теориясын ұсынды, оған сәйкес металл катализаторларының рөлі аралық қосылыстар — металл [[Гидридтер|гидридтерін]] түзу болып табылады.

1902 жылы ол никель катализаторында [[Көміртек монооксиді|көміртегі тотығы]] мен [[Сутегі|сутегінен]] [[Метан|метанды]] синтездеп, азот оксидтері мен нитроқосылыстарының каталитикалық тотықсыздану мүмкіндігін көрсетті. 1907—1911 жылдары ұсақ бөлінген металдар мен олардың оксидтерінің қатысуымен [[Алкогольдер|спирттердің]] каталитикалық түрленуін зерттеп, олардың кейбіреулері спирттердің дегидратациясын тудыратынын, ал басқалары дегидрленуін тудыратынын көрсетті. Ұсақ бөлінген металдардың тұрақтылығын арттыру үшін ол алғаш рет ''катализатор тіректерін'' («жастықша») қолданды. 1909 жылы қанықпаған [[Карбон қышқылдары|карбон қышқылдарын]] каталитикалық бу фазасында гидрогенизациялады (бұл процесс [[маргарин]] өндірісінде қолданылды).

1912 жылы Сабатье химия бойынша Нобель сыйлығына «органикалық қосылыстарды ұсақ дисперсті металдардың қатысуымен гидрогенрзациялау әдісі үшін» ие болды, бұл органикалық химияның дамуына үлкен серпін берді, соның ішінде Сабатье реакциясы деп аталатын нәрсені ашқаны үшін; сыйлық [[Виктор Гриньяр|Виктор Гриньярмен]] бөлісті.

== Есте сақтау ==
1979 жылы [[Халықаралық астрономиялық одақ]] Айдың көрінетін жағындағы кратерге Сабатьенің есімін берді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Швед корольдік ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері]]
[[Санат:Француз ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшелері]]
[[Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің офицерлері]]
[[Санат:Құрмет легионы орденінің командорлары]]</text>
      <sha1>9y0z4tciytuuwp1ng4k0dy802or9rlw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Potd/2026-06-24</title>
    <ns>10</ns>
    <id>782839</id>
    <revision>
      <id>3621294</id>
      <timestamp>2026-06-23T18:00:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>[[commons:Template:Potd/2026-06-24|POTD 2026-06-24]]: filename only</comment>
      <origin>3621294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="ipmtvx9zdmq8hholwtqmdthc1af6g9s" xml:space="preserve">Messier 24 (infrared, red, green).jpg&lt;noinclude&gt;[[Санат:Үлгілер:Тәулік суреті]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ipmtvx9zdmq8hholwtqmdthc1af6g9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пенелопа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782840</id>
    <revision>
      <id>3621297</id>
      <timestamp>2026-06-23T18:55:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ерден Карсыбеков</username>
        <id>3744</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Тұлға  |Есімі                 = Пенелопа  |Шынайы есімі          = {{lang-el|Πηνελόπεια}}  |Сурет                 = The Yellow Book - Volume 6 - Plate 3.png  |ені                   = 210px  |Сурет атауы           = Ағылшын журналындағы сурет, 1895 ж.  |Туған күні            =   |Туған жері            = [[Акарнания]]  |Қайтыс болған күні    =   |...</comment>
      <origin>3621297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5748" sha1="ods31wbqd19ytn007v4reb0d91gkj1y" xml:space="preserve">{{Тұлға
 |Есімі                 = Пенелопа
 |Шынайы есімі          = {{lang-el|Πηνελόπεια}}
 |Сурет                 = The Yellow Book - Volume 6 - Plate 3.png
 |ені                   = 210px
 |Сурет атауы           = Ағылшын журналындағы сурет, 1895 ж.
 |Туған күні            = 
 |Туған жері            = [[Акарнания]]
 |Қайтыс болған күні    = 
 |Қайтыс болған жері    = 
 |Ұлты                  = [[Гректер|грек]]
 |Не үшін белгілі       = 
 |Әкесі                 = [[Икарий]]
 |Анасы                 = Перибея
 |Жұбайы                = [[Одиссей]]
 |Балалары              = [[Телемах]], Аркесилай, Полипорт
 |Commons               = 
}}[[Сурет:Odysseus slays the suitors of his wife Penelope (Skyphos pot).jpg|нобай|255px|Б.з.б. V ғасырда жасалған [[скифос]]тағы бейне]]
'''Пенелопа''' — [[Итака]] патшасы [[Одиссей]]дің әйелі, [[Гомер]]дің ''[[Одиссея]]сындағы'' басты кейіпкерлердің бірі.

Оның әкесі Икарий [[спарта]]лық патшаның тұқымы болған, бірақ ағасы оны [[Пелопоннес]]тен қуып жіберген.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus)|first=|pages=3.10.6|last=Pseudo-Apollodorus}}&lt;/ref&gt;

Итакаға келін болып түскен Пенелопа Одиссейге [[Телемах]] есімді ұлды туады. Жуық арада [[Троя соғысы]] басталады және Одиссей оған аттанады. Ал соғыс аяқталғанда, жұбайынан жиырма жыл бойы хабар болмайды.

== Гомерде ==
Одиссей Итакада жоқ кезінде оның сарайына Пенелопаға құда түсіп жүрген талай-талай үміткер күйеулер жиналады. Олар Пенелопа өзіне жұбай таңдап алғанша ешқайсысы Одиссейдің үйінен кетпейтіндігін айтып, той-думан өткізе бастайды. Аруға жұбай болуға кім лайықты деген мәселенің төңірегінде айтысып жүріп, сарайдың дүние-мүлкін талан-таражға салып жатқан. Пенелопа болса, асыл түкті жамылғы тоқып біткен соң ғана олардың біреуін таңдайды деп уәде береді. Бірақ бұл күйеусымақтардың ешқайсысына тұрмысқа шықпау үшін ойлап тапқан амалы болды, ол күндіз тоқумен айналысса да, түнде сол тоқығанын қайта тарқатып жіберетін. Ал ұлы Телемах әкесін іздеумен болып, ұзақ жолға шығады.

Бірнеше жылдан соң Телемах оралады. Одиссей де өз үйіне жолын тапты, бірақ ешкім танымас үшін ол таяққа сүйенген қауқарсыз қарт кейпінде жүреді. Бұл сырды тек Телемах пен Эвмей деген кісі білді. Одиссей мен Эвмей сарайға кірді. Пенелопа қартты байқағанда, одан Одиссей жөнінде сұрай бастады. Жолаушы Одиссейді бұдан жиырма жыл бұрын көргенін айтқанда, Пенелопа жылап жіберді.

Бірнеше күннен кейін Пенелопа Одиссейдің қазынасында сақтаулы тұрған бауыры қатты садақты үміткер күйеулердің алдына алып келеді. Кімде-кім осы садақты тартып, жебені он екі сақинаның көзінен дәл өткізсе соған тұрмысқа шығамын, деп айтады. Садақтың екі ұшын қанша рет игенімен, ешкім де кернеуін тарта алмады. Садақты иіп көруін қарт та сұрайды. Бәрі күледі, ал Телемах анасынан өз бөлмесіне кетуін өтінеді. Ол кеткенде, қарт садақтың кернеуін тартып, нысанаға дәл тиеді. Бәріне қырғын салып біткенде, әйеліне кім екенін ашып айтады.&lt;ref&gt;Кун Н. А. ''Ежелгі Греция мифтері мен аңыздары'' — Алматы: «Мектеп», 1980.&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery&gt;
Dante Gabriel Rossetti - Penelope.jpg|[[Данте Габриэль Россетти]], 1869 ж.
Penelope by Leonidas Drosis.jpg|Леонидас Дросис жасаған мүсін, 1873 ж.
Exposition Paris-Athènes au Musée du Louvre à Paris -parisathenes (51544789732).jpg|Алдынан қарағанда
Fresco Macellum Pompeya 06 (cropped to scene).jpg|[[Помпеи]]де табылған қабырға суреті
Heva Coomans - Penelope awaiting Odysseus.jpg|Ева Куманс суреті, шамамен 1900 ж.
&lt;/gallery&gt;
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Алфавит бойынша мифологиялық кейіпкерлер]]
[[Санат:Одиссей]]</text>
      <sha1>ods31wbqd19ytn007v4reb0d91gkj1y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Өскемен қалалық әкімдігі</title>
    <ns>10</ns>
    <id>782841</id>
    <revision>
      <id>3621300</id>
      <timestamp>2026-06-23T19:26:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MuratbekErkebulan</username>
        <id>162992</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{#switch:{{{1}}} |name    = Өскемен қалалық әкімдігі | top    = 50.0740720455154147 | bottom = 49.7380382644192665 | left   = 82.3762443369766544 | right  = 83.1052331527333763 |image = {{#switch:{{{2|}}}  |physical = Өскемен қалалық әкімдігі карта.png  |#default = Өскемен қалалық әкімдігі карта.png }} }}&lt;noinclude&gt;{{ПозКарта/Инфо|Қазақстан}} Санат:Үлгілер:П...</comment>
      <origin>3621300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="585" sha1="dlzvgbpo6co2ehpzgt4epyax0rmogga" xml:space="preserve">{{#switch:{{{1}}}
|name    = Өскемен қалалық әкімдігі
| top    = 50.0740720455154147
| bottom = 49.7380382644192665
| left   = 82.3762443369766544
| right  = 83.1052331527333763
|image = {{#switch:{{{2|}}}
 |physical = Өскемен қалалық әкімдігі карта.png
 |#default = Өскемен қалалық әкімдігі карта.png
}}
}}&lt;noinclude&gt;{{ПозКарта/Инфо|Қазақстан}}
[[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қазақстан:Шығыс Қазақстан облысы]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dlzvgbpo6co2ehpzgt4epyax0rmogga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сурет:2026 FIFA World Cup.png</title>
    <ns>6</ns>
    <id>782842</id>
    <revision>
      <id>3621304</id>
      <timestamp>2026-06-23T19:33:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <comment>{{Еркін сурет
| сипаттамасы     = Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі логотипі
| қайнары         = https://kansascityfwc26.com/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-in-a-celebration-of-football-and-diversity/
| жасалған уақыты = 2023
| авторы          = ФИФА
}}</comment>
      <origin>3621304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="373" sha1="l8krmas5ig4vdkg1yg8lxss3xp3n62r" xml:space="preserve">== Түйін ==
{{Еркін сурет
| сипаттамасы     = Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі логотипі
| қайнары         = https://kansascityfwc26.com/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-in-a-celebration-of-football-and-diversity/
| жасалған уақыты = 2023
| авторы          = ФИФА
}}</text>
      <sha1>l8krmas5ig4vdkg1yg8lxss3xp3n62r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621305</id>
      <parentid>3621304</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T19:34:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kasymov [[Сурет:2026 FIFA World Cup.svg.png]] бетін [[Сурет:2026 FIFA World Cup.png]] бетіне жылжытты (айдатқыш қалдырмады)</comment>
      <origin>3621304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="373" sha1="l8krmas5ig4vdkg1yg8lxss3xp3n62r" xml:space="preserve">== Түйін ==
{{Еркін сурет
| сипаттамасы     = Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі логотипі
| қайнары         = https://kansascityfwc26.com/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-in-a-celebration-of-football-and-diversity/
| жасалған уақыты = 2023
| авторы          = ФИФА
}}</text>
      <sha1>l8krmas5ig4vdkg1yg8lxss3xp3n62r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621307</id>
      <parentid>3621305</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T19:36:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kasymov [[Сурет:2026 FIFA World Cup.png]] бетін [[Сурет:2026 FIFA World Cup.svg.png]] бетіне жылжытты (айдатқыш қалдырмады): Қайтару</comment>
      <origin>3621304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="373" sha1="l8krmas5ig4vdkg1yg8lxss3xp3n62r" xml:space="preserve">== Түйін ==
{{Еркін сурет
| сипаттамасы     = Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі логотипі
| қайнары         = https://kansascityfwc26.com/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-in-a-celebration-of-football-and-diversity/
| жасалған уақыты = 2023
| авторы          = ФИФА
}}</text>
      <sha1>l8krmas5ig4vdkg1yg8lxss3xp3n62r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621309</id>
      <parentid>3621307</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T19:40:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kasymov [[Сурет:2026 FIFA World Cup.svg.png]] бетін [[Сурет:2026 FIFA World Cup.png]] бетіне жылжытты (айдатқыш қалдырмады): Қайтару</comment>
      <origin>3621304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="373" sha1="l8krmas5ig4vdkg1yg8lxss3xp3n62r" xml:space="preserve">== Түйін ==
{{Еркін сурет
| сипаттамасы     = Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі логотипі
| қайнары         = https://kansascityfwc26.com/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-in-a-celebration-of-football-and-diversity/
| жасалған уақыты = 2023
| авторы          = ФИФА
}}</text>
      <sha1>l8krmas5ig4vdkg1yg8lxss3xp3n62r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санат:Нью-Йорк қаласындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары</title>
    <ns>14</ns>
    <id>782843</id>
    <revision>
      <id>3621336</id>
      <timestamp>2026-06-23T21:07:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: [[Санат:Нью-Йорк қаласындағы компаниялар]] [[Санат:Нью-Йорк штатындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] [[Санат:Қала бойынша қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]</comment>
      <origin>3621336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="307" sha1="2u4p7sfpncya8vr7eemdmpdxpf3qatq" xml:space="preserve">[[Санат:Нью-Йорк қаласындағы компаниялар]]
[[Санат:Нью-Йорк штатындағы қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Қала бойынша қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]</text>
      <sha1>2u4p7sfpncya8vr7eemdmpdxpf3qatq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санат:Несие карталары</title>
    <ns>14</ns>
    <id>782844</id>
    <revision>
      <id>3621337</id>
      <timestamp>2026-06-23T21:09:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: [[Санат:Несие]] [[Санат:Банк төлем карталары]] [[Санат:Бөлшек қаржылық қызметтер]] [[Санат:Экзонумия]]</comment>
      <origin>3621337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="177" sha1="pcnq5cogl8b9li860d7ajra3jmvn3h7" xml:space="preserve">[[Санат:Несие]]
[[Санат:Банк төлем карталары]]
[[Санат:Бөлшек қаржылық қызметтер]]
[[Санат:Экзонумия]]</text>
      <sha1>pcnq5cogl8b9li860d7ajra3jmvn3h7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санат:Berkshire Hathaway</title>
    <ns>14</ns>
    <id>782845</id>
    <revision>
      <id>3621338</id>
      <timestamp>2026-06-23T21:11:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: [[Санат:Небраска штатының Омаха қаласындағы компаниялар]] [[Санат:АҚШ конгломераттары]] [[Санат:АҚШ холдингтік компаниялары]] [[Санат:АҚШ отбасылық компаниялары]]</comment>
      <origin>3621338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="292" sha1="t6hb9f8d9okz342f0f50ssgx05nqkxa" xml:space="preserve">[[Санат:Небраска штатының Омаха қаласындағы компаниялар]]
[[Санат:АҚШ конгломераттары]]
[[Санат:АҚШ холдингтік компаниялары]]
[[Санат:АҚШ отбасылық компаниялары]]</text>
      <sha1>t6hb9f8d9okz342f0f50ssgx05nqkxa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санат:Wells Fargo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>782846</id>
    <revision>
      <id>3621339</id>
      <timestamp>2026-06-23T21:13:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: [[Санат:Сан-Францискодағы қаржы ауданы]] [[Санат:Сан-Францискодағы компаниялар]]</comment>
      <origin>3621339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144" sha1="p8otwk5hx4h1r0go5rj3fevi56083nv" xml:space="preserve">[[Санат:Сан-Францискодағы қаржы ауданы]]
[[Санат:Сан-Францискодағы компаниялар]]</text>
      <sha1>p8otwk5hx4h1r0go5rj3fevi56083nv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Электрлі орындығы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782847</id>
    <revision>
      <id>3621375</id>
      <timestamp>2026-06-24T01:09:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Лёха Вырвиглаз</username>
        <id>132845</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: [[Сурет:Kemmler exécuté par l'électricité.jpg|thumb|240px|]] '''Электрлі орындығы''' — [[өлім жазасы]]н орындауға арналған қондырғы.  Мұнда жоғары кернеулі [[электр тогы]]ның әсер ету арқылы адам өмірі тоқтатылады. [[Электрод]]тар ағаш орындыққа байланған адамның аяқтарына және басына...</comment>
      <origin>3621375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1163" sha1="i692qk3dkd2y3ju249qfivqltqblt02" xml:space="preserve">[[Сурет:Kemmler exécuté par l'électricité.jpg|thumb|240px|]]
'''Электрлі орындығы''' — [[өлім жазасы]]н орындауға арналған қондырғы.

Мұнда жоғары кернеулі [[электр тогы]]ның әсер ету арқылы адам өмірі тоқтатылады. [[Электрод]]тар ағаш орындыққа байланған адамның аяқтарына және басына қосылады.

Оны 1881 жылы американ инженері [[Альфред Саутвик]] ойлап шығарды. Алғаш рет 1890 жылдың 6 тамызында [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]] штатындағы түрмеде қолданылды.

1990 жылдарға дейін АҚШ-тағы ең таралған өлім жазасы ретінде болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/electrocution|title=Electrocution|website=www.britannica.com|access-date=2025-01-04}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Өлім жазасы]]
[[Санат:Электрлік]]</text>
      <sha1>i692qk3dkd2y3ju249qfivqltqblt02</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:Journalist daryn</title>
    <ns>3</ns>
    <id>782848</id>
    <revision>
      <id>3621390</id>
      <timestamp>2026-06-24T05:51:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>61167</id>
      </contributor>
      <comment>[[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу.</comment>
      <origin>3621390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="215" sha1="j10k1jufc5kwlr7tpepehtonsgxd7j3" xml:space="preserve">{{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Journalist daryn}}

-- [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]] 10:51, 2026 ж. маусымның 24 (+05)</text>
      <sha1>j10k1jufc5kwlr7tpepehtonsgxd7j3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Костешты</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782849</id>
    <revision>
      <id>3621394</id>
      <timestamp>2026-06-24T06:26:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: '''Костешты''' ({{lang-ro|Costeşti}}) — [[Молдова]]ның [[Рышкан аймағын]]дағы қала.  == Дереккөздер == {{дереккөздер}}  [[Санат:Молдова қалалары]]</comment>
      <origin>3621394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="230" sha1="4exde5kaha7mwf7dhd04m3rfymuolfz" xml:space="preserve">'''Костешты''' ({{lang-ro|Costeşti}}) — [[Молдова]]ның [[Рышкан аймағын]]дағы қала.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>4exde5kaha7mwf7dhd04m3rfymuolfz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621395</id>
      <parentid>3621394</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:26:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3621395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="249" sha1="khkhaqq00db0i7c001xpcdoowku3iwv" xml:space="preserve">'''Костешты''' ({{lang-ro|Costeşti}}) — [[Молдова]]ның [[Рышкан аймағын]]дағы қала.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>khkhaqq00db0i7c001xpcdoowku3iwv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621397</id>
      <parentid>3621395</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:29:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3621397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="342" sha1="8yc8kebfqjj0qpn4eurpw9ppgiutpsg" xml:space="preserve">'''Костешты''' ({{lang-ro|Costeşti}}) — [[Молдова]]ның [[Рышкан аймағын]]дағы қала. Костешты қаласының халқы 2026 жылы 4400 адамды құрады.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>8yc8kebfqjj0qpn4eurpw9ppgiutpsg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621398</id>
      <parentid>3621397</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:30:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>дереккөз</comment>
      <origin>3621398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="537" sha1="27plvrv122ajoglx5tcuxeowiz5pjf5" xml:space="preserve">'''Костешты''' ({{lang-ro|Costeşti}}) — [[Молдова]]ның [[Рышкан аймағын]]дағы қала. Костешты қаласының халқы 2026 жылы 4400 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-costesti-10889.html|title=Население Костешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>27plvrv122ajoglx5tcuxeowiz5pjf5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621399</id>
      <parentid>3621398</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:37:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3621399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1383" sha1="kuc75x01agpsbgpiddagroj6ous9ywn" xml:space="preserve">'''Костешты''' ({{lang-ro|Costeşti}}) — [[Молдова]]ның [[Рышкан аймағын]]дағы қала. Костешты қаласының халқы 2026 жылы 4400 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-costesti-10889.html|title=Население Костешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала елдің солтүстік-батысында, Чухур өзенінің жағасында, Прут өзеніне құятын жерде және Костешти-Станка су қоймасы жанында орналасқан. Елді мекен 85 гектар жерді алып жатыр.

== Тарихы ==
XX ғасырдың ортасына қарай Костешты ауылы Костешти-Стинка су қоймасының орнында болды. Су қоймасы мен су электр станциясы салынғаннан кейін Костешты мен Шарбак ауылдары су астында қалып, жаңадан салынған құрылысшылар қонысы да Костешты деп аталды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>kuc75x01agpsbgpiddagroj6ous9ywn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621401</id>
      <parentid>3621399</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:43:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ толықтыру</comment>
      <origin>3621401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2228" sha1="7evvgz916r9f0agznz5f4nxddpjwm1t" xml:space="preserve">'''Костешты''' ({{lang-ro|Costeşti}}) — [[Молдова]]ның [[Рышкан аймағын]]дағы қала. Костешты қаласының халқы 2026 жылы 4400 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-costesti-10889.html|title=Население Костешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала елдің солтүстік-батысында, Чухур өзенінің жағасында, Прут өзеніне құятын жерде және Костешти-Станка су қоймасы жанында орналасқан. Елді мекен 85 гектар жерді алып жатыр.

== Тарихы ==
XX ғасырдың ортасына қарай Костешты ауылы Костешти-Стинка су қоймасының орнында болды. Су қоймасы мен су электр станциясы салынғаннан кейін Костешты мен Шарбак ауылдары су астында қалып, жаңадан салынған құрылысшылар қонысы да Костешты деп аталды.
Костешти халқының саны 1979 жылға қарай КСРО-ның түкпір-түкпірінен келген құрылысшылардың арқасында 10 000-ға дейін өсті. Құрылыс алаңында жұмыс істейтін айналадағы ауылдардың тұрғындарымен халық саны да өсті. 

1990 жылдары Костешты ауылына қала мәртебесі берілді. Проскурены және Дуруитория ауылдары Костешты қалалық әкімдігінің қарамағына қарады. 2005 жылға қарай Костешты халқының саны айтарлықтай азайды. Тұрғындардың негізгі көшуі 1990 жылдардың басында болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>7evvgz916r9f0agznz5f4nxddpjwm1t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621402</id>
      <parentid>3621401</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:44:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ дереккөз</comment>
      <origin>3621402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2550" sha1="960eb1zhughltyiq6q5pdc54xtc76ik" xml:space="preserve">'''Костешты''' ({{lang-ro|Costeşti}}) — [[Молдова]]ның [[Рышкан аймағын]]дағы қала. Костешты қаласының халқы 2026 жылы 4400 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-costesti-10889.html|title=Население Костешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала елдің солтүстік-батысында, Чухур өзенінің жағасында, Прут өзеніне құятын жерде және Костешти-Станка су қоймасы жанында орналасқан. Елді мекен 85 гектар жерді алып жатыр.

== Тарихы ==
XX ғасырдың ортасына қарай Костешты ауылы Костешти-Стинка су қоймасының орнында болды. Су қоймасы мен су электр станциясы салынғаннан кейін Костешты мен Шарбак ауылдары су астында қалып, жаңадан салынған құрылысшылар қонысы да Костешты деп аталды.
Костешти халқының саны 1979 жылға қарай КСРО-ның түкпір-түкпірінен келген құрылысшылардың арқасында 10 000-ға дейін өсті. Құрылыс алаңында жұмыс істейтін айналадағы ауылдардың тұрғындарымен халық саны да өсті. 

1990 жылдары Костешты ауылына қала мәртебесі берілді. Проскурены және Дуруитория ауылдары Костешты қалалық әкімдігінің қарамағына қарады. 2005 жылға қарай Костешты халқының саны айтарлықтай азайды. Тұрғындардың негізгі көшуі 1990 жылдардың басында болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/otkrojte-moldovu-kosteshtskoe-vodohranilishhe-krasivye-zhivopisnye-mesta?ysclid=mqroe5hgzi702911094|title=Костештское водохранилище - красивые, живописные места|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>960eb1zhughltyiq6q5pdc54xtc76ik</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621403</id>
      <parentid>3621402</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:51:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі, толықтыру</comment>
      <origin>3621403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4957" sha1="a2nr0dg45ykiz65f5txr2un5c1i9rbf" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Костешты
 |шынайы атауы            = {{lang-ro|Costeşti}}
 |сурет                   = 
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Костешты''' ({{lang-ro|Costeşti}}) — [[Молдова]]ның [[Рышкан аймағын]]дағы қала. Костешты қаласының халқы 2026 жылы 4400 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-costesti-10889.html|title=Население Костешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала елдің солтүстік-батысында, Чухур өзенінің жағасында, Прут өзеніне құятын жерде және Костешти-Станка су қоймасы жанында орналасқан. Елді мекен 85 гектар жерді алып жатыр.

== Тарихы ==
XX ғасырдың ортасына қарай Костешты ауылы Костешти-Стинка су қоймасының орнында болды. Су қоймасы мен су электр станциясы салынғаннан кейін Костешты мен Шарбак ауылдары су астында қалып, жаңадан салынған құрылысшылар қонысы да Костешты деп аталды.
Костешти халқының саны 1979 жылға қарай КСРО-ның түкпір-түкпірінен келген құрылысшылардың арқасында 10 000-ға дейін өсті. Құрылыс алаңында жұмыс істейтін айналадағы ауылдардың тұрғындарымен халық саны да өсті. 

1990 жылдары Костешты ауылына қала мәртебесі берілді. Проскурены және Дуруитория ауылдары Костешты қалалық әкімдігінің қарамағына қарады. 2005 жылға қарай Костешты халқының саны айтарлықтай азайды. Тұрғындардың негізгі көшуі 1990 жылдардың басында болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/otkrojte-moldovu-kosteshtskoe-vodohranilishhe-krasivye-zhivopisnye-mesta?ysclid=mqroe5hgzi702911094|title=Костештское водохранилище - красивые, живописные места|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>a2nr0dg45ykiz65f5txr2un5c1i9rbf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621405</id>
      <parentid>3621403</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:51:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі, сурет қою</comment>
      <origin>3621405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4991" sha1="dtphp7okjzw3aiezrrqictfzs0ax5gd" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Костешты
 |шынайы атауы            = {{lang-ro|Costeşti}}
 |сурет                   = Costești, Moldova - panoramio.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Костешты''' ({{lang-ro|Costeşti}}) — [[Молдова]]ның [[Рышкан аймағын]]дағы қала. Костешты қаласының халқы 2026 жылы 4400 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-costesti-10889.html|title=Население Костешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала елдің солтүстік-батысында, Чухур өзенінің жағасында, Прут өзеніне құятын жерде және Костешти-Станка су қоймасы жанында орналасқан. Елді мекен 85 гектар жерді алып жатыр.

== Тарихы ==
XX ғасырдың ортасына қарай Костешты ауылы Костешти-Стинка су қоймасының орнында болды. Су қоймасы мен су электр станциясы салынғаннан кейін Костешты мен Шарбак ауылдары су астында қалып, жаңадан салынған құрылысшылар қонысы да Костешты деп аталды.
Костешти халқының саны 1979 жылға қарай КСРО-ның түкпір-түкпірінен келген құрылысшылардың арқасында 10 000-ға дейін өсті. Құрылыс алаңында жұмыс істейтін айналадағы ауылдардың тұрғындарымен халық саны да өсті. 

1990 жылдары Костешты ауылына қала мәртебесі берілді. Проскурены және Дуруитория ауылдары Костешты қалалық әкімдігінің қарамағына қарады. 2005 жылға қарай Костешты халқының саны айтарлықтай азайды. Тұрғындардың негізгі көшуі 1990 жылдардың басында болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/otkrojte-moldovu-kosteshtskoe-vodohranilishhe-krasivye-zhivopisnye-mesta?ysclid=mqroe5hgzi702911094|title=Костештское водохранилище - красивые, живописные места|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>dtphp7okjzw3aiezrrqictfzs0ax5gd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621406</id>
      <parentid>3621405</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3621406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5017" sha1="r1wlk4zmy1bf9opgeru0z8861f28bjd" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Костешты
 |шынайы атауы            = {{lang-ro|Costeşti}}
 |сурет                   = Costești, Moldova - panoramio.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Молдова
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =47 |lat_min =51 |lat_sec =30 
  |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =15 |lon_sec =31 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Костешты''' ({{lang-ro|Costeşti}}) — [[Молдова]]ның [[Рышкан аймағын]]дағы қала. Костешты қаласының халқы 2026 жылы 4400 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-costesti-10889.html|title=Население Костешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала елдің солтүстік-батысында, Чухур өзенінің жағасында, Прут өзеніне құятын жерде және Костешти-Станка су қоймасы жанында орналасқан. Елді мекен 85 гектар жерді алып жатыр.

== Тарихы ==
XX ғасырдың ортасына қарай Костешты ауылы Костешти-Стинка су қоймасының орнында болды. Су қоймасы мен су электр станциясы салынғаннан кейін Костешты мен Шарбак ауылдары су астында қалып, жаңадан салынған құрылысшылар қонысы да Костешты деп аталды.
Костешти халқының саны 1979 жылға қарай КСРО-ның түкпір-түкпірінен келген құрылысшылардың арқасында 10 000-ға дейін өсті. Құрылыс алаңында жұмыс істейтін айналадағы ауылдардың тұрғындарымен халық саны да өсті. 

1990 жылдары Костешты ауылына қала мәртебесі берілді. Проскурены және Дуруитория ауылдары Костешты қалалық әкімдігінің қарамағына қарады. 2005 жылға қарай Костешты халқының саны айтарлықтай азайды. Тұрғындардың негізгі көшуі 1990 жылдардың басында болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/otkrojte-moldovu-kosteshtskoe-vodohranilishhe-krasivye-zhivopisnye-mesta?ysclid=mqroe5hgzi702911094|title=Костештское водохранилище - красивые, живописные места|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>r1wlk4zmy1bf9opgeru0z8861f28bjd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621408</id>
      <parentid>3621406</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:01:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3621408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5056" sha1="bwuefbuot6mpca51mhsax1ppndsh0nm" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Костешты
 |шынайы атауы            = {{lang-ro|Costeşti}}
 |сурет                   = Costești, Moldova - panoramio.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Молдова
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =47 |lat_min =51 |lat_sec =30 
  |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =15 |lon_sec =31 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +373 256
 |пошта индексі           = MD-5617
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Costești (Moldova)
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Костешты''' ({{lang-ro|Costeşti}}) — [[Молдова]]ның [[Рышкан аймағын]]дағы қала. Костешты қаласының халқы 2026 жылы 4400 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-costesti-10889.html|title=Население Костешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала елдің солтүстік-батысында, Чухур өзенінің жағасында, Прут өзеніне құятын жерде және Костешти-Станка су қоймасы жанында орналасқан. Елді мекен 85 гектар жерді алып жатыр.

== Тарихы ==
XX ғасырдың ортасына қарай Костешты ауылы Костешти-Стинка су қоймасының орнында болды. Су қоймасы мен су электр станциясы салынғаннан кейін Костешты мен Шарбак ауылдары су астында қалып, жаңадан салынған құрылысшылар қонысы да Костешты деп аталды.
Костешти халқының саны 1979 жылға қарай КСРО-ның түкпір-түкпірінен келген құрылысшылардың арқасында 10 000-ға дейін өсті. Құрылыс алаңында жұмыс істейтін айналадағы ауылдардың тұрғындарымен халық саны да өсті. 

1990 жылдары Костешты ауылына қала мәртебесі берілді. Проскурены және Дуруитория ауылдары Костешты қалалық әкімдігінің қарамағына қарады. 2005 жылға қарай Костешты халқының саны айтарлықтай азайды. Тұрғындардың негізгі көшуі 1990 жылдардың басында болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/otkrojte-moldovu-kosteshtskoe-vodohranilishhe-krasivye-zhivopisnye-mesta?ysclid=mqroe5hgzi702911094|title=Костештское водохранилище - красивые, живописные места|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>bwuefbuot6mpca51mhsax1ppndsh0nm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621413</id>
      <parentid>3621408</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:05:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3621413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5072" sha1="ruu6r8ozefg5bd7d37k0hvbpf5fy2vr" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Костешты
 |шынайы атауы            = {{lang-ro|Costeşti}}
 |сурет                   = Costești, Moldova - panoramio.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Молдова
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =47 |lat_min =51 |lat_sec =30 
  |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =15 |lon_sec =31 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 1499	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 1990
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 4400
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +373 256
 |пошта индексі           = MD-5617
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Costești (Moldova)
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Костешты''' ({{lang-ro|Costeşti}}) — [[Молдова]]ның [[Рышкан аймағын]]дағы қала. Костешты қаласының халқы 2026 жылы 4400 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-costesti-10889.html|title=Население Костешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала елдің солтүстік-батысында, Чухур өзенінің жағасында, Прут өзеніне құятын жерде және Костешти-Станка су қоймасы жанында орналасқан. Елді мекен 85 гектар жерді алып жатыр.

== Тарихы ==
XX ғасырдың ортасына қарай Костешты ауылы Костешти-Стинка су қоймасының орнында болды. Су қоймасы мен су электр станциясы салынғаннан кейін Костешты мен Шарбак ауылдары су астында қалып, жаңадан салынған құрылысшылар қонысы да Костешты деп аталды.
Костешти халқының саны 1979 жылға қарай КСРО-ның түкпір-түкпірінен келген құрылысшылардың арқасында 10 000-ға дейін өсті. Құрылыс алаңында жұмыс істейтін айналадағы ауылдардың тұрғындарымен халық саны да өсті. 

1990 жылдары Костешты ауылына қала мәртебесі берілді. Проскурены және Дуруитория ауылдары Костешты қалалық әкімдігінің қарамағына қарады. 2005 жылға қарай Костешты халқының саны айтарлықтай азайды. Тұрғындардың негізгі көшуі 1990 жылдардың басында болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/otkrojte-moldovu-kosteshtskoe-vodohranilishhe-krasivye-zhivopisnye-mesta?ysclid=mqroe5hgzi702911094|title=Костештское водохранилище - красивые, живописные места|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>ruu6r8ozefg5bd7d37k0hvbpf5fy2vr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621414</id>
      <parentid>3621413</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:06:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3621414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5786" sha1="03230z555ncg9zop4iywm3vhql7aujl" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Костешты
 |шынайы атауы            = {{lang-ro|Costeşti}}
 |сурет                   = Costești, Moldova - panoramio.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Молдова
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =47 |lat_min =51 |lat_sec =30 
  |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =15 |lon_sec =31 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 1499	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 1990
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 4400
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +373 256
 |пошта индексі           = MD-5617
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Costești (Moldova)
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Костешты''' ({{lang-ro|Costeşti}}) — [[Молдова]]ның [[Рышкан аймағын]]дағы қала. Костешты қаласының халқы 2026 жылы 4400 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-costesti-10889.html|title=Население Костешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала елдің солтүстік-батысында, Чухур өзенінің жағасында, Прут өзеніне құятын жерде және Костешти-Станка су қоймасы жанында орналасқан. Елді мекен 85 гектар жерді алып жатыр.

== Тарихы ==
XX ғасырдың ортасына қарай Костешты ауылы Костешти-Стинка су қоймасының орнында болды. Су қоймасы мен су электр станциясы салынғаннан кейін Костешты мен Шарбак ауылдары су астында қалып, жаңадан салынған құрылысшылар қонысы да Костешты деп аталды.
Костешти халқының саны 1979 жылға қарай КСРО-ның түкпір-түкпірінен келген құрылысшылардың арқасында 10 000-ға дейін өсті. Құрылыс алаңында жұмыс істейтін айналадағы ауылдардың тұрғындарымен халық саны да өсті. 

1990 жылдары Костешты ауылына қала мәртебесі берілді. Проскурены және Дуруитория ауылдары Костешты қалалық әкімдігінің қарамағына қарады. 2005 жылға қарай Костешты халқының саны айтарлықтай азайды. Тұрғындардың негізгі көшуі 1990 жылдардың басында болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/otkrojte-moldovu-kosteshtskoe-vodohranilishhe-krasivye-zhivopisnye-mesta?ysclid=mqroe5hgzi702911094|title=Костештское водохранилище - красивые, живописные места|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Костештида екі орта мектеп, спорт залы, төрт балабақша, музыка мектебі, ерекше қажеттіліктері бар балаларға арналған «Курай» орталығы, әлеуметтік асхана, қоғамдық орталық, қоғамдық кітапхана, медициналық орталық, екі шіркеу, демалыс аймақтары, азық-түлік және өнеркәсіптік дүкендердің кең желісі, сондай-ақ әртүрлі қызметтер көрсететін бөлімшелер бар.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>03230z555ncg9zop4iywm3vhql7aujl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621415</id>
      <parentid>3621414</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз</comment>
      <origin>3621415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5926" sha1="ohjsuxv9cmk9g9baae34d5p11y082ni" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Костешты
 |шынайы атауы            = {{lang-ro|Costeşti}}
 |сурет                   = Costești, Moldova - panoramio.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Молдова
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =47 |lat_min =51 |lat_sec =30 
  |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =15 |lon_sec =31 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 1499	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 1990
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 4400
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +373 256
 |пошта индексі           = MD-5617
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Costești (Moldova)
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Костешты''' ({{lang-ro|Costeşti}}) — [[Молдова]]ның [[Рышкан аймағын]]дағы қала. Костешты қаласының халқы 2026 жылы 4400 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-costesti-10889.html|title=Население Костешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала елдің солтүстік-батысында, Чухур өзенінің жағасында, Прут өзеніне құятын жерде және Костешти-Станка су қоймасы жанында орналасқан. Елді мекен 85 гектар жерді алып жатыр.

== Тарихы ==
XX ғасырдың ортасына қарай Костешты ауылы Костешти-Стинка су қоймасының орнында болды. Су қоймасы мен су электр станциясы салынғаннан кейін Костешты мен Шарбак ауылдары су астында қалып, жаңадан салынған құрылысшылар қонысы да Костешты деп аталды.
Костешти халқының саны 1979 жылға қарай КСРО-ның түкпір-түкпірінен келген құрылысшылардың арқасында 10 000-ға дейін өсті. Құрылыс алаңында жұмыс істейтін айналадағы ауылдардың тұрғындарымен халық саны да өсті. 

1990 жылдары Костешты ауылына қала мәртебесі берілді. Проскурены және Дуруитория ауылдары Костешты қалалық әкімдігінің қарамағына қарады. 2005 жылға қарай Костешты халқының саны айтарлықтай азайды. Тұрғындардың негізгі көшуі 1990 жылдардың басында болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/otkrojte-moldovu-kosteshtskoe-vodohranilishhe-krasivye-zhivopisnye-mesta?ysclid=mqroe5hgzi702911094|title=Костештское водохранилище - красивые, живописные места|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Костештида екі орта мектеп, спорт залы, төрт балабақша, музыка мектебі, ерекше қажеттіліктері бар балаларға арналған «Курай» орталығы, әлеуметтік асхана, қоғамдық орталық, қоғамдық кітапхана, медициналық орталық, екі шіркеу, демалыс аймақтары, азық-түлік және өнеркәсіптік дүкендердің кең желісі, сондай-ақ әртүрлі қызметтер көрсететін бөлімшелер бар.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://costesti.md/|title=Primăria Satului Costești|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>ohjsuxv9cmk9g9baae34d5p11y082ni</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621416</id>
      <parentid>3621415</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:13:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы және инфрақұрылымы */</comment>
      <origin>3621416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5894" sha1="h3c4pa3ygsklmxx9ldnrs6emsxev6sf" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Костешты
 |шынайы атауы            = {{lang-ro|Costeşti}}
 |сурет                   = Costești, Moldova - panoramio.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Молдова
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =47 |lat_min =51 |lat_sec =30 
  |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =15 |lon_sec =31 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 1499	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 1990
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 4400
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +373 256
 |пошта индексі           = MD-5617
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Costești (Moldova)
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Костешты''' ({{lang-ro|Costeşti}}) — [[Молдова]]ның [[Рышкан аймағын]]дағы қала. Костешты қаласының халқы 2026 жылы 4400 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-costesti-10889.html|title=Население Костешты|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала елдің солтүстік-батысында, Чухур өзенінің жағасында, Прут өзеніне құятын жерде және Костешти-Станка су қоймасы жанында орналасқан. Елді мекен 85 гектар жерді алып жатыр.

== Тарихы ==
XX ғасырдың ортасына қарай Костешты ауылы Костешти-Стинка су қоймасының орнында болды. Су қоймасы мен су электр станциясы салынғаннан кейін Костешты мен Шарбак ауылдары су астында қалып, жаңадан салынған құрылысшылар қонысы да Костешты деп аталды.
Костешти халқының саны 1979 жылға қарай КСРО-ның түкпір-түкпірінен келген құрылысшылардың арқасында 10 000-ға дейін өсті. Құрылыс алаңында жұмыс істейтін айналадағы ауылдардың тұрғындарымен халық саны да өсті. 

1990 жылдары Костешты ауылына қала мәртебесі берілді. Проскурены және Дуруитория ауылдары Костешты қалалық әкімдігінің қарамағына қарады. 2005 жылға қарай Костешты халқының саны айтарлықтай азайды. Тұрғындардың негізгі көшуі 1990 жылдардың басында болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://noi.md/ru/obshhestvo/otkrojte-moldovu-kosteshtskoe-vodohranilishhe-krasivye-zhivopisnye-mesta?ysclid=mqroe5hgzi702911094|title=Костештское водохранилище - красивые, живописные места|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Инфрақұрылымы ==
Костештида екі орта мектеп, спорт залы, төрт балабақша, музыка мектебі, ерекше қажеттіліктері бар балаларға арналған «Курай» орталығы, әлеуметтік асхана, қоғамдық орталық, қоғамдық кітапхана, медициналық орталық, екі шіркеу, демалыс аймақтары, азық-түлік және өнеркәсіптік дүкендердің кең желісі, сондай-ақ әртүрлі қызметтер көрсететін бөлімшелер бар.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://costesti.md/|title=Primăria Satului Costești|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>h3c4pa3ygsklmxx9ldnrs6emsxev6sf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рашида Тәуекелқызы Қасымова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782850</id>
    <revision>
      <id>3621409</id>
      <timestamp>2026-06-24T07:02:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Салиха</username>
        <id>17167</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Ғалым  |Есімі               = Рашида Тәуекелқызы Қасымова  |Шынайы есімі        =   |Суреті              =     |Сурет ені           =   |Сурет тақырыбы      =   |Туған күні          = 20.10.1951  |Туған жері          = [[Ресей]], {{туғанжері|Омбы облысы|Омбы облысында}}, Ново-Варшавский ауданы, Алакөл селосы....</comment>
      <origin>3621409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4565" sha1="huhvaf2fr2zafh1f8fpo7rracxa28pl" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Рашида Тәуекелқызы Қасымова
 |Шынайы есімі        = 
 |Суреті              =   
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 20.10.1951
 |Туған жері          = [[Ресей]], {{туғанжері|Омбы облысы|Омбы облысында}}, Ново-Варшавский ауданы, Алакөл селосы.
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Ғылыми аясы         = Педагогика
 |Жұмыс орны          = [[Қазақ ұлттық университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = Педагогика ғылымдарының докторы 
 |Ғылыми атағы        = доктор, профессор   
 |Альма-матер         = ҚазПИ (қазіргі [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]]) және аспирантурасы.
 |Ғылыми жетекші      = 
 |Атақты шәкірттері   =  
 |Несімен белгілі     = 
 |Марапаттары         = 
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Рашида Тәуекелқызы Қасымова''' — педагогика ғылымының докторы ([[2005 жыл|2005]]), профессор ([[2008 жыл|2008]]), Халықаралық ақпараттандыру академиясының академигі ([[2007 жыл|2007]]).

== Өмірбаяны, еңбек жолы ==
[[1951 жыл|1951]] жылы 20 қазанда [[Ресей]], [[Омбы облысы]], Ново-Варшавский ауданы, Алакөл селосында туған.&lt;br&gt;

ҚазПИ-ді ([[1973 жыл|1973]], қазіргі [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]]) және аспирантурасын ([[1991 жыл|1991]]) бітірген.&lt;br&gt;
Павлодар қаласындағы орта мектептерде мұғалім (1973-[[1979 жыл|79]]), Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институтында оқытушы ([[1980 жыл|1980]]-[[1983 жыл|83]], қазіргі [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]]), Қазақ ұлттық педагогикалық университетінде лаборант, оқытушы, аға оқытушы, доцент ([[1985 жыл|1985]]-[[1999 жыл|99]], [[2003 жыл|2003]]-[[2005 жыл|05]]), ҚР Жоғары аттестациялық комитетінде бас маман (1999-[[2001 жыл|2001]], 2003-[[2004 жыл|04]]), [[Еуразия ұлттық университеті]]нде доцент ([[2001 жыл|2001]]-03) қызметтерін атқарған, 2005 жылдан Қазақ ұлттық педагогикалық университетінде профессор, 2015 жылданн бастап [[Қазақ ұлттық университеті]]нде орыс филология және әлем әдебиеті кафедрасының профессоры.

== Ғылыми бағыты, еңбектері ==
&quot;Тезаурусно-ориентированная технология формирования русской лексической компетенции учащихся начальных классов в школах с казахским языком обучения&quot; тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.&lt;br&gt;
70-тен астам ғылыми жарияланымның авторы.&lt;ref&gt;Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.&lt;/ref&gt;

== Сыртқы сілтемелер ==
* [https://academy.kz/iia-members/kasymova Касымова Рашида Тауекеловна.]
[https://scholar.google.com/citations?user=OhNKjNEAAAAJ&amp;hl=ru Google Академия.]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Педагогика ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Профессорлар]]
[[Санат:Академиктер]]</text>
      <sha1>huhvaf2fr2zafh1f8fpo7rracxa28pl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621410</id>
      <parentid>3621409</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:03:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Салиха</username>
        <id>17167</id>
      </contributor>
      <origin>3621410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4567" sha1="t1bxdt6l7l4us9xjkmc0en10b1eb01h" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Рашида Тәуекелқызы Қасымова
 |Шынайы есімі        = 
 |Суреті              =   
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 20.10.1951
 |Туған жері          = [[Ресей]], {{туғанжері|Омбы облысы|Омбы облысында}}, Ново-Варшавский ауданы, Алакөл селосы.
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Ғылыми аясы         = Педагогика
 |Жұмыс орны          = [[Қазақ ұлттық университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = Педагогика ғылымдарының докторы 
 |Ғылыми атағы        = доктор, профессор   
 |Альма-матер         = ҚазПИ (қазіргі [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]]) және аспирантурасы.
 |Ғылыми жетекші      = 
 |Атақты шәкірттері   =  
 |Несімен белгілі     = 
 |Марапаттары         = 
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Рашида Тәуекелқызы Қасымова''' — педагогика ғылымының докторы ([[2005 жыл|2005]]), профессор ([[2008 жыл|2008]]), Халықаралық ақпараттандыру академиясының академигі ([[2007 жыл|2007]]).

== Өмірбаяны, еңбек жолы ==
[[1951 жыл|1951]] жылы 20 қазанда [[Ресей]], [[Омбы облысы]], Ново-Варшавский ауданы, Алакөл селосында туған.&lt;br&gt;

ҚазПИ-ді ([[1973 жыл|1973]], қазіргі [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]]) және аспирантурасын ([[1991 жыл|1991]]) бітірген.&lt;br&gt;
Павлодар қаласындағы орта мектептерде мұғалім (1973-[[1979 жыл|79]]), Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институтында оқытушы ([[1980 жыл|1980]]-[[1983 жыл|83]], қазіргі [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]]), Қазақ ұлттық педагогикалық университетінде лаборант, оқытушы, аға оқытушы, доцент ([[1985 жыл|1985]]-[[1999 жыл|99]], [[2003 жыл|2003]]-[[2005 жыл|05]]), ҚР Жоғары аттестациялық комитетінде бас маман (1999-[[2001 жыл|2001]], 2003-[[2004 жыл|04]]), [[Еуразия ұлттық университеті]]нде доцент ([[2001 жыл|2001]]-03) қызметтерін атқарған, 2005 жылдан Қазақ ұлттық педагогикалық университетінде профессор, 2015 жылданн бастап [[Қазақ ұлттық университеті]]нде орыс филология және әлем әдебиеті кафедрасының профессоры.

== Ғылыми бағыты, еңбектері ==
&quot;Тезаурусно-ориентированная технология формирования русской лексической компетенции учащихся начальных классов в школах с казахским языком обучения&quot; тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.&lt;br&gt;
70-тен астам ғылыми жарияланымның авторы.&lt;ref&gt;Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.&lt;/ref&gt;

== Сыртқы сілтемелер ==
* [https://academy.kz/iia-members/kasymova Касымова Рашида Тауекеловна.]
* [https://scholar.google.com/citations?user=OhNKjNEAAAAJ&amp;hl=ru Google Академия.]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Педагогика ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Профессорлар]]
[[Санат:Академиктер]]</text>
      <sha1>t1bxdt6l7l4us9xjkmc0en10b1eb01h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621411</id>
      <parentid>3621410</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:04:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Салиха</username>
        <id>17167</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің профессорлары|Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің профессорлары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4699" sha1="59kcc9wdzkxikytq9pjpi4f0v3facve" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Рашида Тәуекелқызы Қасымова
 |Шынайы есімі        = 
 |Суреті              =   
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 20.10.1951
 |Туған жері          = [[Ресей]], {{туғанжері|Омбы облысы|Омбы облысында}}, Ново-Варшавский ауданы, Алакөл селосы.
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Ғылыми аясы         = Педагогика
 |Жұмыс орны          = [[Қазақ ұлттық университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = Педагогика ғылымдарының докторы 
 |Ғылыми атағы        = доктор, профессор   
 |Альма-матер         = ҚазПИ (қазіргі [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]]) және аспирантурасы.
 |Ғылыми жетекші      = 
 |Атақты шәкірттері   =  
 |Несімен белгілі     = 
 |Марапаттары         = 
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Рашида Тәуекелқызы Қасымова''' — педагогика ғылымының докторы ([[2005 жыл|2005]]), профессор ([[2008 жыл|2008]]), Халықаралық ақпараттандыру академиясының академигі ([[2007 жыл|2007]]).

== Өмірбаяны, еңбек жолы ==
[[1951 жыл|1951]] жылы 20 қазанда [[Ресей]], [[Омбы облысы]], Ново-Варшавский ауданы, Алакөл селосында туған.&lt;br&gt;

ҚазПИ-ді ([[1973 жыл|1973]], қазіргі [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]]) және аспирантурасын ([[1991 жыл|1991]]) бітірген.&lt;br&gt;
Павлодар қаласындағы орта мектептерде мұғалім (1973-[[1979 жыл|79]]), Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институтында оқытушы ([[1980 жыл|1980]]-[[1983 жыл|83]], қазіргі [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]]), Қазақ ұлттық педагогикалық университетінде лаборант, оқытушы, аға оқытушы, доцент ([[1985 жыл|1985]]-[[1999 жыл|99]], [[2003 жыл|2003]]-[[2005 жыл|05]]), ҚР Жоғары аттестациялық комитетінде бас маман (1999-[[2001 жыл|2001]], 2003-[[2004 жыл|04]]), [[Еуразия ұлттық университеті]]нде доцент ([[2001 жыл|2001]]-03) қызметтерін атқарған, 2005 жылдан Қазақ ұлттық педагогикалық университетінде профессор, 2015 жылданн бастап [[Қазақ ұлттық университеті]]нде орыс филология және әлем әдебиеті кафедрасының профессоры.

== Ғылыми бағыты, еңбектері ==
&quot;Тезаурусно-ориентированная технология формирования русской лексической компетенции учащихся начальных классов в школах с казахским языком обучения&quot; тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.&lt;br&gt;
70-тен астам ғылыми жарияланымның авторы.&lt;ref&gt;Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.&lt;/ref&gt;

== Сыртқы сілтемелер ==
* [https://academy.kz/iia-members/kasymova Касымова Рашида Тауекеловна.]
* [https://scholar.google.com/citations?user=OhNKjNEAAAAJ&amp;hl=ru Google Академия.]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Педагогика ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Профессорлар]]
[[Санат:Академиктер]]
[[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің профессорлары]]</text>
      <sha1>59kcc9wdzkxikytq9pjpi4f0v3facve</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621412</id>
      <parentid>3621411</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:04:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Салиха</username>
        <id>17167</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті түлектері|Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті түлектері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4835" sha1="738eolckqfa57vebo10tdixe6z5kz49" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Рашида Тәуекелқызы Қасымова
 |Шынайы есімі        = 
 |Суреті              =   
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 20.10.1951
 |Туған жері          = [[Ресей]], {{туғанжері|Омбы облысы|Омбы облысында}}, Ново-Варшавский ауданы, Алакөл селосы.
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Ғылыми аясы         = Педагогика
 |Жұмыс орны          = [[Қазақ ұлттық университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = Педагогика ғылымдарының докторы 
 |Ғылыми атағы        = доктор, профессор   
 |Альма-матер         = ҚазПИ (қазіргі [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]]) және аспирантурасы.
 |Ғылыми жетекші      = 
 |Атақты шәкірттері   =  
 |Несімен белгілі     = 
 |Марапаттары         = 
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Рашида Тәуекелқызы Қасымова''' — педагогика ғылымының докторы ([[2005 жыл|2005]]), профессор ([[2008 жыл|2008]]), Халықаралық ақпараттандыру академиясының академигі ([[2007 жыл|2007]]).

== Өмірбаяны, еңбек жолы ==
[[1951 жыл|1951]] жылы 20 қазанда [[Ресей]], [[Омбы облысы]], Ново-Варшавский ауданы, Алакөл селосында туған.&lt;br&gt;

ҚазПИ-ді ([[1973 жыл|1973]], қазіргі [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]]) және аспирантурасын ([[1991 жыл|1991]]) бітірген.&lt;br&gt;
Павлодар қаласындағы орта мектептерде мұғалім (1973-[[1979 жыл|79]]), Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институтында оқытушы ([[1980 жыл|1980]]-[[1983 жыл|83]], қазіргі [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]]), Қазақ ұлттық педагогикалық университетінде лаборант, оқытушы, аға оқытушы, доцент ([[1985 жыл|1985]]-[[1999 жыл|99]], [[2003 жыл|2003]]-[[2005 жыл|05]]), ҚР Жоғары аттестациялық комитетінде бас маман (1999-[[2001 жыл|2001]], 2003-[[2004 жыл|04]]), [[Еуразия ұлттық университеті]]нде доцент ([[2001 жыл|2001]]-03) қызметтерін атқарған, 2005 жылдан Қазақ ұлттық педагогикалық университетінде профессор, 2015 жылданн бастап [[Қазақ ұлттық университеті]]нде орыс филология және әлем әдебиеті кафедрасының профессоры.

== Ғылыми бағыты, еңбектері ==
&quot;Тезаурусно-ориентированная технология формирования русской лексической компетенции учащихся начальных классов в школах с казахским языком обучения&quot; тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.&lt;br&gt;
70-тен астам ғылыми жарияланымның авторы.&lt;ref&gt;Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.&lt;/ref&gt;

== Сыртқы сілтемелер ==
* [https://academy.kz/iia-members/kasymova Касымова Рашида Тауекеловна.]
* [https://scholar.google.com/citations?user=OhNKjNEAAAAJ&amp;hl=ru Google Академия.]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Педагогика ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Профессорлар]]
[[Санат:Академиктер]]
[[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің профессорлары]]
[[Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті түлектері]]</text>
      <sha1>738eolckqfa57vebo10tdixe6z5kz49</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Диана Мақайқызы Мадиярова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782851</id>
    <revision>
      <id>3621434</id>
      <timestamp>2026-06-24T08:15:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Салиха</username>
        <id>17167</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Ғалым  |Есімі               = Диана Мақайқызы Мадиярова  |Шынайы есімі        =   |Суреті              =     |Сурет ені           =   |Сурет тақырыбы      =   |Туған күні          = 09.08.1955  |Туған жері          = [[Жамбыл облысы]], {{туғанжері|Тұрар Рысқұлов ауданы|Тұрар Рысқұлов ауданында}}, Құмарық (Тұ...</comment>
      <origin>3621434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4746" sha1="1k9iwjt40aa61uh4ue7zrr7ucibzitt" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Диана Мақайқызы Мадиярова
 |Шынайы есімі        = 
 |Суреті              =   
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 09.08.1955
 |Туған жері          = [[Жамбыл облысы]], {{туғанжері|Тұрар Рысқұлов ауданы|Тұрар Рысқұлов ауданында}}, [[Құмарық (Тұрар Рысқұлов ауданы)|Құмарық]] ауылы.
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Ғылыми аясы         = Экономика
 |Жұмыс орны          = [[Еуразия ұлттық университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = Экономика ғылымдарының докторы 
 |Ғылыми атағы        = доктор, профессор   
 |Альма-матер         = Алматы халық шаруашылығы институты (қазіргі [[Нархоз университеті]]) және аспирантурасы; Маастрихт ([[Нидерланд]]) бизнес мектебі.
 |Ғылыми жетекші      = 
 |Атақты шәкірттері   =  
 |Несімен белгілі     = 
 |Марапаттары         = &quot;Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы&quot; (2006).
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Диана Мақайқызы Мадиярова''' — экономика ғылымының докторы ([[2005 жыл|2005]]), профессор ([[2009 жыл|2009]]). 

== Өмірбаяны, еңбек жолы ==
[[1955 жыл|1955]] жылы 9 тамызда [[Жамбыл облысы]], [[Тұрар Рысқұлов ауданы]], [[Құмарық (Тұрар Рысқұлов ауданы)|Құмарық]] ауылында туған.&lt;br&gt;

Алматы халық шаруашылығы институтын ([[1976 жыл|1976]], қазіргі [[Нархоз университеті]]) және аспирантурасын ([[1983 жыл|1983]]), Маастрихт ([[Нидерланд]]) бизнес мектебін ([[1996 жыл|1996]], PHD) бітірген.&lt;br&gt;
1976-[[1980 жыл|80]] жылдары Қазақ КСР Минстрілігі Кеңесінің материалдық-техникалық жабдықтау комитетінде жетекші маман, [[1983 жыл|1983]]-[[1984 жыл|84]] жылдары Алматы халық шаруашылығы институтында кіші ғылыми қызметкер, 1984-[[1993 жыл|93]] жылдары жетекші ғылыми қызметкер, доцент, Ақмола ауыл шаруашылығы институтының кафедра меңгерушісі, 1993-[[2002 жыл|2002]] жылдары [[Нархоз университеті|Қазақ экономикалық университеті]]нде кафедра меңгерушісі, [[2005 жыл|2005]]-[[2010 жыл|10]] жылдары [[Еуразия ұлттық университеті]]нің кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарған. 2010 жылдан Еуразия ұлттық университетінде кафедра профессоры.

== Ғылыми бағыты, еңбектері ==
&quot;Қазақстан Республикасының сыртқы сауда қызметі: теориясы, әдістемесі және бүкіләлемдік байланыстардың жаһандану жағдайындағы тәжірибелік бағыты&quot; тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.&lt;br&gt;
100-ден астам ғылыми еңбектің, 6 монография, 1 оқулық, 18 оқу құралының авторы.

== Марапаттары ==
&quot;Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы&quot; (2006).&lt;ref&gt;Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.&lt;/ref&gt;

== Сыртқы сілтемелер ==
* [https://famous-scientists.ru/anketa/madiyarova-diana-makaevna-11901 Известные учёные.]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Экономика ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Профессорлар]]</text>
      <sha1>1k9iwjt40aa61uh4ue7zrr7ucibzitt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621435</id>
      <parentid>3621434</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:16:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Салиха</username>
        <id>17167</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Еуразия ұлттық университетінің профессорлары|Еуразия ұлттық университетінің профессорлары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3621435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4847" sha1="768d469qms47klzjh04tbdxdbzam2vt" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Диана Мақайқызы Мадиярова
 |Шынайы есімі        = 
 |Суреті              =   
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 09.08.1955
 |Туған жері          = [[Жамбыл облысы]], {{туғанжері|Тұрар Рысқұлов ауданы|Тұрар Рысқұлов ауданында}}, [[Құмарық (Тұрар Рысқұлов ауданы)|Құмарық]] ауылы.
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Ғылыми аясы         = Экономика
 |Жұмыс орны          = [[Еуразия ұлттық университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = Экономика ғылымдарының докторы 
 |Ғылыми атағы        = доктор, профессор   
 |Альма-матер         = Алматы халық шаруашылығы институты (қазіргі [[Нархоз университеті]]) және аспирантурасы; Маастрихт ([[Нидерланд]]) бизнес мектебі.
 |Ғылыми жетекші      = 
 |Атақты шәкірттері   =  
 |Несімен белгілі     = 
 |Марапаттары         = &quot;Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы&quot; (2006).
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Диана Мақайқызы Мадиярова''' — экономика ғылымының докторы ([[2005 жыл|2005]]), профессор ([[2009 жыл|2009]]). 

== Өмірбаяны, еңбек жолы ==
[[1955 жыл|1955]] жылы 9 тамызда [[Жамбыл облысы]], [[Тұрар Рысқұлов ауданы]], [[Құмарық (Тұрар Рысқұлов ауданы)|Құмарық]] ауылында туған.&lt;br&gt;

Алматы халық шаруашылығы институтын ([[1976 жыл|1976]], қазіргі [[Нархоз университеті]]) және аспирантурасын ([[1983 жыл|1983]]), Маастрихт ([[Нидерланд]]) бизнес мектебін ([[1996 жыл|1996]], PHD) бітірген.&lt;br&gt;
1976-[[1980 жыл|80]] жылдары Қазақ КСР Минстрілігі Кеңесінің материалдық-техникалық жабдықтау комитетінде жетекші маман, [[1983 жыл|1983]]-[[1984 жыл|84]] жылдары Алматы халық шаруашылығы институтында кіші ғылыми қызметкер, 1984-[[1993 жыл|93]] жылдары жетекші ғылыми қызметкер, доцент, Ақмола ауыл шаруашылығы институтының кафедра меңгерушісі, 1993-[[2002 жыл|2002]] жылдары [[Нархоз университеті|Қазақ экономикалық университеті]]нде кафедра меңгерушісі, [[2005 жыл|2005]]-[[2010 жыл|10]] жылдары [[Еуразия ұлттық университеті]]нің кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарған. 2010 жылдан Еуразия ұлттық университетінде кафедра профессоры.

== Ғылыми бағыты, еңбектері ==
&quot;Қазақстан Республикасының сыртқы сауда қызметі: теориясы, әдістемесі және бүкіләлемдік байланыстардың жаһандану жағдайындағы тәжірибелік бағыты&quot; тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.&lt;br&gt;
100-ден астам ғылыми еңбектің, 6 монография, 1 оқулық, 18 оқу құралының авторы.

== Марапаттары ==
&quot;Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы&quot; (2006).&lt;ref&gt;Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.&lt;/ref&gt;

== Сыртқы сілтемелер ==
* [https://famous-scientists.ru/anketa/madiyarova-diana-makaevna-11901 Известные учёные.]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Экономика ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Профессорлар]]
[[Санат:Еуразия ұлттық университетінің профессорлары]]</text>
      <sha1>768d469qms47klzjh04tbdxdbzam2vt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Красное (Молдова)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782852</id>
    <revision>
      <id>3621452</id>
      <timestamp>2026-06-24T09:07:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: '''Красное''' ({{Lang-ro|Crasnoe}}) — Танылмаған [[Транснистрия|Приднестровье Молдавия Республикасының]] (ПМР) Слободзея ауданындағы елді мекен. ПМР әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қалалық типтегі елді мекен мәртебесіне ие. [[Молдова]]ның әкімшілік-аумақтық бөл...</comment>
      <origin>3621452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="649" sha1="jkp515rpeyiaharlz5gdq12tb2upl5p" xml:space="preserve">'''Красное''' ({{Lang-ro|Crasnoe}}) — Танылмаған [[Транснистрия|Приднестровье Молдавия Республикасының]] (ПМР) Слободзея ауданындағы елді мекен. ПМР әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қалалық типтегі елді мекен мәртебесіне ие. [[Молдова]]ның әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қала мәртебесіне ие.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>jkp515rpeyiaharlz5gdq12tb2upl5p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621454</id>
      <parentid>3621452</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:08:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3621454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="668" sha1="54liu7pxou85iczibb58tmlggpjfebb" xml:space="preserve">'''Красное''' ({{Lang-ro|Crasnoe}}) — Танылмаған [[Транснистрия|Приднестровье Молдавия Республикасының]] (ПМР) Слободзея ауданындағы елді мекен. ПМР әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қалалық типтегі елді мекен мәртебесіне ие. [[Молдова]]ның әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қала мәртебесіне ие.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>54liu7pxou85iczibb58tmlggpjfebb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621469</id>
      <parentid>3621454</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:30:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3621469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="760" sha1="d7sc70xewiv0hi2n21i82l7i0md31rv" xml:space="preserve">'''Красное''' ({{Lang-ro|Crasnoe}}) — Танылмаған [[Транснистрия|Приднестровье Молдавия Республикасының]] (ПМР) Слободзея ауданындағы елді мекен. ПМР әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қалалық типтегі елді мекен мәртебесіне ие. [[Молдова]]ның әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қала мәртебесіне ие.
Красное қаласының халқы 2026 жылы 3600 адамды құрады.


== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>d7sc70xewiv0hi2n21i82l7i0md31rv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621470</id>
      <parentid>3621469</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:32:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>дереккөз</comment>
      <origin>3621470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="951" sha1="eh8k8b2lcm2llzvsk0gy7ya7zjtxrhw" xml:space="preserve">'''Красное''' ({{Lang-ro|Crasnoe}}) — Танылмаған [[Транснистрия|Приднестровье Молдавия Республикасының]] (ПМР) Слободзея ауданындағы елді мекен. ПМР әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қалалық типтегі елді мекен мәртебесіне ие. [[Молдова]]ның әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қала мәртебесіне ие.
Красное қаласының халқы 2026 жылы 3600 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-krasnoe-10891.html|title=Население Красное|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>eh8k8b2lcm2llzvsk0gy7ya7zjtxrhw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621471</id>
      <parentid>3621470</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:35:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3621471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1396" sha1="8akzrf98v4adc253ijyfc8t95wnfa80" xml:space="preserve">'''Красное''' ({{Lang-ro|Crasnoe}}) — Танылмаған [[Транснистрия|Приднестровье Молдавия Республикасының]] (ПМР) Слободзея ауданындағы елді мекен. ПМР әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қалалық типтегі елді мекен мәртебесіне ие. [[Молдова]]ның әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қала мәртебесіне ие.
Красное қаласының халқы 2026 жылы 3600 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-krasnoe-10891.html|title=Население Красное|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Красное орманды дала аймағында орналасқан. Днестр өзенінің бір саласы Турунчук өзені Красное маңынан ағып өтеді. Ауылдың жанында таяз Красное көлі бар. 
Красноеден Днестровскіге дейін 7 км, [[Кишинев]]ке дейін - 110 км.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>8akzrf98v4adc253ijyfc8t95wnfa80</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621489</id>
      <parentid>3621471</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:54:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3621489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1824" sha1="0r2ksp77zixl7ptgdqrcbh3k4bmda63" xml:space="preserve">'''Красное''' ({{Lang-ro|Crasnoe}}) — Танылмаған [[Транснистрия|Приднестровье Молдавия Республикасының]] (ПМР) Слободзея ауданындағы елді мекен. ПМР әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қалалық типтегі елді мекен мәртебесіне ие. [[Молдова]]ның әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қала мәртебесіне ие.
Красное қаласының халқы 2026 жылы 3600 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-krasnoe-10891.html|title=Население Красное|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Красное орманды дала аймағында орналасқан. Днестр өзенінің бір саласы Турунчук өзені Красное маңынан ағып өтеді. Ауылдың жанында таяз Красное көлі бар. 
Красноеден Днестровскіге дейін 7 км, [[Кишинев]]ке дейін - 110 км.

== Тарихы ==
Красное қаласы 1957 жылы құрылған. 1957 жылы Красное қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесіне ие болды. Қалада 1931 жылы салынған, республикадағы алғашқы консервілеу кәсіпорындарының бірі Октябрь консервілеу зауыты орналасқан.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>0r2ksp77zixl7ptgdqrcbh3k4bmda63</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621492</id>
      <parentid>3621489</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:55:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ дереккөз</comment>
      <origin>3621492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2046" sha1="04nkh6yc9qsdf16omxsr1iivgvmr629" xml:space="preserve">'''Красное''' ({{Lang-ro|Crasnoe}}) — Танылмаған [[Транснистрия|Приднестровье Молдавия Республикасының]] (ПМР) Слободзея ауданындағы елді мекен. ПМР әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қалалық типтегі елді мекен мәртебесіне ие. [[Молдова]]ның әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қала мәртебесіне ие.
Красное қаласының халқы 2026 жылы 3600 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-krasnoe-10891.html|title=Население Красное|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Красное орманды дала аймағында орналасқан. Днестр өзенінің бір саласы Турунчук өзені Красное маңынан ағып өтеді. Ауылдың жанында таяз Красное көлі бар. 
Красноеден Днестровскіге дейін 7 км, [[Кишинев]]ке дейін - 110 км.

== Тарихы ==
Красное қаласы 1957 жылы құрылған. 1957 жылы Красное қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесіне ие болды. Қалада 1931 жылы салынған, республикадағы алғашқы консервілеу кәсіпорындарының бірі «Октябрь» консерві зауыты орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/90?ysclid=mqruddf5ps745190135|title=Красное, Левобережье Днестра, АТЕ|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>04nkh6yc9qsdf16omxsr1iivgvmr629</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621497</id>
      <parentid>3621492</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:58:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3621497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2827" sha1="lh4gi4vska23e24509rhb0tgjm5yl16" xml:space="preserve">'''Красное''' ({{Lang-ro|Crasnoe}}) — Танылмаған [[Транснистрия|Приднестровье Молдавия Республикасының]] (ПМР) Слободзея ауданындағы елді мекен. ПМР әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қалалық типтегі елді мекен мәртебесіне ие. [[Молдова]]ның әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қала мәртебесіне ие.
Красное қаласының халқы 2026 жылы 3600 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-krasnoe-10891.html|title=Население Красное|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Красное орманды дала аймағында орналасқан. Днестр өзенінің бір саласы Турунчук өзені Красное маңынан ағып өтеді. Ауылдың жанында таяз Красное көлі бар. 
Красноеден Днестровскіге дейін 7 км, [[Кишинев]]ке дейін - 110 км.

== Тарихы ==
Красное қаласы 1957 жылы құрылған. 1957 жылы Красное қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесіне ие болды. Қалада 1931 жылы салынған, республикадағы алғашқы консервілеу кәсіпорындарының бірі «Октябрь» консерві зауыты орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/90?ysclid=mqruddf5ps745190135|title=Красное, Левобережье Днестра, АТЕ|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Красноеде бір кездері аймақтық кәсіпорын болған, қазір жекешелендірілген «Рустас» деп аталатын жауапкершілігі шектеулі серіктестікке айналған Октябрь консервілеу зауыты орналасқан. Сондай-ақ, Райпотребсоюз басқаратын бөлшек сауда желісі және он бір жеке меншіктегі дүкен, кафе, бар, базар және екі дәріхана бар. Сондай-ақ, пошта бөлімшесі, шаштараз және тігін шеберханасы жұмыс жасайды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>lh4gi4vska23e24509rhb0tgjm5yl16</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621501</id>
      <parentid>3621497</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:59:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз</comment>
      <origin>3621501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2965" sha1="0u8mydangvkksbdvibsx20kz8t9mcvm" xml:space="preserve">'''Красное''' ({{Lang-ro|Crasnoe}}) — Танылмаған [[Транснистрия|Приднестровье Молдавия Республикасының]] (ПМР) Слободзея ауданындағы елді мекен. ПМР әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қалалық типтегі елді мекен мәртебесіне ие. [[Молдова]]ның әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қала мәртебесіне ие.
Красное қаласының халқы 2026 жылы 3600 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-krasnoe-10891.html|title=Население Красное|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Красное орманды дала аймағында орналасқан. Днестр өзенінің бір саласы Турунчук өзені Красное маңынан ағып өтеді. Ауылдың жанында таяз Красное көлі бар. 
Красноеден Днестровскіге дейін 7 км, [[Кишинев]]ке дейін - 110 км.

== Тарихы ==
Красное қаласы 1957 жылы құрылған. 1957 жылы Красное қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесіне ие болды. Қалада 1931 жылы салынған, республикадағы алғашқы консервілеу кәсіпорындарының бірі «Октябрь» консерві зауыты орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/90?ysclid=mqruddf5ps745190135|title=Красное, Левобережье Днестра, АТЕ|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Красноеде бір кездері аймақтық кәсіпорын болған, қазір жекешелендірілген «Рустас» деп аталатын жауапкершілігі шектеулі серіктестікке айналған Октябрь консервілеу зауыты орналасқан. Сондай-ақ, Райпотребсоюз басқаратын бөлшек сауда желісі және он бір жеке меншіктегі дүкен, кафе, бар, базар және екі дәріхана бар. Сондай-ақ, пошта бөлімшесі, шаштараз және тігін шеберханасы жұмыс жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://moldova-inform.ru/?p=112|title=Красное|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>0u8mydangvkksbdvibsx20kz8t9mcvm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621502</id>
      <parentid>3621501</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:01:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі, толықтыру</comment>
      <origin>3621502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5368" sha1="n49az8uy0246hajba2za8r2p7l1ktm8" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Красное
 |шынайы атауы            = {{Lang-ro|Crasnoe}}
 |сурет                   = 
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Красное''' ({{Lang-ro|Crasnoe}}) — Танылмаған [[Транснистрия|Приднестровье Молдавия Республикасының]] (ПМР) Слободзея ауданындағы елді мекен. ПМР әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қалалық типтегі елді мекен мәртебесіне ие. [[Молдова]]ның әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қала мәртебесіне ие.
Красное қаласының халқы 2026 жылы 3600 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-krasnoe-10891.html|title=Население Красное|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Красное орманды дала аймағында орналасқан. Днестр өзенінің бір саласы Турунчук өзені Красное маңынан ағып өтеді. Ауылдың жанында таяз Красное көлі бар. 
Красноеден Днестровскіге дейін 7 км, [[Кишинев]]ке дейін - 110 км.

== Тарихы ==
Красное қаласы 1957 жылы құрылған. 1957 жылы Красное қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесіне ие болды. Қалада 1931 жылы салынған, республикадағы алғашқы консервілеу кәсіпорындарының бірі «Октябрь» консерві зауыты орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/90?ysclid=mqruddf5ps745190135|title=Красное, Левобережье Днестра, АТЕ|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Красноеде бір кездері аймақтық кәсіпорын болған, қазір жекешелендірілген «Рустас» деп аталатын жауапкершілігі шектеулі серіктестікке айналған Октябрь консервілеу зауыты орналасқан. Сондай-ақ, Райпотребсоюз басқаратын бөлшек сауда желісі және он бір жеке меншіктегі дүкен, кафе, бар, базар және екі дәріхана бар. Сондай-ақ, пошта бөлімшесі, шаштараз және тігін шеберханасы жұмыс жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://moldova-inform.ru/?p=112|title=Красное|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>n49az8uy0246hajba2za8r2p7l1ktm8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621505</id>
      <parentid>3621502</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:04:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3621505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5394" sha1="7fc43of5j4pn3hydjj7r2tjfd47uxn5" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Красное
 |шынайы атауы            = {{Lang-ro|Crasnoe}}
 |сурет                   = 
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Молдова
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =46 |lat_min =38 |lat_sec =20 
  |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =49 |lon_sec =30 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Красное''' ({{Lang-ro|Crasnoe}}) — Танылмаған [[Транснистрия|Приднестровье Молдавия Республикасының]] (ПМР) Слободзея ауданындағы елді мекен. ПМР әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қалалық типтегі елді мекен мәртебесіне ие. [[Молдова]]ның әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қала мәртебесіне ие.
Красное қаласының халқы 2026 жылы 3600 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-krasnoe-10891.html|title=Население Красное|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Красное орманды дала аймағында орналасқан. Днестр өзенінің бір саласы Турунчук өзені Красное маңынан ағып өтеді. Ауылдың жанында таяз Красное көлі бар. 
Красноеден Днестровскіге дейін 7 км, [[Кишинев]]ке дейін - 110 км.

== Тарихы ==
Красное қаласы 1957 жылы құрылған. 1957 жылы Красное қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесіне ие болды. Қалада 1931 жылы салынған, республикадағы алғашқы консервілеу кәсіпорындарының бірі «Октябрь» консерві зауыты орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/90?ysclid=mqruddf5ps745190135|title=Красное, Левобережье Днестра, АТЕ|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Красноеде бір кездері аймақтық кәсіпорын болған, қазір жекешелендірілген «Рустас» деп аталатын жауапкершілігі шектеулі серіктестікке айналған Октябрь консервілеу зауыты орналасқан. Сондай-ақ, Райпотребсоюз басқаратын бөлшек сауда желісі және он бір жеке меншіктегі дүкен, кафе, бар, базар және екі дәріхана бар. Сондай-ақ, пошта бөлімшесі, шаштараз және тігін шеберханасы жұмыс жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://moldova-inform.ru/?p=112|title=Красное|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>7fc43of5j4pn3hydjj7r2tjfd47uxn5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621506</id>
      <parentid>3621505</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:05:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3621506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5439" sha1="3sgn3ib6uo69hf7tl8bdok9q60f10nh" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Красное
 |шынайы атауы            = {{Lang-ro|Crasnoe}}
 |сурет                   = 
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Молдова
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =46 |lat_min =38 |lat_sec =20 
  |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =49 |lon_sec =30 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Аудан
 |аймағы                  = Слободзея ауданы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Красное''' ({{Lang-ro|Crasnoe}}) — Танылмаған [[Транснистрия|Приднестровье Молдавия Республикасының]] (ПМР) [[Слободзея ауданы]]ндағы елді мекен. ПМР әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қалалық типтегі елді мекен мәртебесіне ие. [[Молдова]]ның әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қала мәртебесіне ие.
Красное қаласының халқы 2026 жылы 3600 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-krasnoe-10891.html|title=Население Красное|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Красное орманды дала аймағында орналасқан. Днестр өзенінің бір саласы Турунчук өзені Красное маңынан ағып өтеді. Ауылдың жанында таяз Красное көлі бар. 
Красноеден Днестровскіге дейін 7 км, [[Кишинев]]ке дейін - 110 км.

== Тарихы ==
Красное қаласы 1957 жылы құрылған. 1957 жылы Красное қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесіне ие болды. Қалада 1931 жылы салынған, республикадағы алғашқы консервілеу кәсіпорындарының бірі «Октябрь» консерві зауыты орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/90?ysclid=mqruddf5ps745190135|title=Красное, Левобережье Днестра, АТЕ|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Красноеде бір кездері аймақтық кәсіпорын болған, қазір жекешелендірілген «Рустас» деп аталатын жауапкершілігі шектеулі серіктестікке айналған Октябрь консервілеу зауыты орналасқан. Сондай-ақ, Райпотребсоюз басқаратын бөлшек сауда желісі және он бір жеке меншіктегі дүкен, кафе, бар, базар және екі дәріхана бар. Сондай-ақ, пошта бөлімшесі, шаштараз және тігін шеберханасы жұмыс жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://moldova-inform.ru/?p=112|title=Красное|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>3sgn3ib6uo69hf7tl8bdok9q60f10nh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621509</id>
      <parentid>3621506</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:06:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3621509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5459" sha1="j09uj3ozvnh9s1vbd7jbk3nj3wv46jl" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Красное
 |шынайы атауы            = {{Lang-ro|Crasnoe}}
 |сурет                   = 
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Молдова
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =46 |lat_min =38 |lat_sec =20 
  |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =49 |lon_sec =30 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Аудан
 |аймағы                  = Слободзея ауданы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +373 557
 |пошта индексі           = MD-5706
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Красное''' ({{Lang-ro|Crasnoe}}) — Танылмаған [[Транснистрия|Приднестровье Молдавия Республикасының]] (ПМР) [[Слободзея ауданы]]ндағы елді мекен. ПМР әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қалалық типтегі елді мекен мәртебесіне ие. [[Молдова]]ның әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қала мәртебесіне ие.
Красное қаласының халқы 2026 жылы 3600 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-krasnoe-10891.html|title=Население Красное|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Красное орманды дала аймағында орналасқан. Днестр өзенінің бір саласы Турунчук өзені Красное маңынан ағып өтеді. Ауылдың жанында таяз Красное көлі бар. 
Красноеден Днестровскіге дейін 7 км, [[Кишинев]]ке дейін - 110 км.

== Тарихы ==
Красное қаласы 1957 жылы құрылған. 1957 жылы Красное қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесіне ие болды. Қалада 1931 жылы салынған, республикадағы алғашқы консервілеу кәсіпорындарының бірі «Октябрь» консерві зауыты орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/90?ysclid=mqruddf5ps745190135|title=Красное, Левобережье Днестра, АТЕ|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Красноеде бір кездері аймақтық кәсіпорын болған, қазір жекешелендірілген «Рустас» деп аталатын жауапкершілігі шектеулі серіктестікке айналған Октябрь консервілеу зауыты орналасқан. Сондай-ақ, Райпотребсоюз басқаратын бөлшек сауда желісі және он бір жеке меншіктегі дүкен, кафе, бар, базар және екі дәріхана бар. Сондай-ақ, пошта бөлімшесі, шаштараз және тігін шеберханасы жұмыс жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://moldova-inform.ru/?p=112|title=Красное|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>j09uj3ozvnh9s1vbd7jbk3nj3wv46jl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621512</id>
      <parentid>3621509</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:09:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>дереккөз</comment>
      <origin>3621512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5471" sha1="fs28tmckvm0ifkterayyvmeq92cr31y" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Красное
 |шынайы атауы            = {{Lang-ro|Crasnoe}}
 |сурет                   = 
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Молдова
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =46 |lat_min =38 |lat_sec =20 
  |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =49 |lon_sec =30 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Аудан
 |аймағы                  = Слободзея ауданы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 1957	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 3600
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +373 557
 |пошта индексі           = MD-5706
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Красное''' ({{Lang-ro|Crasnoe}}) — Танылмаған [[Транснистрия|Приднестровье Молдавия Республикасының]] (ПМР) [[Слободзея ауданы]]ндағы елді мекен. ПМР әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қалалық типтегі елді мекен мәртебесіне ие. [[Молдова]]ның әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес, ол қала мәртебесіне ие.
Красное қаласының халқы 2026 жылы 3600 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/md/population-of-krasnoe-10891.html|title=Население Красное|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Красное орманды дала аймағында орналасқан. Днестр өзенінің бір саласы Турунчук өзені Красное маңынан ағып өтеді. Ауылдың жанында таяз Красное көлі бар. 
Красноеден Днестровскіге дейін 7 км, [[Кишинев]]ке дейін - 110 км.

== Тарихы ==
Красное қаласы 1957 жылы құрылған. 1957 жылы Красное қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесіне ие болды. Қалада 1931 жылы салынған, республикадағы алғашқы консервілеу кәсіпорындарының бірі «Октябрь» консерві зауыты орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://moldovenii.md/ru/city/details/id/90?ysclid=mqruddf5ps745190135|title=Красное, Левобережье Днестра, АТЕ|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Красноеде бір кездері аймақтық кәсіпорын болған, қазір жекешелендірілген «Рустас» деп аталатын жауапкершілігі шектеулі серіктестікке айналған Октябрь консервілеу зауыты орналасқан. Сондай-ақ, Райпотребсоюз басқаратын бөлшек сауда желісі және он бір жеке меншіктегі дүкен, кафе, бар, базар және екі дәріхана бар. Сондай-ақ, пошта бөлімшесі, шаштараз және тігін шеберханасы жұмыс жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://moldova-inform.ru/?p=112|title=Красное|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-24|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Молдова}}
[[Санат:Молдова қалалары]]</text>
      <sha1>fs28tmckvm0ifkterayyvmeq92cr31y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ұлыбритания Премьер-министрі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782853</id>
    <redirect title="Ұлыбритания премьер-министрі" />
    <revision>
      <id>3621499</id>
      <timestamp>2026-06-24T09:59:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <comment>Nurken [[Ұлыбритания Премьер-министрі]] бетін [[Ұлыбритания премьер-министрі]] деген бағыттау үстіне жылжытты</comment>
      <origin>3621499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="gearxxikey3n1ylyua5b0ellmq9iefp" xml:space="preserve">#АЙДАУ [[Ұлыбритания премьер-министрі]]</text>
      <sha1>gearxxikey3n1ylyua5b0ellmq9iefp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:Тұрдалы Айгерім</title>
    <ns>3</ns>
    <id>782854</id>
    <revision>
      <id>3621513</id>
      <timestamp>2026-06-24T10:10:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>61167</id>
      </contributor>
      <comment>[[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу.</comment>
      <origin>3621513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="369" sha1="m340yh83jrublg4sgyzaovf2pts61oh" xml:space="preserve">{{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Тұрдалы Айгерім}}

-- ''&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 15:10, 2026 ж. маусымның 24 (+05)</text>
      <sha1>m340yh83jrublg4sgyzaovf2pts61oh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:Нургул Нурлановна</title>
    <ns>3</ns>
    <id>782855</id>
    <revision>
      <id>3621517</id>
      <timestamp>2026-06-24T10:15:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>61167</id>
      </contributor>
      <comment>[[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу.</comment>
      <origin>3621517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="329" sha1="0rwi3k5tr2jsjzyylgtib8srt9asdxz" xml:space="preserve">{{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Нургул Нурлановна}}

-- [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылауы]]) 15:15, 2026 ж. маусымның 24 (+05)</text>
      <sha1>0rwi3k5tr2jsjzyylgtib8srt9asdxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сурет:Бұжыр батыр ескерткіші. Ембі қаласы.jpeg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>782856</id>
    <revision>
      <id>3621527</id>
      <timestamp>2026-06-24T10:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiman Tauman</username>
        <id>182650</id>
      </contributor>
      <comment>{{Еркін сурет
| сипаттамасы     = Бұжыр батыр ескерткіші. Ембі қаласы.
| қайнары         = 
| жасалған уақыты = 
| авторы          = Айман Нұрқисақызы
}}</comment>
      <origin>3621527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="336" sha1="2lthc17w7b7s5bdat8dzarlrkhh6gi3" xml:space="preserve">== Түйін ==
{{Еркін сурет
| сипаттамасы     = Бұжыр батыр ескерткіші. Ембі қаласы.
| қайнары         = 
| жасалған уақыты = 
| авторы          = Айман Нұрқисақызы
}}
== Лицензиялау ==
{{self|GFDL|CC-BY-SA-4.0,3.0,2.5,2.0,1.0}}</text>
      <sha1>2lthc17w7b7s5bdat8dzarlrkhh6gi3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621530</id>
      <parentid>3621527</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:30:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aiman Tauman</username>
        <id>182650</id>
      </contributor>
      <origin>3621530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="370" sha1="0kzumxrk8v0hx6lm2vcmw83zvjn6ovm" xml:space="preserve">== Түйін ==
{{Еркін сурет
| сипаттамасы     = Бұжыр батыр ескерткіші. Ембі қаласы.
| қайнары         = Шүрен ата ұрпағы
| жасалған уақыты = 2026
| авторы          = Айман Нұрқисақызы
}}
== Лицензиялау ==
{{self|GFDL|CC-BY-SA-4.0,3.0,2.5,2.0,1.0}}</text>
      <sha1>0kzumxrk8v0hx6lm2vcmw83zvjn6ovm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:Малика Назарова</title>
    <ns>3</ns>
    <id>782857</id>
    <revision>
      <id>3621536</id>
      <timestamp>2026-06-24T11:04:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>61167</id>
      </contributor>
      <comment>[[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу.</comment>
      <origin>3621536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="337" sha1="6fgykvh9n6mg6748nxikkeko7kcd7l6" xml:space="preserve">{{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Малика Назарова}}

-- [[Қатысушы:GanS NIS|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 4px 4px 3px;&quot;&gt;&lt;font face=&quot;AR Cena&quot; color=&quot;black&quot;&gt;&lt;b&gt;Fани&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 16:04, 2026 ж. маусымның 24 (+05)</text>
      <sha1>6fgykvh9n6mg6748nxikkeko7kcd7l6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эндрю Бернем</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782858</id>
    <revision>
      <id>3621542</id>
      <timestamp>2026-06-24T11:16:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Мемлекеттік қайраткер  | түс                  = депутат&lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын |  швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;  | Қазақша есімі        = Энди Бернем  | Шынайы есімі         = {{lang|en|Andy Burnham}}  | Сур...</comment>
      <origin>3621542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10946" sha1="fw1awem1l008gd4plu4rkdafql732t0" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = депутат&lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Энди Бернем
 | Шынайы есімі         = {{lang|en|Andy Burnham}}
 | Суреті               = Andy Burnham on 13 August 2024 (cropped 2).jpg
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = Бернем, 2024 жыл

 | Титулы               = [[Үлкен Манчестер]] мэрі
 | Ту                   = Unofficial County Flag of Greater Manchester.svg
 | Ту2                  = Arms of the Greater Manchester Metropolitan County Council.svg
 | Басқара бастады      = 8 мамыр 2017
 | Басқаруын аяқтады    = 19 маусым 2026
 | Монарх               = [[II Елизабет]]&lt;br&gt;[[III Чарльз]]
 | Ізашары              = [[Тони Ллойд]] ({{м.а.}})
 | Ізбасары             = [[Пол Дэннет]] ({{м.а.}})

 | Титулы_2             = [[Ұлыбритания денсаулық сақтау министрі|Денсаулық сақтау министрі]]
 | Ту_2                 = Flag of the United Kingdom.svg
 | Ту2_2                = Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg
 | Басқара бастады_2    = 5 маусым 2009
 | Басқаруын аяқтады_2  = 11 мамыр 2010
 | Монарх_2             = [[II Елизабет]]
 | Премьер_2            = [[Гордон Браун]]
 | Ізашары_2            = [[Алан Джонсон]]
 | Ізбасары_2           = [[Эндрю Лэнсли]]

 | Титулы_3             = [[Ұлыбритания мәдениет, медиа және спорт министрі|Мәдениет, медиа және спорт министрі]]
 | Ту_3                 = Labour Party Wordmark.svg
 | Ту2_3                = Flag of the United Kingdom.svg
 | Басқара бастады_3    = 24 қаңтар 2008
 | Басқаруын аяқтады_3  = 5 маусым 2009
 | Монарх_3             = [[II Елизабет]]
 | Премьер_3            = [[Гордон Браун]]
 | Ізашары_3            = [[Джеймс Пернелл]]
 | Ізбасары_3           = [[Бен Брэдшоу]]

 | Титулы_4             = {{iw|Мейкерфилд (Парламент сайлау округі)|Мейкерфилд|en|Makerfield (constituency)}} округінен [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]ның депутаты
 | Ту_4                 = Crowned Portcullis.svg
 | Ту2_4                = Flag of the United Kingdom.svg
 | Басқара бастады_4    = 18 маусым 2026 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = {{iw|Джош Саймонс|Джош Саймонс|en|Josh Simons}}
 | Ізбасары_4           = 

 | Титулы_5             = {{iw|Ли (Парламент сайлау округі)|Ли|en|Leigh (constituency)}} округінен [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]ның депутаты
 | Ту_5                 = Crowned Portcullis.svg
 | Ту2_5                = Flag of the United Kingdom.svg
 | Басқара бастады_5    = 7 маусым 2001 
 | Басқаруын аяқтады_5  = 3 мамыр 2017
 | Ізашары_5            = {{iw|Лоуренс Канлифф|Лоуренс Канлифф|en|Lawrence Cunliffe}}
 | Ізбасары_5           = {{iw|Джо Платт|Джо Платт|en|Jo Platt}}

 | Туған кездегі есімі  = Эндрю Мюррей Бернем
 | Туған күні           = 7.1.1970
 | Туған жері           = Эйнтри, {{туғанжері|Ливерпуль|Ливерпульда}}, [[Мерсисайд]], [[Ланкашир]], [[Ұлыбритания]]
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = [[католицизм]]
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = {{marriage|Мари-Франс ван Геел|2000}}
 | Балалары             = 3
 | Партиясы             = [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейборист]]
 | Білімі               = [[Фицуильям-колледж (Кембридж)|Фицуильям-колледж]] ([[Кембридж университеті]])
 | Мамандығы            = Саясаткер
 | Қолтаңбасы           = Andy Burnham signature.svg
 | Сайты                = 
 | Commons              = Andy Burnham
 | Марапаттары          = 
}}
'''Эндрю «Энди» Мюррей Бернем''' ({{lang-en|Andrew &quot;Andy&quot; Murray Burnham}}; [[7 қаңтар]] [[1970 жыл|1970]], [[Ливерпуль]], [[Ланкашир]]) — британдық саясаткер, 2026 жылғы маусымнан бергі [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]ның депутаты.

[[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейборист]] болған ол — [[Ұлыбритания премьер-министрі]] мен [[Ұлыбритания Лейбористік партиясының көшбасшысы|Лейбористік партия көшбасшысы]] лауазымдарындағы [[Кир Стармер]]дің ізбасары болмақ жалғыз үміткер. Бұрын Бернем 2017 жылдан 2026 жылға дейін [[Үлкен Манчестер]] мэрі және [[Гордон Браун]] тұсындағы Ұлыбританияның [[Ұлыбритания денсаулық сақтау министрі|Денсаулық сақтау министрі]] (2009–2010) мен [[Ұлыбритания мәдениет, медиа және спорт министрі|Мәдениет, медиа және спорт министрі]] (2008–2009) еді. Бернем өзін [[Социализм|социалист]] дейді және Лейбористік партияның солшыл жағында орналасқан деп сипатталады.

[[Ливерпуль]]дың Эйнтри жағында туған Бернем [[Кембридж университеті]]нің [[Фицуильям-колледж (Кембридж)|Фицуильям-колледж]]ында ағылшын тілін оқыды. 15 жасында ол [[Лейбористік партия (Ұлыбритания)|Лейбористік партия]]ның мүшесі атанып, зерттеумен айналысты. 1998 жылдан 2001 жылға дейін ол Мәдениет министрі [[Крис Смит, Финсбериден барон Смит|Крис Смит]]. [[Ұлыбританиядағы парламент сайлауы (2001)|2001 жылғы парламент сайлауы]]нда ол [[Үлкен Манчестер]]дегі {{iw|Ли (Парламент сайлау округі)|Ли|en|Leigh (constituency)}} округінен сайланған [[Ұлыбритания Қауымдар палатасы|Қауымдар палатасы]]ның депутаты атанды. Премьерлер [[Тони Блэр]] мен [[Гордон Браун]] тұсында ол түрлі мемлекеттік лауазымдарға тағайндалып жүрді.

2010 жылы Бернем Лейбористік партияның басшылығына сайланбақ болды, алайда жеңілді. 2010 жылдан 2015 жылға дейін ол [[Эд Милибэнд]] тұсында ол Білім беру [[Ресми оппозицияның көлеңкелі кабинеті (Ұлыбритания)|көлеңкелі министрі]] және Денсаулық сақтау және әлеуметтік қамқорлық көлеңкелі министрі болды. [[Ұлыбританиядағы парламент сайлауы (2015)|2015 жылғы парламент сайлауы]]нан кейінгі Лейбористік партия көшбасшылығына сайлауда ол [[Джереми Корбин]]нен кейін екінші орынға жайғасты. 2015 жылдан 2016 жылға дейін ол Ішкі істер көлеңкелі министрі болды. 2017 жылы ол [[Үлкен Манчестер]] мэрлігіне үміткер атанып, Парламенттен кетті.

[[Кир Стармер]] премьерлігіне қатысты даулар себебінен Лейбористік партияда басшылық дағдарысы басталды да, Бернем Парламентке оралмақ болды. Төрт күннен кейін Стармер отставкасын жариялады. Бернемнің осылайша келесі [[Ұлыбритания премьер-министрі]] мен [[Ұлыбритания Лейбористік партиясының көшбасшысы|Лейбористік партия көшбасшысы]] болғаны ең ықтимал делінеді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/politics/2026/jun/22/keir-starmer-resigns-as-prime-minister |title=Keir Starmer to step down as prime minister two years after historic election victory |language=en |publisher=[[The Guardian]] |last=Crerar |first=Pippa |date=2026-06-22 |accessdate=2026-06-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c0qyllvpkw8o |title=Why did Keir Starmer resign and what could happen next? |language=en |publisher=[[BBC News]] |last=Seddon |first=Paul |date=2026-06-22 |accessdate=2026-06-24}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Сыртқы сілтемелер}}

{{DEFAULTSORT:Бернем, Эндрю}}
[[Санат:Кембридж университеті түлектері]]
[[Санат:Ұлыбритания саясаткерлері]]
[[Санат:Лейбористік партияның (Ұлыбритания) мүшелері]]
[[Санат:Ұлыбритания парламентінің мүшелері (2015—2017)]]
[[Санат:Үлкен Манчестер мэрлері]]
[[Санат:Ұлыбритания парламентінің мүшелері (2024—)]]</text>
      <sha1>fw1awem1l008gd4plu4rkdafql732t0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:Зилола Садирханова</title>
    <ns>3</ns>
    <id>782859</id>
    <revision>
      <id>3621550</id>
      <timestamp>2026-06-24T11:38:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>61167</id>
      </contributor>
      <comment>[[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу.</comment>
      <origin>3621550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="262" sha1="2cgrgwx59w6gu0466zlkq2bazuex0i3" xml:space="preserve">{{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Зилола Садирханова}}

-- [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) 16:38, 2026 ж. маусымның 24 (+05)</text>
      <sha1>2cgrgwx59w6gu0466zlkq2bazuex0i3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Футбол-ту</title>
    <ns>10</ns>
    <id>782860</id>
    <revision>
      <id>3621556</id>
      <timestamp>2026-06-24T11:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: &lt;span style=&quot;white-space:{{safesubst:&lt;noinclude/&gt;yesno|{{{wrap|}}}|yes=normal|no=nowrap}}&quot;&gt;{{Байрақ/{{{1}}} | {{safesubst:&lt;noinclude/&gt;yesno|{{{align|}}}|yes=байрақсілтеме/aligned|no=байрақсілтеме/core}} | variant = {{{variant|{{{2|}}}}}} | size = {{{өлшемі|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = Ұлттық футбол құрамасы | altvar = футбол }}&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; {{doc}} &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>3621556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="440" sha1="cl649ymssqevpwus5992sbp30og57of" xml:space="preserve">&lt;span style=&quot;white-space:{{safesubst:&lt;noinclude/&gt;yesno|{{{wrap|}}}|yes=normal|no=nowrap}}&quot;&gt;{{Байрақ/{{{1}}}
| {{safesubst:&lt;noinclude/&gt;yesno|{{{align|}}}|yes=байрақсілтеме/aligned|no=байрақсілтеме/core}}
| variant = {{{variant|{{{2|}}}}}}
| size = {{{өлшемі|}}}
| name = {{{name|}}}
| altlink = Ұлттық футбол құрамасы
| altvar = футбол
}}&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cl649ymssqevpwus5992sbp30og57of</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621558</id>
      <parentid>3621556</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:51:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <origin>3621558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="419" sha1="6dvnwf1fi4rl1f20qa6dtjz8cwu42ta" xml:space="preserve">&lt;span style=&quot;white-space:{{safesubst:&lt;noinclude/&gt;yesno|{{{wrap|}}}|yes=normal|no=nowrap}}&quot;&gt;{{Байрақ/{{{1}}}
| {{safesubst:&lt;noinclude/&gt;yesno|{{{align|}}}|yes=байрақсілтеме/aligned|no=байрақсілтеме/core}}
| variant = {{{variant|{{{2|}}}}}}
| size = {{{өлшемі|}}}
| altlink = Ұлттық футбол құрамасы
| altvar = футбол
}}&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6dvnwf1fi4rl1f20qa6dtjz8cwu42ta</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621559</id>
      <parentid>3621558</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:52:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <origin>3621559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="331" sha1="heq7fpjw42kx1oyc7pkdqmi7i8inx6j" xml:space="preserve">&lt;span style=&quot;white-space:{{safesubst:&lt;noinclude/&gt;yesno|{{{wrap|}}}|yes=normal|no=nowrap}}&quot;&gt;{{Байрақ/ {{{1}}}
| байрақсілтеме/nt
| variant = {{{variant|{{{2|}}}}}}
| size = {{{өлшемі|}}}
| altlink = Ұлттық футбол құрамасы
| altvar = футбол
}}&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>heq7fpjw42kx1oyc7pkdqmi7i8inx6j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621560</id>
      <parentid>3621559</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:53:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <origin>3621560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="330" sha1="rb0qywq4iav0yik521hzswuz7aos0tb" xml:space="preserve">&lt;span style=&quot;white-space:{{safesubst:&lt;noinclude/&gt;yesno|{{{wrap|}}}|yes=normal|no=nowrap}}&quot;&gt;{{Байрақ/{{{1}}}
| байрақсілтеме/nt
| variant = {{{variant|{{{2|}}}}}}
| size = {{{өлшемі|}}}
| altlink = Ұлттық футбол құрамасы
| altvar = футбол
}}&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rb0qywq4iav0yik521hzswuz7aos0tb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621562</id>
      <parentid>3621560</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:56:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <origin>3621562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="308" sha1="o6xzirz32tka0qef32su8w1r6fxle14" xml:space="preserve">&lt;span style=&quot;white-space:{{safesubst:&lt;noinclude/&gt;yesno|{{{wrap|}}}|yes=normal|no=nowrap}}&quot;&gt;{{Байрақ/{{{1}}}
| Ту/nt
| variant = {{{variant|{{{2|}}}}}}
| size = {{{өлшемі|}}}
| altlink = Ұлттық футбол құрамасы
| altvar = футбол
}}&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o6xzirz32tka0qef32su8w1r6fxle14</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3621563</id>
      <parentid>3621562</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:57:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <origin>3621563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="308" sha1="7dkcuifgqtnzqrvrj8now7ugqvfmh0l" xml:space="preserve">&lt;span style=&quot;white-space:{{safesubst:&lt;noinclude/&gt;yesno|{{{wrap|}}}|yes=normal|no=nowrap}}&quot;&gt;{{Байрақ/{{{1}}}
| Ту/nt
| variant = {{{variant|{{{2|}}}}}}
| size = {{{өлшемі|}}}
| altlink = ұлттық футбол құрамасы
| altvar = футбол
}}&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7dkcuifgqtnzqrvrj8now7ugqvfmh0l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Футбол-ту/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>782861</id>
    <revision>
      <id>3621557</id>
      <timestamp>2026-06-24T11:51:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Құжаттама беті}} &lt;!-- ТӨМЕНГЕ ҮЛГІ ПАРАМЕТРЛЕРІ ҚОЛДАНЫЛУЫ ТУРАЛЫ ЖАЗЫҢЫЗ.  --&gt; ==Сипаттама== &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{футбол-ту|nation|variant|өлшемі=optional|name=optional}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;  Ұлттық құраманың туы сол құраманың мақаласына сілтеме жасайды. ;Параметрлер *''nation''&amp;nbsp;– ФИФА қабылдаған ұлттық құ...</comment>
      <origin>3621557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2063" sha1="fzpiyw0yammlg7lmqphqp0ke7tbf524" xml:space="preserve">{{Құжаттама беті}}
&lt;!-- ТӨМЕНГЕ ҮЛГІ ПАРАМЕТРЛЕРІ ҚОЛДАНЫЛУЫ ТУРАЛЫ ЖАЗЫҢЫЗ.  --&gt;
==Сипаттама==
&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{футбол-ту|nation|variant|өлшемі=optional|name=optional}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

Ұлттық құраманың туы сол құраманың мақаласына сілтеме жасайды.
;Параметрлер
*''nation''&amp;nbsp;– ФИФА қабылдаған ұлттық құраманың атауын не болмаса елдің үш әріптік кодын қолданыңыз.
*''variant'' (optional)&amp;nbsp;– Тудың тарихи нұсқасын көрсету үшін қолданады. Толығырақ ақпаратты [[:Санат:Үлгілер:Ту]] атты санаттан көре аласыз.
*''өлшемі'' (optional)&amp;nbsp;– ту суретінің өлшемін өзгерту үшін қолданылады.
*''name'' (optional)&amp;nbsp;– Сілтеме атауын өзгерту үшін қолданылады.

==Мысалдар==
*&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{футбол-ту|Қазақстан}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt; → {{футбол-ту|Қазақстан}}
*&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{футбол-ту|Аргентина}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt; → {{футбол-ту|Аргентина}}
*&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{футбол-ту|Англия}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt; → {{футбол-ту|Англия}}
*&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{футбол-ту|Италия|1861}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt; → {{футбол-ту|Италия|1861}}
*&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{футбол-ту|Германия}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt; → {{футбол-ту|Германия}}
*&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{футбол-ту|Корея Республикасы}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt; → {{Футбол-ту|Корея Республикасы}}

==Тағы қараңыз==
*{{үлгі|футбол}}&amp;nbsp;– сілтеме де болсын десеңіз
*{{үлгі|футбол-rt}}&amp;nbsp;– туды сілтеменің оң ағына қою
*{{үлгі|футбол-big}}&amp;nbsp;– үлкен (big) ту көрсету үшін</text>
      <sha1>fzpiyw0yammlg7lmqphqp0ke7tbf524</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Ту/nt</title>
    <ns>10</ns>
    <id>782862</id>
    <revision>
      <id>3621561</id>
      <timestamp>2026-06-24T11:56:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: &lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;Сурет:{{{flag alias-{{{variant}}}|{{{flag alias-{{{altvar}}}|{{{flag alias}}}}}}}}}|{{#if:{{{size|}}}|{{{size}}}|{{{size flag alias-{{{variant}}}|{{#if:{{{variant|}}}|23x15px|{{{size flag alias-{{{altvar}}}|{{#if:{{{flag alias-{{{altvar}}}|}}}|23x15px|{{{size flag alias|23x15px}}}}}}}}}}}}}}}|{{{border-{{{variant}}}|{{{border-{{{altvar}}}|{{{border|border}}}}}}}}} |alt={{{alias}}}|link={{{link alias-{{{altvar}}}|{{{shortname alias|{{{alias}...</comment>
      <origin>3621561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="535" sha1="jkpxdlc7hqqdbii5jgv3z50j8mlj3bz" xml:space="preserve">&lt;span class=&quot;flagicon&quot;&gt;[[Сурет:{{{flag alias-{{{variant}}}|{{{flag alias-{{{altvar}}}|{{{flag alias}}}}}}}}}|{{#if:{{{size|}}}|{{{size}}}|{{{size flag alias-{{{variant}}}|{{#if:{{{variant|}}}|23x15px|{{{size flag alias-{{{altvar}}}|{{#if:{{{flag alias-{{{altvar}}}|}}}|23x15px|{{{size flag alias|23x15px}}}}}}}}}}}}}}}|{{{border-{{{variant}}}|{{{border-{{{altvar}}}|{{{border|border}}}}}}}}} |alt={{{alias}}}|link={{{link alias-{{{altvar}}}|{{{shortname alias|{{{alias}}}}}} {{{altlink}}}}}}]]&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jkpxdlc7hqqdbii5jgv3z50j8mlj3bz</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>